III SA/Wr 478/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Barbara Ciołek, Anna Kuczyńska - Szczytkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 12 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G.K. na postanowienie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 19 września 2025 r. nr HP.906.28.2025.JB w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości. Pismem z dnia 24 października 2025 r. G. K. (dalej: strona, skarżący, strona skarżąca) wniósł skargę na postanowienie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu (dalej: organ II instancji, DPWIS) z dnia 19 września 2025 r. znak: HP.906.28.2025.JB o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z akt sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Zgorzelcu (dalej jako organ I instancji, PPIS) w dniu 29 kwietnia 2025 r. wydał decyzję nr 3/25 o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. W treści decyzji pouczono stronę o trybie i terminie złożenia odwołania. Powyższą decyzję doręczono za pomocą platformy e-Doręczenia PUH w dniu 6 maja 2025 r. pełnoletniemu domownikowi. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł reprezentujący skarżącego profesjonalny pełnomocnik. Przedmiotowe odwołanie zostało nadane za pomocą operatora publicznego P. S.A. w dniu 21 maja 2025 r. Organ II instancji postanowieniem z dnia 10 czerwca 2025 r. nr HP.906.28.2025.JB stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Następnie strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pismem z dnia 4 lipca 2025 r. Z uwagi na zaistniałe braki wniosku, organ II instancji wezwał stronę do ich uzupełnienia, które strona uzupełniła. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona skarżąca wskazała, że: "niedopełnienie obowiązku złożenia odwołania w terminie wynikało z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W okresie od 23 kwietnia 2025 r. do 14 maja 2025 r. odwołujący przebywał w warunkach uniemożliwiających jakikolwiek odbiór korespondencji. Z uwagi na schorzenia w tym czasie odwołujący przebywał w szpitalu w W. na leczeniu zwyrodnienia kręgosłupa, choroby krążka miedzykręgowego oraz nadciśnienia. Stan chorobowy w jakim był odwołujący powodował, że - zgodnie z zaleceniami lekarza - nie mógł być niepokojony czy też nie można było mu przekazywać informacji mogących negatywnie wpłynąć na stan zdrowia i kontynuowane leczenia. Bezspornie - w ocenie pełnomocnika strony - skarżona decyzja taką była, stąd też dopiero po zakończeniu leczenia orzeczenie zostało przekazane odwołującemu w dniu 19 maja 2025 r. Z kolei w szpitalu odwołujący nawet nie dysponował warunkami technicznymi do odbioru korespondencji, natomiast osoba odbierająca nie miała umocowania do odbioru korespondencji w sprawie, czego dowodem jest karta informacyjna. W ocenie skarżącego ze względu na pobyt w szpitalu odwołujący nie miał możliwości zapoznania się z treścią decyzji, która pod jego nieobecność została złożona na platformie e-Doręczenia. Powyższa okoliczność uniemożliwiła wniesienie odwołania w ustawowym terminie. Z kolei samo doręczenie nie było skutecznie uczynione z uwagi na brak umocowania osoby, która odebrała decyzję. Skarżący powołał się na wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 93/17. Kwestionowanym postanowieniem z dnia 19 września 2025 r. organ II instancji stwierdził, że w realiach rozpoznawanej sprawy zauważyć należy bezspornie, iż pełnomocnik uchybił terminowi do wniesienia odwołania oraz, że złożone odwołanie z dnia 19 maja 2025 r. (nadane po terminie w dniu 21 maja 2025 r.) nie zostało poprzedzone wnioskiem o przywrócenie terminu. Taki wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik złożył dopiero po otrzymaniu postanowienia z dnia 10 czerwca 2025 r., a w pouczeniu tego postanowienia stronie przysługiwała skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wskazana przez pełnomocnika we wniosku z dnia 4 lipca 2025 r. o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania ,,przeszkoda nie do przezwyciężenia" - to okres od 23 kwietnia 2025 r. do 14 maja 2025 r. kiedy odwołujący przebywał w szpitalu w W. i przebywał w warunkach uniemożliwiających jakikolwiek odbiór korespondencji. Karta informacyjna potwierdza pobyt strony w dniach 23 kwietnia 2025 r. do 14 maja 2025 r. w szpitalu. Z treści wniosku wynika, że decyzja została mu przekazana w dniu 19 maja 2025 r. przez osobę, która nie miała umocowania do odbioru decyzji przez platformę e-Doręczenia (pełnoletniemu domownikowi – K. K.). W ocenie organu II instancji mamy do czynienia z luką czasową od 15 maja 2025 r. do 18 maja 2025 r. i wyjaśnienia pełnomocnika nie mogą być przesłanką usprawiedliwiającą uchybienie terminu. Odwołanie z dnia 19 maja 2025 r. z pełnomocnictwem z dnia 20 maja 2025 r. powinno być nadane dnia 20 maja 2025 r., a zostało nadane dnia 21 maja 2025 r. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Dalej organ II instancji wskazał, że oceniając brak winy, organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon [w:] Komentarz, 1970, s. 136). W konsekwencji "pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej". W konkluzji organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia terminu i pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia. W skardze na postanowienie strona skarżąca zarzuciła naruszenie: a) art. 58 § 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony po terminie pomimo niekwestionowanych przez organ dowodów wskazujących na okoliczność, że skarżący uzyskał wiedzę o przedmiotowej decyzji 19 maja 2025r., b) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - poprzez nieuzasadnione nieuznanie przez Organ, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez winy strony, mimo że dowody jednoznacznie na to wskazują, c) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a także bez poczynienia wyczerpujących ustaleń w zakresie stanu faktycznego i prawnego, co skutkowało naruszeniem zasady pogłębiania zasady zaufania do organu oraz zasadę prawdy obiektywnej, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego organ nie uznał, iż choroba skarżącego i przebywanie w szpitalu nie była nagłą i nieprzewidzianą przeszkodą uniemożliwiająca wykonanie czynności procesowej polegającej na wniesieniu odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z brzmieniem art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (w przeciwieństwie do przypadków określonych wart. 119 pkt 2 p.p.s.a.) jest niezależne od woli stron (zob. wyroki NSA: z 16 lutego 2021 r., sygn. akt III FSK 2430/21; z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt I FSK 1110/20, sygn. akt I FSK 1121/20, sygn. akt I FSK 1122/20, z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17; wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a ). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy skarżący nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Biorąc pod uwagę przywołane kryterium kontroli sądowoadministracyjnej, skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił m.in. art. 58 k.p.a. Zgodnie z jego § 1, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 59 § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (§ 2). Z treści cytowanego wyżej art. 58 wynika, iż przywrócenie terminu uzależnione jest od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowania terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Z brzmienia powołanych wyżej przepisów wynika, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentuje argumentację uprawdopodobniającą brak swojej winy w niedochowaniu terminu, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna niedochowania terminu istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o jego przywrócenie. Zatem ustawodawca nie wymaga udowodnienia tych okoliczności, tylko ich uprawdopodobnienia. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Wymaganie uprawdopodobnienia zamiast udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu świadczy o intencji ustawodawcy odformalizowania i uproszczenia postępowania w tym przedmiocie, tak aby ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji i na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie zbyt pochopnie drogi do obrony jej praw. Tym niemniej przywrócenie terminu uzasadnia tylko podanie przez wnioskodawcę takich obiektywnych i niezależnych od niego okoliczności, które wskazują na to, że nawet pomimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, nie mógł dokonać czynności w terminie. O zaistnieniu przesłanki "należytej staranności w dochowaniu terminu" można zasadnie mówić wówczas, gdy wnioskodawca uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak jakiejkolwiek jej winy, choćby w postaci niedbalstwa, w uchybieniu terminu - a zatem, gdy przedstawi okoliczności wskazujące, że nie miał możliwości dokonania czynności w wyznaczonym terminie. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają bowiem wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2550/17 oraz z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1247/16 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z akt spraw doręczenie decyzji skarżącemu nastąpiło w dniu 6 maja 2025 r. do rąk dorosłego domownika. Termin do wniesienia odwołania upływał skarżącemu w dniu 20 maja 2025 r., jednakże odwołanie zostało wniesione dzień po terminie tj. 21 maja 2025 r. Organ wydał w związku z ww. okolicznością postanowienie z dnia 10 czerwca 2025 r. stwierdzające, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jak wynika z akt postanowienie to nie zostało zakwestionowane przez skarżącego, a skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - zdecydował się na złożenie pismem z dnia 4 lipca 2025 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wystąpiła przeszkoda do wniesienia odwołania bowiem w dniach od 23 kwietnia 2025 r. do 14 maja 2025 r. przebywał w szpitalu oraz, że decyzję otrzymał dopiero w dniu 19 maja 2025 r. Z uwagi na okoliczność przebywania w szpitalu nie miał możliwości zapoznania się z decyzją. Po drugie decyzję odebrała osoba, która nie miała stosowanego pełnomocnictwa. Oceniając trafność odmowy przywrócenia terminu dokonaną przez organ, biorąc pod uwagę argumentację skarżącego wyrażoną we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, szczególnego znaczenia nabiera kwestia prawidłowości dokonanego przez organ pierwszej instancji doręczenia przesyłki zawierającej decyzję z dnia 29 kwietnia 2025 r. Doręczenia dokonywane przez organy administracji w trakcie postępowania administracyjnego winny znajdować swe umocowanie w przepisach k.p.a., a w szczególności w art. 42-44 k.p.a. Skuteczne doręczenie nastąpi wówczas, gdy dokonane zostanie z zachowaniem wszystkich warunków określonych normami prawa dla danego, wykorzystanego w praktyce przez organ sposobu doręczenia. Ocena skuteczności doręczenia pisma zależy zatem od wypełnienia ściśle określonych przepisami k.p.a. warunków formalnych, co musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1288/17). Jak wynika z akt sprawy, przesyłka zawierająca ww. decyzję organu pierwszej instancji została nadana na prawidłowy adres. Jej odbiór pokwitował domownik skarżącego w dniu 6 maja 2025 r. W ocenie Sądu organ nie miał żadnych podstaw, aby zakwestionować prawidłowość ww. doręczenia. Należy odnotować, że skarżący nie zakwestionował postanowienia organu stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przeciwnie – skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył wniosek o przywrócenie terminu, który jest składany ze swej istoty w sytuacji uchybienia terminu. W wyroku NSA z dnia 11 marca 2014 r., II GSK 1954/12, stwierdzono, że "gdy osoba, która odebrała pismo, nie wywiązała się z obowiązku oddania go adresatowi z przyczyn od niej niezależnych można ewentualnie rozważać tę okoliczność jako uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej". Z akt sprawy wynika, że doręczenie decyzji z dnia 29 kwietnia 2025 r. nastąpiło do rąk dorosłego domownika skarżącego. Podkreślenia wymaga, że skarżący przyznał, iż w trakcie trwania 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania otrzymał decyzję - we wniosku o przywrócenie terminu wyjaśnił, że otrzymał decyzję w dniu 19 maja 2025 r. W sprawie nie wystąpiła wobec tego okoliczność nieprzekazania skarżącemu decyzji w terminie umożliwiającym wniesienie odwołania zgodnie z terminami zaskarżenia. Należy stwierdzić, że ze znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa procesowego udzielonego profesjonalnemu pełnomocnikowi wynika, że zostało ono udzielone w dniu 20 maja 2025 r., a zatem jeszcze w terminie do zaskarżenia decyzji. Strona podjęła zatem kroki związane z zaskarżeniem ww. decyzji w terminie do jej zaskarżenia jednakże finalne wniesienie odwołania przez profesjonalnego pełnomocnika nastąpiło po terminie. Na gruncie niniejszej sprawy należy stwierdzić, że strona otrzymała prawidłowe pouczenie o sposobie i trybie wniesienia odwołania, w związku z czym należycie dbając o swoje interesy powinna była się zapoznać z treścią pouczenia. Skarżący otrzymał zatem decyzję, zawierającą prawidłowe pouczenie o przysługującym środku odwoławczym, z której wprost mógł uzyskać wiedzę w tym zakresie. W doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania, czyli siły wyższej (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2019 r., sygn. II GZ 81/19; A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, s. 368-70). Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury, uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna (por. postanowienia NSA: z dnia 5 października 2012 r., sygn. II OZ 862/12; z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. II FZ 70/13). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organ prawidłowo stwierdził, że skarżący nie spełnił przesłanki przywrócenia terminu z art. 58 § 1 k.p.a. Nie uprawdopodobnił bowiem zaistnienia niezależnej przeszkody uniemożliwiającej wniesienie odwołania we właściwym terminie. Przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wskazane we wniosku o przywrócenie terminu nie wypełniają przesłanek wskazanych w ww. przepisie. Z akt sprawy nie wynika, aby strona nie mogła usunąć przeszkody do wniesienia odwołania nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wobec powodów wyjaśnionych powyżej, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.