III SA/Wr 674/14

WyrokWSA we Wrocławiu2015-02-12

Skład orzekający: Jerzy Strzebinczyk, Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Maciej Guziński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Starosta może odmówić zwrotu/wydania prawa jazdy kategorii A, C, C+E, D, D+E osobie, wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, w okresie obowiązywania tego zakazu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa zwrotu/wydania prawa jazdy kategorii A, C, C+E, D, D+E osobie, wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, jest zgodna z prawem. Przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami rozciąga skutki zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B na inne kategorie, mając na celu zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym i zapobieganie sytuacji, w której osoba z zakazem prowadzenia pojazdów nadal stwarza zagrożenie.
Stan faktyczny
Skarżący został skazany za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, co skutkowało orzeczeniem zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B. Następnie Starosta cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Skarżący złożył wniosek o wydanie prawa jazdy kategorii A, C, C+E, D, D+E, twierdząc, że zakaz nie obejmuje tych kategorii. Starosta odmówił wydania prawa jazdy, powołując się na art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Skarżący wniósł skargę na czynność Starosty.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca) Sędzia WSA Maciej Guziński Protokolant specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi T. G. na czynność Starosty K. w przedmiocie odmowy zwrotu dokumentów oddala skargę. Skarżący T. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na czynność Starosty K. z dnia [..].08.2014r.. w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kategorii A,C,C+E,D,D+E. Do wydania powyższej czynności doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dnia [...].01.2013r. skarżący w R. woj. d. prowadził w stanie nietrzeźwości samochód osobowy m/ki [...] nr rej. [...] . Funkcjonariusze Policji ,przeprowadzając czynności służbowe, odebrali skarżącemu prawo jazdy nr [...] , potwierdzające jego uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii A,B,C,D,B+E,C+E,D+E,T, a dnia [...].01. 2013r. Prokurator Rejonowy w K. w ramach postępowania przygotowawczego, pod sygn. [...], postanowieniem zarządził zatrzymanie prawa jazdy i przekazanie go do Starostwa w K. . Wyrokiem Sądu Rejonowego w J. [...] Wydział Karny-Zamiejscowy z/s w K. z dnia [...].03. 2013r. sygn. akt [...], skarżący został uznany winnym popełnienia czynu o to, że w dniu [...].01.2013r. w R. woj. d. , umyślnie kierował w ruchu lądowym pojazdem mechanicznym- samochodem osobowym marki [...] nr rej. [...] będąc w stanie nietrzeźwości tj. występku z art. 178 a § l kk, i skazany na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z zawieszeniem wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo na okres próby wynoszący 2 lata. Z tego tytułu Sąd Karny orzekł, na podstawie art.42 § 2 k.k. wobec skarżącego środek karny - zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane są uprawnienia kategorii B na okres 3 lat i na podstawie art. 63 § 2 k.k. na poczet orzeczonego wobec skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych zaliczył okres pozbawienia go prawa jazdy od dnia [...].01.2013r. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem [...].03. 2013r. Decyzją z dnia [...].04. 2013r.Starosta - biorąc pod uwagę treść wydanego wyroku Sądu Karnego - działając na podstawie art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego i art.104 k.p.a. oraz art.103 ust.1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami – orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B na okres od [...].01.2013r. do [...].01. 2016r. Decyzja nie została zaskarżona. W dniu [...].10. 2013r. skarżący złożył w Starostwie Powiatowym w K. wniosek na urzędowym formularzu o wydanie prawa jazdy potwierdzających jego uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A,C,C+E,D,D+E,T, oświadczając, iż w zakresie tych kategorii nie orzeczono względem niego prawomocnego wyroku sądowego zawierającego zakaz prowadzenia pojazdów w tym zakresie. Decyzją Starosty z dnia [...].11. 2013r. odmówiono skarżącemu wydania prawa jazdy kategorii A,C,C+E,D,D+E. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w sytuacji, jeżeli wobec osoby został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, to w okresie obowiązywania zakazu nie może być wydane prawo jazdy kategorii A,C,C+E,D,D+E. W ocenie organu stosownie do dyspozycji art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Według zaś art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 tej ustawy, przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, oraz względem ubiegającego się o wydanie prawa jazdy kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...].12.2013r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jak wynika z treści uzasadnienia organu II instancji przesłanką tego orzeczenia było przyjęcie, iż wniosek skarżącego z [...].10. 2013r. o zwrocie dokumentów uprawniających do jazdy pojazdami określonych kategorii nie stanowi przedmiotu rozstrzygnięcia decyzją administracyjną, lecz stanowi tzw. czynność materialno - techniczną organu administracyjnego w postaci zwrotu nowego dokumentu prawa jazdy obejmującego żądane kategorie lub odmowie dokonania takiej czynności, co może być kwestionowane w trybie skargi do Sądu Administracyjnego, jak również nie rozpoznanie wniosku skarżącego w całości zgodnie z jego treścią bowiem skarżący żądał wydania prawa jazdy również kategorii T. Pismem z dnia [...].01.2014r. odebranym osobiście przez skarżącego w dniu [...].01.2014r. Starosta odmówił skarżącemu wydania prawa jazdy kategorii A,C,C+E,D,D+E, powołując się na treść art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Skarżący odebrał osobiście pismo w dniu [...].01.2014r.składając zamówienie na wydanie prawa jazdy kategorii T. Pismem z dnia [...].06.2014r. pełnomocnik skarżącego wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Decyzją Starosty K. z [...].07. 2014r. na podstawie art.105 §1 k.p.a umorzono postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek zainteresowanego z [...].10. 2013r. przyjmując, iż " wydanie prawa jazdy jako czynność materialno-prawna nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji". W uzasadnieniu powołano się na pismo organu z [...].01.2014r. o odmowie wydania prawa jazdy kategorii A,C,C+E,D,D+E. Skarżący nie składał odwołania od tej decyzji doręczonej mu [...].07.2014r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Pismem z dnia [...].07.2014r. Starosta w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poinformował pełnomocnika skarżącego, że podtrzymuje swoje stanowisko odmowy wydania prawa jazdy. Pismem z [...].07. 2014r. skarżący wezwał Starostę do wykonania czynności materialno-technicznej poprzez zarządzenie zwrotu dla niego prawa jazdy kategorii A,C,C+E,D,D+E, wyznaczając ku temu odpowiedni termin. W ocenie skarżącego wcześniejsze pismo Starosty z [...].01. 2014r. w tej sprawie oraz dalsza korespondencja do czasu wydania przez Starostę decyzji z [...].07. 2014r. o umorzeniu postępowania jest prawnie irrelewantna w okolicznościach sprawy, albowiem dopiero końcowa decyzja merytoryczna ostatecznie skonkretyzowała stosunek administracyjno- prawny w relacji obywatel - organ administracyjny określając żądanie strony w kategoriach czynności materialno-technicznej organu. Starosta pismem [...] z [...].08. 2014r. odmówił zwrotu prawa jazdy w żądanych kategoriach, powołując się na art. 12 ustawy z 5.01. 2011r. o kierujących pojazdami, który w ocenie organu uniemożliwia wydanie prawa jazdy wnioskowanych kategorii w okresie i zakresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B. W skardze z dnia [...].08.2014r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu na czynność Starosty [...] skarżący wniósł o: 1. uznanie za bezskuteczną odmowy Starosty zwrotu / wydania / dokumentów uprawniających do jazdy kategorii A,C,C+E, D, D+E; 2. stwierdzenie obowiązku Starosty zwrotu dla skarżącego dokumentów uprawniających do jazdy kategorii A,C,C+E,D,D+E. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego . Organowi zarzucił- naruszenie przepisów prawa proceduralnego, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia- art. 6 kpa i art. 7 kpa w zakresie obowiązku organu administracyjnego przestrzegania zasad praworządności poprzez zastosowanie wobec skarżącego przepisu art. 12 ust. 2 pkt. 2 ustawy z 5.01. 2011 r. o kierujących pojazdami podczas gdy przepis ten nie mógł być zastosowany wobec skarżącego ;- naruszenie przepisu prawa procesowego, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia - art. 7 kpa w zakresie w jakim organ administracyjny obowiązany jest uwzględniać słuszny interes obywateli, poprzez pozbawienie ubiegającego się o zwrot dokumentów możliwości korzystania z posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami określonych kategorii; - naruszenie przepisu procesowego art. 8 kpa statuującego zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy poprzez jej złamanie polegające na odmowie zwrotu skarżącemu dokumentów uprawniających do jazdy w określonych kategoriach, pomimo, iż działanie takie nie znajduje podstawy prawnej; - naruszenie przepisu prawa proceduralnego - art. 77§ 1 kpa, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez wadliwe ustalenie faktyczne polegające na przyjęciu, iż wobec skarżącego orzeczeniem sądu karnego zakazano prowadzenia wszystkich pojazdów mechanicznych w decyzji o cofnięciu uprawnień z [...].04. 2013r. podczas gdy zakaz ten dotyczy wyłącznie pojazdów mechanicznych, dla których prowadzenia przewidziana jest kategoria B, które to wadliwe ustalenie skutkowało dalszymi nieprawidłowym postępowaniem organu w zakresie odmowy zwrotu praw jazdy w pozostałych kategoriach, - naruszenie przepisu prawa materialnego art. 12 ustawy z 5.01. 2011r., poprzez jego nieprawidłowa wykładnię i zastosowanie polegające na pominięciu, iż w dacie zatrzymania prawa jazdy skarżącemu [...].01. 2013r. przepis art. 12 ustawy jeszcze nie obowiązywał / wszedł w życie 19.01. 2013r - art. 139 ustawy /, a nadto rygory przewidziane jego treścią odnoszą się do osób ubiegających się o wydanie praw jazdy innych kategorii niż kategoria B i nie posiadających takich uprawnień w dacie uprawomocnienia się wyroku karnego orzekającego środek karny odnoszący się do uprawnień z kategorii B; ergo nie mogły te rygory odnosić się do sytuacji skarżącego posiadającego już uprawnienia w szerszym zakresie niż kategoria B objęta wyrokiem Sądu z [...].03. 2013r. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wcześniejsze pismo Starosty z [...].01. 2014r. w sprawie oraz dalsza korespondencja do czasu wydania przez Starostę decyzji z [...].07. 2014r. o umorzeniu postępowania jest prawnie irrelewantna w okolicznościach sprawy, albowiem dopiero końcowa decyzja merytoryczna ostatecznie skonkretyzowała stosunek administracyjno- prawny w relacji obywatel - organ administracyjny określając żądanie strony w kategoriach czynności materialno-technicznej organu. Stanowisko reprezentowane przez Starostę K. w piśmie z [...].08. 2014r. odmawiające zwrotu dokumentu jest sprzeczne z prawem i winno być wyeliminowane z obrotu prawnego poprzez uwzględnienie niniejszej skargi. W ocenie skarżącego w ślad za decyzją SKO w J. z [...].12. 2013r. Starosta decyzją z [...].07. 2014r. uznał, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej strony na skutek złożenia przez niego wniosku z [...].10.2013r. o zwrot wyszczególnionych praw jazdy nie przybiera formy decyzji lecz stanowi jednak tzw. czynność materialno- techniczną. Możliwość obrony praw lub interesów podmiotów przed takimi czynnościami organów administracyjnych w postaci złożenia i wniesienia skargi administracyjnej, przewidziana jest w treści art. 3 § 2 pkt. 4 ustawy z 30.08. 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący przed złożeniem skargi wezwał organ administracyjny do korekty jego stanowiska poprzez zarządzenie zwrotu praw jazdy wskazanych we wniosku z [...].10. 2013r. / poza kat. T, która już została mu zwrócona. Organ odmówił jednak dostosowania się do obowiązującego prawa. W ocenie skarżącego organ administracyjny przy rozpoznaniu jego sprawy naruszył przepisy prawa procesowego, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa i art. 77 § 1 kpa w zakresie wskazanym we wstępnej części skargi. Art. 6 kpa statuuje zasadę praworządności w relacjach urząd i obywatel z drugiej strony. Relewantność tej cechy postępowania obliguje organ administracyjny do właściwego stosowania prawa oraz pogłębiania zaufania do rozstrzygnięć władzy, nawet w sytuacji rozstrzygnięć niekorzystnych, przy maksymalnym stopniu uwzględnienia słusznych interesów obywateli. W sprawie skarżącego wszczętej na skutek jego wniosku z [...].10. 2013r. te zasady postępowania administracyjnego zostały całkowicie pominięte ze szkodą osoby bezpośrednio zainteresowanej, jak też ogólnego interesu społecznego z powodu naruszenia praw. Organ administracyjny zastosował bowiem wobec strony przepis prawa materialnego art. 12 ustawy o kierujących pojazdami w sytuacji, gdy nie może ulegać wątpliwości, iż ta norma prawna nie odnosi się do jego sytuacji w kilku płaszczyznach. W dacie zapadnięcia i uprawomocnienia się wyroku karnego skarżący posiadał już uprawnienia do innych kategorii jazdy poza kat. B, a więc kat. A,C,C+E,D,D+E. Było to już jego prawo nabyte i w tym zakresie na skutek wykonania wyroku karnego nie zostały wydane decyzje administracyjne o cofnięciu prawa jazdy w tych kategoriach. Według skarżącego oznacza to więc sytuację, iż jego wniosek z [...].10. 2013r. jest wnioskiem o zwrot dokumentów potwierdzających istniejące już uprawnienia, a nie wydanie nowych uprawnień, czego w istocie dotyczą zapisy art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Skarżący przywołał orzeczenia sądowe: wyrok WSA w Bydgoszczy z 23.10. 2013 II S.A./Bd 815/13; 2/ wyrok WSA w Rzeszowie z 16.04. 2014r. II S.A./Rz 184/14. Dalej skarżący wywodził, że na tle obowiązującego porządku prawnego, to sąd karny przy rozpoznaniu sprawy karnej orzeka o zakresie sankcji w zakresie uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych w określonych kategoriach, lub wobec wszelkich pojazdów mechanicznych, stosownie do zakresu orzekania o tzw. środkach karnych z art. 42 kk. Organ administracyjny na skutek uprawomocnienia się wyroku władny jest stosownie do przepisów kkw orzec o cofnięciu wyłącznie tych uprawnień i na wskazany w wyroku okres, które wynikają wprost z treści orzeczenia karnego. Organ administracyjny w żaden sposób zdaniem skarżącego nie jest władny orzec ponad osnowę wyroku sądu karnego, albowiem w przeciwnym wypadku ingerowałby w treść prawomocnego wyroku karnego. Na tę okoliczność przywołał również orzeczenia sądów: 1/ postanowienie SN z 26.02. 2014 I KZP 29/13; 2/ wyrok WSA w Łodzi z 6.03. 2014. III S.A./Łd 10/14 /. Ponadto prawo jazdy zostało faktycznie zatrzymane [...].01. 2013r., a art. 12 ustawy o kierujących pojazdami stosownie do treści art. 139 tej ustawy wszedł w życie 19.01. 2013r. Stosowanie wobec skarżącego tego przepisu prawa materialnego oznacza złamanie zasady nieretrospekcji prawa / lex retro non agit /. Żądanie zawarte w pkt. 2 skargi znajduje umocowanie normatywne w treści art. 146 § 1 ustawy- prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Domaganie się uznania za bezskuteczną czynności Starosty w postaci odmowy zwrotu /wydania/ dokumentów uprawniających do jazdy kategorii A, C, C+E, D, D+E, oraz stwierdzenia obowiązku zwrotu tych dokumentów w ocenie Starosty jest bezzasadne. Zdaniem organu w świetle zapisów art. 12 ustawy o kierujących pojazdami nie może być wydane prawo jazdy zawierające uprawnienia A,C,C+E,D,D+E, osobie, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B, lub w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy kat. B. Według organu nie jest możliwe zadośćuczynienie wnioskowi skarżącego w kwestii wydania prawa jazdy w kategoriach nieobjętych orzeczonym przez Sąd Karny środkiem karnym. W tym zakresie Starosta podzielił stanowisko m.in. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zajęte w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt: III SA/Wr 883/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kognicji sądu administracyjnego, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej i opiera się na kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast, zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola, o której mowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Z kolei, po myśli art. 146 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności (§ 1). W sprawach, o których mowa wyżej, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2). W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy aktu - pisma Starosty załatwiającego negatywnie wniosek skarżącego oraz informującego wnioskodawcę o braku podstaw do zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii A,C,C+E,D,D+E, z uwagi na regulacje wynikające z art. 12 ustawy o kierującymi pojazdami. Skład orzekający w niniejszej sprawie - nie przesądzając o bezwzględnej formie działalności organu administracji publicznej w przedmiotowej sprawie - podziela bowiem stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 20 września 2013r., II GSK 1442/13, LEX nr 1381670), że o innych niż decyzje administracyjne lub postanowienia, wskazane w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a., aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa można mówić, jeżeli akt posiada następujące cechy: ma charakter władczy, jest podjęty w sprawie indywidualnej, ma charakter publicznoprawny, dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa. Skoro zaskarżone pismo Starosty z dnia [...].08. 2014 r. wypełnia ww. przesłanki, stąd odmowę organu w tej sprawie należało ocenić w trybie art. 3 § 2 pkt 4 w związku z art. 146 P.p.s.a., gdyż organ skonkretyzował przepis prawa w sprawie indywidualnej, jednak dokonał tego w innej formie niż decyzja. Zasygnalizować również trzeba, że sprawy ze skarg na decyzje organów w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy są rozstrzygane przez sądy administracyjne (por. np. wyroki NSA: z dnia 17 września 2008 roku, sygn. akt I OSK 1317/07, LEX nr 514029; z dnia 10 listopada 2011 roku, sygn. akt I OSK 2008/10, LEX nr 1149283; z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1376/11, LEX nr 1113242). Dotychczasowe orzecznictwo sądowo-administracyjne nie kwestionowało formy decyzji dla rozstrzygnięć w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy. Na tle zbliżonych stanów faktycznych sądy przyjmowały, iż czynność materialno-techniczna właściwa jest jedynie dla pozytywnych rozstrzygnięć. W wyroku z dnia 24 marca 2010 r., (sygn. akt: I OSK 15557/09, LEX nr 595215) NSA podkreślił, że "dopuszcza się w określonych sprawach administracyjnych, aby pozytywne załatwienie sprawy nastąpiło poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej, jednak odmowa dokonania takiej czynności winna być dokonana w drodze decyzji, albowiem jest to negatywne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, o której załatwienie wnosi strona mająca w tym interes prawny". Natomiast w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 września 2014r. WSA we Wrocławiu sygn. akt III SA/Wr 488/14 Sąd podkreślał:" w sytuacji gdy, w oparciu o art. 12 ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami, starosta odmawia wydaniu prawa jazdy określonej kategorii, z uwagi na orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych innej kategorii, narusza uprawnienia tej osoby do kierowania pojazdami stwierdzone określonym dokumentem, tym samym winien to uczynić w drodze decyzji administracyjnej, a nie czynności materialno-technicznej". W niniejszej sprawie w związku z wnioskiem skarżącego z dnia [...].10.2013r. decyzją Starosty z dnia [...].11. 2013r. odmówiono skarżącemu wydania prawa jazdy kategorii A,C,C+E,D,D+E. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...].12.2013r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, stojąc na stanowisku, że czynności administracyjne Starosty dotyczące wydania lub odmowy wydania prawa jazdy stanowią czynności materialno-techniczne. Starosta w pismach do skarżącego odmawiając wydania żądanego przez skarżącego prawa jazdy, wskazał jako podstawę prawną swego stanowiska art. 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2014 r., poz. 600, ze zm.). Przepisy tego artykułu określają przypadki, kiedy zainteresowanej osobie prawo jazdy nie może być wydane. Skarżący kilkukrotnie wzywał organ w pismach do usunięcia naruszenia prawa. Przesłanką dopuszczalności skargi na akty administracji publicznej jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a). W niniejszej sprawie, w ostateczności tryb powyższy został zachowany ( art. 52 § 3 p.p.s.a ). Strona wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa pismem a z [...].07.2014r.,organ odpowiedział pismem z dnia [...].08 2014r. co skutkowało następnie skargą do sądu. Zdaniem składu orzekającego nie można odmówić stronie prawa do sądu. Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu w ocenie sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona czynność Starosty nie narusza przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia. Okolicznością bezsporną w rozpoznawanej sprawie jest wskazywany przez strony tego postępowania sądowoadministracyjnego stan faktyczny sprawy. Kwestię sporną natomiast stanowi powołana przez organ podstawa prawna, tj. przepis art. 12 ustawy, który - zdaniem organu - nie daje możliwości pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego. Starosta uznał, że powyższy przepis znajduje zastosowanie do skarżącego z tego powodu, iż regulacja art. 12 ustawy odnosi się "do osób posiadających uprzednio uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii w nich wymienionych, a które nie zostały bezpośrednio wymienione w wyroku sądowym karnym, orzekającym o środku karnym określonym w art. 42 k.k., które wnoszą o wydanie dokumentu potwierdzającego ich posiadanie." W tym miejscu podnieść trzeba, iż jako dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, którego Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela, że powołany przepis ma zastosowanie wyłącznie do tych osób, które po raz pierwszy ubiegają się o wydanie prawa jazdy, a nie do osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, które nabyły jeszcze przed orzeczeniem sądu karnego (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 1187/13; wyrok WSA w Opolu z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Op 388/13; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 337/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1267/13, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt. II SA/Gl 1605/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 42/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1428/13 - treść orzeczeń dostępna: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – htp:// orzeczenia. nsa.gov pl). Podkreślić należy, że w tej sprawie w związku z wyrokiem sądu karnego Starosta działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. cofnął skarżącemu - na okres od dnia od [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] stycznia 2016 r. - wyłącznie uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. B. W niniejszej sprawie, spornym pismem, organ odmówił skarżącemu zwrotu prawa jazdy kat. A,C,C+E,D,D+E, wskazując na brak podstaw z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy do uwzględnia wniosku o wydanie dokumentu. W ocenie Sądu słuszne Starosta K. prezentuje pogląd, iż nie jest możliwe zadośćuczynienie żądaniu skarżącego w kwestii wydania prawa jazdy w kategoriach nieobjętych orzeczonym przez Sąd Karny środkiem karnym. W tym zakresie Sąd orzekający w pełni podziela również stanowisko m.in. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zajęte w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt: III SA/Wr 883/13 . Spór w rozpoznawanej sprawie koncentruje się więc na wykładni unormowań zawartych w art. 12 ustawy z 5 stycznia 2011 r. ustawy o kierujących pojazdami w kontekście wyroku skazującego sprawcę za występek określony w art. 178a § 1 Kodeksu karnego, w którym sąd orzekł o trzyletnim zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane są uprawienia kategorii B, Starosta zaś wypełnił obowiązek nałożony nań przez art. 182 § 2 w zw. z art. 2 pkt 9 Kodeksu karnego wykonawczego i art.103 ust.1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Stosownie do dyspozycji art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Według zaś art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 tej ustawy, przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, oraz względem ubiegającego się o wydanie prawa jazdy kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Przywołane unormowania wskazują, że ustawa o kierujących pojazdami przypisała wyrokowi zakazującemu prowadzenie pojazdów mechanicznych objętych prawem jazdy kategorii B walor zdarzenia prawnego w zakresie stosunków administracyjnych powstających w sferze uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Mając na uwadze charakter i znaczenie uprawnień objętych prawem jazdy kategorii B oraz powiązanie z innymi kategoriami (art. 6 ust. 1 pkt 12, pkt 15 ustawy o kierujących pojazdami), prawodawca w unormowaniu zawartym w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą jednako zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy. Przy interpretacji unormowań zawartych w art. 12 ustawy o kierujących pojazdami nie można bowiem poprzestać wyłącznie na wykładni językowej, i z pominięciem celowości rozwiązań legislacyjnych przyjętych w tej ustawie twierdzić (jak czyni to skarżący), że trzyletni sądowy zakaz prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B nie odnosi się do osób, które nabyły już wcześniej uprawnienia do prowadzenia pojazdów poza kategorią B. Zestawiając postanowienia art. 12 ustawy o kierujących pojazdami z treścią art. 178a § 1 w zw. z art. 42 Kodeksu karnego i art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego nietrudno dostrzec, że wspólnym celem tych unormowań jest bezpieczeństwo w komunikacji, wszak zachowania kwalifikowane, stypizowane w art. 178a Kodeksu karnego, godzą w bezpieczeństwo ruchu. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trzeba przy tym zauważyć, że – oprócz powiązania art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami z art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego i art. 178a § 1 Kodeksu karnego, przez zdarzenie jakim jest prawomocny wyrok sądu obwarowany zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, zobowiązujący organ administracji publicznej (właściwego starostę) do wydania decyzji cofającej skazanemu uprawnienia do prowadzenia pojazdu w orzeczonym zakresie, i obligujący ten organ do niewydawania tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu – unormowania zawarte w art. 12 ustawy o kierujących pojazdami mają także charakter autonomiczny w zakresie stosunku administracyjnoprawnego, który jest wynikiem wcześniejszego stosunku o charakterze karnoprawnym. Wykładnia celowościowa art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami pozwala twierdzić, że na podstawie tego przepisu starosta jest zobligowany do niewydawania prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, przy czym zakaz ten odnosi się nie tylko do kierowców ubiegających się po raz pierwszy o prawo jazdy danej kategorii (innego niż kategoria B), w czasie trwania zakazu, ale dotyczy również kierowców posiadających już takie uprawnienia – przez wstrzymanie możliwości ich wykonywania na czas trwania zakazu sądowego, orzeczonego co do pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B (wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lipca 2013 r., III SA/Po 834/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 września 2013 r., II SA/Rz 530/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 października 2013 r., II SA/Ol 754/13 i z dnia 26 listopada 2013 r., II SA/Ol 845/13). Podzielając w pełni ten kierunek orzecznictwa sądów administracyjnych, należy zauważyć, że inne rozumienie art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami doprowadziłoby do sytuacji, w której osoby nieposiadające w dacie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B prawa jazdy innej kategorii, nie mogłyby się ubiegać o wydanie prawa jazdy i kierować pojazdami np. kategorii C, D, gdy tymczasem osoby posiadające już takie uprawnienia w dacie orzeczonego zakazu mogłyby je swobodnie wykonywać. Oznaczałoby to nierówne traktowanie sprawców, wobec których orzeczono sądownie taki sam zakaz, ale – co najważniejsze – byłoby to sprzeczne z celem przyjętych rozwiązań prawnych, jakim jest niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które swoim postępowaniem, przez prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby – w okresie obowiązania zakazu – wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości. Fakt, że przed wyrokiem sądu karnego skarżący legitymował się prawem jazdy obejmującym kat. A, B, C, D, B+E, C+E, D+E,T zaś Sąd Rejonowy prawomocnym wyrokiem z dnia [...] marca 2013 r. odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kat. B, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte pozostałymi kategoriami. Taka działalność jest bowiem objęta zakazem wprowadzonym w unormowaniach art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, dlatego też sąd karny nie musiał orzekać o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kat. A, C, D, C+D, D+E. Odmawiając wydania skarżącemu prawa jazdy w zakresie nieobjętym prawomocnym wyrokiem skazującym, Starosta nie naruszył żadnych z powoływanych przez skarżącego przepisów prawa procesowego i materialnego. Zarzut sprzeciwienia się przez Starostę zasadzie lex retro non agit jest bezpodstawny. Wyrok Sądu Karnego przeciwko skarżącemu został wydany w dniu [...].03. 2013 r., a uprawomocnił się w dniu [...].03.2013 r. Przepisy ustawy o kierujących pojazdami weszły w życie w dniu 19 stycznia 2013 r., a więc w okresie przed ukaraniem skarżącego. Dopiero po prawomocności wyroku Starosta wszczął i zakończył decyzją z dnia [...].04 2013 r. postępowanie, którego skutkiem było cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami zgodnie z posiadaną kategorią B. W tych okolicznościach następstwo czasowe wszystkich podejmowanych przez Starostę działań było konsekwencją prawomocności wyroku Sądu Karnego, który zapadł już po wejściu w życie ustawy o kierujących pojazdami, w związku z czym do sytuacji prawnej skarżącego przepisy te należało zastosować. Przepisy ustawy o kierujących pojazdami weszły w życie z dniem 19 stycznia 2013 r., zastępując uchylone tą ustawą stosowne przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie zawierają przepisów przejściowych, które odnosiłyby się do sytuacji osób, które nabyły uprawnienia do kierowania pojazdami określonych kategorii pod rządami poprzednich regulacji prawnych, a okres, na jaki został orzeczony środek karny, rozpoczął bieg pod rządami ustawy prawo o ruchu drogowym lub ustawy o kierujących pojazdami. Zatem wobec braku przepisów przejściowych przyjąć należy, że do sytuacji takich osób zastosowanie mają nowe regulacje. Z tych względów – stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało orzec jak w sentencji wyroku i oddalić skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło