III SA/Wr 96/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak, Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Asesor WSA Anna Kuczyńska – Szczytkowska, (sprawozdawca), Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi T.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 13 stycznia 2025 r. nr SKO/RD-421/192/2024 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kat. AM,B1,B oddala skargę w całości. Decyzją z dnia 19 listopada 2024 r. (nr BKM.5430.1162.2023) Starosta Lubiński (dalej: Starosta, organ I instancji) orzekł o cofnięciu T. P. (dalej: skarżący) uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1 i B. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1210 ze zm., dalej: u.k.p.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.). W uzasadnieniu decyzji Starosta podał, że w związku z wnioskiem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Lubinie z dnia 28 listopada 2023 r., wydana została przez Starostę Lubińskiego decyzja nr BKM.5430.1162/2023 z dnia 5 stycznia 2024 r. o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny. Wyjaśnił, że w dniu 15 marca 2024 r. otrzymał pismo Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w Lubinie informujące, że skarżący wniósł odwołanie od wydanego przez ten Ośrodek orzeczenia lekarskiego. W dniu 14 października 2024 r. wpłynęło do organu I instancji wydane w wyniku badania lekarskiego przeprowadzonego w trybie odwoławczym, ostateczne orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 9 października 2024 r., wydane przez lekarza I., stwierdzające u skarżącego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii AM, A, A2, A, B1,B, B+E, T, C1, C1+E, C, C+E, D1,D1+E, D oraz D+E. W konsekwencji, zdaniem organu I instancji, zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. zachodziły podstawy do cofnięcia skarżącemu posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił, że jest ona dla niego krzywdząca, ponieważ pozbawia go możliwości wykonywania pracy zawodowej. Ponadto w piśmie z 4 listopada 2024 r. wskazał, że Prokuratura Rejonowa w Lubinie nie prowadziła wobec niego żadnego postępowania w sprawie prowadzenia pojazdów w stanie nietrzeźwości, ani nie kierowała go na leczenie odwykowe. Wydanie opinii sądowo - psychiatrycznej przez lekarzy psychiatrów nastąpiło jedynie na podstawie przeprowadzonego z nim wywiadu i miało to związek z innego rodzaju sprawą. Podkreślił, że biegły lekarz psychiatra wydał opinię na podstawie przeprowadzonego z nim wywiadu, w którym sam informował o swoim stanie zdrowia i o okresach abstynencji. Dodał, że badania lekarskie nie zostały przeprowadzone rzetelnie. Zaskarżoną decyzją z dnia 13 stycznia 2025 r. (nr SKO/RD-421/192/2024) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 19 listopada 2024 r. W uzasadnieniu SKO podkreśliło, że decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania, wydana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p., ma charakter decyzji związanej, o czym przesądza jednoznacznie treść tego przepisu. W przypadku bowiem stwierdzenia przez uprawnionego lekarza w orzeczeniu lekarskim, istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi przez osobę, która takiemu badaniu została poddana, właściwy miejscowo starosta jest bezwzględnie zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie cofnięcia tej osobie posiadanych przez nią uprawnień do kierowania pojazdami. Ponadto – jak wskazało SKO – w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym organy prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p., nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego pod względem jego treści. Obalenie domniemania prawdziwości tego dokumentu możliwe jest jedynie przy zastosowaniu procedury określonej w art. 79 ust. 4 u.k.p. SKO dodało, że wydane przez uprawnione jednostki orzecznicze orzeczenia lekarskie, stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami danej kategorii, nie stanowią opinii biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., która podlega kontroli organu administracji. Ponadto, w ocenie Kolegium, bez wpływu na wynik sprawy pozostają okoliczności podniesione w odwołaniu, a dotyczące możliwości wystąpienia komplikacji w życiu skarżącego związanych z wykonywaniem pracy zarobkowej. Dodatkowo SKO wskazało, że organy orzekające w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, nie są uprawnione, do dokonywania oceny prawidłowości przeprowadzonych badań lekarskich. W skardze do sądu administracyjnego skarżący podkreślił, że badanie lekarskie było przeprowadzone nieprawidłowo. Dodał, że szczegółowa argumentacja znajduje się w jego piśmie z 4 listopada 2024 r. złożonym w postępowaniu administracyjnym. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie rzetelnych badań jago stanu zdrowia i przywrócenie mu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Na rozprawie skarżący wskazał, że został skierowany na badania ze względu na podejrzenie choroby [...]. Oświadczył, że nie [...], a badanie zostało przeprowadzone powierzchownie. Dodał, że stara się o zdobycie uprawnień kategorii C i przedłożył zaświadczenie lekarskie z C sp. z o.o. z L. oraz orzeczenie psychologiczne z tego centrum z poradni psychologicznej medycyny pracy, w których stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, B1 i B ze względu na stwierdzone, przez uprawniony do tego podmiot, istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (ostateczne orzeczenie lekarskie z 9 października 2024 r., nr [...]). Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Wskazać należy, że postępowanie administracyjne dotyczące weryfikacji uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na stan zdrowia kierowcy odbywa się dwuetapowo. Najpierw prowadzone jest postępowanie diagnostyczno-orzecznicze przez lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje. Szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badania lekarskiego, zakres badań lekarskich i jednostki uprawnione do przeprowadzania badań określone zostały w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2022 r., poz. 2503, dalej: rozporządzenie). Podkreślić należy, że na tym etapie strona może kwestionować wyniki badań, przedstawiać posiadane dokumenty lekarskie, a w tym zgromadzone wyniki innych badań mających znaczenie w sprawie, może korzystać z możliwości wniesienia odwołania od orzeczenia lekarskiego organu I instancji. Decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na stan zdrowia uprawnionego wydawana jest w drugim etapie, po zakończeniu postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, jeżeli w ostatecznym orzeczeniu lekarskim stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym organy prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której stanowi art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p., nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego pod względem jego treści. Są związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim i nie mają jakichkolwiek podstaw do kwestionowania okoliczności objętych jego treścią. Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Z treści tego przepisu wynika obowiązek starosty wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień do kierowania pojazdami, jeżeli w postępowaniu wyjaśniającym poprzedzającym wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań u konkretnej osoby do kierowania przez nią pojazdami. Decyzja w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy należy do kręgu decyzji, których wydanie nakazuje konkretny przepis prawa i organ administracji nie może od tego obowiązku odstąpić w sytuacji, gdy spełniona zostanie przesłanka faktyczna, tj. stwierdzenie istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzje wydawane w trybie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. stanowią akty o charakterze związanym, czyli takie, które nie zależą od uznania organu. Organ w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem ma obowiązek wydać decyzję o określonej w przepisie treści (por. np. wyroki NSA: z 10 listopada 2021 r., II GSK 517/21, z 18 maja 2020 r., I OSK 786/19, z 16 października 2013 r., I OSK 952/12; z 22 czerwca 2009 r., I OSK 840/08; z 6 lipca 2020 r., I OSK 3042/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Wobec sformułowanych w skardze zarzutów dotyczących rzetelności przeprowadzonych badań, należy zauważyć, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym orzeczenie lekarskie, o jakim mowa w art. 79 ust. 2 u.k.p. i w § 7 rozporządzenia, jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości, tzn., że pochodzi od organu, który go wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą zawartego w dokumencie oświadczenia organu. Przyjęcie stanowiska, że orzeczenie lekarskie stanowi dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnionego lekarza określonej jednostki organizacyjnej oznacza, że w myśl art. 76 § 3 k.p.a. należy przyjąć za dopuszczalne przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu. Postawienie określonych wymagań dokumentowi urzędowemu, jakim jest orzeczenie lekarskie, ma ten skutek, że przeprowadzenie dowodu przeciwko jego treści jest możliwe wyłącznie poprzez przedstawienie innego orzeczenia lekarskiego spełniającego kryteria cytowanego rozporządzenia. Przeciwdowodem mogłoby być jedynie uzyskane przez stronę w wyniku poddania się badaniom zaświadczenie lekarskie odpowiadające kryteriom rozporządzenia, a więc wydane przez uprawnionego lekarza w uprawnionej do przeprowadzania badań lekarskich jednostce. W postępowaniu o cofnięcie prawa jazdy prawodawca postawił określone wymagania orzeczeniu lekarskiemu, jako dowodowi, na podstawie którego orzekają organy administracyjne. Otóż musi to być orzeczenie wydane przez "uprawnionego lekarza" i to funkcjonującego w odpowiednich strukturach. Wymóg w zakresie kwalifikacji lekarza wynika wprost z art. 77 u.k.p. Zgodnie natomiast z art. 75 ust. 5 u.k.p. badania osób, o których mowa w ust. 1 pkt 3-5 (czyli m.in. osób ubiegających się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia), przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy (por. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., I OSK 786/19, CBOSA). W konsekwencji jedynie przedstawienie przez skarżącego orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnionego lekarza działającego w strukturze wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określonych kategorii, mogłoby obalić moc dowodową orzeczenia lekarskiego z 9 października 2024 r. Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami wszczęte w oparciu o orzeczenie lekarskie właściwej jednostki orzeczniczej, nie jest władny dokonywać w toku prowadzonego postępowania weryfikacji takiego orzeczenia. W związku z tym, uwzględniając wskazany już związany charakter decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, organ I instancji zobowiązany był treścią art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. do wydania decyzji o cofnięciu tych uprawnień. Zatem organ odwoławczy utrzymując tę decyzję w mocy nie naruszył prawa. Dodać przy tym trzeba, że okoliczności, jakie legły u podstaw skierowania skarżącego na badania lekarskie nie mogły być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.