III SAB/Wr 250/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi D.S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wniosku o zmianę warunków układu ratalnego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2023 r., w sprawie o sygn. akt III SAB/Wr 250/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę D. S. (dalej: skarżący, strona skarżąca, wnioskodawca) w sprawie bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wniosku o zmianę warunków układu ratalnego. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem przesłano stronie skarżącej przesyłką z dnia 10 lipca 2023 r., która została doręczona skarżącemu w dniu 12 lipca 2023 r. (ZPO k-29 akt sądowych). W przesyłce zostało zawarte wymagane prawem pouczenie o trybie i terminie zaskarżenia doręczonego postanowienia Sądu. W dniu 8 sierpnia 2023 r. skarżący wniósł o powołanie profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2023 r., w sprawie o sygn. akt III SPP/Wr 55/23, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym m.in. ustanowienie adwokata z urzędu. Pismem z dnia 19 stycznia 2024 r. ustanowiony w sprawie adwokat wniósł do tut. Sądu opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Opinia została doręczona przez Sąd stronie skarżącej w dniu w dniu 1 lutego 2024 r. (ZPO k-50 akt sądowych), z pouczeniem o art. 177 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), tj. o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu ww. opinii, z zastrzeżeniem, że ewentualną skargę musi sporządzić adwokat lub radca prawny. Termin na wniesienie skargi kasacyjnej upływał z końcem dnia 4 marca 2024 r. W dniu 19 lutego 2024 r. skarżący nadał do tut. Sądu wniosek o zmianę pełnomocnika wyznaczonego do sporządzenia skargi kasacyjnej. Wniosek ten został zarejestrowany pod sygn. akt III SPP/Wr 17/24 i postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2024 r. umorzono postępowanie z wniosku o zmianę pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł sprzeciw w wyniku czego postanowieniem z dnia 14 maja 2024 r., sygn. akt III SPP/Wr 17/24, Sąd utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza z dnia 15 kwietnia 2024 r. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 24 maja 2024 r. (ZPO k-23 akt sądowych sygn. akt III SPP/Wr 17/24). W przesyłce doręczającej ww. postanowienie zostało wskazane, że od orzeczenia nie przysługuje środek zaskarżenia. W dalszej kolejności starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 czerwca 2024 r. stwierdził prawomocność orzeczenia z dnia 3 lipca 2023 r. od dnia 5 marca 2024 r. Następnie skarżący pismem z dnia 10 października 2024 r., które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 15 października 2024 r., wniósł o wznowienie postępowania. Przesyłką z dnia 22 października 2024 r. wezwano wnioskodawcę do sprecyzowania powyższego wniosku poprzez wskazanie, czy pismo strony z dnia 10 października 2024 r. stanowi skargę o wznowienie postępowania sądowego czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia tut. Sądu z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt III SAB/Wr 250/23. Sąd zobowiązał wnioskodawcę do udzielenia odpowiedzi w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem przyjęcia, że wniosek strony skarżącej z dnia 10 października 2024 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Powyższe wezwanie po dwukrotnym awizowaniu (tj. w dniach 28 października 2024 r. i 5 listopada 2024 r.) zostało zwrócone do nadawcy w dniu 13 listopada 2024 r. Zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej pozostawiono w drzwiach skarżącego, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki i adnotacji na kopercie. Skarżący nie odebrał tej , co skutkowało uznaniem doręczenia ww. wezwania w dniu 12 listopada 2024 r. Siedmiodniowy termin do odpowiedzi na wezwanie Sądu upłynął 19 listopada 2024 r., zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 p.p.s.a. Wobec uznania pisma skarżącego z dnia 10 października 2024 r. jako wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pismem z dnia 28 stycznia 2025 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez uprawdopodobnienie okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz dokonanie czynności, której nie dokonano w terminie, tj. przedłożenie skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu. Wezwanie zostało odebrane przez stronę skarżącą w dniu 30 stycznia 2025 r., i w zakreślonym przez Sąd 7-dniowym terminie strona skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wskazała, że skarżący zakwestionował prawidłowość opinii pozostając w przeświadczeniu, że nadal jest procedowany jego wniosek o wyznaczenie pełnomocnika. Wyjaśniono, że skarżący nie posiadał wówczas profesjonalnego pełnomocnika i opacznie rozumiał kierowaną do niego korespondencję i wobec tego uchybił terminowi bez własnej winy. Do wniosku została załączona skarga kasacyjna sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, jednakże strona może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. W myśl art. 86 § 1 i art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym powinno nastąpić gdy: uchybienie terminowi było niezawinione przez stronę, wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, wskazano okoliczności uprawdopodobniające brak winy w niedotrzymaniu terminu, a równocześnie z wnioskiem strona dokonała spóźnionej czynności. Ustawodawca określił zatem przesłanki, których spełnienie warunkuje przywrócenie terminu. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących czterech przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Oceniając przesłanki przywrócenia terminu Sąd stwierdził, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu w wymaganym, siedmiodniowym terminie. Jak wynika z wyjaśnień, skarżący pozostawał w mylnym przeświadczeniu, iż nadal jest procedowany jego wniosek o wyznaczenie pełnomocnika. Sąd przyjął, że przyczyna uchybienia terminowi, na którą powołuje się skarżący, ustała zatem najpóźniej w dniu złożenia wniosku z dnia 10 października 2024 r., a zatem procedowany wniosek należy uznać za wniosek złożony w 7-dniowym terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Skarżący spełnił ponadto warunek wskazany w art. 87 § 4 p.p.s.a. – złożył skargę kasacyjną. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił jednak okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminowi. W tym zakresie Sąd wyjaśnia, że brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa wprawdzie, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r., sygn. I PKN 273/99, LEX nr 42322). W orzecznictwie i literaturze zgodnie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2017, s. 515-516). Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. To na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu (postanowienie NSA z dnia 17 marca 2009 r., I OZ 211/09). Trzeba podkreślić, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z dnia 26 października 2009 r., I OZ 996/09), np. stan nadzwyczajny, problemy komunikacyjne, klęska żywiołowa (powódź, pożar), czy nagła choroba strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienia NSA z dnia 22 stycznia 2014 r., I OZ 10/14, z dnia 31 stycznia 2014 r., I OZ 52/14, z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II OZ 1223/15). Jak wynika z akt, fakt uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie Sądu z dnia 3 lipca 2023 r., wydanego w sprawie o sygn. akt III SAB/Wr 250/23 nie budzi wątpliwości. Strona podniosła, że pozostawała w mylnym przeświadczeniu, że nadal jest procedowany jej wniosek o ustanowienie nowego pełnomocnika w sprawie. Biorąc jednak pod uwagę uzasadnienie wniosku, w ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił, aby uchybienie terminowi było następstwem niezawinionych okoliczności, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie był w stanie przeciwdziałać. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uprawdopodobniałyby brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt III SAB/Wr 250/23. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają okoliczności takie jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, bądź nieznajomość prawa (por. postanowienia NSA: z 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II OZ 1369/15; z 28 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 869/12; z 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08; z 20 listopada 2020 r., sygn. akt II OZ 155/20; z 12 maja 2021 r., sygn. akt I GZ 116/21; z 5 lipca 2022 r., sygn. akt III OZ 431/22), a z takimi sytuacjami mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Nie uprawdopodabniają zatem braku winy w uchybieniu terminowi same stwierdzenia skarżącego o problemach dotyczących rozumienia kierowanych do niego pism sądowych. Dla uznania, że skarżący dochował wymaganej staranności, należycie dbając o swój interes nie są wystarczające ogólne i gołosłowne twierdzenia dotyczące problemów ze znajomością prawa. Skarżący nie uprawdopodobnił zatem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mógł usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i że istniała niezależna od niego przyczyna uniemożliwiająca dochowanie terminu. Racjonalnym działaniem strony zainteresowanej w rozpoznaniu jej sprawy jest dochowanie z najwyższą starannością wszelkich obowiązków, które są warunkiem nadania biegu sprawie w postępowaniu. W świetle okoliczności sprawy Sąd stwierdza, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 3 lipca 2023 r., nie uwiarygodnił, że zadbał w należyty sposób o swoje interesy. W sprawie nie wystąpiły okoliczności, których przy dołożeniu należytej staranności, nie można było przezwyciężyć. W konsekwencji Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.