IV SA/Wr 450/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Protokolant Katarzyna Leśniowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 marca 2011 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata K. M. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją Wojewody [...] z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania P. W., od decyzji Burmistrza Miasta O. z dnia [...], nr [...] orzekającej o wymeldowaniu P. W. z lokalu przy ulicy [...] w O. – utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podano, że postępowanie w sprawie wymeldowania P. W. z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w O., w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wszczęte zostało na wniosek M. W., najemczyni przedmiotowego lokalu. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił następujący stan faktyczny. W dniu 28 sierpnia 2008r. M. W. wniosła o wymeldowanie P. W. z lokalu przy ulicy [...] w O. W uzasadnieniu wniosku podała, że wyżej wymieniony nie zamieszkuje w spornym lokalu. Opuszczenie nastąpiło w wyniki eksmisji przeprowadzonej w dniu 12 czerwca 2008r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oławie, na podstawie wyroku z dnia 9 marca 2005r.; sygn. akt I C 130/2004. W mieszkaniu nie pozostawił swoich rzeczy i nie posiada kluczy do lokalu. M. W. podała, że P. W. otrzymał lokal socjalny w O. przy ulicy [...], ale odmówił jego przyjęcia. Przesłuchany do protokołu w dniu 12 września 2008r. P. W. oświadczył, że eksmisja była przeprowadzona niezgodnie z prawem. W związku z powyższym sam się dobrowolnie nie wymelduje, a kroki podejmowane przez Wydział Spraw Obywatelskich są łamaniem prawa. Decyzją z dnia [...], nr [...], Burmistrz Miasta O. orzekł o wymeldowaniu P. W. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...] w O., gdyż uznał, że w sytuacji wymienionego spełnione zostały przesłanki wymeldowania określone w treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł P. W. kwestionując jej zasadność. Skarżący podał, że decyzja z dnia [...] świadczy o niegospodarności i korupcji w Urzędzie Miejskim w Oławie. Wniósł o zwrot spornego lokalu z uwagi na bezprawną eksmisję i uchylenie zaskarżonej decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż jak wynika z akt sprawy P. W. w lokalu przy ul. [...] w O. nie mieszka, w związku z wykonaniem przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oławie eksmisji. Przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obligują organ ewidencji ludności do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego w sytuacji, w której osoba ta opuściła lokal zameldowania i nie wykonała dobrowolnego obowiązku wymeldowania się. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że P. W. miejsce pobytu stałego opuścił w wyniku wyeksmitowania go z lokalu przez właściwy organ egzekucyjny, jakim jest komornik sądowy. Zatem orzeczenie w niniejszej sprawie o odmowie wymeldowania odwołującego się z przedmiotowego lokalu stanowiłoby naruszenie prawa. Organ administracji publicznej nie ma właściwości do podważenia mocy wyroku sądowego, gdyż zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Odnosząc się podnoszonej przez skarżącego kwestii podjęcia czynności dyscyplinarnych wobec pracowników Urzędu Miejskiego w O. wyjaśniono, że kwestia ta pozostaje bez znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie. Przepisy meldunkowe służą wyłącznie rejestracji danych o miejscu pobytu osób i nie mogą być wykorzystywane do realizacji innych celów pozaustawowych. Natomiast o wyjaśnienie kwestii przyznania lokalu zastępczego, w którym są zameldowane inne osoby należy wystąpić do Burmistrza Miasta O., gdyż Wojewoda [...] nie jest właściwy do jego rozpatrzenia. W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego P. W. stwierdził, że w przedmiotowym lokalu pozostała część jego rzeczy, a do chwili obecnej nie zwrócono mu kaucji mieszkaniowej. Przepisy prawa nie przewidują eksmisji na bruk, a sama eksmisja została przeprowadzona na podstawie nieważnego wyroku Sądu Rejonowego w Oławie z dnia 9 marca 2005r. Dalej podniósł, że najemczyni lokalu przy ul. [...],M. W. od 15 czerwca 2004 r. do 12 czerwca 2008 r. zamieszkiwała bez zameldowania przez okres 4 lat w O. przy ul. [...] - w związku z tym faktem oraz z art. 825 kpc przeprowadzenie eksmisji było sprzeczne z treścią wyroku z dnia 9 marca 2005r. Dalej zarzucił, że nie został wyeksmitowany do lokalu zastępczego, gdyż zameldowani są w nim inni lokatorzy, a samo mieszkanie, z uwagi na prowadzone w nim prace remontowe nie nadawało się do zamieszkania. Zażądał podjęcia czynności dyscyplinarnych wobec wymienionych pracowników Urzędu Miasta w O. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Przed przystąpieniem do rozważań merytorycznych należy podnieść, że postanowieniem procesowym podjętym na rozprawie Sąd odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego P. W. w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Należy zauważyć, że był to trzeci wniosek skarżącego dotyczący zawieszenia postępowania przed sądem administracyjnym. Pierwszy z nich został oddalony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2010r. a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2010r. (II OZ 333/10). Drugi wniosek został oddalony postanowieniem WSA z dnia 14 września 2010r., a zażalenie na to postanowienie oddalono postanowieniem NSA z dnia 29 grudnia 2010r. (II OZ 1300/10). Pismem z dnia 25 lutego 2011r. skarżący po raz kolejny złożył wniosek o zawieszenie postępowania przez sądem administracyjnym. Sąd odmawiając uwzględnienia tego wniosku miał na uwadze zaczynającą coraz wyraźniej dominować tendencję orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą nie jest dopuszczalne zażalenie na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania sądowadministracyjnego (por. np. postanowienia NSA: z 30 lipca 2009r., II GZ 165/09, Lex nr 552794, z 6 lutego 2009r., II GZ 25/09, Lex nr 565706, z 28 stycznia 2009r. II GZ 15/09, Lex nr 551917, z 27 stycznia 2009r., II GZ 10/09, Lex nr 551920, z 13 stycznia 2009r., II GZ 301/08, Lex nr 551916, z 15 września 2008r., II OZ 856/08, (CBO SA). W orzeczeniach tych wyrażono pogląd, że postanowienie Sądu w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania może być przedmiotem zarzutu strony w środku odwoławczym od orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Mając na uwadze wskazaną linię orzeczniczą NSA, Sąd w niniejszym składzie postanowił odstąpić od poprzedniej wykładni (znajdującej odbicie w tym mniejszościowym obecnie nurcie orzecznictwa NSA, który dopuszcza możliwość zaskarżenia w drodze zażalenia postanowienia w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania przed sądem administracyjnym) na rzecz interpretacji niedopuszczalności zażalenia na przedmiotowe postanowienia. Wskazana interpretacja wychodzi naprzeciw postulatowi, zgodnie z którym kontynuacja postępowania sądowego, a więc prowadzenie go bez nieuprawnionej zwłoki, stanowi realizację zasady ogólnej zawartej w art. 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z której wynika dyrektywa szybkiego załatwienia sprawy. Przechodząc do meritum sprawy należy stwierdzić, że zgodnie z art. 15 ust. 2 powołanej wcześniej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Nie każde opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stanowi podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu. Dla stwierdzenia, że nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust, 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych konieczne jest ustalenie, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny, było wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce. Z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Oławie z dnia 9 marca 2005r. (sygn. akt IC 130/2004) nakazano P. W. opróżnić, opuścić i wydać M. W. lokal mieszkalny położony w O. przy ul. [...]. Wskazany wyrok eksmisyjny został utrzymany wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2007r. (sygn. akt II Ca 511/05). Wskazany wyrok eksmisyjny jest prawomocny i nakłada na wszystkie podmioty obowiązek jego respektowania. Z akt sprawy wynika również, że wyrok ten został wykonany przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oławie. Zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i doktrynie ukształtowany jest pogląd, że na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu omawianego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu (por. wyroki: z dnia 4 października 2007 r. , II OSK 519/07, publ. CBOSA, z dnia 4 lipca 2008r. sygn. akt II OSK 788/08, Lex nr 498351, z dnia 23 marca 2010r. II OSK 579/09, Lex nr 597705). Wykonania prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję nie można bowiem uznawać za działanie nielegalne (stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w tezowanym wyroku z dnia 6 października 2005 r. sygn. akt II OSK 65/05, Lex nr 188693). Należy też zwrócić uwagę na treść art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z wyrażoną tam zasadą poszanowania prawa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Nie można zatem, wbrew orzeczeniu sądowemu zaopatrzonemu w klauzulę wykonalności, podważać rozstrzygnięcia nakazującego opuszczenie lokalu, a w przypadku wykonania eksmisji na drodze postępowania egzekucyjnego twierdzić, że opuszczenie w tej sytuacji miejsca pobytu jako nie mające charakteru dobrowolnego, nie jest opuszczeniem lokalu w znaczeniu wynikającym z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Dokonując wykładni tego przepisu należy również mieć na uwadze, że istotą postępowania w sprawie o wymeldowanie osoby z lokalu jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny lub wynikało z czynności właściwego organu mającego swe oparcie w prawie, stwarza to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby (wyrok z dnia 28 stycznia 2010 r sygn. akt II OSK 195/09, Lex nr 597453). Należy podkreślić, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Celem ewidencji ludności jest jedynie odzwierciedlanie przez właściwe organy w stosownym rejestrze danych faktycznych o rzeczywistym zamieszkiwaniu i przebywaniu osób pod danym adresem. Rejestracja meldunkowa nie jest źródłem jakichkolwiek praw majątkowych, w tym do własności lokalu, w którym zostało dokonane zameldowanie. Decyzje meldunkowe nie mogą być podstawą do rozstrzygania sporów o tytuł do lokalu, kwestii rozliczeń byłych małżonków. Również zaspokajanie potrzeb lokalowych osób wymeldowanych pozostaje poza granicami administracyjnych postępowań o wymeldowanie. Stąd też nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi dotyczące rozliczeń w kwestii kaucji mieszkaniowej, rodzaju oraz nieodpowiedniego standardu lokalu, do którego nastąpiła eksmisja itp. Poza granicami postępowania o wymeldowanie pozostają również zarzuty skargi dotyczące zachowania się pracowników urzędu. Jeżeli, zdaniem skarżącego, zachowanie wskazanych przez niego pracowników było niewłaściwe, może dochodzić swoich racji na podstawie przepisów Działu VIII k.p.a. dotyczącego skarg i wniosków. Zupełnie bezpodstawny jest zarzut skarżącego o nieważności wyroku Sądu Rejonowego w Oławie z dnia 9 marca 2005r. orzekającego o jego eksmisji. Wyrok ten ma walor prawomocności i wywiera skutki w obrocie prawnym dopóty, nie zostanie z niego w prawidłowy sposób wyeliminowany. Wyrok ten wiąże również skład orzekający w niniejszej sprawie i – wbrew oczekiwaniom skarżącego – nie może być przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Skarżący może podjąć próbę jego wzruszenia jedynie w trybie przepisów postępowania cywilnego. Sąd nie może również oceniać – w związku z decyzją meldunkową – prawidłowości postępowania egzekucyjnego – prowadzonego zgodnie z przepisami procedury cywilnej, przewidującej właściwie dlań środki zaskarżenia. Dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy wymeldowania skarżącego z przedmiotowego lokalu nie ma również znaczenia zarzut skargi, w myśl którego M. W. w latach 2004-2008 zamieszkiwała w tym lokalu bez zameldowania, gdyż powyższe mogło być rozpatrywane wyłącznie w aspekcie ewentualnego deliktu wykroczeniowego przeciwko obowiązkowi meldunkowemu (art. 56 ustawy). Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. H.B. 31.03.2011r.