IV SA/Wr 73/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Julia Szczygielska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oraz świadczenia niepieniężnego w formie opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. Decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta L. w sprawie odmowy przyznania B. J. (dalej: strona, skarżąca) pomocy w formie zasiłku stałego oraz świadczenia niepieniężnego w formie opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Decyzja została doręczona stronie w dniu 22 września 2016 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o terminie i trybie jej zaskarżenia do tutejszego Sądu. W dniu 1 października 2016 r. strona wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi na powyższą decyzję Kolegium. Postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt IV SO/Wr 50/16, ustanowiono dla skarżącej adwokata z urzędu i umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 16 grudnia 2016 r. wpłynęło do akt sprawy o sygn. IV SO/Wr 50/16, pismo Okręgowej Rady Adwokackiej we W. z dnia 7 grudnia 2016 r. informujące, że pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej została wyznaczona adwokat D. Ś.. W dniu 11 stycznia 2017 r. (data nadania w placówce pocztowej) ustanowiony z urzędu pełnomocnik złożył w imieniu skarżącej, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skargę na wyżej opisaną decyzję Kolegium z dnia 8 września 2016 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik oświadczył, że o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dowiedział się z listu Okręgowej Rady Adwokackiej doręczonego mu w dniu 16 grudnia 2016 r. We wniosku podniósł, że w niniejszej sprawie przyczyną, która spowodowała uchybienie terminu do wniesienia skargi do Sądu, była wola skorzystania przez skarżącą z pomocy profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia tej skargi, a w konsekwencji oczekiwanie na rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez referendarza sądowego. W sytuacji zatem, gdy skarżąca tę pomoc otrzymała, to ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi związane było ściśle z chwilą powzięcia wiadomości przez adwokata wskazanego przez samorząd adwokacki o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. W sytuacji bowiem niedochowania terminu wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.), na skutek wystąpienia o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi do sądu, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika. W przypadku ustanowienia pełnomocnika w ramach prawa pomocy (art. 244 p.p.s.a.) dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia tej skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy. W istocie zatem siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony – w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik - realnie mógł sporządzić i wnieść skargę. Przywołane powyżej okoliczności sprawy uprawdopodabniają twierdzenie, że pełnomocnik z urzędu dochował wymaganego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu i skargi. Pismo Okręgowej Rady Adwokackiej we W. otrzymał w dniu 16 grudnia 2016 r., ale rzeczywistą możliwość wniesienia tej skargi oraz wniosku o przywrócenie terminu miał dopiero od dnia 4 stycznia 2017 r. tj. po zapoznaniu się z aktami sprawy, które skarżąca przesłała pismem z dnia 30 grudnia 2016 r. na adres siedziby Kancelarii. Pomimo, że skarżąca skontaktowała się z pełnomocnikiem po otrzymaniu listu poleconego, który pełnomocnik nadał w dniu powzięcia informacji o jego wyznaczeniu tj. w dniu 16 grudnia 2016 r., to podane przez nią informacje nie były wystarczające do sporządzenia skargi i wniosku o przywrócenie terminu. Dopiero po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy powziął informację o konieczności złożenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 września 2016 r. a także wniosku o przywrócenie terminu, w konsekwencji czego za dzień ustania przeszkody należy uznać dzień 4 stycznia 2017 r. tj. dzień odebrania akt sprawy. Akta sprawy zostały przesłane na adres siedziby Kancelarii za potwierdzeniem odbioru, dlatego też potwierdzenie daty otrzymania przez pełnomocnika dokumentacji będzie możliwe po otrzymaniu przez skarżącą potwierdzenia odbioru. Nie bez znaczenia zdaniem pełnomocnika z urzędu ma przy tym fakt, że skarżąca nie posiada komputera i Internetu, co niewątpliwie przyśpieszyłoby przekazanie dokumentacji, a prowadzenie przez nią samodzielnego gospodarstwa powoduje, że nie mogła poprosić o pomoc innych członków rodziny. Przy czym jak podkreślił pełnomocnik skarżącej, wniesienie zarówno wniosku o przywrócenie terminu jak i wniesienie skargi nastąpiło przed upływem 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika skarżącej, tj. przed dniem 16 stycznia 2016 r. Powyższe fakty, a także załączone do wniosku dowody, uprawdopodobniają okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Mając na uwadze powyższe pełnomocnik skarżącej stwierdził, że w sprawie występują szczególne okoliczności, które uzasadniają pozytywne rozpatrzenie wniosku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu zakreślonego w nim terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to - zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu - od tego momentu liczony jest bieg terminu do złożenia skargi, niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Termin, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe w przypadku złożenia przez stronę lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § p.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uwzględnieniu tego wniosku przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1 i 3). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe; pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżąca wystąpiła do tut. Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi, czyniąc to w dniu 1 października 2016 r., czyli w krótkim czasie po otrzymaniu decyzji. Takie działanie skarżącej było natomiast dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z punktu widzenia powołanych wyżej regulacji, należy uwzględnić specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika z urzędu. Zauważyć w związku z tym trzeba, że jakkolwiek ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi, który przeważnie upływa bezskutecznie przed zakończeniem postępowania wpadkowego w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, to fakt ten może być jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu nie oznacza bowiem możliwości podjęcia natychmiastowego działania w imieniu strony. Dlatego przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, istotne jest ustalenie, kiedy pełnomocnik miał realną możliwość jego sporządzenia. Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminowi. Takie stanowisko jest zbieżne z poglądem, wedle którego zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 p.p.s.a. oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu) przez adwokata czy radcę prawnego ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu, kiedy mógł zapoznać się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie jej prawidłowo. Stawiałoby to też w uprzywilejowanej pozycji pełnomocników z wyboru, którzy teoretycznie na wniesienie i sporządzenie skargi dysponują 30 dniami, wynikającymi z art. 53 § 1 p.p.s.a. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej pełnomocników, co nie powinno mieć miejsca. W konsekwencji, w orzecznictwie jednolicie uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia NSA z dnia 20 listopada 2014 r., akt I OZ 1034/14; z 11 lutego 2014 r., I OZ 70/14; z 24 stycznia 2014 r., II FZ 1544/13; z dnia 26 października 2009 r., I OZ 996/09; z 30 września 2009 r., II OZ 809/09; z 17 lipca 2008 r., II OZ 763/08, z dnia 8 czerwca 2008 r., I FZ 198/06, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd przyjął, że pełnomocnik skarżącej z urzędu dowiedział się o wyznaczeniu go do pełnienia tej funkcji w dniu 16 grudnia 2016 r., polegając w tym względzie na jego oświadczeniu złożonym we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W kwestii wniesienia skargi i wniosku o przywrócenie terminu należy zatem odnotować, że liczony od dnia 16 grudnia 2016 r. termin 30 dni upływał w dniu 16 stycznia 2017 r. Arytmetycznie liczony ostatni dzień 30 dniowego terminu wypadał na dzień ustawowo wolny od pracy, to jest na niedzielę 15 stycznia 2017 r., wobec tego na mocy art. 83 § 2 p.p.s.a., w takiej sytuacji za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu wolnym od pracy, to jest poniedziałek 16 stycznia 2017 r. Z kolei, realnie sporządzić i wnieść skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia pełnomocnik skarżącej mógł dnia 4 stycznia 2017 r. kiedy to zapoznał się z aktami sprawy. W tych zatem okolicznościach złożenie przez pełnomocnika w dniu 11 stycznia 2017 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą nastąpiło z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Przy czym pełnomocnik skarżącej nie przekroczył też wskazanego wyżej trzydziestodniowego terminu, który upływał z dnia 16 stycznia 2017 r. W oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że przedstawiona przez pełnomocnika skarżącej argumentacja może stanowić pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Analizując stan faktyczny sprawy na tle powołanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że strona skarżąca nie zawiniła w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co uprawdopodobniła, zachowując jednocześnie wyżej opisany wymóg formalny z art. 87 § 1 p.p.s.a. Wobec powyższego, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.