I PR 118/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Myga, A. Szczurzewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w sprawie z powództwa Zygmunta H. przeciwko Spółdzielni Inwalidów (...) w Ś. o uchylenie uchwały na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 29 lutego 1984 r.:oddalił rewizję oraz wniosek strony pozwanej o zwrot kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód wniósł o uchylenie uchwały Rady Nadzorczej pozwanej Spółdzielni, którą wykluczono go ze Spółdzielni, o przywrócenie do pracy oraz o zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.Pozwana domagała się oddalenia powództwa.Sąd Wojewódzki ustalił następujący stan faktyczny.Powód był członkiem pozwanej Spółdzielni i pracował w niej na różnych stanowiskach od 1 grudnia 1972 r. Uchwałą Rady Spółdzielni z dnia 16 października 1976 r. powód został wykluczony ze spółdzielni za uporczywe naruszanie dyscypliny, za niestawienie się do pracy i picie alkoholu w godzinach pracy.Na prośbę powoda zarząd spółdzielni przyjął go do pracy na czas określony z dniem 15 listopada 1976 r. Umowa zawarta na czas określony była kilkakrotnie przedłużana, a z dniem 1 lipca 1977 r. została przekształcona na umowę o pracę zawartą na czas nieokreślony, a ponadto powód został przyjęty w poczet członków Spółdzielni. W 1981 r., pracując na stanowisku specjalisty do spraw zaopatrzenia, powód nie rozliczył się z zakupionych w Łodzi materiałów oraz z zaliczki. Uchwałą Rady Spółdzielni z dnia 24 września 1981 r. został za to wykluczony ze Spółdzielni. Należność za nie rozliczone towary i zaliczkę w kwocie 25.802 zł zasądzona została od powoda na rzecz Spółdzielni wyrokiem Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 29 grudnia 1981 r. w sprawie (...). Na skutek zawiadomienia Spółdzielni zostało wszczęte przeciwko powodowi postępowanie karne. Wyrokiem Sądu Rejonowego powód został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 221 § 1 k.k.Wyrok ten został zmieniony przez Sąd Wojewódzki, który uniewinnił powoda od przypisanego mu czynu. Po prawomocnym uniewinnieniu powoda przez sąd karny Rada Spółdzielni uchwałą z dnia 28 grudnia 1982 r. przywróciła członkostwo powoda, a Zarząd Spółdzielni na posiedzeniu w dniu 17 stycznia 1983 r. przywrócił powoda do pracy i wyrównał mu wynagrodzenie do wysokości pobieranego przed wykluczeniem.W dniu 29 czerwca 1983 r. powód złożył podanie o udzielenie mu urlopu wypoczynkowego za 1983 r., począwszy od dnia 4 lipca 1983 r., oraz czterech dni urlopu na poczet 1984 r. Wiceprezes Spółdzielni Danuta S. wyraziła zgodę na udzielenie dwunastu dni urlopu za rok 1983. W dniu 1 lipca 1983 r. powód otrzymał kartę urlopową uprawniającą do wykorzystania urlopu wypoczynkowego w czasie od 4 do 18 lipca 1983 r.Składając podanie o urlop powód nie prosił o udzielenie mu ponadto dni wolnych w zamian za przepracowane uprzednio godziny nadliczbowe. Po zakończeniu urlopu powód bez usprawiedliwienia nie stawił się do pracy w dniach 19, 20 i 21 lipca 1983 r. Przystąpił do pracy w dniu 25 lipca 1983 r. (dni od 22 do 24 lipca były wolne od pracy), a w dniu 26 lipca 1983 r. złożył datowane 18 lipca podanie o udzielenie mu w dniach od 19 do 21 lipca 1983 dni wolnych za przepracowane godziny nadliczbowe. Zarząd Spółdzielni nie przychylił się do prośby powoda i wystąpił do Rady Nadzorczej z wnioskiem o wykluczenie powoda ze Spółdzielni.Rada Nadzorcza uchwałą z dnia 27 lipca 1983 r. wykluczyła powoda z tym dniem ze Spółdzielni. Pismem z dnia 1 sierpnia 1983 r. Zarząd Spółdzielni zawiadomił powoda o treści uchwały Rady Nadzorczej i pouczył o sposobie i terminie zaskarżenia tej uchwały. Powód odwołał się od uchwały Rady do Walnego Zgromadzenia Spółdzielni. W związku z tym Zarząd Spółdzielni pismem z dnia 15 sierpnia 1983 r. zawiadomił powoda, że nie przewiduje zwołania Walnego Zgromadzenia w ciągu najbliższych sześciu tygodni. Pismo nie zostało doręczone. Z relacji urzędu pocztowego wynikało, że adresat wyprowadził się bez podania adresu. W 1982 r. i 1983 r. powód przepracował 53,5 godziny nadliczbowe przy inwentaryzacji, bilansie i mógł wykorzystać w zamian za to dni wolne.Na tle tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Wojewódzki doszedł do następujących wniosków.Zgodnie z art. 193 § 1 pkt 1 prawa spółdzielczego z 1982 r. wykluczenie członka ze Spółdzielni pracy może nastąpić z przyczyn uzasadniających według przepisów prawa rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Artykuł 52 § 1 pkt 1 k.p.c dopuszcza rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, w szczególności wskutek opuszczenia pracy bez usprawiedliwienia.Z przeprowadzonych dowodów, w tym również z zeznań powoda, wynika - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - że składając podanie o udzielenie mu urlopu wypoczynkowego powód nie domagał się równocześnie udzielenia mu dni wolnych za przepracowane godziny nadliczbowe. Wykorzystując przysługujące mu dni wolne bez uzgodnienia z pracodawcą, powód naruszył podstawowe obowiązki pracownicze w sposób ciężki. Dotychczasowy przebieg członkostwa i zatrudnienia powoda w pozwanej Spółdzielni uzasadnia dodatkowe zastosowanie względem powoda najsurowszej sankcji.Sąd nie dał wiary powodowi w części, w której zeznaje o trudnościach w wykorzystaniu dni wolnych. Powód - zdaniem Sądu - posiadał dostateczne kwalifikacje, umiał, co wynika z akt osobowych formułować pisma i wnioski i z pewnością, gdyby spotkał się z odmową wiceprezesa Danuty S., złożyłby pisemne podanie w sprawie wolnych dni. Niewiarygodny jest także zarzut powoda jakoby był przez Spółdzielnię szykanowany po przywróceniu do pracy. Spółdzielnia, podejmując uchwały o przywróceniu członkostwa powoda, a wcześniej zatrudniając go na czas określony, dała dowody bardzo tolerancyjnego stosunku do powoda i dobrej woli.W tym stanie rzeczy Sąd Wojewódzki powództwo oddalił.Wyrok ten zaskarżył powód, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja zawiera niedopuszczalną polemikę z ustaleniami Sądu Wojewódzkiego, przedstawiając własną koncepcję oceny sytuacji, która nie znalazła potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Wbrew stanowisku skarżącego Sąd Wojewódzki nie naruszył przepisu art. 193 § 1 pkt 1 prawa spółdzielczego z 1982 r., przyjmując że wykluczenie powoda ze Spółdzielni nastąpiło z przyczyn uzasadniających według przepisów prawa pracy rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Wykorzystanie przez członka spółdzielni pracy przysługujących mu dni wolnych od pracy, bez uzgodnienia z zakładem pracy, stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 k.p.), co uzasadnia - w świetle art. 193 § 1 pkt 1 prawa spółdzielczego - wykluczenie członka ze spółdzielni; takie postępowanie bowiem dezorganizuje proces produkcji.Na podkreślenie zasługuje, że pozwana Spółdzielnia wykazywała dotychczas w stosunku do powoda dobrą wolę i tolerancyjny stosunek, skoro - pomimo dwukrotnego wykluczenia ze Spółdzielni - ponownie przyjmowała powoda w poczet członków Spółdzielni. Takie postępowanie pozwanej Spółdzielni powinno zachęcić powoda do należytego wykonywania obowiązków pracowniczych, a nie - jak w niniejszej sprawie - do kolejnego ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych.Wobec więc braku uzasadnionych zarzutów rewizji Sąd Najwyższy oddalił rewizję, nie obciążając powoda na podstawie art. 102 k.p.c. kosztami postępowania rewizyjnego.