I PRN 51/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia M. Wilewski. Sędziowie: E. Brzeziński, J. Wasilewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Tadeusza N. przeciwko Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w S. o odszkodowanie, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 1975 r.uchylił zaskarżony wyrok w części zasądzającej na rzecz wnioskodawcy kwotę 8.400 zł z odsetkami i w tym zakresie przekazał sprawę Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy przy Naczelniku Urzędu Miejskiego w S.Uzasadnienie faktyczneGminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" w S. wypowiedziała wnioskodawcy umowę o pracę z terminem jej rozwiązania w dniu 31.III.1975 r. Wnioskodawca złożył w dniu 6.III.1975 r. odwołanie od wypowiedzenia mu umowy i wniósł o orzeczenie, iż jest ono bezskuteczne. Komisja Odwoławcza oddaliła wniosek. Od tego orzeczenia wnioskodawca odwołał się do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W postępowaniu przed tym Sądem wnioskodawca zgłosił wniosek o zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy od 1.IV. do 31.V.1975 r. oraz odszkodowania w związku z wydaniem przez Spółdzielnię w dniu 30.V.1975 r. niewłaściwej opinii o jego pracy.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie od orzeczenia Komisji Odwoławczej rozstrzygającego spór o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne i zasądził od Spółdzielni na rzecz wnioskodawcy kwotę 8.400 zł odszkodowania za trzymiesięczny okres pozostawania bez pracy w związku z niewydaniem mu w terminie właściwej opinii.Okręgowy Sąd Pracy uznał, że wypowiedzenie wnioskodawcy umowy o pracę było uzasadnione i odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadne natomiast było roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej wnioskodawcy przez Spółdzielnię wskutek wydania niewłaściwej opinii. W opinii z dnia 30.V.1975 r. zamieszczono bowiem informację o skierowaniu do Prokuratury doniesienia, w związku z domniemaniem popełnienia przez wnioskodawcę czynu przestępnego. Podanie tej informacji w opinii było sprzeczne z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1974 r. w sprawie świadectw pracy i opinii (Dz. U. Nr 45, poz. 269). Wnioskodawca starał się o pracę, lecz nie mógł jej uzyskać na skutek treści wydanej mu przez Spółdzielnię opinii o przez okres trzech miesięcy pozostawał bez pracy. Wynagrodzenie wnioskodawcy w Spółdzielni wynosiło 2.800 zł miesięcznie. Z przytoczonych względów Sąd Pracy zasądził odszkodowanie w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia wnioskodawcy.Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w części zasądzającej odszkodowanie. Skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 3 § 2 i 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 72 ustawy o o.s.p. i u.s. oraz art. 99 § 2 k.p. i wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części oraz przekazanie sprawy w tym zakresie Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania. Skarżący wywiódł, że odszkodowanie z tytułu wydania niewłaściwej opinii nie może przekraczać wysokości wynagrodzenia uprawnionego za okres 6 tygodni. Poza tym wnioskodawca nie twierdził, że Spółdzielnia nie wydała mu opinii w terminie i z tego tytułu nie zgłosił żadnych roszczeń. Odszkodowania domagał się w związku z treścią wydanej mu opinii. Zatem odszkodowanie mogłoby obejmować tylko okres od 31.V. do 18.VI.1975 r., bowiem w tym dniu wydano wnioskodawcy właściwą opinię. Jednakże wnioskodawca powinien udowodnić, że nie mógł uzyskać pracy w związku z treścią pierwszej opinii. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie przeprowadził w tym zakresie niezbędnego postępowania dowodowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Niezależnie od podstaw zaskarżenia wskazanych w rewizji nadzwyczajnej, z urzędu należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok rażąco narusza nie tylko art. 99 § 2 i art. 245 pkt 1 k.p., ale także art. 33 § 3 i art. 57 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych.Wprowadzony przez kodeks pracy system rozpatrywania sporów o roszczenia pracowników ze stosunku pracy określa dwuinstancyjny tryb postępowania w tych sprawach. Okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych w postępowaniu odwoławczym z mocy art. 57 ustawy o o.s.p. i u.s. nie jest związany granicami odwołania i może nawet orzekać o roszczeniach nie objętych przedmiotem rozstrzygnięcia organu orzekającego w pierwszej instancji, pod warunkiem, że roszczenia te wynikają z tej samej podstawy faktycznej i prawnej, która stanowiła uzasadnienie żądania rozpatrzonego przez organ pierwszoinstancyjny. Sąd ten nie jest natomiast władny orzec o żądaniu, opartym na innej podstawie faktycznej i prawnej, jeżeli nie było ono zgłoszone w postępowaniu przed organem orzekającym w pierwszej instancji i przez ten organ rozstrzygnięte. Jeżeli odwołujący zgłosi także nowe żądanie, to sąd pracy i ubezpieczeń społecznych na podstawie art. 33 § 3 ustawy o o.s.p. i u.s. powinien przyjąć je do protokołu i przekazać do rozpoznania właściwemu organowi orzekającemu.Zgłoszone przez wnioskodawcę w postępowaniu przed Okręgowym Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych roszczenie pieniężne w części dotyczącej wynagrodzenia za pracę w związku z bezzasadnym - w jego przekonaniu - wypowiedzeniem przez zakład pracy umowy o pracę wynikało z tej samej podstawy faktycznej i prawnej, co i rozstrzygnięte przez Komisję Odwoławczą żądanie o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne. O tym roszczeniu Sąd Pracy obowiązany był orzec na podstawie art. 57 ustawy o o.s.p. i u.s. Niedopuszczalne było natomiast orzeczenie o odszkodowaniu z tytułu wydania niewłaściwej opinii.Roszczenie pracownika o ustalenie, że wypowiedzenie umowy o pracę jest bezskuteczne, wynika z innej podstawy faktycznej i prawnej niż roszczenie o odszkodowanie z tytułu wydania niewłaściwej opinii o pracy.Podstawę faktyczną pierwszego żądania stanowi bowiem oświadczenie zakładu pracy o rozwiązaniu z pracownikiem umowy o pracę, podstawę prawną zaś art. 45 k.p. Natomiast drugie roszczenie wynika z faktu wydania przez zakład pracy opinii pracownikowi, którego uprawnienia odszkodowawcze z tego tytułu reguluje art. 99 k.p. Różne są zatem podstawy faktyczne i prawne obu wymienionych roszczeń. Okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, rozpoznając odwołanie pracownika od orzeczenia komisji odwoławczej do spraw pracy, rozstrzygającego spór o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, nie jest uprawniony na podstawie art. 57 ustawy o o.s.p. i u.s. do orzekania w tym postępowaniu o owym żądaniu pracownika, dotyczącym odszkodowania z tytułu wydania niewłaściwej opinii o pracy, lecz powinien żądanie to przyjąć i przekazać do rozpoznania właściwemu organowi orzekającemu (art. 33 § 3 ustawy o o.s.p. i u.s.).Rozstrzygnięcie przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - wbrew wskazanym wyżej przepisom prawa - o odszkodowaniu przysługującemu wnioskodawcy z tytułu wydania niewłaściwej opinii stanowi istotne naruszenie podstawowych zasad postępowania, ponieważ w skutkach pozbawia strony jednej instancji i pozostaje w sprzeczności z przyjętym systemem rozpatrywania sporów o roszczenia pracowników ze stosunku pracy. Zatem już tylko z tej przyczyny konieczne było uchylenie wyroku Sądu Pracy w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie właściwej Komisji Odwoławczej do rozpoznania.W związku zaś z treścią rewizji nadzwyczajnej należy podkreślić, że istotnie zaskarżony wyrok w części orzekającej o odszkodowaniu z tytułu wydania niewłaściwej opinii rażąco narusza art. 99 § 2 k.p. Z mocy tego przepisu brak było bowiem podstaw do zasądzenia odszkodowania w kwocie przewyższającej wynagrodzenie wnioskodawcy za okres 6 tygodni. Poza tym Sąd Pracy nie wyjaśnił okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sporu i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego uznał, że wnioskodawca w związku z niewydaniem mu opinii bądź jej treścią pozostawał bez pracy przez okres trzech miesięcy.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 277 k.p. w związku z art. 422 § 2, 423 § 1 i 388 § 1 k.p.c. oraz art. 33 § 3 ustawy o o.s.p. i u.s. uchylił wyrok Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w zaskarżonej części i przekazał sprawę Komisji Odwoławczej do rozpoznania.