II CSK 170/14

Sygn. akt II CSK 170/14 POSTANOWIENIE Dnia 8 października 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z powództwa J. W., K. W. i G. W. przeciwko Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 października 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt I ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. oddala wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, 3. przyznaje radcy prawnemu K. K. od Skarbu Państwa (Sądu Apelacyjnego w […]) kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług należną od tego rodzaju czynności - tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodom z urzędu w postępowaniu kasacyjnym oraz kwotę 274,60 zł (dwieście siedemdziesiąt cztery zł i 60/100) tytułem zwrotu wydatków. 2 UZASADNIENIE Powodowie J. W., K. W. i G. W. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 24 września 2013 r., zaskarżając go w części, w której Sąd odwoławczy uwzględnił apelację pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. i obniżył zasądzone przez Sąd Okręgowy w S. zadośćuczynienia, przyznane powodom na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 w k.c. za spowodowane śmiercią byłego męża powódki i ojca powodów naruszenie ich dobra osobistego – prawa do życia w rodzinie i ból wynikły z utraty najbliższej osoby. Sąd Okręgowy przyznał z tego tytułu na rzecz powódki J. W. kwotę 100 000 zł z odsetkami od dnia 23 listopada 2012 r., a na rzecz powodów K. W. i G. W. kwoty po 150 000 zł z odsetkami od tego samego dnia. Sąd Apelacyjny po dokonaniu odmiennej oceny dowodów i ustaleniu znacznie mniejszego i mniej pozytywnego udziału M. W., który zginął w wypadku komunikacyjnym, w życiu poszczególnych członków rodziny oraz jego przyczynienia się do tego wypadku z powodu przebywania na nieoświetlonej szosie w po zapadnięciu ciemności w stanie nietrzeźwym, obniżył świadczenia do 10 500 zł dla powódki, 70 000 zł dla K. W. i 50 000 zł dla G. W., oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Powodowie oparli skargę na obu podstawach z art. 3983 § 1 k.p.c., zarzucając naruszenie art. 446 § 4 k.c., art. 362 k.c. oraz art. 233, art. 236 i art. 385 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ukształtowana została w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni oraz usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń nie satysfakcjonujących stron. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy 3 przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres przeprowadzanego badania jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie ujawniły się przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności przemawiające za przyjęciem skargi do rozpoznania. Powodowie wnosili o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołując podstawę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W ocenie skarżących, Sąd Apelacyjny „w sposób nieuprawniony dokonał ingerencji w przysługującą Sądowi Okręgowemu jako sądowi merytorycznemu sferę uznaniowości w zakresie swobodnej oceny dowodów, przeprowadzoną przez ten Sąd z poszanowaniem reguł postępowania dowodowego i wywiódł z tego samego materiału dowodowego i zgromadzonego w sprawie odmienne wnioski, mimo że wnioski Sądu Okręgowego były w świetle zasad doświadczenia życiowego i reguł logicznego myślenia równie, a nawet bardziej uzasadnione, zaś ingerencja ta nie była uzasadniona przez rażąco zawyżone zadośćuczynienie przyznane powodom”. Odnosząc się do wskazanej przez skarżących argumentacji, należy zaznaczyć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego i przeprowadzania wywodu zmierzającego do wykazania tej wadliwości. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby badania szczegółów czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (por. orzecznictwo przytoczone w motywach postanowienia Sądu Najwyższego z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12, Lex nr 1232793). 4 Powołane przez skarżących argumenty nie przekonują o wystąpieniu w sprawie kwalifikowanych naruszeń skutkujących oczywistą zasadnością skargi. W systemie apelacji pełnej sąd odwoławczy wydając wyrok reformatoryjny, jest przede wszystkim instancją merytoryczną. Może on dokonać odmiennej oceny dowodów przeprowadzonych przez sąd pierwszej instancji bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, a także zmienić wyrok sądu pierwszej instancji, mimo braku własnych ustaleń faktycznych, odmiennych od ustaleń sądu pierwszej instancji. Może być to następstwem zarówno odmiennej oceny przeprowadzonych dowodów, jak i dokonania przez sąd drugiej instancji odmiennej oceny ustalonych w sprawie faktów (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2008 r., II UK 252/07, nie publ.; z dnia 4 czerwca 2008 r., II PK 323/07, OSNP 2009, nr 21-22, poz. 276; z dnia 29 sierpnia 2004 r., II CK 24/04, nie publ.). Zarzucając Sądowi Apelacyjnemu „ingerencję w przysługującą Sądowi Okręgowemu jako sądowi merytorycznemu sferę uznaniowości w zakresie swobodnej oceny dowodów przeprowadzoną przez ten Sąd”, skarżący w istocie polemizują z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów dokonaną przez Sąd II instancji, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym (art. 3983 § 3 k.p.c.). W konkluzji należy stwierdzić, że powołana we wniosku przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została wykazana. Okoliczności sprawy nie wskazują także na występowanie innych przesłanek przewidzianych w tym przepisie. Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi powodów do merytorycznego rozpatrzenia (art. 3989 § 2 k.p.c.). Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z treści art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 102 k.p.c., a uzasadnione jest stanem zdrowia, sytuacją materialną i życiową powodów oraz trudnym do subiektywnej oceny przedmiotem postępowania. O wynagrodzeniu pełnomocnika udzielającego powodom pomocy prawnej z urzędu Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 223 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 637 ze zm.) w zw. z § 15, § 2, 5 § 6 pkt 6 i § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. [aw]