III CRN 72/75

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa małol. Tadeusza Ch. przeciwko Antoniemu Ch. o podwyższenie alimentów na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 22 października 1974 r. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił rewizję pozwanego Antoniego Ch. od wyroku Sądu Powiatowego w Śremie z dnia 3 lipca 1974 r.Uzasadnienie faktyczneJanina Ch. i Antoni Ch. są małżeństwem, aczkolwiek od września 1970 r. nie mieszkają razem i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Z małżeństwa tego jest dwoje małoletnich dzieci: Antonina Ch., ur. dnia 18 października 1968 r., wychowywana przez ojca, Antoniego Ch. i Tadeusz Ch., ur. dnia 6 lutego 1970 r., pozostający na wychowaniu matki, Janiny Ch.Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 20 marca 1973 r. III Cr 18/73 Antoni Ch. zobowiązany został do płacenia na utrzymanie małol. Tadeusza Ch. kwoty 400 zł miesięcznie, płatnej do rąk matki Janiny Ch. począwszy od dnia 1 lipca 1972 r.W niniejszej sprawie Janina Ch., działając w imieniu małol. Tadeusza Ch., w pozwie z dnia 3 maja 1974 r. domagała się podwyższenia zasądzonych powyższym wyrokiem alimentów z kwoty 400 zł do 900 zł miesięcznie, począwszy od dnia 15 czerwca 1973 r. Według twierdzeń pozwu sytuacja materialna pozwanego oraz potrzeby dziecka uległy zmianie, co uzasadnia podwyższenie renty alimentacyjnej. Pozwany posiada 11-hektarowe gospodarstwo rolno-hodowlane, na którym prowadzi rozwiniętą obecnie fermę kurzą, przynoszącą mu znaczne dochody. Potrzeby małoletniego Tadeusza Ch., chorującego na anemię uległy zwiększeniu z uwagi między innymi na to, że jest on obecnie starszy. Janina Ch., której zarobki uzyskiwane przez nią w Zakładach Przemysłu Terenowego w S. wynoszą 1.400 zł miesięcznie twierdziła nadto, że "rozłąka stron spowodowała istotne pogorszenie sytuacji materialnej powódki i to z wyłącznej winy pozwanego i dlatego pozwany zobowiązany jest do świadczenia renty w takiej wysokości, by poziom warunków materialno-bytowych dzieci był wyrównany, by nie był rażąco krzywdzący w stosunku do syna, pozostającego na wychowaniu matki".Pozwany wniósł o oddalenie powództwa zaprzeczając, by jego sytuacja materialna uległa polepszeniu.Wyrokiem z dnia 3 lipca 1974 r. Sąd Powiatowy w Śremie, zasądzone na rzecz małol. Tadeusza Ch. wyrokiem Sądu wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 20 marca 1973 r. raty alimentacyjne po 400 zł miesięcznie, podwyższył do kwoty 600 zł miesięcznie, płatnej do rąk matki Janiny Ch. począwszy od dnia 3 maja 1974 r. poza tym powództwo oddalił.Na skutek rewizji pozwanego Antoniego Ch. Sąd wojewódzki w Poznaniu orzeczeniem z dnia 22 października 1974 r. wyrok Sądu Powiatowego zmienił i powództwo w całości oddalił.W dniu 27 lutego 1975 r. wpłynęła rewizja nadzwyczajna, wniesiona przez Prokuratora Generalnego PRL na skutek podania Janiny Ch., zarzucająca wyrokowi Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu, wyżej wymienionemu, rażące naruszenie prawa a w szczególności naruszenia art. 133 § 1, 135 § 1 i 2 oraz art. 138 k.r.o. i domagająca się uchylenia tego wyroku i oddalenia rewizji pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego w Śremie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest w pełni zasadna.Oddalając powództwo o podwyższenie zasądzonych uprzednio na rzecz małol. powoda alimentów, Sąd Wojewódzki przyjął, opierając się częściowo na ustaleniach Sądu Powiatowego, że pozwany prowadzi gospodarstwo rolno-hodowlane o pow. 11 ha, które przynosi rocznie 35.000 zł dochodu, że posiada on wysokie, ciążące na tym gospodarstwie zadłużenia bankowe wynoszące ok. 500.000 zł i że wobec tego sytuacja materialna pozwanego nie uległa w porównaniu z okresem poprzednimi zmianie na lepsze.To stanowisko Sądu Wojewódzkiego jest błędne. Z zeznań samego pozwanego (k. 30v) wynika, że uzyskuje on z całego gospodarstwa wraz z fermą kurzą dochód roczny w granicach ok. 50.000 zł. Jednakże i ta kwota w świetle zeznań pozwanego jest zaniżona, skoro z prowadzonej przez siebie fermy kurzej pozwany dostarcza rocznie od 18 do 24 tys. sztuk brojlerów, przy czym każda partia 6.000 sztuk kurcząt daje mu czysty zysk w wysokości 70.000 zł. Wynikałoby z tego, że z samej hodowli brojlerów pozwany uzyskuje rocznie ok. 280.000 zł czystego dochodu.W rzeczywistości dochód ten jest znacznie wyższy. Według treści pisma Urzędu Gminy S. z dnia 18 lutego 1975 r. nr Z-081-77/75 r. (które załączono do niniejszej rewizji nadzwyczajnej) Antoni Ch. posiada gospodarstwo rolne o pow. 11,26 ha o przychodowości rocznej 35.810 zł, a ponadto prowadzi hodowlę brojlerów, która w roku 1974 przyniosła mu dochód "w kwocie od 350-500.000 złotych".Przyjmując więc nawet, że pozwany spłaca (ratami) zaciągnięty kredyt bankowy w wysokości ok. 500.000 zł, stwierdzić należy, że sytuacja majątkowa pozwanego jest nieporównanie lepsza od warunków materialnych jego żony i że uległa ona w stosunku do okresu poprzedniego znacznemu polepszeniu.Na stosunkowo wysoki standard życia pozwanego wskazywać może okoliczność (wynikająca z powyższego pisma Urzędu Gminy Sławno), że pozwany użytkuje samochód osobowy marki "Wołga" oraz że przy znacznych dochodach ma na swoim utrzymaniu jedynie dwoje dzieci, tj. małoletniego powoda i małoletnią Antoninę Ch.Jakkolwiek trafne jest w zasadzie stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że Janina Ch. powinna przyczyniać się do utrzymania syna, tym niemniej uwzględniając jej sytuację materialną trzeba stwierdzić, że stopień jej finansowego przyczynienia się nie może być znaczny, tym bardziej że sprawuje ona bezpośrednią opiekę nad dzieckiem i troszczy się o jego wychowanie.Nie można przy tym przy ustalaniu usprawiedliwionych potrzeb małoletniego powoda pominąć istotnej okoliczności, że - jak to już wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 października 1969 r. III CRN 350/69 (OSNPG 1970/2 poz. 15 str. 38) - usprawiedliwione potrzeby dziecka winny być ocenione nie tylko na podstawie wieku, lecz również miejsca pobytu dziecka, jego środowiska, możliwości zarobkowych osób zobowiązanych do jego utrzymania oraz całego szeregu okoliczności każdego konkretnego wypadku. W szczególności pojęcia usprawiedliwionych potrzeb nie można odrywać od pojęcia zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Pojęcia te w praktyce pozostają we wzajemnej zależności i obie przesłanki wzajemnie na siebie rzutują, zwłaszcza przy ustalaniu przez sąd wysokości alimentów.W kontekście powyższego rozpatrywania prawnego Sądu Najwyższego należy stwierdzić, że ze względu na stosunkowo dobrą sytuację materialną pozwanego, potrzeby małoletniego powoda znacznie wzrosły w porównaniu z okresem poprzednim i że pozwany ma możliwości partycypowania w zaspokajaniu potrzeb swego syna w wysokości przyjętej przez Sąd Powiatowy, to jest w kwocie 600 zł miesięcznie.Z przytoczonych wyżej względów uzasadniony jest więc wniosek o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego i poprzez oddalenie rewizji pozwanego utrzymanie w mocy orzeczenia Sądu Powiatowego z dnia 3 lipca 1974 r.Z tych wszystkich względów z mocy art. 422 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.Orzeczenie o kosztach sądowych od rewizji nadzwyczajnej opiera się na przepisie art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych.