IV CR 239/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Szachułowicz. Sędziowie SN: C. Bieske (sprawozdawca), T. Miłkowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Pawła K. przeciwko Powszechnej Spółdzielni Spożywców "Społem" w K. o ustalenie i uchylenie uchwał na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie dnia 15.XII.1983 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rewizyjnegoUzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 15.XII.1983 r. Sąd Wojewódzki w Krakowie oddalił powództwo Pawła K. i Krzysztofa M. o ustalenie, że nieważne są uchwały Rady Nadzorczej pozwanej Powszechnej Spółdzielni Spożywców "Społem" w Krakowie z dnia 16.III.1983 r. i dnia 23.III.1983 r. unieważniającej wybór powodów na delegatów na Walne Zgromadzenie Przedstawicieli pozwanej oraz żądanie powoda K. uchylenia uchwały Rady Nadzorczej pozwanej z dnia 14.III.1983 r., i orzekł o kosztach procesu. Sąd ten przyjął za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia następujące ustalenia:Powód K. wyczerpał tok postępowania wewnątrzspółdzielczego i w stosunku do niego zakończyło się ono podjęciem przez Walne Zgromadzenie w dniu 18.IV.1983 r. uchwały. Powód K. został poinformowany o sposobie załatwienia jego odwołania pismem poleconym pozwanej z dnia 26.IV.1983 r., nadanym na poczcie dnia 28.IV.1983 r., lecz nie skorzystał z przepisu art. 42 ust. 2 prawa spółdzielczego.Powód M. w ogóle nie wyczerpał postępowania wewnątrzspółdzielczego.Zdaniem Sądu I instancji, skoro powodowie nie żądają uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia (z dnia 18.IV.1983 r.), to nie można nawet mówić o spóźnieniu przez nich powództwa.Powództwo o unieważnienie uchwał Rady Nadzorczej podlega, zdaniem Sądu I instancji, oddaleniu na podstawie art. 47 prawa spółdzielczego, gdyż uchwały Rady Nadzorczej z powodu niezgodności z przepisami prawa lub statutu może zaskarżyć do Sądu Zarząd właściwego centralnego związku, a nie członek spółdzielni.Wyrok ten zaskarżył rewizją powód K., powołując podstawy zaskarżenia wymienione w art. 368 pkt 1 i pkt 3 k.p.c. i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Pozwana wniosła o oddalenie rewizji i przyznanie kosztów zastępstwa za instancję rewizyjną.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rozpoznając rewizję, niezbędne było rozważenie również zebranego w sprawie materiału. Tak więc pismem z dnia 14.III.1983 r. Rada Nadzorcza Oddziału K. zawiadomiła powoda K., że na swym plenarnym posiedzeniu w dniu 14.III.1983 r. podjęła uchwałę unieważniającą jego wybór na delegata na Oddziałowe Zgromadzenie Przedstawicieli WSS "Społem" Oddział K. oraz pouczyła go, że od tej uchwały może odwołać się do bezpośrednio wyższego organu samorządowego, tj. Rady Nadzorczej Spółdzielni w trybie postępowania wewnątrzspółdzielczego.W piśmie z dnia 13.IV.1983 r. powód prawidłowo wniósł od powyższej uchwały Rady Nadzorczej z dnia 14.III.1983 r. odwołanie do Zgromadzenia Przedstawicieli pozwanej obradującego w dniu 18.IV.1983 r. (art. 38 § 1 pkt 8 prawa spółdzielczego).Z pisma Rady Nadzorczej pozwanej z dnia 16.IV.1983 r., wybranej na powyższym Zgromadzeniu w dniu 18.IV.1983 r., skierowanego do powoda wynika, że Zgromadzenie Przedstawicieli postanowiło na Zgromadzeniu w dniu 18.IV.1983 r. przekazać powyższe odwołanie powoda "do szczegółowego rozpoznania przez nowo wybraną Radę Nadzorczą, udzielenia odpowiedzi i przedstawienia sposobu załatwienia sprawy na najbliższym Zgromadzeniu Przedstawicieli Spółdzielni". Z pisma tego ponadto wynika, że nowo wybrana Rada Nadzorcza rozpoznała ("załatwiła") odwołanie powoda, uznając za uzasadnioną uchwałę Rady Oddziału K. pozbawiającą powoda mandatu na Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziału K.Według art. 38 § 1 pkt 8 prawa spółdzielczego (Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210) i według § 28 pkt 1 statutu pozwanej Walne Zgromadzenie jest wyłącznie uprawnione do rozpatrywania w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym odwołań od uchwał Rady Nadzorczej i nie może tym samym uprawnień tych przekazać innemu organowi spółdzielni, w tym również Radzie Nadzorczej.Oznacza to, że Walne Zgromadzenie pozwanej nie podjęło uchwały ustosunkowującej się merytorycznie do odwołania powoda od decyzji Rady Nadzorczej i że upłynął bezskutecznie termin określony w § 23 pkt 1 statutu do podjęcia takiej uchwały przez Walne Zgromadzenie Przedstawicieli, że zatem powód może na podstawie art. 33 § 1 prawa spółdzielczego dochodzić swych praw ze stosunku członkostwa, przy czym otwarcie skargi sądowej na podstawie tego przepisu nastąpiło bez ograniczenia terminem wymaganym przez art. 42 § 3 tego prawa (por. orzeczenie SN z dnia 15.X.1974 r. I CR 407/74 - OSNCP z 1975 r. z. 10-11, poz. 152).Należy zatem rozważyć, czy w sposób wyżej przedstawiony pozwana naruszyła prawa członkowskie powoda. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że prawa członka, które mogą być naruszone, mogą być prawami majątkowymi lub prawami organizacyjno-spółdzielczymi i że do tych ostatnich należy uchwała o prawie członka do jego udziału w organach spółdzielni. Pogląd taki został wyrażony w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30.I.1965 r. III CO 45/63 (OSNCP z 1966 r. z. 9, poz. 141) oraz w uzasadnieniu orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 6.VII.1967 r. I CR 25/68 (OSNCP z 1968 r. z. 3, poz. 45). Poglądy wyrażone w tych uzasadnieniach zachowały zdaniem Sądu Najwyższego w obecnym składzie aktualność pod rządem nowego prawa spółdzielczego.Wybór na delegata na Walne Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziału K. dawał powodowi K. prawo do udziału w organie tej spółdzielni, jakim jest to Zgromadzenie w rozumieniu art. 35 § 1 pkt 1 i art. 37 § 1 prawa spółdzielczego. Pozbawienie powoda - członka spółdzielni, wybranego na delegata na zgromadzenie przedstawicieli spółdzielni, prawa do udziału w tym zgromadzeniu przez Radę Nadzorczą tej Spółdzielni, unieważniającą wybór uchwałą z dnia 14.III.1983 r., narusza prawa powoda wynikające ze stosunku członkostwa.Walne Zgromadzenie Przedstawicieli pozwanej powinno zatem w dniu 18.IV.1983 r. rozpoznać odwołanie powoda K.Nierozpoznanie przez walne Zgromadzenie Przedstawicieli Spółdzielni odwołania powoda - członka tej Spółdzielni od uchwały Rady Nadzorczej unieważniającej jego wybór na delegata na to Walne Zgromadzenie, lecz przekazanie tego odwołania do załatwienia przez Radę Nadzorczą, oznacza uchylenie się Walnego Zgromadzenia od realizacji swoich kompetencji. Kompetencje te więc przechodzą na sąd, gdyż art. 33 § 1 prawa spółdzielczego stanowi, że w takiej sytuacji członek może dochodzić swych praw ze stosunku członkostwa na drodze sądowej. Sąd zatem staje się wyłącznie właściwy do oceny, czy istnieje podstawa faktyczna i prawna (przepisy określające zasady i tryb wyborów) do uchylenia uchwały Rady Nadzorczej (vide orzeczenie SN z dnia 8.VIII.1971 r. I PR 158/71 - OSNCP z 1972 r. z. 2, poz. 32).Sąd I instancji w powyższych kierunkach nie poczynił żadnych ustaleń i nie zastosował w sprawie właściwych przepisów prawa materialnego. Wykazana zatem została podstawa rewizji z art. 368 pkt 1 i pkt 3 k.p.c., zaskarżony wyrok podlega uchyleniu na podstawie art. 368 § 1 k.p.c., sprawa zaś przekazaniu Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.