IV CR 920/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa B. B. przeciwko J. K. i K. Ch. o zapłatę po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego w Starogardzie Gdańskim z dnia 28 marca 1958 r., zaskarżony wyrok uchylił i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Starogardzie Gdańskim do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym w dniu 30 czerwca 1956 r., powód, B. B. domagał się zasądzenia solidarnie od pozwanych, J. K. i K. Ch. kwoty 2.500 zł. tytułem odszkodowania, twierdząc, że w dniu 24 lutego 1956 r., w czasie przerwy seansu filmowego, wyświetlanego w szkole w B., pow. Starogard Gdański powód został napadnięty i pobity przez będących w stanie nietrzeźwym pozwanych, którzy po zajściu złożyli - J. K. jako przewodniczący Prez. Gminnej Rady Narodowej w U. i K. Ch. jako sekretarz tegoż Prezydium - w miejscowym posterunku MO fałszywe doniesienie karne, podając, iż zostali napadnięci i pobici przez powoda. Na skutek tegoż doniesienia został w stosunku do powoda, podejrzanego o popełnienie występku z art. 133 § 1 k.k. zastosowany areszt tymczasowy, v którym przebywał od dnia 28.II. do dnia 12.IV.1956 r., tj. przez 13 dni. Prawomocnym wyrokiem Sądu Powiatowego w Starogardzie Gdańskim (nr akt Kp. 175/56) powód został uniewinniony od popełnienia zarzucanych mu czynów, przy czym w toku rozprawy prokurator zrzekł się oskarżenia z art. 133 k.k., obejmując oskarżenie z art. 239 § 1 k.k. Kwota dochodzona pozwem obejmuje odszkodowanie za utratę zarobków, na skutek przebywania w areszcie śledczym, licząc po 50 zł. dziennie, oraz odszkodowanie z tytułu zadośćuczynienia za "ból fizyczny" w wysokości 350 zł.Sąd Powiatowy w Starogardzie Gdańskim zaskarżonym wyrokiem prawomocnym z dnia 28 marca 1958 r. powództwo oddalił.W dniu 12 września 1958 r. Prokurator Generalny PRL złożył rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku, domagając się uchylenia tegoż wyroku i przekazania sprawy Sądowi Powiatowemu w Starogardzie Gdańskim do ponownego rozpoznania.Skarżący zarzuca, że powyższy wyrok Sądu powzięty został z pogwałceniem istotnych przepisów prawa, w szczególności art. 134 k.z. oraz art. 1 i nast. ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych, a nadto z naruszeniem art. 326 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Sąd Powiatowy oddalając powództwo wyszedł z błędnego założenia, że dochodzenie w procesie cywilnym roszczeń o wynagrodzenie szkody, wynikłej z niesłusznego pozbawienia wolności w sprawach z oskarżenia publicznego może być w myśl przepisów powołanej ustawy z dnia 15.XI.1956 r. skierowane jedynie przeciwko Skarbowi Państwa, natomiast nie przeciwko sprawcy szkody, że przeto w konkretnym przypadku, z którym pozbawienie wolności powoda nastąpiło w sprawie z oskarżenia publicznego, pozwani jako osoby prywatne nie są biernie legitymowani.Pomijając fakt, że szkoda w konkretnym przypadku powstała przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 15.X.1956 r., że zatem w dacie powstania szkody pozwani byliby biernie legitymowani w sporze o wynagrodzenie szkody wynikłej z fałszywego doniesienia karnego, przepisy powołanej w zaskarżonym wyroku ustawy z dnia 15.XI.1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych, nie pozbawiły poszkodowanego - wbrew błędnemu stanowisku Sądu - prawa dochodzenia omawianego odszkodowania na podstawie art. 134 i 165 k.z. od osób, będących według twierdzeń pozwu bezpośrednimi sprawcami szkody wynikłej ze złożenia fałszywego doniesienia karnego, powodującego tymczasowe aresztowanie powoda.Wprowadzenie wymienioną ustawą odpowiedzialności Państwa za szkody spowodowane przez funkcjonariuszów państwowych, w niczym nie uchyliło, ani nie ograniczyło ogólnej zasady odpowiedzialności z art. 134 k.z., ustanawiając jedynie prawo poszkodowanego dochodzenia w określonych w ustawie warunkach odszkodowania również od Państwa.Ponieważ powód nie dochodził w konkretnej sprawie roszczeń przeciwko Skarbowi Państwa, lecz w stosunku do sprawców szkody, którzy według jego twierdzeń bezpośrednio wyrządzili szkodę na skutek złożenia fałszywego doniesienia, przeto powoływanie się przez Sąd na przepis art. 510 i nast. k.p.k. było również bezprzedmiotowe i błędne.Oddalenie przez Sąd powództwa i uchylenie się od rozpoznania sprawy na płaszczyźnie przepisów kodeksu zobowiązań o odpowiedzialności za szkody wynikłe z czynu niedozwolonego, stanowi w tych warunkach naruszenie przepisu art. 134 i nast. k.z. i nastąpiło z uchybieniem art. 326 k.p.c.Z przytoczonych przyczyn wobec niedokonania przez Sąd Powiatowy odpowiednich ustaleń, Sąd Najwyższy z mocy art. 384 w zw. z art. 398 k.p.c., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Powiatowemu w Starogardzie Gdańskim do ponownego rozpoznania przekazał.