IV PR 132/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Szymanek. Sędziowie SN: W. Dębicka, Z. Stypułkowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Lucjana P. i Mieczysława K. przeciwko Hucie w K. o wynagrodzenie na skutek rewizji powoda Lucjana P. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 14 lutego 1978 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowodowie Lucjan P. i Mieczysław K. domagali się zasądzenia od pozwanej Huty kwoty 90.000 zł wynagrodzenia za efekty z dziedziny b.h.p., uzyskane przez stosowanie wynalazku chronionego patentem, pod tytułem "Sposób odpylania i urządzenie do stosowania tego sposobu", którego są współtwórcami.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo i następująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.Pozwana Huta do czasu opatentowania wymienionego wynalazku ustaliła wynagrodzenie twórców za efekty z dziedziny b.h.p. w kwocie 9.000 zł. Jednostka nadrzędna - powołując się na przepis § 23 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych (Dz. U. Nr 54, poz. 351) - podwyższyła to wynagrodzenie o 100% do kwoty 18.000 zł. Po uzyskaniu patentu pozwana Huta ustaliła wynagrodzenie za efekty z zakresu b.h.p. w kwocie po 18.000 zł za każdy rok stosowania wynalazku i wypłaciła twórcom z tego tytułu - za okres 5 lat - 90.000 zł. Na poczet tej kwoty zaliczono także 9.000 zł podwyższonego przez jednostkę nadrzędną wynagrodzenia. Twórcom przyznano też 100.000 zł wynagrodzenia za efekty dotyczące ochrony naturalnego środowiska człowieka.Sąd Wojewódzki uznał za nieuzasadnione żądanie powodów o podwyższenie o 100% wynagrodzenia za efekty dotyczące b.h.p. wypłaconego im za okres 5 lat stosowania wynalazku na podstawie § 23 rozporządzenia Rady Ministrów. Przewidziane bowiem w § 23 ust. 1 wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów podwyższenie wynagrodzenia pozostawione jest uznaniu jednostki nadrzędnej (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 1975 r. II PR 329/74, "Wynalazczość i Racjonalizacja" 1975 nr 10, s. 11).Jednostka nadrzędna zaś podwyższyła tylko to wynagrodzenie, które przysługiwało twórcom do czasu opatentowania wynalazku w wysokości jak za projekt racjonalizatorski.Powód Lucjan P. w rewizji wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jeżeli właściwa jednostka nadrzędna - korzystając z uprawnień przewidzianych w § 23 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych (Dz. U. Nr 54, poz. 351) - podwyższy przed udzieleniem patentu należne twórcy pracowniczego projektu wynalazczego tymczasowe wynagrodzenie (art. 97 ust. 1 ustawy o wynalazczości), to kwoty podwyższonego wynagrodzenia zalicza się na poczet wynagrodzenia za wynalazek.Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 28 października 1976 r. (V PZP 4/76, OSNCP 1977, z. 4, poz. 62) wyjaśnił, iż wynagrodzenie za pracowniczy wynalazek nie jest świadczeniem okresowym, lecz świadczeniem jednorazowym, wypłaconym częściami, w sposób określony w przepisach prawa wynalazczego.Założenia powyższe prowadzą do wniosku, iż dopóki nie jest definitywnie określona ostateczna wysokość wynagrodzenia za wynalazek i tym samym nie mogło jeszcze nastąpić ostateczne rozliczenie między wierzycielem a dłużnikiem, istnieje zawsze możliwość zaliczenia wypłat wcześniejszych na poczet następnych części wynagrodzenia za ten sam wynalazek, jeśli prowadzi to do prawidłowego ustalenia należnego twórcy wynagrodzenia.Odnosi się to także do kwot podwyższonego wynagrodzenia na podstawie § 23 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie projektów wynalazczych.Przepis ten bowiem upoważnia właściwą jednostkę nadrzędną do podwyższenia wynagrodzenia twórcy ustalonego na podstawie § 21 rozporządzenia. Przedmiotem uregulowania obu wymienionych przepisów jest więc to samo wynagrodzenie z tą różnicą, iż podwyższanie wynagrodzenia ustalonego wedle zasad przewidzianych w § 21 zależy od swobodnego uznania jednostki nadrzędnej nad jednostką gospodarki uspołecznionej stosującą pracowniczy projekt wynalazczy. Z tych względów - jak to trafnie przyjmuje Sąd Wojewódzki - twórcy nie przysługuje roszczenie o podwyższenie wynagrodzenia, ustalonego stosownie do przepisu § 21 rozporządzenia.Skarżący powód nie podważa ustaleń Sądu Wojewódzkiego, opartych na opinii biegłego co do wysokości efektów z dziedziny b.h.p., uzyskanych przez stosowanie wynalazku. Efekty te stanowią podstawę do ustalenia wynagrodzenia w wysokości po 18.000 zł za każdy rok stosowania wynalazku. Skoro zaś tymczasowe wynagrodzenie ustalono za 1 rok stosowania wynalazku i podwyższone przez jednostkę nadrzędną wynosi kwotę 18.000 zł, to w myśl przytoczonych wyżej założeń roszczenie twórców w tym zakresie zostało zaspokojone.Brak jest też podstaw - jak tego domaga się powód - do podwyższenia o 100 % wynagrodzenia ustalonego za stosowanie wynalazku i zasądzenia z tego tytułu na rzecz twórców dodatkowej kwoty 90.000 zł. Prawidłowe jest bowiem ustalenie Sądu Wojewódzkiego, iż jednostka nadrzędna podwyższyła o 100% tylko tymczasowe wynagrodzenie, przysługujące twórcom do czasu opatentowania wynalazku.Wynika to z pisma tej jednostki z dnia 13 marca 1973 r., pochodzącego z okresu przed udzieleniem na powyższy projekt wynalazczy ochrony patentowej, a także z jej wyjaśnienia z dnia 15 kwietnia 1975 r.Z tych względów rewizja, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu (art. 387 k.p.c.).