Rw 393/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk dr W. Sieracki (sprawozdawca). Sędziowie: ppłk W. Morawski, ppłk J. Dyda.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr dr W. Kubala.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 1975 r. na rozprawie sprawy nieprawomocnie skazanych:1) Franciszka K. za przestępstwa przewidziane w a) art. 200 § 1 k.k. w związku z art. 58 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności, 10.000 zł grzywny oraz degradację; b) art. 246 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności oraz łącznie na karę 3 lat pozbawienia wolności, 10.000 zł grzywny i degradację, przy czym z tytułu powództwa cywilnego zasądzono od oskarżonego na rzecz jednostki wojskowej w N. kwotę 31.836 zł;2) Janiny P. za przestępstwo przewidziane w art. 215 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata oraz grzywnę w wysokości 4.000 zł, przy czym z tytułu powództwa cywilnego zasądzono od oskarżonej na rzecz jednostki wojskowej w N. kwotę 15.440 zł,z powodu rewizji wniesionych przez obrońców od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 10 lipca 1975 r.:1) częściowo uwzględniając rewizję obrońcy zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej oskarżonego Franciszka K. przez: a) uniewinnienie go od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 246 § 1 k.k. opisanego w pkt 2 tegoż wyroku, b) zmniejszenie zasądzonej od oskarżonego tytułem powództwa cywilnego kwoty pieniężnej do kwoty 23.160 zł i pozostawienie na podstawie art. 362 § 2 k.p.k. tegoż powództwa w dalszej części bez rozpoznania, zasądzając jednocześnie od oskarżonego przewidzianą odpowiednimi przepisami opłatę z tytułu zasądzonego powództwa cywilnego, c) uchylenie orzeczenia dotyczącego wymierzenia oskarżonemu Franciszkowi K. kary łącznej,2) z powyższymi zmianami zaskarżony wyrok w części dotyczącej oskarżonego Franciszka K. utrzymał w mocy,3) nie uwzględnił rewizji obrońcy i zaskarżony wyrok w części dotyczącej oskarżonej Janiny P. utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca oskarżonego Franciszka K. wnosił w swej rewizji o zmianę zaskarżonego wyroku przez ustalenie, że oskarżony zagarnął tylko 2.500 sztuk żyletek "Polsilver" wartości 12.500 zł, złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary i warunkowe zawieszenie jej wykonania, uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 246 § 1 k.k. oraz solidarne zasądzenie od oskarżonego i współoskarżonej Janiny P. powództwa cywilnego na rzecz jednostki wojskowej w N. w kwocie 12.500 zł oraz pozostawienie w dalszej części tego powództwa bez rozpoznania.Obrońca oskarżonej Janiny P. wnosił w swej rewizji o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonej od zarzutu popełnienia zarzuconego jej przestępstwa albo uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy oskarżonej do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wywody rewizji obrońców oskarżonych sprowadzają się do twierdzenia, że sąd pierwszej instancji niesłusznie uznał za wiarygodne złożone w postępowaniu przygotowawczym wyjaśnienia oskarżonego Franciszka K. i że w związku z tym oparte na tych wyjaśnieniach ustalenia faktyczne, poczynione w zaskarżonym wyroku, są błędne. Wywody rewizji nie są w tym zakresie przekonujące. Przede wszystkim podkreślić należy, że sąd pierwszej instancji - jak to wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku - wskazał, dlaczego i na jakich dowodach opierając się oraz jakimi przesłankami kierując się doszedł do wniosku, iż wiarygodne są wyjaśnienia oskarżonego złożone w toku postępowania przygotowawczego. Konfrontując rozważania co do tej kwestii zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku z ujawnionym w czasie rozprawy głównej materiałem dowodowym, stwierdzić należy, że dokonana przez sąd pierwszej instancji ocena wyjaśnień oskarżonego Franciszka K. nie wykazuje takich błędów, zarówno natury faktycznej, jak i logicznej, które pozwoliłyby stwierdzić, iż ocena ta dokonana została z obrazą przepisu art. 4 § 1 k.p.k. Wbrew wywodom zawartym w rewizji obrońcy oskarżonego Franciszka K. brak podstaw do stwierdzenia, że oskarżony w toku postępowania przygotowawczego przyznał się do zaboru przeszło 7.000 żyletek pod wpływem rozmowy ze świadkiem Stefanem S. Rozmowa ta została przeprowadzona bowiem po stwierdzeniu przez rewidentów braku przeszło 7.000 sztuk żyletek "Polsilver" i przed wszczęciem postępowania karnego w tej sprawie, przy czym z treści zeznań świadka Stefana S. wynika, że nie nakłaniał on oskarżonego do niezgodnego z rzeczywistością obciążenia się, lecz mówił mu o konieczności wyjaśnienia prawdziwych przyczyn braku przeszło 7.000 sztuk żyletek (...).(...) W tym stanie rzeczy, skoro brak podstaw do kwestionowania stanowiska sądu pierwszej instancji, który uznał złożone w postępowaniu przygotowawczym wyjaśnienia oskarżonego za zgodne z rzeczywistością, to w konsekwencji tego uznać należało, że zgodne są z wynikami przewodu sądowego poczynione w zaskarżonym wyroku ustalenia faktyczne sprowadzające się do stwierdzenia, iż oskarżony zagarnął z podległego mu magazynu 7.720 sztuk żyletek "Polsilver" i zagarnięte przezeń żyletki nabyła od niego oskarżona Janina P. Za wiarygodnością wyjaśnień oskarżonego Franciszka K., twierdzącego, że zagarnięte żyletki sprzedawał oskarżonej Janinie P., przemawiają zeznania świadka Stefana S., któremu oskarżony jeszcze przed wszczęciem postępowania karnego w tej sprawie oświadczył, iż zagarnięte żyletki sprzedał w sklepie. Z tych względów brak podstaw do uwzględnienia rewizji i zmiany zaskarżonego wyroku w części dotyczącej skazania oskarżonego Franciszka K. za przestępstwo określone w art. 200 § 1 w związku z art. 58 § 1 k.k., a oskarżonej Janiny P. za przestępstwo określone w art. 215 § 1 k.k.Natomiast za słuszny uznać należało zawarty w rewizji obrońcy oskarżonego Franciszka K. wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przezeń przestępstwa przewidzianego w art. 246 § 1 k.k. (...).(...) Nie jest pozbawiony słuszności zawarty w rewizji obrońcy oskarżonego Franciszka K. zarzut, że sąd pierwszej instancji dopuścił się błędu przez to, że nie zasądził solidarnie od obojga oskarżonych powództwa cywilnego na rzecz jednostki wojskowej w N. Na podstawie wysokości kwot pieniężnych, zasądzonych od oskarżonych tytułem powództwa cywilnego w relacji do rozmiarów wyrządzonej przez nich popełnionymi przestępstwami szkody w mieniu jednostki wojskowej, wnosić należy, że zasądzenie powództwa cywilnego nastąpiło na zasadzie pro rate parte. Zasada ta jednak ma zastosowanie - jak to wynika z treści przepisu art. 3 dekretu z dnia 5 października 1955 r. o odpowiedzialności materialnej żołnierzy za szkody wyrządzone jednostce wojskowej (Dz. U. Nr 40, poz. 247 z późn. zm.) - tylko w takich wypadkach, gdy szkodę wyrządziło kilku żołnierzy wspólnie. W rozpoznawanej sprawie przepis art. 3 powołanego dekretu nie może być zastosowany z tego względu, że zaistniała na skutek popełnionych przez oskarżonych przestępstw szkoda w mieniu jednostki wojskowej nie została wyrządzona wspólnie przez kilku żołnierzy, lecz przez jednego żołnierza i pracownicę Wojskowego Przedsiębiorstwa Handlowego - oskarżoną Janinę P. Podkreślić należy, że co do oskarżonej Janiny P. nie mają zastosowania przepisy powołanego dekretu, gdyż przepis art. 18 § 1 pkt 1 tego dekretu, traktujący o tym, że przepisy w nim zawarte (z wyjątkiem przepisu art. 15) stosuje się również do pracowników cywilnych zatrudnionych w jednostkach wojskowych, został uchylony przez art. IX pkt 2 przep. wprow. k.p. W tym stanie rzeczy materialnoprawną podstawą zasądzenia powództwa cywilnego od oskarżonego Franciszka K. powinien być przepis art. 6 powołanego dekretu. Przepis ten stanowi: "Odpowiedzialność za szkodę ponosi w pełnym rozmiarze również żołnierz, który wyrządził szkodę czynem przestępnym." Natomiast materialnoprawną podstawę odpowiedzialności oskarżonej Janiny P. stanowią w szczególności przepisy art. 422 (in fine) i 441 § 1 k.c., przy czym ten ostatni przepis stanowi, że: "Jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, to ich odpowiedzialność jest solidarna." Na tle przedstawionego stanu prawnego należy wyrazić pogląd, że w wypadku gdy szkoda w sferze mienia jednostki wojskowej wyrządzona została przestępstwami popełnionymi wspólnie przez żołnierza i osobę cywilną nie będącą pracownikiem poszkodowanej jednostki wojskowej, ich odpowiedzialność materialna za wyrządzoną szkodę jest solidarna. Tak więc w świetle powyższych rozważań sąd pierwszej instancji powinien był zasądzić od oskarżonych solidarnie powództwo cywilne na rzecz jednostki wojskowej w kwocie 38.600 zł. Sąd Najwyższy jednak nie zmienił wydanego w omawianej materii orzeczeniem, gdyż zasądzenie od oskarżonych solidarnie wymienionej kwoty z tytułu powództwa cywilnego byłoby zmianą wyroku na niekorzyść (a rewizje wniesione zostały tylko na korzyść) oskarżonych w relacji do zasądzonych od nich poszczególnych kwot z tego tytułu (...).