V KRN 151/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Kempisty (sprawozdawca). Sędziowie: L. Jax, J. Polony. Prokurator Prokuratury Generalnej: K. Kozakiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 9 maja 1972 r. sprawy Romana S., skazanego z art. 28 § 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434), z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Powiatowego w Tychach z tymczasową siedzibą w Mikołowie z dnia 1 grudnia 1971 r.zaskarżony wyrok uchylił i postępowanie karne w stosunku do oskarżonego Romana S. umorzył, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa. Uzasadnienie faktyczneSad Powiatowy w Tychach z tymczasową siedzibą w Mikołowie wyrokiem z dnia 1 grudnia 1971 r. skazał oskarżonego Romana S. na podstawie art. 28 § 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434) na 800 zł grzywny za to, że w dniu 10 lutego 1971 r. o godz. 13.30 w Ł., będąc w stanie nietrzeźwym jechał motorowerem marki "Komar" po drodze publicznej jako kierujący. Ponadto na mocy art. 100 § 1 k.k. orzekł umieszczenie oskarżonego w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym.Powyższy wyrok nie został zaskarżony.Od powyższego wyroku rewizję nadzwyczajną na korzyść oskarżonego Romana S. wniósł Minister Sprawiedliwości, zarzucając niesłuszne orzeczenie na podstawie art. 100 § 1 k.k. umieszczenia oskarżonego w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym w związku ze skazaniem go za przestępstwo określone w art. 28 § 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434), a w konkluzji wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylenie orzeczenia o umieszczeniu oskarżonego w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna - kwestionując umieszczenie oskarżonego w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym - jest zasadna.1. Z opinii biegłych psychiatrów wprawdzie wynika, że oskarżony na skutek urazu czaszki doznał organicznego uszkodzenia mózgu w postaci encefalopatii pourazowej, objawiającej się w szczególności zmianami charakterologicznymi i otępiennymi, przy czym istniejące defekty psychiczne pogłębiło wieloletnie nadużywanie alkoholu.W związku z tym biegli doszli do wniosku, że Roman S. w chwili popełnienia czynu miał w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swym postępowaniem w rozumieniu art. 25 § 2 k.k.Jednocześnie biegli stwierdzili, że w aktualnym stanie zdrowia pozostawanie sprawcy na wolności grozi poważnym zagrożeniem dla porządku prawnego i że oskarżony powinien być poddany leczeniu w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym.Nie kwestionując jednak opinii biegłych, należy wskazać, że stosowanie art. 100 § 1 k.k. jest fakultatywne i że przy ocenie celowości umieszczenia sprawcy w szpitalu psychiatrycznym albo w innym zakładzie powinien decydować także ciężar gatunkowy popełnionego czynu.W przedstawionej sytuacji dane wynikające z akt sprawy dały jedynie podstawę do przypisania oskarżonemu prowadzenia w stanie nietrzeźwym pojazdu, za co skazano go na 800 zł grzywny, przy czym zawartość alkoholu we krwi, której próbę pobrano w pół godziny po wypadku, wyniosła 0,95 ‰; także według obserwacji pobierającego krew oskarżony Roman S. pozostawał "nieznacznie" pod wpływem alkoholu.Wprawdzie oskarżony był kilkakrotnie karany za innego rodzaju przestępstwa, ale od ostatniego skazania upłynął dłuższy okres.Trzeba też podkreślić, że odpowiednikiem uchylonego przepisu art. 28 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434) jest obecnie przepis art. 87 k.w., który nie przewiduje zastosowania środka zabezpieczającego określonego w art. 100 § 1 k.k.Z tych już tylko względów nie mogłoby się ostać orzeczenie o umieszczeniu oskarżonego w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym.2. Jednakże swego rozpoznania w niniejszej sprawie Sąd Najwyższy nie mógł zawężać jedynie do ustosunkowania się do wniosku o uchylenie bezpośrednio tylko zaskarżonej części wyroku, gdyż nie można przejść do porządku nad faktem, że w chwili orzekania przez Sąd Najwyższy mają do czynu oskarżonego już zastosowanie przepisy ustawy nowej, mianowicie kodeksu wykroczeń.Na to, że odpowiednikiem uchylonego przepisu art. 28 § 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434) jest obecnie przepis art. 87 k.w., zwróciła również uwagę w swym uzasadnieniu rewizja nadzwyczajna. Jeżeli zaś zważy się, że ustawa nowa, w tym wypadku kodeks wykroczeń, jest ustawą oczywiście względniejszą dla sprawcy niż te przepisy, które uprzednio obowiązywały w czasie rozpoznawania tej sprawy, nie można - gdy w następstwie wniesienia i rozpoznawania rewizji nadzwyczajnej powstała możliwość orzekania co do istoty sprawy - uchylić się od zastosowania przepisów ustawy nowej bez oczywistego w takiej sytuacji pokrzywdzenia oskarżonego. Zmiana przeto przepisów wchodzących w grę jako jedynie obowiązujących w czasie orzekania przez Sąd Najwyższy stanowiła dostateczną podstawę do wyjścia - na korzyść oskarżonego - poza granice wnioskowanej przez rewizję nadzwyczajną zmiany zaskarżonego wyroku, gdyby nawet pominąć zastrzeżenia co do wymiaru kary orzeczonej w stosunku do oskarżonego ze względu na jego stan rodzinny (na utrzymaniu żona i troje nieletnich dzieci) i stan majątkowy (utrzymywanie się głównie z renty, wynoszącej 1.240 zł miesięcznie).Z tych wszystkich względów - na podstawie w szczególności przepisów art. 382, 388 pkt 3 i art. 389 oraz art. 11 pkt 6 k.p.k. w związku z art. 45 § 1 k.w. - Sąd Najwyższy zaskarżony wyrok uchylił w całości i postępowanie karne co do tego oskarżonego umorzył, gdyż w stosunku do popełnionego przez niego w dniu 10 lutego 1971 r. czynu mogły mieć zastosowanie w chwili orzekania przez Sąd Najwyższy jedynie przepisy nowej ustawy, tj. kodeksu wykroczeń.