V KRN 193/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Kempisty (sprawozdawca).Sędziowie: A. Kafarski, F. Karolus, I. Kazimierczak (sprawozdawca), Z. Neumann, R. Staszkiewicz, J. Zembaty.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Rother.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie: 1) Włodzimierza P., oskarżonego z art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), 2) Krzysztofa K., oskarżonego z art. 2 § 2 lit. a w związku z art. 1 § 1 lit. a cytowanych wyżej ustaw, 3) Jana O., oskarżonego z art. 2 § 2 lit. a, 4) Janusza K., oskarżonego z art. 6 lit. a, oraz 5) Zygmunta R., oskarżonego z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego na niekorzyść oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 1968 r. i wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1969 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 2, 389 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.I. zmienił zaskarżone wyroki w części dotyczącej odsetek zwłoki od zasądzonych odszkodowań w punktach XI i XII wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu oraz w wyroku Sądu Najwyższego w ten sposób, że odsetki zwłoki należne od Włodzimierza P. i Krzysztofa K. biegną od dnia 6 sierpnia 1966 r., a należne od Janusza K. - od dnia 1 grudnia 1965 r.;II. ustalił, że wyrok Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 1968 r. uchybia przepisowi art. 3311 § 1 k.p.k. przez zasądzenie odsetek należnych od Jana O. i Zygmunta P. od daty wniesienia aktu oskarżenia zamiast od końcowych dat popełnienia przypisanych tym oskarżonym czynów (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 1968 r. zostali skazani m. in. Włodzimierz P., Krzysztof K., Jan O., Zygmunt R. i Janusz K. za zagarnięcie mienia społecznego. Sąd Wojewódzki zasądził od nich na podstawie art. 3311 § 1 k.p.k. odszkodowanie wraz z 8%, przy czym odsetki policzył od daty wniesienia aktu oskarżenia.W stosunku do dwóch oskarżonych, mianowicie Jana O. i Zygmunta R., wyrok Sądu Wojewódzkiego nie został zaskarżony i uprawomocnił się, natomiast w stosunku do pozostałych oskarżonych zapadł wyrok Sądu Najwyższego.Rewizja nadzwyczajna Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, założona na niekorzyść wymienionych wyżej oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 1968 r. i wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1969 r., zarzuca obrazę art. 3311 § 1 k.p.k., polegającą na zasądzeniu odsetek od daty wniesienia aktu oskarżenia zamiast od daty zakończenia czynów przez każdego z oskarżonych i wnosi:a)na podstawie art. 383 pkt 3 i art. 388 § 1 k.p.k. - o uchylenie obu zaskarżonych wyroków w części zasądzającej ustawowe odsetki od oskarżonych Włodzimierza P., Krzysztofa K. i Janusza K. i o zasądzenie od nich ustawowych odsetek, licząc od daty zakończenia czynów dokonanych przez każdego z nich,b)na podstawie art. 397 k.p.k. - o ustalenie, że wyrok Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 1968 r. zawiera uchybienie przepisowi art. 3311 § 1 k.p.k. polegające na tym, że ustawowe odsetki zostały zasądzone od oskarżonych Jana O. i Zygmunta R. od daty wniesienia aktu oskarżenia zamiast od daty popełnienia przypisanych tym oskarżonym czynów.Uzasadnienie prawnePowiększony skład Sądu Najwyższego zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 1964 r. VI KO 14/63 (OSNKW z 1964 r., zesz. 5, poz. 69), wpisana do księgi zasad prawnych, stanowi, że "w razie zasądzenia odszkodowania na podstawie art. 3311 § 1 k.p.k. odsetki liczą się od daty wyrządzenia szkody, w innych zaś wypadkach (art. 3311 § 2 k.p.k.) od daty doręczenia aktu oskarżenia".W obu zaskarżonych wyrokach orzeczenie o zasądzeniu odszkodowania, oparte na przepisie art. 3311 § 1 k.p.k., uchybia postanowieniom powołanej uchwały, gdyż ustawowe odsetki zostały zasądzone od oskarżonych od daty wniesienia aktu oskarżenia zamiast od dat końcowych popełnienia przypisanych im czynów.Wprawdzie w sprawie tej orzekał już Sąd Najwyższy w stosunku do części oskarżonych, jednakże z powodu wniesienia tylko przez nich rewizji - ze względu na zakaz reformationis in peius - nie mógł Sąd Najwyższy naprawić błędu w zakresie zasądzenia ustawowych odsetek.W tych warunkach zawarte w obu zaskarżonych wyrokach uchybienie przepisu art. 3311 § 1 k.p.k. należało skorygować w sposób ujęty w sentencji wyroku.Powstałą w toku rozpoznawania sprawy wątpliwość, czy powiększony skład Sądu Najwyższego władny jest rozpoznać rewizję nadzwyczajną w części dotyczącej oskarżonych Jana O. i Zygmunta R., co do których wyrok Sądu I instancji stał się prawomocny, oraz czy w myśl art. 400 § 1 k.p.k. rewizję nadzwyczajną od takiego wyroku Sądu Najwyższego rozpoznaje w składzie zwykłym - usunięto na podstawie następujących przesłanek:Aczkolwiek nie ma przepisu regulującego tę kwestię wprost, istnieje jednak kompleks norm (art. 12 § 2, art. 23, 25, 385, 386, 395 k.p.k.), z którego, gdy się je łącznie przeanalizuje, wynika zasada (obowiązująca zarówno przed sądem I, jak i II instancji, a także w postępowaniu w trybie rewizji nadzwyczajnej - art. 395 k.p.k.), że wszystkich sprawców danego przestępstwa może sądzić jednocześnie ten sam sąd oraz ten sam sąd może sądzić jednocześnie nawet sprawców innego przestępstwa, jeżeli ich działania przestępne pozostają w ścisłym związku z działaniem sprawcy, a postępowanie przeciwko nim wszystkim toczy się jednocześnie.W myśl art. 25 § 1 k.p.k. wyłączenie sprawy względem danego oskarżonego do odrębnego postępowania stanowi wyjątek od zasady łącznego rozpoznawania sprawy jako całości. Skoro zatem zasadne było połączenie w I instancji sprawy wszystkich siedmiu oskarżonych ze względu na merytoryczny związek ich przestępnych czynów, to niezasadne byłoby jej rozłączenie w postępowaniu prowadzonym w trybie rewizji nadzwyczajnej, oparte jedynie na tej formalnej przesłance, że dwóch spośród nich nie zaskarżyło swego czasu wyroku Sądu I instancji. Ewentualność, że rewizję nadzwyczajną także w stosunku do tych dwóch oskarżonych będzie rozpoznawał Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów, nie jest wprawdzie przewidziana przez prawo, jednakże nie sprzeciwia się to prawu zważywszy, że w myśl art. 12 § 2 k.p.k. orzeczenie sądu wyższego (także instancyjnie) rzędu w zakresie działania sądu niższego rzędu nie jest z tego powodu nieważne, a w danym wypadku będzie ono podyktowane względami natury merytorycznej.Powiększony skład Sądu Najwyższego zauważa także, że zarzuty oskarżonego Włodzimierza P., ujęte w wyjaśnieniu z dnia 4 maja 1969 r. skierowanym do Sądu Najwyższego w związku z rozpoznawaniem rewizji nadzwyczajnej, zostały powtórzone z oświadczenia tegoż oskarżonego z dnia 16 listopada 1968 r., złożonego w postępowaniu rewizyjnym zwykłym. W postępowaniu tym (wyrok z dnia 7 stycznia 1969 r.) Sąd Najwyższy zgłoszone zarzuty wyczerpująco rozważył i uznał za pozbawione momentów, które by mogły prowadzić do odmiennych wniosków, niż zostały przytoczone w zaskarżonym wyroku.Powiększony skład Sądu Najwyższego ocenę tę z całą stanowczością uznaje za trafną, a ponieważ później nie zostały ujawnione żadne nowe okoliczności, przeto Sąd uważa za zbędne ponowne polemizowanie ze zgłoszonymi przez oskarżonego Włodzimierza P. zarzutami.Z tych względów orzeczono jak w sentencji.