V KRN 98/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Neumann.Sędziowie: S. Dąbrowski, K. Wagner (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Matywiecka.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Andrzeja S. i Józefa F., oskarżonych z art. 6 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść Andrzeja S. od wyroku Sądu Powiatowego w Siemianowicach Śląskich z dnia 19 września 1967 r. oraz w trybie art. 386 k.p.k. co do Józefa F., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 k.p.k.:1)przyjmując, że oskarżeni Andrzej S. i Józef F. dopuścili się przypisanych im czynów nie w warunkach recydywy ustawowej, uchylił wyrok Sądu Powiatowego w stosunku do Andrzeja S. w części dotyczącej kwalifikacji prawnej oraz orzeczenia o karach poszczególnych i karze łącznej; poprawił tenże wyrok w stosunku do Józefa F. co do kwalifikacji prawnej uznając, że przypisany czyn narusza art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228);2)Andrzeja S. za przypisane z powyższą zmianą czyny skazał na podstawie art. 1 § 1 i 25 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149) oraz art. 14 pkt 1 ustawy o orzecznictwie karno-administracyjnym (jednolity tekst: Dz. U. z 1966 r. Nr 39, poz. 233) na 3 miesiące aresztu z zaliczeniem na poczet tej kary okresu kary dotychczas odbytej (...)Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Siemianowicach Śląskich z dnia 19 września 1967 r. oskarżeni Andrzej S. i Józef F. zostali uznani za winnych tego, że w dniu 4 lipca 1967 r. w S., działając wspólnie i w porozumieniu, będąc już poprzednio karani za zagarnięcie mienia społecznego, zabrali w celu przywłaszczenia z wagonu kolejowego 240 kg złomu wartości 144 zł na szkodę Polskich Kolei Państwowych, i za to na podstawie art. 6 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228) skazani zostali na kary po 6 miesięcy więzienia i 300 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 6 dni więzienia zastępczego.Ponadto Andrzej S. został uznany za winnego tego, że w dniu 6 lipca 1967 r. w S., będąc już poprzednio karany za zagarnięcie mienia społecznego, zabrał w celu przywłaszczenia z wagonu kolejowego 34 kg złomu wartości 40 zł na szkodę Polskich Kolei Państwowych, i za to na podstawie art. 6 lit. a) cytowanej ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) skazany został na karę 6 miesięcy więzienia i 300 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 6 dni więzienia zastępczego.Na zasadzie art. 31 k.k. Andrzejowi S. została wymierzona kara łączna 8 miesięcy więzienia i 500 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 10 dni więzienia zastępczego.Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się.Rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości założona od powyższego prawomocnego wyroku Sądu Powiatowego w Siemianowicach Śląskich na korzyść Andrzeja S. zarzuca obrazę przepisów prawa karnego materialnego przez skazanie oskarżonego Andrzeja S. z mocy art. 6 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228) zamiast z art. 1 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o przekazaniu niektórych drobnych przestępstw jako wykroczeń do orzecznictwa karno-administracyjnego (Dz. U. Nr 23, poz. 149).Rewizja nadzwyczajna wnosi w konkluzji o uchylenie wyroku w zaskarżonej części, o uznanie oskarżonego Andrzeja S. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i o skazanie go za te czyny na podstawie art. 1 § 1 cytowanej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149).Rewizja nadzwyczajna powołuje się w uzasadnieniu na dane o karalności oskarżonego, z których wynika, że przy pierwszym skazaniu przyjętym za podstawę do uznania recydywy ustawowej kara wymierzona na podstawie art. 1 § 2 cytowanej ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) jest objęta dekretem z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) i w związku z brzmieniem art. 3 ust. 2 tegoż dekretu skazanie to uznane jest za niebyłe. Ponieważ wartość zagarniętego mienia nie przekracza 300 zł, przeto czyny oskarżonego powinny być zakwalifikowane z art. 1 § 1 tejże ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149).Prokuratura Generalna PRL złożyła w postępowaniu z rewizji nadzwyczajnej dowód z dokumentu w postaci dalekopisu Prokuratury Wojewódzkiej w Katowicach. Dokument ten stwierdza, że oskarżony Andrzej S. odbył w całości w terminie od 7 października 1963 r. do 19 grudnia 1963 r. karę z wyroku Sądu Powiatowego w Siemianowicach Śląskich z dnia 28 sierpnia 1963 r. Wniosek Prokuratury Generalnej PRL domagał się pozostawienia rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości bez uwzględnienia. Generalna Prokuratura zajęła stanowisko, że wyrażone w rewizji nadzwyczajnej zapatrywanie, jakoby oskarżony Andrzej S. nie mógł być potraktowany jako recydywista w rozumieniu art. 6 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), gdyż poprzednie skazanie z art. 1 § 2 cytowanej ustawy uważa się za niebyłe w myśl art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174), nie jest słuszne. Stanowisko to uzasadniała Prokuratura Generalna treścią art. 3 ust. 2 dekretu o amnestii z dnia 20 lipca 1964 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 174). Artykuł ten nie pozwala na uznanie pierwszego skazania oskarżonego za niebyłe dlatego, że oskarżonemu wymierzono nie tylko karę pozbawienia wolności, ale i grzywnę, oraz dlatego, że oskarżony odbył kary orzeczone tym wyrokiem.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trzeba się zgodzić z wywodami wniosku Prokuratury Generalnej, że zapatrywanie prawne wyrażone w rewizji nadzwyczajnej, jakoby art. 3 ust. 2 dekretu o amnestii z dnia 20 lipca 1964 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 174) dawał podstawę do uznania za niebyłe skazania objętego wyrokiem Sądu Powiatowego w Siemianowicach Śląskich z dnia 28 sierpnia 1963 r. - nie jest trafne. Przeciwko takiemu poglądowi przemawiają dwa argumenty. Po pierwsze, zgodnie z treścią cytowanego przepisu dekretu o amnestii skazanie uważa się za niebyłe w razie darowania kary pozbawienia wolności orzeczonej w rozmiarze do 6 miesięcy albo samoistnej kary grzywny. Przepis ten zatem nie obejmuje swoim zakresem wypadków skazania na karę pozbawienia wolności i zarazem na grzywnę (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1965 r. VI KZP 6/65 - OSNKW zeszyt 6 z 1965 r., poz. 71). Po drugie, skazania nie można uważać za niebyłe w wypadku, gdy darowanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w rozmiarze do 6 miesięcy nie nastąpiło z powodu wykonania tej kary (vide: uchwała powiększonego składu Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 1968 r. VI KZP 61/67). Ponieważ oskarżony skazany został wyrokiem Sądu Powiatowego w Siemianowicach Śląskich na 2 miesiące aresztu i 300 zł grzywny, przy czym kara ta została wykonana przed wejściem w życie dekretu o amnestii z dnia 20 lipca 1964 r., więc zgodnie z przyjętą przez Sąd Najwyższy wykładnią przepis art. 3 ust. 2 tego dekretu nie może mieć zastosowania do oskarżonego Andrzeja S.Pomimo to rewizyjny zarzut obrazy przepisów prawa materialnego, polegającej na niesłusznym skazaniu oskarżonego Andrzeja S. z art. 6 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), uznać należało za słuszny.Oskarżony Andrzej S. został skazany wyrokiem Sądu Powiatowego w Siemianowicach Śląskich z dnia 28 sierpnia 1963 r. za kradzież mienia społecznego wartości poniżej 300 zł. Czyn ten obecnie, tj. od 1 stycznia 1967 r., a więc od wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o przekazaniu niektórych drobnych przestępstw jako wykroczeń do orzecznictwa karno-administracyjnego (Dz. U. Nr 23, poz. 149), jest wykroczeniem. Zgodnie z art. 2 § 1 k.k., przy badaniu w trybie art. 16 § 1 pkt 1 tej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. kwestii, czy do czynów oskarżonego Andrzeja S. popełnionych w dniach 4 i 6 lipca 1967 r. należy stosować przepisy art. 1 § 1 tejże ustawy czy też przepisy ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), ocena, jaki charakter: występku czy wykroczenia miał pierwszy czyn zabroniony pod groźbą kary, za który oskarżony został skazany w 1963 r., musi nastąpić na podstawie nowej ustawy, która jest dla sprawcy względniejsza. Tak więc z punktu widzenia podstawy wyjściowej, do przyjęcia recydywy pierwsze skazanie oskarżonego Andrzeja S. jest skazaniem za wykroczenie. Ponieważ od uprawomocnienia się tego skazania do popełnienia czynów objętych rewizją nadzwyczajną minęło przeszło 2 lata, przeto ekscepcja z art. 16 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149) nie ma zastosowania do oskarżonego Andrzeja S. i przypisane mu czyny popełnione w dniach 4 i 6 lipca 1967 r. są wykroczeniami z art. 1 § 1 tejże ustawy.Dane ujawnione na przewodzie pierwszej instancji pozwalają na wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, zwłaszcza że oskarżony nie założył rewizji od wyroku, a więc nie kwestionował ustaleń faktycznych. Sąd Najwyższy skazał Andrzeja S. za oba wykroczenia, stosując przepisy art. 22 i 25 ustawy z 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149) oraz art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r. o orzecznictwie karno-administracyjnym w brzmieniu tekstu jednolitego (jedn. tekst: Dz. U. z 1966 r. Nr 39, poz. 233). Przy wymiarze kary Sąd Najwyższy miał na względzie, że Andrzej S. dopuścił się dwóch wykroczeń oraz że opinia MO o nim jest nader ujemna.Aczkolwiek rewizja nadzwyczajna nie dotyczyła współoskarżonego Józefa F., to jednak w stosunku do niego też musi odnieść skutek zgodnie z przepisem art. 386 k.p.k. Skazanie bowiem oskarżonego Józefa F. też nastąpiło z obrazą przepisów prawa materialnego, gdyż w odniesieniu do tego oskarżonego również nie może mieć zastosowania przepis art. 6 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), a zatem te same względy przemawiają za zmianą wyroku Sądu Powiatowego na korzyść oskarżonego Józefa F. Wszystko to, co zostało wyżej powiedziane o konieczności traktowania pierwszego skazania jako skazania za wykroczenie (przy ocenie recydywy), odnosi się również do pierwszego skazania Józefa F. wyrokiem Sądu Powiatowego w Siemianowicach Śląskich z dnia 6 kwietnia 1967 r. z tą jednak różnicą, że Józef F. dopuścił się ponownego zagarnięcia mienia w dniu 6 lipca 1967 r., a więc przed upływem 2 lat od uprawomocnienia się skazania za wykroczenie. Toteż zgodnie z art. 16 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149) przepisy art. 1-10 tejże ustawy nie mogą być stosowane do oskarżonego Józefa F. i powinien on odpowiadać przed sądem na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228).Bezpodstawne jest jednak traktowanie oskarżonego Józefa F. jako recydywisty z art. 6 pkt a) tej ustawy, albowiem warunkiem takiej kwalifikowanej odpowiedzialności byłoby poprzednie skazanie za przestępstwo, a nie za wykroczenie (vide pkt V ust. 3 wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie prawidłowego stosowania przepisów ustawy czerwcowej i styczniowej - OSN, zeszyt III z 1962 r., poz. 37). Tak więc czyn oskarżonego Józefa F. narusza tylko art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), w związku z czym Sąd Najwyższy zmienił odpowiednio przypisania i skorygował kwalifikację prawną. Pomimo przyjęcia łagodniejszej kwalifikacji prawnej Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do złagodzenia orzeczonej kary, a to ze względu na poprzednią karalność oskarżonego Józefa F. i ujemną opinię o jego osobie, wynikającą z wywiadu MO.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.