VI KZP 55/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Majewski. Sędziowie: H. Kempisty (sprawozdawca), Z. Kubec.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz,SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana B., oskarżonego z art. 75 u.k.s., po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy w wypadku skazania z art. 9 § 1 dekretu z dnia 29 października 1952 r. o gospodarowaniu artykułami obrotu towarowego i zaopatrzenia sprawca dopuszcza się jednego przestępstwa, czy też narusza równocześnie przepis art. 75 § 1 u.k.s., o którym mowa w przepisie art. 7 § 2 u.k.s.?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora Generalnej Prokuratury, uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 stycznia 1958 r. II KO 107/57, odpowiadając na pytanie, czy nabycie, wbrew przepisom o gospodarowaniu, zwierząt rzeźnych w celu rozprzedaży mięsa z zyskiem stanowi przestępstwo określone w art. 5 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwalczaniu spekulacji, czy też przestępstwo przewidziane w art. 9 dekretu z dnia 29 października 1952 r. o gospodarowaniu - stwierdził, że odpowiedzialność w takim wypadku następuje na podstawie tego ostatniego przepisu. W uzasadnieniu wspomnianego postanowienia Sąd Najwyższy wyjaśnił już marginesowo, że niezależnie od odpowiedzialności za to przestępstwo wchodzić może w rachubę odpowiedzialność za naruszenie obowiązków podatkowych.Należy jednak zauważyć, że przepisy art. 9 dekretu z dnia 29 października 1952 r. przewidują różne działania, z których każde samodzielnie wypełnia istotę tego przestępstwa, ale tylko jedno z nich zdolne jest, z natury swojej, rodzić obowiązek podatkowy, a mianowicie "wprowadzanie do obrotu".Zagadnieniem, w jakich warunkach czyny zabronione pod groźbą kary mogą rodzić taki obowiązek, zajął się Sąd Najwyższy bliżej w uchwale z dnia 6 lipca 1965 r. VI KZP 29/65, wyjaśniając, że wspomniany obowiązek istnieje, gdy czyny te polegają na podejmowaniu czynności mogących być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Tezę powyższą wywiódł Sąd Najwyższy z przepisu art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 25 października 1950 r. o podatku obrotowym (Dz. U. Nr 49, poz. 449), stanowiącego, że przedmiotem opodatkowania w zakresie podatku obrotowego są cywilnoprawne zawodowe i odpłatne świadczenia rzeczy lub usług, z przepisu § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 6 czerwca 1951 r. (Dz. U. Nr 35, poz. 273), stanowiącego, że nie podlegają podatkowi czynności pozbawione charakteru świadczeń cywilnoprawnych z tego względu, iż w ogóle nie mogą one być przedmiotem prawnie skutecznej umowy (np. paserstwo, nierząd) oraz z przepisu art. 8 ust. 2 lit. d) dekretu z dnia 26 października 1950 r. (Dz. U. z 1957 r. Nr 7, poz. 26), stanowiącego, że obowiązkowi podatkowemu od dochodów podlegają przychody uzyskane ze sprzedaży "przedmiotów majątkowych, jeżeli sprzedaż ma charakter spekulacyjny".Jak z powyższego wynika, przestępny w pewnych warunkach charakter konkretnej czynności nie uchyla obowiązku podatkowego, jeżeli czynność ta sama w sobie może być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Czynnością taką jest kupno-sprzedaż jako instytucja prawa cywilnego.Pojęcie zawodowego wykonywania świadczeń wyjaśnia § 4 ust. 1 powołanego już rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 6 czerwca 1951 r. Kwestia, czy można o nim mówić w konkretnej sprawie, należy do dziedziny faktów podlegających ustaleniu przez Sąd orzekający merytorycznie.