I PRN 44/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Stypułkowska. Sędziowie SN: B. Błachowska (sprawozdawca), M. Sadowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Wandy B. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń Oddział w Ł. o nagrodę jubileuszową na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w Łodzi z dnia 24 lutego 1987 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu - Sądowi Pracy w Ł. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWanda B. w powództwie przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Oddział w Ł. domagała się zasądzenia nagrody jubileuszowej za 25 lat pracy.Sąd Rejonowy - Sąd Pracy w Łodzi wyrokiem z dnia 24 lutego 1987 r. oddalił powództwo. Sąd ustalił, że powódka od dnia 16 lipca 1984 r. do dnia 15 października 1985 r. pracowała w Miejskim Przedsiębiorstwie Usług Komunalnych w Ł. i umowa na okres próby wygasła. Od dnia 11 września 1984 r. powódka z powodu choroby nie pracowała i otrzymywała zasiłek chorobowy do dnia 7 maja 1985 r. Od dnia 11 maja 1985 r. podjęła pracę u strony pozwanej, a z dniem 31 sierpnia 1985 r. stosunek pracy został rozwiązany na podstawie porozumienia stron. W momencie wygaśnięcia stosunku Pracy w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunalnym staż pracy powódki wynosił 24 lata, 10 miesięcy i 9 dni. Ponieważ zgodnie z treścią § 4 ust. 3 pkt 2 uchwały nr 138 Rady Ministrów z dnia 22 września 1975 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 35, poz. 130) okres pobierania zasiłku z ubezpieczenia społecznego wlicza się do okresu uprawniającego do nagrody, powódka uzyskała prawo do nagrody jubileuszowej w grudniu 1984 r., a w tym czasie nie pozostawała w stosunku pracy. Wypłaty nagrody zgodnie z § 8 uchwały nr 138 powinien dokonać zakład zatrudniający pracownika w dniu upływu okresu uprawniającego do nagrody. Zdaniem Sądu Rejonowego, obowiązek ten spoczywa na ostatnio zatrudniającym powódkę Zakładzie Usług Komunalnych, z jego bowiem środków finansowych następowała wypłata zasiłku chorobowego. Był on także ostatnim miejscem pracy powódki. Odmienne stanowisko prowadziłoby do wniosku, że gdyby powódka, po upływie okresu zasiłkowego, nie podjęła ponownie zatrudnienia, nie uzyskałaby prawa do wypłaty nagrody mimo upływu 25 lat pracy i nabycia uprawnień do tej gratyfikacji.Od powyższego wyroku, który uprawomocnił się w I instancji, wniósł rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości zarzucając rażące naruszenie prawa, a w szczególności § 4 ust. 3 pkt 2 i § 8 ust. 1 uchwały nr 138 Rady Ministrów z dnia 22 września 1978 r. (M.P. Nr 35, poz. 132). Skarżący wnosił o uchylenie wymienionego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu - Sądowi Pracy w Łodzi.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Uchwała nr 138 Rady Ministrów z dnia 22 września 1978 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 35, poz. 132), została wydana na podstawie delegacji ustawowej z art. 79 k.p., a więc jej przepisy mają charakter przepisów płacowych. Dlatego obowiązuje przy ich interpretacji wykładnia ścisła, niedopuszczalna jest natomiast wykładnia rozszerzająca czy zwężająca.Sąd Rejonowy - przyjmując, że obowiązek wypłacenia nagrody jubileuszowej powódce spoczywa na Miejskim Przedsiębiorstwie Komunalnym - dokonał rozszerzającej wykładni § 8 wymienionej uchwały. Zgodnie z § 8 ust. 1 pracownik nabywa prawo do nagrody w zakładzie pracy zatrudniającym go w dniu upływu okresu uprawniającego do nagrody. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 30 stycznia 1984 r. w sprawie III PZP 56/83 - przez określenie: "upływ okresu uprawniającego do nagrody należy rozumieć konkretny okres zatrudnienia pracownika (np. 10, 15, 25 lat itd.), po osiągnięciu którego pracownik nabywa prawo do nagrody jubileuszowej".Okres ten - według stanowiska Sądu Rejonowego - powódka osiągnęła w grudniu 1984 r. W tym czasie nie była już pracownikiem Miejskiego Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych w Ł., bo w tym zakładzie umowa o pracę została rozwiązana (nie wygasła jak błędnie przyjmuje Sąd) z upływem okresu próbnego, tj. 15 października 1984 r. Nie zostały więc spełnione warunki z § 8 uchwały, aby powódka mogła uzyskać nagrodę jubileuszową z Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych, albowiem w tym zakładzie nie upłynął jeszcze okres uprawniający do nagrody. Gdyby powódka po dniu 15 października 1984 r. nie podjęła zatrudnienia w ramach stosunku pracy, to nigdy nie nabyłaby prawa do nagrody jubileuszowej za 25 lat pracy, chociaż po tej dacie otrzymywała zasiłki chorobowe z funduszów ubezpieczeniowych z uwagi na chorobę.Nagroda jubileuszowa bowiem jest dodatkowym składnikiem wynagrodzenia za pracę, do którego prawo nabywa pracownik z tytułu zatrudnienia po upływie wymaganego okresu zatrudnienia. Jeżeli więc ktoś nie jest zatrudniony - nie jest pracownikiem - to nigdy nie nabędzie prawa do nagrody jubileuszowej, bo nagroda ta nie jest świadczeniem socjalnym.Powódka po dniu 15 października 1984 r. jednak podjęła ponownie pracę, gdyż od dnia 14 maja 1985 r. nawiązała stosunek pracy u strony pozwanej, w kilka dni po zakończeniu okresu zasiłkowego.Dopiero z chwilą podjęcia pracy w pozwanym Państwowym Zakładzie Ubezpieczeń Oddział w Ł. okres przerwy w pracy od dnia 15 października 1984 r. do dnia 7 maja 1985 r. spowodowany niezdolnością powódki do pracy wskutek choroby mógł zostać na podstawie § 4 ust. 3 pkt 2 wymienionej uchwały nr 138 wliczony powódce do okresu uprawniającego do nagrody jubileuszowej. Z chwilą bowiem zawarcia przez powódkę umowy o pracę z pozwanym powstał stosunek pracy, którego treścią mogło zostać objęte prawo powódki do nagrody jubileuszowej za 25 lat pracy.To prawo podmiotowe nie mogło powstać w okresie przerwy w pracy spowodowanej niezdolnością powódki do pracy z powodu choroby, chociaż w okresie tym otrzymywała zasiłek chorobowy, albowiem § 4 ust. 3 pkt 2 uchwały nr 138 pozwala jedynie wliczyć taki okres przerwy do okresu zatrudnienia uprawniającego do nagrody jubileuszowej, nie zmienia natomiast § 8 tej uchwały.Jak wynika z wykładni gramatycznej (językowej) § 8 ust. 1 uchwały nr 138, prawo do nagrody jubileuszowej powstaje w zakładzie pracy zatrudniającym pracownika. Nie może więc powstać takie prawo, gdy pracownik nie pozostaje w zatrudnieniu. Pewne okresy, które nie są zatrudnieniem, ale podlegają wliczeniu do okresu zatrudnienia, pozwalają tylko na szybsze uzyskanie przez pracownika prawa do nagrody, niż to wynikałoby z faktycznego zatrudnienia. Zawsze jednak zobowiązanym do wypłaty nagrody jest zakład zatrudniający pracownika w dniu upływu okresu uprawniającego do nagrody.Dotychczasowe rozważania prowadzą do wniosku, że upływ okresu uprawniającego do nagrody jubileuszowej, o jakim mowa w § 8 ust. 1 uchwały nr 138 Rady Ministrów z dnia 22 września 1878 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej... (M.P. Nr 35, poz. 132), nie może nastąpić w czasie przerwy w zatrudnieniu spowodowanej niezdolnością do pracy z powodu choroby, podczas której przysługiwały zasiłki z ubezpieczenia społecznego na wypadek choroby (§ 4 ust. 3 pkt 2), chociażby końcowy okres wymagany do uzyskania nagrody jubileuszowej przypadł w czasie tej przerwy. Jeżeli po zakończeniu przerwy zainteresowany podejmie zatrudnienie, to zobowiązanym do wypłacenia nagrody jubileuszowej jest zakład zatrudniający pracownika po przerwie, gdy pracownik ma wymagany okres zatrudnienia i spełnia pozostałe warunki do uzyskania nagrody jubileuszowej.Powyższe stanowisko nie pozostaje w sprzeczności z powołaną uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1984 r., albowiem przedmiotem tej uchwały było wyjaśnienie wątpliwości prawnych wynikających z § 8 uchwały nr 138 w sytuacji, gdy pracownik zmienił pracę, a okres uprawniający do nagrody upłynął w poprzednim zakładzie pracy. Sytuacja leżąca u podstaw niniejszego rozstrzygnięcia jest inna. Nie chodzi bowiem o zmianę pracy, lecz o to, że końcowy okres 25 lat zatrudnienia powódki przypada w okresie przerwy w zatrudnieniu, które jest wliczane do okresu zatrudnienia wymaganego do uzyskania nagrody jubileuszowej na podstawie § 4 ust. 3 pkt 2 uchwały nr 138, a w czasie przerwy powódka nie pozostawała w zatrudnieniu.Sąd Rejonowy wychodząc z odmiennych przesłanek naruszył przepisy uchwały nr 138 Rady Ministrów, co trafnie zarzucono w rewizji nadzwyczajnej. Dlatego rewizja podlegała uwzględnieniu (art. 422 § 2 k.p.c.).