II SAB/Sz 11/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Sędzia NSA Mirosława Włodarczak - Siuda Protokolant Tomasz Korpal po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie udostępnienia do wglądu akt I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. J.U. kwotę [...] zł, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu, obejmującą należny podatek od towarów i usług. Pismem z dnia 20 lutego 2006 r. J. K. wniósł za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie "na bezczynność SKO w K. w kwestii udostępnienia mi wglądu w moje własne akta archiwalne znajdujące się w MOPS K.". Skarżący dodał, iż wskutek tej bezczynności poniósł nieodwracalne skutki prawne i będzie żądał zwrotu poniesionych kosztów oraz zadośćuczynienia za popełnione błędy. W piśmie procesowym z dnia 09.04.2006 r. J. K. wniósł o potraktowanie jego skarg jako "skargi na wieloletnią bezczynność SKO K. w kwestii przyznania zwykłego wglądu w moje własne akta archiwalne MOPS". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej odrzucenie. Zdaniem organu zarzut skarżącego dotyczący bezczynności Kolegium jest bezzasadny, albowiem wniosek kierowany do tego organu dotyczył akt archiwalnych znajdujących się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w K. Ponadto organ podniósł, że pismem z dnia 12.08.2005 r. J. K. zwrócił się o przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego u córki B. L. W piśmie tym zawarł też wniosek o udostępnienie do wglądu akt z lat 1999-2005 oraz 1996-1998. Następnie w piśmie z 30.08.2005 r. ponowił prośbę o wgląd do akt. Po rozpatrzeniu ww. wniosków organ I instancji wydał w dniu [...] decyzję o umorzeniu postępowania bowiem akta archiwalne z tych lat zostały już zniszczone, a po rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. – podjęło decyzję z dnia [...] (uzupełnioną decyzją z dnia [...]) którą uchyliło decyzję i umorzyło postępowanie organu I instancji. Kolegium podniosło również, że skarżący nie składał zażaleń na bezczynność organu i z tego powodu nie podejmowano czynności przewidzianych w art. 37 Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 15 maja 2007 r. sygn. akt II SAB/Sz 17/06 odrzucił skargę J. K. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący przed wniesieniem skargi do Sądu winien był wyczerpać środek zaskarżenia polegający na skierowaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. pisemnego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na bezczynności organu w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie do wglądu akt. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 1068/07 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia zgodził się z argumentacją pełnomocnika, że sąd pierwszej instancji do czasu wyjaśnienia kwestii prawidłowości udzielenia pełnomocnictwa nie powinien wzywać skarżącego do podejmowania czynności, których niewykonanie mogłoby skutkować odrzuceniem skargi. Brak pełnomocnictwa jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu, a uzupełnienie braku formalnego powoduje, że czynność podjęta przez pełnomocnika jest ważna. Pominięcie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustanowionego w ramach praw pomocy pełnomocnika, znanego Sądowi z imienia i nazwiska oraz zobowiązanie skarżącego do wskazania, czy przed wniesieniem skargi wzywał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. do usunięcia naruszenia prawa i ewentualnie nadesłania tego wezwania, oznacza pozbawienie skarżącego możności obrony jego praw, skutkujące nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dołączone do akt pełnomocnictwo jeszcze przed wydaniem postanowienia obligowało Sąd do wystosowania wezwania w przedmiocie ustalenia, czy skarżący wzywał organ do usunięcia naruszenia prawa właśnie do zastępującego stronę pełnomocnika. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 19 grudnia 2007 r. sygn.akt II SAB/Sz 18/07, skargę odrzucił. Sąd uznał, że udostępnianie akt administracyjnych stronie postępowania jest zwykłą czynnością, która nie wymaga wydania przez organ decyzji administracyjnej. W praktyce załatwienie takiej sprawy ma formę pisemnego stanowiska stanowiącego czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art.3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr `53, poz.1270 z późn.zm.) i stąd też, wniesienie skargi do Sądu na bezczynność organu w tym zakresie – zgodnie z pkt 8 tego przepisu – winien poprzedzić tryb postępowania wskazany w art.52 § 3 powołanej ustawy. Skoro J. K. skargę wniósł bez wyczerpania środków odwoławczych, to skargę należało odrzucić. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 262/08 po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej J. K. uchylił powyższe postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia NSA stwierdził, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej i podkreślił, że Kodeks postępowania administracyjnego nie ma zastosowania do problematyki z tego zakresu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym i nie orzeka merytorycznie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz.1198 z późn.zm.), w przypadku skierowania pisemnego wniosku o udostępnienie informacji, podmiot zobowiązany do jej udzielenia ma następujące możliwości: 1) udzielić informacji, 2) udzielić pisemnej odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa: nie dotyczy informacji publicznej, organ nie jest w posiadaniu danej informacji ( art.4 ust.3 ) lub obowiązuje inny tryb udostępniania ( art.1 ust.2 ), 3) odmówić lub umorzyć postępowanie w formie decyzji ( art.16 ), 4) odmówić udostępnienia (decyzją) informacji przetworzonej, ze względu na niewskazanie, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, po uprzednim wezwaniu do wykazania tego interesu ( art.3 ust.1 pkt 1 ). Przez bezczynność należy rozumieć zarówno brak działania ze strony organu administracji jak, i odmowę podjęcia czynności, w tym wydania określonego aktu. Przepis art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej wprowadza zasadę, zgodnie z którą do udostępnienia informacji publicznej są zobowiązane podmioty, które są faktycznie w jej posiadaniu. Wspomniane sformułowanie można rozumieć dwojako - że zobowiązany jest tylko podmiot, który faktycznie posiada informację, a zatem nie jest zobowiązany taki, który jej z jakichkolwiek względów nie posiada (mimo że mógłby albo powinien ją posiadać), lub - że zobowiązany jest każdy podmiot, który informację posiada, niezależnie od tego, czy konkretna informacja dotyczy zakresu działalności danego podmiotu, czy też uzyskał ją od innego podmiotu. W orzecznictwie ukształtował się pogląd zgodnie z którym zobowiązany jest każdy podmiot, który posiada informację. Oczywistym jest, że organ publiczny nie będzie w stanie udzielić informacji, którą nie dysponuje. W niniejszej sprawie skarżący J. K. wniósł skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w przedmiocie udostępnienia archiwalnych akt Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Jak już z powyższego wynika akta te znajdowały się w posiadaniu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., stąd Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie było władne do ich udostępnienia. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej po rozpatrzeniu wniosków skarżącego o udostępnienie do wglądu akt archiwalnych wydał decyzję administracyjną z dnia [...], która została następnie uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. a postępowanie administracyjne organu I instancji zostało umorzone ( decyzje z dnia [...] i [...] nr [...]). W sprawie orzekał także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie – postanowienie z dnia 28.03.2006 r. sygn.akt II SA/Sz 391/06. Ponadto, Sądowi z urzędu znany jest fakt, iż wnioski J. K. w sprawie udostępnienia akt archiwalnych poprzednio rozpatrywane były w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i załatwiane poprzez wydanie decyzji administracyjnych, tak przez organ I instancji – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. – jak i przez organ odwoławczy – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ( Sprawy: II SA/Sz 193/04, II SA/Sz 1063/04, II SA/Sz 917/05, II SA/Sz 80/06, II SA/Sz 451/06 ). Dodać należy, że załączone do pisma procesowego strony skarżącej pismo z dnia 22.12.2003 r. (zdaniem skarżącego zawierające wniosek o udostępnienie akt MOPS przez SKO ) zostało wniesione do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w sprawie oznaczonej numerem akt [...], także zakończonej decyzją z dnia [...] (sygn.akt sądowych II SA/Sz 193/04 ). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie znajdując podstaw do uznania bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.), skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 19 w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz.1348 z późn.zm.).