II SA/Bd 606/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 października 2008 r. sprawy ze skargi J. M. D. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa oddala skargę. II SA/Bd 606/08 Uzasadnienie Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [,,,] marca 2008 r. Nr [...] na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473 z późn. zm.) oraz art. 104 Kpa cofnął J. M. D. SA w K. zezwolenie nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w placówce przy ul. Ks. Sz. w B. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż przyczyną jej podjęcia było to, że pracownik sklepu B. nr [...] w B. należącego do spółki przy ul. Ks. Sz [...] – A. K. sprzedała 4 piwa osobie niepełnoletniej – K. N. naruszając tym samym art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Organ I instancji uznał, iż nawet jeden przypadek naruszenia ustawy może stanowić podstawę do cofnięcia zezwolenia. Wskazując, iż podobny pogląd w oparciu o ww. przepis ustawy wyraził NSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. (II SA/Wr 1994/2000), a także WSA w Warszawie w wyroku z dnia 21 lutego 2006 r. VI SA/Wa 1942/2005. W odwołaniu pełnomocnik strony zarzucił, iż w toku postępowania administracyjnego zostały naruszone zasady ogólne postępowania administracyjnego, tj. zasada prawdy obiektywnej i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i przepisy art. 77 § 1 i 80, 107 § 3 Kpa oraz normy prawa materialnego –art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a w zw. art. 15 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy z dnia 26 października 1982 r. Zdaniem odwołującego się ustalenie stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w B. przez organ nie można uznać za wyczerpujące wyjaśnienie wszelkich okoliczności, zwłaszcza, że wyrok w sprawie karnej nie jest wiążący dla organu administracji czy jednostki samorządu terytorialnego. W zakresie ustalenia czy faktycznie miała miejsce sprzedaż alkoholu osobie nieletniej w sklepie B. nr [...] przy ul Ks. Sz [...] w B., organ powinien poczynić samodzielne ustalenia. Wg skarżącej jednorazowe nieprzestrzeganie zakazu sprzedaży napoi alkoholowych osobie nieletniej lub nietrzeźwej nie może być przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napoi alkoholowych i wskazała na wyrok z dnia 7 lipca 1998 r. NSA (sygn. akt II SA 714/98, Lex 43185), oraz wyrok z dnia 22 marca 2005 r. WSA w Bydgoszczy (sygn. akt II SA/Bd 1157/04, ZNSA 2006/4-5/194). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] maja 2008 r. na podstawie ww. przepisów oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu w świetle zebranych dowodów, zważywszy także na wyrok Sądu Rejonowego w B. z [...] października 2007 r., doszło do naruszenia przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, i zasadne było cofnięcie zezwolenia. W skardze na tą decyzję skarżący powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu, zarzucając bezzasadne oparcie ustaleń na orzeczeniu sądu karnego, który warunkowo umorzył postępowanie i stwierdzeń patrolu Straży Miejskiej oraz brak podstaw do cofnięcia zezwolenia w wypadku jednorazowego naruszenia przepisów ustawy. Zarzucając naruszenia art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa i oraz ww. przepisów ustawy z 26 października 1982 r. skarżący domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji względnie jej uchylenia. W odpowiedzi na skargę powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc to do niniejszej sprawy należało więc zbadać zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej Kpa) oraz z przepisami ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 i art. 133 § 1 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy wynika zaś, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 2007 r. – [...] uznano, że A. K. w dniu [...] maja 2007 r. około godziny 20:20 w B. przy ul. K [...] w sklepie B. pracując na stoisku z napojami alkoholowymi wbrew przepisom ustawy sprzedała nieletniemu K. N. lat [...] cztery piwa puszkowe, tj. popełniła przestępstwo z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Skarżący nie kwestionuje, że był to jego punkt sprzedaży a A. K. była u niego zatrudniona. W tej sytuacji Sąd nie mógł uznać za zasadne stanowiska strony skarżącej, że w sprawie brak jednoznacznych ustaleń, iż pracownica sklepu "B" sprzedała piwo nieletniemu – a jest to warunkiem niezbędnym do cofnięcia zezwolenia oraz że organ winien przeprowadzić we własnym zakresie odpowiednie dowody. W ocenie Sądu jest bowiem wystarczającym materiałem dowodowym w tym zakresie właśnie ów prawomocny wyrok Sądu Rejonowego (Grodzkiego) w B. sygn. [...] z dnia [...] października 2007 r. warunkowo umarzający postępowanie przeciwko pracownicy sklepu, oskarżonej o czyn z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. Oczywiście, że warunkowe umorzenie postępowania karanego nie jest równoznaczne z wyrokiem skazującym, o którym mowa w art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Ale – co należy mocno zaakcentować - nie jest też równoznaczne z uniewinnieniem czy umorzeniem postępowania. Tylko w takim wypadku organ musiałby- zdaniem Sądu - dokonać samodzielnych ustaleń w sprawie. Warunkowe umorzenie jest bowiem jednym ze środków, którymi dysponuje prawo karne, obok kar i środków karnych, w zwalczaniu i zapobieganiu przestępczości- jest więc środkiem reakcji karnoprawnej na fakt popełnienia przestępstwa. Odwołując się do ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Kk) należy wskazać, że według art. 66 § 1 Kk sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne między innymi, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne a – co szczególnie istotne - okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości. Tak więc zastosowanie warunkowego umorzenia postępowania karnego oznacza przypisanie oskarżonemu popełnienia przestępstwa, oparte na uprzednim stwierdzeniu winy. Osoba taka, aczkolwiek nie jest osobą karaną, jak to ma miejsce w przypadku wyroku skazującego, to jednak, co należy zaakcentować, jest osobą, która niewątpliwie popełniła czyn zarzucany jej w akcie oskarżenia. Do warunkowego umorzenia postępowania muszą być spełnione wszystkie elementy konieczne do stwierdzenia popełnienia przestępstwa (tak jak przy skazaniu). A więc okoliczności dopuszczenia się czynu nie mogą budzić wątpliwości. Jedynie ocena stopnia winy i społeczna szkodliwość, przez uznanie, że są nieznaczne powoduje zaniechanie wymierzenia kary. Skoro zatem wobec pracownicy sklepu "B." zapadł prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie o czyn z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r., to uznać należy, że fakt sprzedaży osobie nieletniej piwa faktycznie miał miejsce. Ww. wyrok w ocenie Sądu, to zasadniczy trudny do podważenia materiał dowodowy, który zasadnie legł u podstaw decyzji organu. Art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zabrania sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18, natomiast art. 15 ust. 2 tej ustawy przewiduje, że w przypadku wątpliwości co do pełnoletniości nabywcy, sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Z kolei przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 "a" ustawy stanowi, że organ cofa zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym na kredyt lub pod zastaw. W tej sytuacji należało uznać, że już sam fakt sprzedaży napojów alkoholowych osobie niepełnoletniej jest miarodajny z punktu widzenia obowiązku cofnięcia przez organ zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w placówce, w której owa sprzedaż miała miejsce i bez znaczenia jest, czy sprzedawca miał świadomość, iż dokonuje sprzedaży piwa osobie małoletniej. Fakt, że osoba, która nabyła alkohol wyglądała na pełnoletnią, nie jest usprawiedliwieniem dla złamania zakazu wynikającego z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy. Na marginesie tylko odwołując się do treści art. 8 w zw. z art. 9 § 1 Kk należy zauważyć, że przestępstwo z art. 43 ust. 1 ustawy z 26 października o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi może być popełnione tylko z winy umyślnej. Tak więc w wypadku złamania ustawowego zakazu sprzedaży napojów alkoholowych cofnięcie zezwolenia musi obligatoryjnie nastąpić niezależnie od przyczyn, z jakich naruszenie zakazu miało miejsce. Nie było więc potrzeby przeprowadzenia dodatkowych dowodów w celu ustalenia, czy sprzedawczyni miała świadomość, czy też nie, co do braku pełnoletniości nabywcy piwa. Należało także w całej szczególności podzielić stanowisko organu, że jednorazowe naruszenie ustawowego zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobie niepełnoletniej uzasadniało cofnięcie stronie skarżącej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w tym i piwa. Kwestionując powyższy pogląd strona skarżąca powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1998 r. sygn. II SA 714/98, w którego tezie wskazano, że "wykładania celowościowa, a także argumentacja przepisu art. 18 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. prowadzi do wniosku, iż ustawodawca mówiąc o nieprzestrzeganiu zasad obrotu napojami alkoholowymi zawartych w ustawie, a w szczególności sprzedaży alkoholu osobom nieletnim, nie miał na myśli jednorazowego działania i to jeszcze niezawinionego, a więc sporadycznego przypadku, ale powtarzające się zdarzenia". Strona wskazała także na wyrok o podobnej interpretacji wymienionych przepisów z dnia 22 marca 2005 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie z II SA/Bd 1157/04. Odmienny wyrok wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a mianowicie wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r. sygn. II GSK 175/06, w którym przyjęto, że jednorazowe nieprzestrzeganie zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom do lat 18 stanowi przesłankę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż takich napojów oraz że wina nie jest elementem konstrukcyjnym przesłanki nakazującej organowi cofnięcie zezwolenia. W tym miejscu w związku z powyższym należy zauważyć, że orzecznictwo w ostatnim okresie uległo ujednoliceniu przyjmując, iż każdy stwierdzony przypadek złamania ustalonych zakazów sprzedaży napojów alkoholowych obliguje do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż. W tym miejscu należy wskazać obok powołanego przez SKO wyroku sygn. II GSK 175/06, także na wyrok NSA z dnia 27 września 2005 r. sygn. II GSK 148/05 (lex 179657), którym nota bene uchylono właśnie przytoczony w skardze wyrok WSA w Bydgoszczy sygn. II SA/Bd 1157/04, a także wyroki: WSA w Warszawie z dnia 2 listopada 2006 r. sygn. VI SA/Wa 1529/06 (lex 337045) i z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. VI SA/Wa 1942/05 (lex 193326), NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. II GSK 111/07 i z dnia 27 września 2005 r. sygn. II GSK 198/05 (lex 19198), wyrok WSA w Warszawie sygn. VI SA/Wa 2280/04 z dnia 6 lipca 2005 r. oraz wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r. sygn. II SA/Wr 1944/2000, z dnia 11 grudnia 2007 r. sygn. II GSK 100/07 i II GSK 102/07, czy też WSA w Bydgoszczy z dnia 28 listopada 2006 r. sygn. II SA/Bd 774/06 i II SA/Bd 776/06. Zawarta w nich argumentacja, iż cele ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (wykładnia systemowa art. 1 ust, 1 oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, 4) wykładnia językowa art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. "a" ustawy oraz unormowanie art. 18 ust. 10 pkt 3, w którym ustawodawca wyraźnie wskazuje, iż określone w nim zachowania w celu cofnięcia zezwolenia muszą mieć miejsce co najmniej dwukrotnie w ciągu 6 miesięcy, a także brak możliwości ewidencjonowania przypadków nieprzestrzegania zasad sprzedaży przez podmioty zajmujące się obrotem napojami alkoholowymi, uzasadniają cofanie zezwolenia w razie jednorazowego przypadku sprzedaży alkoholu osobie niepełnoletniej, jest dla składu orzekającego w niniejszej sprawie przekonywująca. Należy także podkreślić, że utrwaliło się w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych stanowisko, że wina, a tym samym świadomość działania pracownika sklepu (lokalu) sprzedającego napój alkoholowy osobie w wieku poniżej 18 lat nie należy do przesłanek rzutujących na cofnięcie zezwolenia na sprzedaż w danej placówce napojów alkoholowych (np. wyroki NSA sygn. GSK 175/06, II GSK 148/05, II GSK 111/07 i WSA Warszawie sygn. VI SA/Wa 2280/04, sygn. VI SA/Wa 1529/06). Nadmienić także należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów podjął w dniu 30 października 2007 r. uchwałę nr II GPS 2/07, w której stwierdził, iż w razie nieprzestrzegania określonych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (art. 18 ust. 10 pkt 2) objętych zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5 % alkoholu oraz piwa (art. 18 ust. 3 pkt 1), organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu, a wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne są wynikiem zastosowania się do tejże uchwały. Tak więc z powodu przedstawionych wyżej względów zarzuty skargi należało uznać za nieuzasadnione. Nie dopatrując się również przy ocenie zaskarżonej decyzji uchybień, które należałoby uwzględnić z urzędu oraz uznając, że brak podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, skoro nie zachodziła którakolwiek z przesłanek stwierdzających nieważność wskazaną w art. 156 Kpa lub innym przepisie, orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) o oddaleniu skargi.