II SA/Bk 590/10
WyrokWSA w Białymstoku2010-11-16
Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Małgorzata Roleder, Elżbieta Trykoszko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy emerytowi policyjnemu przysługuje prawo do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, pomimo uchylenia przepisu rozporządzenia wykonawczego, który rozszerzał to uprawnienie na emerytów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uprawnienie do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego przysługuje wyłącznie funkcjonariuszom Policji w służbie czynnej. Przepisy rozporządzeń wykonawczych, które rozszerzały to uprawnienie na emerytów policyjnych, były wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej i nie mogły stanowić podstawy do nabycia praw. Uchylenie przepisu rozporządzenia wykonawczego, który stanowił podstawę prawną dla emerytów, nie narusza zasady ochrony praw nabytych, ponieważ uprawnienie to nie wynikało z ustawy.Stan faktyczny
Skarżący, emerytowany policjant, kwestionował decyzję o cofnięciu mu uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. Uprawnienie to zostało mu przyznane w 2002 r. na podstawie przepisów wykonawczych do ustawy o Policji, które rozszerzały stosowanie tych przepisów na emerytów. W 2006 r. weszło w życie rozporządzenie zmieniające, które uchyliło przepis stanowiący podstawę prawną dla emerytów. Organy administracji uznały, że od tego momentu brak jest podstawy prawnej do wypłaty równoważnika, co doprowadziło do cofnięcia uprawnienia. Skarżący argumentował, że posiadał nabyte prawo do świadczenia, które powinno być chronione.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 02 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję P. Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego oddala skargę.
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności faktycznych.
Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...]Komendant Miejskiej Policji
w Ł., na podstawie § 14 ust. 1 pkt 5, ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w szczegółowych zasad przydziału, opróżnienia i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału
i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1469) w zw. z § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 20 grudnia 1999 r. sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania policjantom równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich zwracania (Dz. U. Nr 1069, poz. 1212 ze zm.) i art. 163 kpa ustalił M. S. równoważnik za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego od dnia 1 stycznia 2002 r.
Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...]Komendant Miejski Policji w Ł., na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa, art. 91 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2000 r. Nr 7, poz. 58) w zw. z § 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu (Dz. U. Nr 266, poz. 2246), stwierdził wygaśnięcie z dniem 1 stycznia 2006 r. decyzji o przyznaniu M. S. równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Decyzja została wydana w następstwie wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2006 r. Rozporządzenia MSWiA z dnia 28 grudnia 2005 r. zmieniającego rozporządzenie z 2002r. poprzez uchylenie § 8 i § 9 ust. 2 rozporządzenia z dnia 2002 r., tj. tych przepisów, które dawały emerytom i rencistom policyjnym oraz członkom ich rodzin uprawnienie do otrzymywania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu. Decyzja ta stała się ostateczna.
Na skutek wniosku M. S. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r., Komendant Wojewódzki Policji w B. decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] odmówił stwierdzenia jej nieważności. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie – decyzja z dnia [...] maja 2009 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2009 r. w sprawie II SA/Wa 1137/09 uchylił decyzje obu instancji. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że decyzja z dnia [...] stycznia 2006 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 162 § 1 pkt 1 kpa. Wskazano, że zgodnie z tą regulacją przesłanką wygaśnięcia decyzji jest jej bezprzedmiotowość, rozumiana jako ustanie bytu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na jej podstawie. Uregulowanie to ma charakter odesłania do przepisów szczególnych. Gdy kwestia wygaśnięcia decyzji nie jest uregulowana w przepisach szczególnych, uznanie bezprzedmiotowości decyzji nie jest wystarczające do stwierdzenia jej wygaśnięcia, gdyż należy dodatkowo wykazać, że wymaga tego interes społeczny albo interes strony. Zgodnie z tym przepisem stwierdzenia wygaśnięcia decyzji musi nakazywać konkretny przepis prawa. Tymczasem rozporządzenie z dnia 28 grudnia 2005 r. nie zawiera takich uregulowań. Ponadto w poddanej postępowaniu nadzorczemu decyzji wygaszającej z dnia [...] stycznia 2006 r. nie wskazano interesu społecznego lub interesu strony, jako dodatkowej przesłanki wymienionej w art. 162 kpa.
Rozpoznając sprawę ponownie Komendant Wojewódzki Policji w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. Od decyzji tej nie wniesiono odwołania.
Kolejnym rozstrzygnięciem w sprawie była decyzja Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] wydana na podstawie art. 91 ustawy o Policji oraz § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 100, poz. 919 ze zm.), o cofnięciu od dnia 1 stycznia 2006 r. M. S. uprawnienia do przedmiotowego równoważnika. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na skutek uchylenia § 8 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., rozporządzeniem zmieniającym, które weszło w życie w dniu 1 stycznia 2006 r., brak jest przepisu, który pozwalałby w zakresie prawa do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, traktować emerytów i rencistów w sposób analogiczny, jak policjantów w służbie czynnej. Podano przy tym, że podstawy takiej nie stanowią przepisy art. 91 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (literalne brzmienie tego przepisu wskazuje, iż prawo do omawianego równoważnika przysługuje policjantowi a nie emerytowi policyjnemu), a także przepisy ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), która w art. 29 i 30 przyznaje emerytom i rencistom policyjnym jedynie prawo do przydziału i zajmowania lokalu mieszkalnego oraz do pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe. W związku z uchyleniem § 8 organ przyjął, że przejście na emeryturę lub rentę jest przesłanką pozwalającą na cofnięcie uprawnienia do przyznanego równoważnika zgodnie z § 6 rozporządzenia, z dniem uchylenia § 8.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. S. Komendant Wojewódzki Policji w B. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I – instancyjne. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że WSA w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 2009 r. odniósł się jedynie do naruszenia art. 162 § 1 kpa. Sąd ten nie rozstrzygnął o przyznaniu i wypłacie odwołującemu przedmiotowego równoważnika. W wyroku tym nie podejmowano również oceny § 6 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. gdyż decyzje dotyczące wygaśnięcia uprawnienia do równoważnika były wydane w oparciu o treść § 1 pkt 1 rozporządzenia zmieniającego z 28 grudnia 2005 r. Regulacja zawarta § 6 rozporządzenia dotyczy nabytych uprawnień, gdyż nie jest możliwe cofnięcie tych, które dopiero miałyby być przyznane w przyszłości. Przepis ten wprost przewiduje możliwość cofnięcia wcześniej przyznanych uprawnień. Zależy to od zaprzestania spełniania warunków wymienionych w § 1 pkt 1 rozporządzenia. M. S. jest emerytem policyjnym. W związku z uchyleniem § 8 rozporządzenia przestał funkcjonować przepis, który przewidywał równoważnik emerytom. Dlatego też zasadnie w sprawie uznano, że od 1 stycznia 2006 r. nie może być realizowana decyzja z dnia [...] lutego 2002 r. o ustaleniu równoważnika. Organ dodał, że ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) określa wyłącznie prawo emerytów i rencistów do lokalu mieszkalnego oraz do pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe. Natomiast ustawa o Policji nie stanowiła i nadal nie stanowi podstawy prawnej do przyznawania równoważnika emerytowi lub renciście policyjnemu.
Skargę od powyższej decyzji do sądu administracyjnego złożył M. S. Skarżący powołując się na ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji z dnia 18 lutego 1994 r. wskazał, iż art. 2 tej ustawy jednoznacznie stwierdza, iż emerytowi przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego albo do pomocy w budownictwie mieszkaniowym. Przepis ten mający charakter generalny uzupełniony jest art. 29 i 30 w/w ustawy. Zdaniem skwarzącego art. 30 w/w ustawy koresponduje z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Nadto w/w przepisy legły u podstaw objęcia tej grupy kolejno wydawanymi (do 2002 r.) rozporządzeniami wykonawczymi MSWiA w tejże sprawie. Bez takiego rozumienia przepisy te są fikcją. Następnie skarżący podał, iż w jego ocenie "trefny" § 8 jest wykonaniem przepisów ustawy emerytalnej i delegacji ustawowej zawartej w art. 91 ust. 2 ustawy o Policji. Bez tego rozporządzenia wykonawczego art. 29 ustawy emerytalnej staje się "martwym przepisem". Art. 91 ust. 2 ustawy o Policji zawiera zdanie wtrącone, którego nie chcą zauważyć organy. A mianowicie, iż MSWiA określi zasady, między innymi: cofania równoważnika "uwzględniając podmioty uprawnione do jego otrzymywania". Tymi podmiotami są emeryci i renciści oraz biorcy rent rodzinnych po nich, wymienieni w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy emerytalnej. Reasumując, to nie § 8 rozporządzenia z dnia 26 czerwca 2002 r. został wydany z naruszeniem prawa, ale wykonanie § 1 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2005 r. jest wskutek niewłaściwej wykładni niezgodne z prawem. Zdaniem skarżącego, skoro ustawodawca nie zajął stanowiska, co do losów decyzji wydanych przed dniem 1 stycznia 2006 r., to istnieje prawdopodobieństwo, iż chciał uszanować prawa nabyte, a przepis ten miał dotyczyć przechodzących na emeryturę po dniu 1 stycznia 2006 r. Skarżący powołał się na wyrok NSA z 18 czerwca 2008 r. w sprawie I OSK 953/07.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżonej decyzji nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, ani też takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z akt administracyjnych dołączonych do sprawy sądowej wynika, iż uprawnienie do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego skarżący otrzymał na mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...]wydanej w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 5, ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w szczegółowych zasad przydziału, opróżnienia i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1469) w zw. z § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 20 grudnia 1999 r. sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania policjantom równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich zwracania (Dz. U. Nr 1069, poz. 1212 ze zm.) i art. 163 kpa. Na podstawie wskazanej decyzji skarżący pobierał równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego od [...] stycznia 2002 r. do 2005 r. (włącznie), tj. do momentu wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 266, poz. 2246). Rozporządzenie zmieniające uchyliło między innymi § 8 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r., który "kontynuował" przewidziane przepisami wykonawczymi do ustawy o Policji, stosowanie także do emeryta, rencisty policyjnego oraz osób uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym policjancie oraz po zmarłym emerycie lub renciście policyjnym, przepisów rozporządzenia w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Tym samym z dniem 1 stycznia 2006 r. przestała istnieć formalnie materialnoprawna podstawa przyznawania emerytom policyjnym uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont lokalu i wypłacania emerytom policyjnym wcześniej przyznanego równoważnika. Do tej daty, co zdecydowanie należy podkreślić, przyznawanie emerytom policyjnym uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont lokalu i jego wypłacanie, odbywało się wyłącznie w oparciu o regulację przewidzianą przepisami wykonawczymi do ustawy o Policji, "rozciągającymi" stosowanie zasad przyznawania w/w równoważnika policjantowi, także na emerytów i rencistów policyjnych. Począwszy od daty wydania decyzji ustalającej skarżącemu uprawnienie do równoważnika za remont lokalu tj. od 21 lutego 2002 r. były to przepisy: § 11 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 20 grudnia 1999 r. obowiązującego w okresie od 24 grudnia 1999 r. do 19 lipca 2002 r.) i § 8 Rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r., który to przepis obowiązywał od 20 lipca 2002 r. do 31 grudnia 2005 r.
W żadnym z wyżej wymienionych okresów uprawnienie emerytów policyjnych i rencistów policyjnych do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego, nie wynikało z przepisu rangi ustawy. Zdaniem Sądu gdyby z przepisów ustawowych można było wywieść posiadanie prawa do równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego przez emeryta policyjnego, to fakt uchylenia § 8 rozporządzenia MSWiA z 2002 r. nie miałby istotnego znaczenia. Nie można, bowiem poprzez zmianę przepisów wykonawczych pozbawić danej osoby prawa, które wynika z ustawy. W analizowanym stanie prawnym mamy jednak sytuację odmienną, albowiem przepisy ustawowe nie przyznały emerytom policyjnym prawa do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu, natomiast w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy o Policji z dnia 28 czerwca 2002 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając z przekroczeniem delegacji ustawowej, przyznał takie uprawnienie emerytom policyjnym.
Potwierdził to Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 listopada 2004 r. (K 7/04, OTK –A 2004/10/109), stwierdzając, że krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia w postaci równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego, jest oczywisty na poziomie ustawowym. Przepis art. 91 ust. 1 ustawy o Policji stanowi wyraźnie, iż "policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych". Przepis ten wskazuje zarówno podmiot uprawniony do uzyskania świadczenia, jak i cel świadczenia, ograniczając krąg uprawnionych do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego wyłącznie do funkcjonariuszy policji w służbie czynnej. Biorąc pod uwagę treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzić, zatem należy, iż zamieszczany w przepisach wykonawczych wydanych do art. 91 ustawy o Policji, zapis o odpowiednim stosowaniu w stosunku do emerytów policyjnych obowiązujących wobec policjantów zasad przyznawania równoważnika pieniężnego za remont lokalu, był normą wykraczającą poza upoważnienie ustawowe.
Uprawnienia emeryta policyjnego do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego, nie da się także wyczytać z treści ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004r, Nr 8, poz. 67). Wymieniona wyżej ustawa przewiduje dwa zasadnicze uprawnienia związane z zaspakajaniem potrzeb mieszkaniowych emerytów i rencistów policyjnych. Pierwsze z nich wynika z art. 29 ust. 1 ustawy i jest uprawnieniem do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub podległych mu organów albo Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Szefa Służby Wywiadu Wojskowego w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Drugie uprawnienie emerytów policyjnych i rencistów policyjnych wynika z art. 30 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy policji i jest nim prawo do pomocy w budownictwie mieszkaniowym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy. Analizując ten przepis Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 października 2008 r., sygn. U 4/08 (OTK ZU A, 2008 r., nr 8, poz.141), podkreślił, iż właśnie jego treść dowodzi, że poza uprawnieniem emeryta policyjnego (rencisty policyjnego) do lokalu i jego uprawnieniem do pomocy na uzyskanie lokalu, ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy policji, innych świadczeń tym podmiotom nie zapewniła. Jeżeli bowiem ustawowe prawo emerytów i rencistów do lokalu mieszkalnego miałoby obejmować także inne uprawnienia wymienione w rozdziale 8 ustawy o Policji, to zamieszczenie w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy policji art. 30 byłoby zbędne, gdyż uprawnienie, o którym mowa w tym przepisie wynikałoby z odesłania zawartego w art. 29 ustawy.
Nie można też podzielić poglądu, że przepisy wykonawcze, w których znalazła się norma rozszerzająca krąg podmiotów uprawnionych do tego świadczenia, były wykonaniem zapisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy policji. Zarówno, bowiem rozporządzenie MSWiA z 28 czerwca 2002 r., jak i obowiązujące przed nim rozporządzenia MSWiA z 20 grudnia 1999 r. oraz wcześniejsze zarządzenie MSWiA z 30 września 1997 r. zostały wydane na podstawie upoważnienia ustawowego z ustawy o Policji, przy czym do dnia 7 listopada 2001 r. treść upoważnienia ustawowego zamieszczonego w art. 91 ust. 2 tejże ustawy, dotyczącego uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont lokalu, zawierała wyłącznie upoważnienie do określenia aktem wykonawczym szczegółowych zasad przyznawania, zwracania i wysokości równoważnika. Dopiero ustawą zmieniającą ustawę o Policji z dnia 6 lipca 2001 r. (z mocą od 8 listopada 2001 r.) nadane zostało upoważnieniu ustawowemu brzmienie szersze, obowiązujące do dziś, zawierające między innymi sformułowanie "uwzględniając podmioty uprawnione do jego otrzymania". Skład orzekający raz jeszcze zwraca uwagę, iż treść upoważnienia ustawowego w nadanym ustawą zmieniającą brzmieniu, była przedmiotem kontroli konstytucyjnej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 listopada 2004 r. sygn. K 7/04 (OTK – A 2004/10/109). Mocą tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził zgodność przepisu art. 91 ust. 2 ustawy o Policji z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP (przepisem określającym konstytucyjne standardy upoważnienia ustawowego). W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził, iż upoważnienie ustawowe dawało organowi wykonawczemu prawo do "wyjścia" poza oczywisty na poziomie ustawowym krąg podmiotów uprawnionych do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. Biorąc pod uwagę treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzić zatem należy, iż zamieszczany w przepisach wykonawczych wydanych do art. 91 ustawy o Policji, zapis o odpowiednim stosowaniu w stosunku do emerytów policyjnych obowiązujących wobec policjantów zasad przyznawania równoważnika pieniężnego za remont lokalu, był normą wykraczającą poza upoważnienie ustawowe. Norma przepisu wykonawczego wykraczająca poza upoważnienie ustawowe nie mogła stanowić ważnej podstawy do nabycia uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont lokalu, co w konsekwencji - zdaniem sądu – nie pozwala skarżącemu skutecznie się powoływać na ochronę praw słusznie nabytych. Konstytucyjna zasada ochrony prawa nabytych zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczenia praw podmiotowych przysługujących jednostce (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25.06.2002r. sygn. K 45/01). Poza zakresem stosowania tej zasady znajdą się wszelkie uprawnienia ukształtowane poza ustawami. Określenie praw i obowiązków jednostki może bowiem nastąpić wyłącznie w ustawie. W sytuacji braku istnienia uprawnień na gruncie ustawowym, nie można mówić o skutecznym ich nabyciu w oparciu o przepis rozporządzenia wykonawczego nieznajdujący umocowania w ustawie. Przepisy wykonawcze zawsze muszą pozostawać w związku merytorycznym i funkcjonalnym w stosunku do rozwiązań ustawowych. W odniesieniu do okoliczności sprawy raz jeszcze należy powtórzyć, iż uprawnienia emerytów policyjnych do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego, nie wynikały z przepisów ustawy o Policji ani z przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy policji.
Wykładnia powołanych wyżej przepisów prawa prowadzi do jednoznacznego stanowiska, że uprawnienie do równoważnika za remont lokalu mieszkalnego przysługuje wyłącznie funkcjonariuszom Policji pozostającym w czynnej służbie. Podobny pogląd został zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1012/07, w uzasadnieniu którego stwierdzono, że równoważnik pieniężny za remont lokalu służy funkcjonariuszom czynnym, a nie emerytom i rencistom, gdyż inaczej byłoby to wyraźnie wskazane w ustawie. W sytuacji zaś, gdy uprawnienie do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego zostało przyznane emerytom, rencistom policyjnym na podstawie § 8 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. (a więc przed 1 stycznia 2006 r.), to mając na uwadze, że przepis aktu wykonawczego był sprzeczny z ustawą, uchylenie tego przepisu nie narusza zasady ochrony praw nabytych. Pogląd ten podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 16 lutego 2010 r. (IV SA/Wr 575/09).
Skoro nie istniał i nie istnieje żaden inny przepis ustawy, który pozwalałby w zakresie prawa do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego traktować emerytów policyjnych w sposób analogiczny, jak policjantów w służbie czynnej, to wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego, trafnie organy rozpoznające sprawę uznały, że z dniem 1 stycznia 2006 r. odpadła podstawa prawna do przyznawania i wypłacania równoważnika pieniężnego dla emerytowanych funkcjonariuszy Policji. Dlatego też, zdaniem Sądu, dokonane kwestionowaną decyzją cofnięcie skarżącemu z dniem 1 stycznia 2006 r. uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont lokalu było naturalną konsekwencją uporządkowania regulacji prawnej i dostosowania treści przepisów wykonawczych do zgodności z zapisami ustawy o Policji. Z dniem 1 stycznia 2006r. całkowicie odpadła podstawa do dalszej wypłaty dla nich równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. Powołanie jako formalnej podstawy decyzji cofającej uprawnienie przepisu § 6 rozporządzenia MSWiA z 28 czerwca 2002 r. (cytowanego wyżej) nie narusza prawa. Stosownie do tego przepisu, decyzję o cofnięciu uprawnienia do wypłaty dotychczas przyznanego równoważnika, wydaje się, jeżeli policjant przestał spełniać warunki, o których mowa w § 1 ust. 1 rozporządzenia lub uległy zmianie jego uprawnienia do liczny norm zaludnienia.
Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 grudnia 2009r. sygn. VIII SA/Wa 621/09, a wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 listopada 2006r. sygn. II SA/Wa 1689/06 (dostępnymi w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych),a z którymi to stwierdzeniami zgadza się skład orzekający w sprawie niniejszej, uchylony § 8 rozporządzenia, stanowił podstawę pozwalającą stosować § 1 pkt 1 rozporządzenia do emerytów policyjnych. Skoro z dniem 1 stycznia 2006 r. odpadła ta podstawa, to emeryci policyjni nie spełniają warunków określonych w § 1 ust. 1 rozporządzenia, jako że w ogóle tego przepisu się do nich nie stosuje. Również w wyroku z 21 listopada 2006r. wydanym w sprawie II SA/Wa 1335/06 (też dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opowiedział się za cofnięciem emerytom policyjnym uprawnień do równoważnika za remont lokalu jako drogą właściwą do dostosowania stanów faktycznych do obowiązującego prawa. Sąd ten stwierdził, iż § 6 rozporządzenia wykonawczego MSWiA z dnia 28 czerwca 2002r. uzasadnia wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego przez osoby pobierające świadczenia z policyjnego zaopatrzenia emerytalnego wobec utraty przez emeryta policyjnego danego uprawnienia. Decyzja taka miałaby charakter deklaratoryjny, a za jej wydaniem przemawia konieczność regulowania stanów faktycznych zgodnie z obowiązującym prawem. Prawidłowość powyższego stanowiska został potwierdzona wyrokiem NSA z dnia 31 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 407/10 którym oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. VIII SA/Wa 621/09.
Oceny sprawy nie zmienia treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008 r. sygn. I OSK 953/07, na który powołuje się skarżący. Przede wszystkim zauważyć należy, iż wyrok ten wydany został na tle skargi emerytowanego policjanta wywiedzionej na decyzję organu policji stwierdzającą wygaśnięcie decyzji przyznającej mu uprawnienie do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego w oparciu o art. 162 § 1 pkt 1 kpa tj. w następstwie uznania, iż decyzja przyznająca równoważnik stała się bezprzedmiotowa w momencie wejścia w życie przepisu uchylającego §8 rozporządzenia wykonawczego MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. Oddalając skargę kasacyjną organu policji od wyroku WSA stwierdzającego nieważność decyzji wygaszającej decyzje przyznającą uprawnienie, Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się wyłącznie w kwestii prawidłowego stosowania art. 162 § 1 pkt 1 kpa w sytuacji, gdy bezprzedmiotowość decyzji wynika ze zmiany stanu prawnego, a przepisy zmieniające nie przewidują skutku w postaci wygaśnięcia decyzji. NSA nie oceniał decyzji o cofnięciu uprawnień do równoważnika za remont lokalu i z tej przyczyny, zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA stwierdzeń nie można automatycznie "przenosić" na grunt niniejszego postępowania. Na marginesie tylko można zauważyć, iż teza wyroku NSA wskazuje, iż Sąd ten dostrzegł dopuszczalność cofnięcia przyznanych uprawnień z chwilą uchylenia podstawy do ich przyznawania.
Mając, zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie znalazły oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło