II SA/Kr 744/10

WyrokWSA w Krakowie2010-11-22

Skład orzekający: Aldona Gąsecka-Duda, Kazimierz Bandarzewski, Wojciech Jakimowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżąca posiada legitymację procesową do wniesienia skargi na uchwałę organu gminy w sprawie wyboru lokalizacji Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych, mimo że nieruchomość skarżącej znajduje się około 1 km od wskazanych lokalizacji i skarga opiera się na ryzyku przyszłego naruszenia interesu prawnego?
Ratio decidendi
Skarżąca nie wykazała, że w dacie wniesienia skargi doszło do naruszenia jej indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę. Sam fakt, że nieruchomość znajduje się w sąsiedztwie wskazanych lokalizacji, oraz obawa przed przyszłym naruszeniem interesu prawnego nie wystarczają do uznania legitymacji procesowej. Skarga o charakterze actio popularis, oparta na przyszłym ryzyku, nie podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny.
Stan faktyczny
Międzygminny Związek podjął uchwałę w sprawie wyboru lokalizacji Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych. Skarżąca, właścicielka nieruchomości położonej około 1 km od wskazanych lokalizacji, złożyła skargę na uchwałę, zarzucając naruszenie jej praw do życia w nieskażonym środowisku, ochrony zdrowia oraz prawa własności. Skarżąca podniosła także naruszenie prawa do udziału w konsultacjach społecznych zgodnie z Konwencją z Aarhus. Organ podniósł brak legitymacji procesowej skarżącej, wskazując na brak wykazania naruszenia interesu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A.K. na uchwałę Zgromadzenia [...] w C. z dnia 16 kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie wyboru lokalizacji Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych dla Małopolski Zachodniej skargę oddala Międzygminny Związek [...] w C. podjął w dniu 16 kwietnia 2010 r. uchwałę Nr [...] w sprawie wyboru lokalizacji Zakładu Technicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych dla [...]. W dniu 11 maja 2010 r. do organu wpłynęło wezwanie A.M.K. do usunięcia naruszenia jej interesu prawnego przedmiotową uchwałą. Skargą z dnia 1 czerwca 2010 r. A.M.K. , wskutek nieuwzględnienia przez organ wezwania do usunięcia naruszenia jej interesu prawnego, wniosła o stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały w całości .W uzasadnieniu skargi podano, iż zakwestionowana uchwała naruszyła interes prawny skarżącej, ponieważ wybrane lokalizacje stwarzają zagrożenie wybudowania w pobliżu domu skarżącej zakładu chemicznego, w wysokim stopniu uciążliwego dla środowiska i niebezpiecznego dla zdrowia i życia ludzi. Lokalizacja w ZGT C. usytuowana jest na obszarze wsi L. Dom skarżącej znajduje się w prostej linii około jednego kilometra od tej lokalizacji. Podniesiono, że wybudowanie ZTPOK w jednym ze wskazanych miejsc naruszy prawo skarżącej do życia w nieskażonym środowisku, prawo do ochrony zdrowia oraz prawo własności, którego ekonomiczna wartość na trwałe ulegnie obniżeniu o co najmniej 30 %. Ponadto skarżąca w rozbudowanym uzasadnieniu skargi podniosła, iż procedura poprzedzająca przyjęcie zaskarżonej uchwały naruszyła jej prawo do udziału w konsultacjach społecznych, które stanowią niezbędny etap wymiany informacji pomiędzy władzami samorządowymi, a społeczeństwem przy tak strategicznych decyzjach. Zarzucono naruszenie postanowień konwencji sporządzonej w Aarhus w dniu 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz.U. z 2003 r., nr 78, poz. 706). W piśmie procesowym z dnia 19 października 2010 r. skarżąca wniosła o nieuwzględnienie odpowiedzi na skargę. Skarżąca wyjaśniła, iż jej skarga dotyczy w istocie zagadnienia prawidłowego funkcjonowania demokratycznego państwa prawa na szczeblu lokalnym. W odpowiedzi na skargę Międzygminny Związek [...]" w C. wniósł o jej odrzucenie. Organ podniósł, iż skarżąca nie wykazuje posiadania interesu prawnego, jako niezbędnej oraz koniecznej przesłanki, uzasadniającej możliwość skutecznego wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca, wykazując uzasadnienie dla wniesienia Skargi, przyjmuje za podstawę prawną art. 101 ust. 1 i 2a w związku z art. 69 ust. 3 i art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku, o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 142, póz. 1591 z późn. zm.) oraz art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm). Legitymacją do wniesienia skargi, w opisanym wyżej trybie jest posiadanie interesu prawnego. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała faktu legitymowania się takim interesem. Organ poparł swoje stanowisko orzecznictwem, wskazując również na to, że skarżący musi już w dacie wniesienia skargi legitymować się naruszonym interesem prawnym, a nie jego zagrożeniem w przyszłości. Zdaniem organu, skarżąca opiera się jedynie na interesie faktycznym. Organ podał dalej, iż skarżąca uzasadnia posiadanie interesu prawnego, poprzez wskazanie "ryzyka" wybudowania na terenach, nie znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie Skarżącej, Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych. Jednocześnie podkreślono, iż określenie przez skarżącą przedmiotowej inwestycji, terminami: "zakład chemiczny, w wysokim stopniu uciążliwy dla środowiska, niebezpieczny dla zdrowia i życia ludzi", ma na celu wprowadzenie w błąd, co do całego charakteru inwestycji, bowiem użycie takiej terminologii w odniesieniu do tej inwestycji, nie znajduje żadnego pokrycia w odpowiednich przepisach prawa i służy wyłącznie wyolbrzymieniu rzekomego ryzyka, związanego z budową i funkcjonowaniem Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów. W dalszej części odpowiedzi na skargę organ odniósł się merytorycznie do zarzutów sformułowanych przez skarżącą dotyczących nieprzeprowadzenia w sposób właściwy konsultacji społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Oznacza to, że w pierwszej kolejności obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy wniesiona skarga podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny i czy spełnia wymogi formalne, do których w niniejszej sprawie zaliczyć należy: 1) zaskarżenie uchwały z zakresu administracji publicznej, 2) wcześniejsze bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, 3) zachowanie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (dwa ostatnie punkty stanowią wymogi formalne dopuszczalności skargi). Nie budzi wątpliwości, że zaskarżona uchwała jest uchwałą z zakresu administracji publicznej. Skarżąca dopełniła również wymogu bezskutecznego wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia występując z takim wezwaniem do Międzygminnego Związku [...]" w C. Uwzględniając datę wystąpienia z wezwaniem, datę doręczenia odpowiedzi na powyższe wezwanie, datę złożenia skargi do sądu administracyjnego, treść art. 53 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 (sygn. akt: II OPS 2/07) wyjaśniającą powyższy przepis, w związku z rozbieżnościami orzecznictwa w zakresie jego stosowania, należy stwierdzić, że skarga została złożona w terminie. Konieczne stało się w następnej kolejności zbadanie legitymacji skarżącego do zaskarżenia przedmiotowej uchwały. Skarżąca – jak podnosi w skardze - jest właścicielką nieruchomości położonej na terenie nie objętym ustaleniami przedmiotowej uchwały, lecz na terenie znajdującym się w sąsiedztwie około 1 kilometra od obydwu lokalizacji Zakładu Technicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych dla [...] wskazanych w zaskarżonej uchwale. Zasygnalizować należy, że badanie czy podmiot wnoszący do sądu administracyjnego skargę na uchwałę lub zarządzenie organu gminy dotyczące sprawy z zakresu administracji publicznej jest do tego uprawniony następuje w kontekście przesłanek określonych w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, a nie na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wyrok NSA z dnia 4 lutego 2005 r., OSK 1563/04, LEX nr 171196). Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone (wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r., OSK 476/04, ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 2). Skarga złożona w trybie powyższego przepisu nie ma bowiem charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2005 r., OSK 1437/2004, Wokanda 2005 r. Nr 7-8, str. 69, St. Prutis "Ochrona samodzielności gminy jako jednostki samorządu terytorialnego", Wyd. NSA 2005, str. 367). Podkreślić należy, że przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie daje podstawy do korzystania przez każdego z prawa do wniesienia skargi w interesie publicznym (wyrok SN z dnia 7 marca 2003 r., III RN 42/02, publ.: OSNP z 2004 r., nr 7, poz. 114). Jak podkreślono w orzecznictwie, nawet ewentualna sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała ta nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego (wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r., II SA 2503/01, Lex nr 81964). Niewątpliwie zatem przymiot strony w postępowaniu kwestionującym legalność uchwały z zakresu administracji publicznej kształtowany jest na innych zasadach aniżeli w postępowaniu administracyjnym regulowanym przepisami k.p.a. Dopiero naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania (oceny) zaskarżonej uchwały. Ocena ta zaś dotyczy rodzaju naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego i w zależności od tego skarga może lub nie może być uwzględniona. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, nie w przyszłości, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia. Wnoszący skargę w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym musi wykazać, że istnieje związek pomiędzy jego prawnie gwarantowaną sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienia (wyrok SN z dnia 7 marca 2003 r., III RN 42/02, publ.: OSNP z 2004 r., nr 7, poz. 114, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 września 2004 r., II SA/Bk 364/04, Lex nr 173736). Ponieważ do wniesienia skargi nie legitymuje stan jedynie zagrożenia naruszeniem, przeto w skardze należy wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę (wyrok NSA z dnia 4 lutego 2005 r., OSK 1563/04, LEX nr 171196, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2006 r., II OSK 1127/05, LEX nr 194894, wyrok NSA z dnia 7 maja 2008 r., II OSK 84/08). O powodzeniu skargi z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przesądza wykazanie naruszenia przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego. Interes ten powinien być bezpośredni i realny (wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005 r., I OSK 715/05, LEX nr 192482, por. też wyrok NSA z dnia 4 września 2001 r., II SA 1410/01, Lex nr 53376, postanowienie NSA z dnia 9 listopada 1995 r., II SA 1933/95, publ.: ONSA z 1996 r., nr 4, poz. 170, wyroki WSA w Białymstoku z dnia 4 maja 2006 r., II SA/Bk 764/06 i II SA/Bk 763/05, publ.: strona internetowa NSA). Jak podkreśla się w orzecznictwie NSA dotyczącym wykładni art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, "sąd nie jest uprawniony do dokonywania czynności procesowych zamiast strony, jak również informacje dla strony pochodzące od sądu administracyjnego nie mogą dotyczyć kierunku rozstrzygnięcia sprawy czy przewidywanej w tej sprawie wykładni prawa materialnego" (wyrok NSA z dnia 20 września 2007 r., II GSK 255/07, LEX nr 374829). Interes prawny strony skarżącej, co do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. Przy takim związku należy eliminować sytuacje, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej (wyrok NSA z dnia 18 września 2003 r. w spr. II SA/2637/02, Lex nr 80699). Jak podkreśla NSA, "przymiot strony w postępowaniu sądowym mającym na celu ocenę zgodności z prawem danej uchwały organu gminy przysługuje wyłącznie podmiotowi, którego interes prawny lub uprawnienie zostały tym aktem prawa miejscowego naruszone przed wniesieniem skargi. Przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie przyznaje bowiem takiej legitymacji podmiotom, których interesy prawne lub uprawnienia są dopiero zagrożone naruszeniem (...). Związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego a zaskarżoną uchwałą musi więc w dacie wniesienia skargi, a nie w przyszłości, powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia danego podmiotu konkretnych uprawnień lub nałożenia na niego obowiązków" (wyrok NSA z dnia 7 maja 2008 r., II OSK 84/08). Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 września 2008 r. sygn. akt: SK 76/06 (Dz. U. z 2008r. nr 170, poz. 1053) uznał za prawidłową przyjętą powszechnie przez sądy interpretację, w myśl której prawo do zaskarżenia uchwał do sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. przysługuje tym, którzy wykażą się konkretnym indywidualnym interesem prawnym wynikającym z określonej normy prawa materialnego, co gwarantuje prawo do sądu wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Strona skarżąca upatruje naruszenia swojego interesu prawnego w tym, że przewidziane zaskarżoną uchwałą lokalizacje stwarzają zagrożenie wybudowania w pobliżu domu skarżącej zakładu chemicznego, w wysokim stopniu uciążliwego dla środowiska i niebezpiecznego dla zdrowia i życia ludzi, co narusza prawo skarżącej do życia w nieskażonym środowisku, prawo do ochrony zdrowia oraz prawo własności. Naruszenia interesu prawnego skarżąca upatruje również w naruszeniu prawa poprzedzającym podjęcie zaskarżonej uchwały. Skarżąca – jak sama podnosi w skardze - jest właścicielką nieruchomości położonej na terenie nie objętym ustaleniami przedmiotowej uchwały, lecz na terenie znajdującym się w sąsiedztwie około 1 kilometra od obydwu lokalizacji Zakładu Technicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych dla [...] wskazanych w zaskarżonej uchwale. Powołując się na naruszenie prawa własności skarżąca powinna była zatem wykazać, w jaki sposób uchwała dopiero wskazująca na wybór dwóch potencjalnych lokalizacji Zakładu Technicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych dla [...]. oddziałuje w sposób bezpośredni na prawo własności nieruchomości należącej do skarżącej. Skarżąca tego nie uczyniła, a w ocenie Sądu brak bezpośredniego związku pomiędzy prawem własności nieruchomości należącej do skarżącej a zaskarżona uchwałą, który wskazywałby na naruszenie tą uchwałą interesu prawnego lub uprawnienia skarżącej. Nie można wykluczyć, że do takiego naruszenia dopiero może dojść w przyszłości na skutek realizacji planowanego przedsięwzięcia. Sama uchwała inicjująca działania w zakresie przystąpienia do realizacji powyższego przedsięwzięcia i dopiero wskazująca na wybór dwóch potencjalnych lokalizacji Zakładu Technicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych dla [...] nie jest uchwałą mogącą naruszać interes prawny mieszkańców gminy, zwłaszcza tych, których nieruchomości bezpośrednio nie dotyczy. Sama skarżąca podkreśla, iż działa w obronie zagrożenia jej prawa własności – a nie na skutek naruszenia tego prawa - i prawa do życia w czystym środowisku. Przedmiotowa uchwała obecnie zatem nie wpływa negatywnie na interes prawny skarżącej. Skarżąca wnosi skargę niejako "na przyszłość" chcąc zapobiec ewentualnemu, jeszcze nierealnemu, zagrożeniu. Odwołując się do powyższych stwierdzeń należy przyjąć, iż skarżąca działa bardziej w interesie publicznym i jej skarga ma charakter "actio popularis". Sam fakt, iż jest właścicielką nieruchomości położonej w pobliżu mającego powstać w przyszłości zakładu przekształcania odpadów nie oznacza, iż automatycznie jest legitymowana do złożenia skargi w tym przedmiocie. Odnosząc się do stanowiska strony skarżącej należy także podkreślić, że nie może stanowić argumentu wykazującego naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącej stwierdzenie, że zaskarżona uchwała została podjęta niezgodnie z prawem. Pogląd strony skarżącej o niezgodności z prawem przedmiotowej uchwały podlegałby bowiem weryfikacji dopiero na etapie stwierdzenia, że skarga na uchwałę została wniesiona przez legitymowany podmiot. Na etapie oceny legitymacji skargowej kwestia zgodności z prawem zaskarżonej uchwały nie jest przez sąd badana, skoro drogę do takiej kontroli otwiera dopiero skutecznie złożona skarga. Tym samym kwestia zgodności z prawem uchwały nie może być podstawą do stwierdzenia istnienia (lub nieistnienia) legitymacji skargowej podmiotu kwestionującego tę uchwałę. Na etapie badania legitymacji konieczne jest wykazanie, w jaki sposób uchwała - niezależnie od oceny jej legalności - narusza interes prawny lub uprawnienie skarżącego. Chodzi zatem o wykazanie, iż treść uchwały narusza interesy prawne lub uprawnienia skarżącego, po to, aby w dalszej kolejności – po stwierdzeniu legitymacji – sąd mógł dokonać oceny treści uchwały i sposobu jej podjęcia z punktu widzenia zgodności z prawem. Obowiązek uwzględnienia skargi na uchwałę z zakresu administracji publicznej - w myśl utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego - powstaje bowiem wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego, co oznacza, że naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego nie musi być równoznaczne z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego, a w konsekwencji samo twierdzenie strony skarżącej o niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały nie może stanowić argumentu przemawiającego za istnieniem legitymacji skargowej. Nawet możliwa sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu skarżącego (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2008 r., II SA/Wr 327/07, publ.: Wspólnota z 2009 r., nr 11, s. 44). W skardze wskazano w istocie na uchybienia zaskarżonej uchwały, sygnalizując wadliwość postępowania poprzedzającego podjęcie zaskarżonej uchwały. Kwestię legalności uchwały, w tym prawidłowości procedury jej uchwalenia sąd administracyjny może zbadać dopiero po stwierdzeniu, iż skarżący jest legitymowany do wniesienia skargi na uchwałę. Naruszenia interesu prawnego jako warunku dopuszczalności skargi nie można upatrywać w naruszeniu przepisów procedury uchwałodawczej. Ta może być bowiem kontrolowana przez sąd administracyjny dopiero wówczas gdy wykazane zostanie, że interes prawny strony skarżącej został naruszony (por.: wyrok NSA z dnia 26 lutego 2008 r., II OSK 1765/07, LEX nr 437511). Kwestię braku legitymacji strony skarżącej podnosił organ planistyczny w odpowiedzi na skargę. Stronie skarżącej doręczono odpowiedź na skargę. Wprawdzie strona skarżąca przedstawiła szereg argumentów, które w jej przekonaniu uzasadniają pogląd o istnieniu po jej stronie legitymacji procesowej, jednakże argumenty te w ocenie Sądu nie wykazują naruszenia jej interesu prawnego lub uprawnienia zaskarżoną uchwałą. Na etapie oceny legitymacji skargowej inicjatywa dowodowa – zgodnie z ugruntowanym i cytowanym wyżej orzecznictwem – spoczywa na skarżącym. Również w doktrynie i najnowszym orzecznictwie wskazuje się na obowiązek wykazania przez skarżącego, w jaki sposób doszło do naruszenia jego interesu prawnego (zob. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 89, P. Chmielnicki (red.): Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym, Warszawa 2004, s. 581). W najnowszym orzecznictwie NSA podkreśla się z kolei, że warunkiem skuteczności skargi opartej o art. 101 ustawy o samorządzie gminnym jest wykazanie przez stronę naruszenia jej indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia mającego umocowanie w określonej normie prawnej (wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., sygn. akt: II OSK 133/08). Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę otwiera dopiero drogę do merytorycznego rozpoznania skargi (wyrok NSA z dnia 30 maja 2008 r., II OSK 1762/07). Legitymacji procesowej strony skarżącej nie uzasadniają także postanowienia Konwencji sporządzonej w A. dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz.U z 2003 r., nr 78, poz. 706). W ocenie sądu postanowienia tej konwencji w zakresie dotyczącym badanej w niniejszej sprawie problematyki korespondują z postanowieniami prawa powszechnie obowiązującego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie dającymi podstaw do wywiedzenia legitymacji procesowej skarżącej do zaskarżenia przedmiotowej uchwały. Należy zwrócić uwagę, że powoływany przez stronę skarżącą art. 9 Konwencji dotyczy dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach żądania informacji o środowisku, a nie w sprawach skarg na akty normatywne. Ponadto Konwencja gwarantuje dostęp do procedury przed sądem członkom zainteresowanej społeczności, którzy a) mają wystarczający interes lub b) powołują się na naruszenie uprawnień, jeśli przepisy postępowania administracyjnego wymagają tego jako przesłanki, przy czym określenie tego, co stanowi wystarczający interes oraz naruszenie uprawnień, następuje zgodnie z wymaganiami prawa krajowego i stosownie do celu, jakim jest przyznanie zainteresowanej społeczności szerokiego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w zakresie określonym niniejszą konwencją. Powyższe regulacje Konwencji sporządzonej w Aarhus odsyłają zatem w zakresie oceny legitymacji procesowej do postanowień prawa krajowego. Gdyby zatem nawet przyjąć, że regulacje te mogłyby mieć zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, to i tak zgodnie z nimi legitymacja procesowa podmiotu skarżącego uchwałę z zakresu administracji publicznej, podlegałaby ocenie z punktu widzenia treści art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wyraźnie podkreślił to NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2009 r., II OSK 1539/09 podnosząc, że postanowienia wiążącej Polskę Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, sporządzonej w Aarhus w dniu 25 czerwca 1998 r. (Dz.U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706) gwarantują dostęp do procedury przed sądami członkom zainteresowanej społeczności, lecz w zakresie oceny legitymacji procesowej strony konwencja odsyła do regulacji zawartych w prawie krajowym (art. 9 ust. 2 Konwencji). Postanowienia tej Konwencji nie rozszerzają kręgu podmiotowego uprawnionych do zaskarżenia we własnym imieniu uchwał, określonego przepisem art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała zaistnienia w dacie wnoszenia skargi naruszenia jej interesu prawnego lub uprawnienia zaskarżoną uchwałą polegającego na zaistnieniu związku między tą uchwałą a własną, indywidualną, aktualnie istniejącą sytuacją prawną. Taki związek musi istnieć już obecnie, a nie w przyszłości, powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków (wyrok NSA z dnia 4 września 2001 r., II SA 1410/01, LEX nr 53376). Skoro strona skarżąca nie wykazała, by nastąpiło poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały naruszenie w chwili jej zaskarżenia jej interesu prawnego - nie mogła skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego z braku legitymacji skargowej w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, czego konsekwencją jest oddalenie skargi. Jak ponosi się w orzecznictwie NSA brak legitymacji procesowej stanowi podstawę do oddalenia skargi, a nie do jej odrzucenia z przyczyn określonych w art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wyrok NSA z dnia 17 lutego 2005 r., GSK 1342/04, publ.: LEX nr 169312, wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r., OSK 476/04, publ.: ONSAiWSA z 2005 r., nr 1, poz. 2, wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005 r., I OSK 715/05, publ.: Lex nr 192482). W sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma legitymacji skargowej - sąd administracyjny nie mógł badać merytorycznych zarzutów skargi ani rozpatrywać składanych wniosków dowodowych. Dopiero bowiem naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi (wyrok NSA z dnia 26 lutego 2008 r., II OSK 1765/07, publ.: LEX nr 437511). Na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) orzeczono jak na wstępie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło