VIII SA/Wa 387/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Kolegium") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania T. N. (dalej: skarżący") od decyzji Starosty G. (dalej: "organ I instancji" lub "Starosta") z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...] wydanej w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B (prawo jazdy nr [...], druk nr [...], wydane w dniu [...] marca 2005 r. przez Starostę G.) – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Decyzją Starosty G. z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] skierowano skarżącego, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdem w zakresie prawa jazdy kat. A i B, na badania lekarskie z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. W dniu [...] stycznia 2013 r. do Starostwa Powiatowego w G. wpłynęła informacja z [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w R., że w wyniku przeprowadzonego badania lekarskiego i badań specjalistycznych skarżącego wydano orzeczenie lekarskie Nr [...] o treści: istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kat. A, B. W związku z ww. informacją organ I instancji w dniu [...] stycznia 2013 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. A, B. Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Starosta, działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 ze zm.; dalej: "u.k.p.") orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B. Podstawą rozstrzygnięcia było orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. stwierdzające u skarżącego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. We wniesionym odwołaniu, skarżący wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji podniósł, iż nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem. W jego ocenie organ I instancji nie dysponuje wiarygodnymi i zgodnymi z obowiązującym prawem informacjami na temat zdrowia skarżącego, które umożliwiałby podjęcie takiej decyzji. Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] marca 2013 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Uzasadniając przytoczył brzmienie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit a u.k.p. Kolegium wyjaśniło, iż powołana ustawa o kierujących pojazdami w części dotyczącej między innymi art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a weszła w życie w dniu 19 stycznia 2013 r., zastępując (uchylając) w tym zakresie odpowiednie przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Dlatego też organ I instancji prawidłowo wydał zaskarżoną decyzję na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p., bowiem to on obowiązywał w dniu orzekania o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Nadto Kolegium zauważyło, iż ustawa o kierujących pojazdami zawiera analogiczne unormowania dotyczące przedmiotowego postępowania, jak uchylone przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, gdzie stosownie do art. 140 ust. 1 pkt 1 decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydawał starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Odnosząc się do przedmiotowej sprawy, organ odwoławczy podniósł, iż przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe i ustalił, że skarżący nie odwołał się od ostatecznego orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. lekarza orzecznika [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w R. stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez skarżącego pojazdami silnikowymi do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kat. A, B. Dlatego też uznał, iż zaskarżoną decyzję organu I instancji należało utrzymać w mocy. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia w orzeczeniu lekarskim przeciwwskazań zdrowotnych jest decyzją związaną, a przy jej wydawaniu nie mają prawnego znaczenia indywidualne potrzeby i sytuacja strony. Decyzja ta ma bowiem charakter obligatoryjny, a mianowicie, organ administracji publicznej ma obowiązek wydania takiej decyzji w przypadku zaistnienia okoliczności określonych w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. Kolegium zauważyło także, iż w rozpoznawanej sprawie takie okoliczności zaistniały, ponieważ zgodnie z ostatecznym orzeczeniem lekarskim stwierdzono u skarżącego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A i B. Zatem organ I instancji zobowiązany był do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień w powyższym zakresie. Jednocześnie Kolegium podniosło, iż należy wyraźnie podkreślić, iż ostateczne orzeczenia lekarskie, wydane w trybie rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r., Nr 2, poz. 15 ze zm.) nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. Zatem organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Związanie ostatecznym orzeczeniem lekarskim wyklucza ponadto możliwość przeprowadzenia w postępowaniu o cofnięcie prawa jazdy dowodu z opinii biegłego co do treści zawartych w tym orzeczeniu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję z dnia [...] marca 2013 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzucił jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 137 u.k.p. oraz w związku z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, które miało wpływ na wynik niniejszej sprawy, poprzez przyjęcie założenia, że organ wydający zaskarżoną decyzję dysponował orzeczeniem lekarskim zgodnym z obowiązującym prawem, zawierającym istnienie przeciwwskazań zdrowotnych u skarżącego do kierowania pojazdami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w granicach określonych w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ani jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem sporu jest zasadność cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, B. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 ze zm.). Przepis ten obowiązywał zarówno w dniu orzekania przez organ pierwszej instancji, jak i przez Kolegium, bowiem wskazana ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w części dotyczącej między innymi art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a weszła w życie w dniu 19 stycznia 2013 r., zastępując (uchylając) w tym zakresie odpowiednie przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z przywołaną regulacją art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Treść powyższego przepisu nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, iż w sytuacji zaistnienia przesłanek, o których mowa w przepisie, organ administracji publicznej ma obowiązek postąpić zgodnie z jego dyspozycją. Szczegółowe warunki i tryb postępowania w sprawie wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 133). W myśl przepisów rozporządzenia, badania lekarskie co do zasady przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy (§ 9). Zgodnie z § 10 ust. 1 i ust. 4 tego rozporządzenia, uprawniony lekarz na podstawie badania lekarskiego wydaje orzeczenie lekarskie stwierdzające brak lub istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami według załączonego wzoru. Podkreślenia wymaga fakt, że wzór orzeczenia lekarskiego określony w załączniku do rozporządzenia przewiduje jedynie rozstrzygnięcie pozytywne lub negatywne poprzez skreślenie jednej z opcji i pozostawienie drugiej, nie dopuszczając zamieszczenia w nim informacji o rodzaju schorzenia, czy też jakiejkolwiek formy jego uzasadnienia. Należy przypuszczać, że jest to celowe zamierzenie legislacyjne, przyjęte przede wszystkim ze względu na ochronę dóbr osobistych osób badanych oraz konieczność zapewnienia ochrony danych zawartych w dokumentacji medycznej. Stosowanie do § 12 ust. 1 rozporządzenia osoba badana lub podmiot kierujący na badania może w terminie 14 dni od daty otrzymania orzeczenia, o którym mowa w § 11 (wystawionego przez uprawnionego lekarza), wnieść odwołanie od jego treści wraz uzasadnieniem, które przekazywane jest do właściwego podmiotu odwoławczego wymienionego w ust. 3 omawianego przepisu. W myśl § 13 ust. 1 rozporządzenia uprawniony lekarz podmiotu odwoławczego wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie przeprowadzonego przez siebie badania lekarskiego oraz wyników badań specjalistycznych i pomocniczych, których wykonanie uzna za niezbędne, a orzeczenie to jest ostateczne, co oznacza, że nie są dopuszczalne żadne środki odwoławcze od tego orzeczenia w normalnym toku postępowania. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżący w drodze odrębnego, pozostającego poza kontrolą w niniejszym postępowaniu orzeczenia – decyzji Starosty G. z dnia [...] listopada 2012 r., wydanej na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 Prawo o ruchu drogowym został skierowany na kontrolne badania lekarskie. Wykonując postanowienia decyzji poddał się przedmiotowym badaniom uzyskując orzeczenie lekarskie lekarza orzecznika [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w R. nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. stwierdzające istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Jednocześnie Sąd zauważa, iż skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa złożenia odwołania, o którym to uprawnieniu został pouczony, co spowodowało, iż wskazane orzeczenie nr [...] stało się ostateczne. Uwzględniając powyższe – w ocenie Sądu – prawidłowo zatem orzekające w sprawie organy uznały, iż zaistniały okoliczności obligujące do cofnięcia skarżącemu posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że orzeczenia lekarskie wydane w trybie § 10 ust.1 i ust. 4 oraz w § 13 ust. 1 i ust. 2 cytowanego rozporządzenia nie mają cech opinii biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., lecz stanowią dokument urzędowy będący dowodem w sprawie, o którym mowa w art. 76 § 2 k.p.a. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1078/06, z dnia 22 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 840/08 czy dnia 9 stycznia 2009 sygn. akt I OSK 43/08, a także wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Krakowie z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1359/10, Bydgoszczy z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 1303/11, czy w Poznaniu z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Po 60/12). Orzeczenia takie, jako dokumenty urzędowe korzystają z domniemania prawdziwości (autentyczności) tzn. że pochodzą od organu, który je wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Wyklucza to możliwość kontrolowania treści orzeczenia lekarskiego tak, jak opinii biegłego, przez organ administracyjny prowadzący postępowanie, a w dalszej kolejności także przez sąd administracyjny. Zarówno orzekające w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami organy administracji, a także kontrolujący rozstrzygnięcie tych organów sąd administracyjny związane są ostatecznym orzeczeniem lekarskim i nie mogą pominąć czy poddać ocenie jego treści decydując w kwestii zasadności lub niezasadności cofnięcia uprawnień. Związanie organu (i Sądu) treścią takiego orzeczenia powoduje, że poza kompetencją organu orzekającego w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi było przeprowadzenie kontroli orzeczeń tych jednostek, również w zakresie prawidłowości przeprowadzenia specjalistycznej procedury medycznej, prowadzącej do wydania kwestionowanego orzeczenia. Dlatego też zarzuty zawarte w skardze dotyczące przyjęcia założenia, że organ wydający decyzję dysponował orzeczeniem lekarskim zgodnym z obowiązującym prawem, należało uznać za bezzasadne. Ostateczne orzeczenia lekarskie nie podlegają bowiem weryfikacji, tak pod względem ich treści, jak i procedowania (por. wyroki NSA z dnia 17 marca 2005 r. I OSK 1273/05 oraz z dnia 26 czerwca 2013 r. I OSK 395/12, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu dodatkowo należy wskazać, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami ma charakter prewencyjny i powinna zostać wydana w każdej sytuacji, gdy jest wielce prawdopodobne, że kierowca ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający ani siebie, ani kogokolwiek z uczestników ruchu drogowego na szkodę. Tym samym cofnięcie uprawnień w razie istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem wynika z utraty warunku niezbędnego do uzyskania uprawnienia, jakim jest brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.