III SA/Lu 697/11
WyrokWSA w Lublinie2012-01-31
Skład orzekający: Witold Falczyński, Robert Hałabis, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli opuszczenie lokalu nastąpiło w wyniku konfliktu z innym mieszkańcem, a następnie osoba ta nie podjęła skutecznych kroków prawnych w celu powrotu do lokalu?Ratio decidendi
Opuszczenie lokalu mieszkalnego przez osobę podlegającą wymeldowaniu jest uznawane za trwałe i dobrowolne, nawet jeśli pierwotnie wynikało z konfliktu lub przymusu, jeśli osoba ta nie podjęła skutecznych środków prawnych w celu odzyskania posiadania lokalu i skoncentrowała swoje centrum życiowe w innym miejscu. W takim przypadku organ administracji ma podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.Stan faktyczny
Skarżąca J.H. została wymeldowana z pobytu stałego decyzją Wojewody, utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca opuściła lokal w sierpniu 2006 r., twierdząc, że była zmuszona do tego przez naganne zachowanie byłego konkubenta, R.S., za co został on skazany za znęcanie się. Organ uznał jednak, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny, ponieważ skarżąca zabrała swoje rzeczy, nie podjęła skutecznych kroków do powrotu i skoncentrowała swoje centrum życiowe gdzie indziej. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym niewyjaśnienie rzeczywistych przyczyn opuszczenia lokalu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewody L. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania J.H. utrzymał w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], którą orzeczono o wymeldowaniu jej z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w L.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda podkreślił, że przesłanki wymeldowania sformułowane zostały w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
W przedmiotowej sprawie wniosek o wymeldowanie J.H. został złożony przez R.S. (byłego konkubenta i ojca córki skarżącej) w dniu 28 czerwca 2007 r. Przeprowadzone przez organ ewidencyjny postępowanie wyjaśniające wykazało, że skarżąca pod adresem zameldowania nie zamieszkuje od sierpnia 2006 roku. Fakt ten jest bezsporny, potwierdzają go zgodnie obie strony postępowania w swoich zeznaniach złożonych przed organem i przed sądem powszechnym w sprawie z powództwa J.H. i A. S. przeciwko R. S. o opróżnienie spornego lokalu mieszkalnego.
Podstawową kwestią sporną był w niniejszej sprawie charakter opuszczenia lokalu przez stronę podlegającą wymeldowaniu. J.H. podnosiła w toku postępowania, że do opuszczenia lokalu została zmuszona nagannym zachowaniem wnioskodawcy wymeldowania (R.S.). Na potwierdzenie tej wersji powołała się na wyrok Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., sygn. [...], uznający R.S. za winnego dokonania czynu wyczerpującego dyspozycję art. 207 § 1 k.k. (znęcania się fizycznego i psychicznego nad nią oraz psychicznego znęcania się nad córką).
Jednakże w ocenie organu odwoławczego opuszczenie lokalu przez skarżącą nie było bezpośrednim następstwem czynów, za które R.S. został skazany, gdyż jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego, znęcanie się miało miejsce w okresie od września 2002 r. do listopada 2005 r., a J.H. wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu pod koniec sierpnia 2006 r. Organ zwrócił uwagę, że zgłoszony przez J.H. wniosek o zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec R.S. uzasadniony tym, że "w okresie próby nie zmienił on swojego postępowania, nadal nadużywa alkoholu, a pokrzywdzona w obawie o swoje życie zmuszona był opuścić wspólnie zajmowany lokal" – został przez sąd powszechny oddalony.
O tym, że strona opuściła przedmiotowy lokal w sposób trwały i nie zamierza w nim zamieszkiwać świadczy to, że wyprowadzając się z niego zabrała wszystkie rzeczy osobiste i przedmioty do niej należące, potrzebne w nowym miejscu zamieszkania. Rzeczy niepotrzebne zostały spakowane i wyniesione do piwnicy, co potwierdziła sama J.H. i córka stron A.S.
Zdaniem organu podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż zamierza ona zamieszkiwać w przedmiotowym lokalu, nie może stanowić podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji, bowiem w myśl utrwalonej linii orzecznictwa sądów administracyjnych, zamiarowi zamieszkiwania w danym lokalu musi towarzyszyć fizyczne przebywanie w oznaczonym lokalu (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 524/10). Ponadto w istniejącym w sprawie stanie faktycznym i prawnym, nie istnieje realna możliwość zmaterializowania się deklarowanego przez stronę zamiaru zamieszkania w spornym lokalu, gdyż zamieszkuje w nim cały czas wnioskodawca wymeldowania jak również jego obecna żona. Złożony przez J.H. pozew o eksmisje byłego konkubenta z przedmiotowego lokalu został ostatecznie przez Sąd Okręgowy [...] – oddalony (wyrok z dnia [...] września 2008 r., sygn. [...]).
Wojewoda podkreślił również, że skarżąca była czasowo zameldowana w okresie od 4 września 2006 r. do 31 lipca 2007 r. we własnym mieszkaniu przy ul. [...]. Od tego czasu nie dopełniła obowiązku meldunkowego wynikającego z przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Wskazano również, że stosownie do art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności, zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym, ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w tym lokalu, nie jest natomiast źródłem ani pochodną tytułu prawnego do tego lokalu. Zameldowania nie należy utożsamiać z nabyciem, a wymeldowania z utratą uprawnień do lokalu, ponieważ są to dwie niezależne od siebie sprawy – jedna dotyczy kwestii przebywania w lokalu, druga praw majątkowych.
W skardze do sądu administracyjnego skarżąca J.H. zarzuciła organowi rażące naruszenie przepisów prawa, w szczególności przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 9, 10, art. 75 w zw. z art. 77 i art. 79 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie czy skarżąca z własnej woli i w sposób trwały opuściła lokal mieszkalny oraz nie ustosunkowanie się do wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 1060/09 oraz treści zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, a także art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, poprzez wymeldowania skarżącej bez zbadania rzeczywistych przyczyn opuszczenia lokalu mieszkalnego i tym samym uznanie, że skarżąca dobrowolnie opuściła lokal mieszkalny.
Skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nakazał organom wyjaśnienie okoliczności związanych ze skazaniem konkubenta skarżącej za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad nią oraz ich wspólną córką, jak również wymiany zamków w dniu opuszczenia przez skarżącą mieszkania. Tymczasem organ nie wywiązał się z powyższych zaleceń Sądu.
Ponadto wbrew ustaleniom organu po wyprowadzeniu się skarżącej, sprawa o wykonanie kary pozbawienia wolności została wszczęta z urzędu, a nie na wniosek skarżącej, co w sposób bezpośredni wykazuje, iż zachowanie R.S. nie uległo poprawie po listopadzie 2005 roku. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że sprawa o eksmisję R.S. pozostaje bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy, bowiem w jej trakcie ustalono, iż R.S. swoim nagannym postępowaniem uniemożliwił zamieszkiwanie w lokalu zarówno swojej córce jak i skarżącej, a zatem ustalenia dokonane przez organ nie odpowiadają prawdzie. Wytoczenie takiego powództwa świadczy o próbach skarżącej do umożliwienia jej powrotu do przedmiotowego lokalu i normalnego, spokojnego zamieszkiwania oraz potwierdza, że skarżąca nie opuściła lokalu mieszkalnego dobrowolnie. Odwołując się do judykatury skarżąca zwróciła uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, według którego jeżeli "strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu".
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, to jest nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.").
Badając legalność zaskarżonej decyzji według wskazanych kryteriów należy stwierdzić, że nie doszło do naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub procesowego, które mogłyby uzasadniać jej wzruszenie. W konsekwencji zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji – są zgodne z prawem.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że sprawa w przedmiocie wymeldowania J.H. z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] jest przedmiotem rozstrzygnięć organów administracji i sądów już od 2007 roku. Była również przedmiotem rozstrzygnięcia i oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1060/09. Wskazanym wyrokiem NSA uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 483/08 i sprawę przekazał temu sądowi do ponownego rozpoznania. Wyrokiem tym oddalona została skarga J.H. na decyzję utrzymującą w mocy decyzję o jej wymeldowaniu z lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie kierując się wskazaniami NSA –wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 302/10 uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] października 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2007 r. orzekającą o wymeldowaniu J.H. ze wskazanego wyżej lokalu mieszkalnego.
Oznacza to, że organy przy ponownym rozpatrywaniu sprawy związane były oceną prawną i wskazaniami zawartymi w tych wyrokach, bowiem zgodnie z art. 153 ustawy p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może dotyczyć zarówno stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz subsumcji prawa. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie.
Z przywołanego toku dotychczasowego postępowania w sprawie wymeldowania skarżącej z lokalu mieszkalnego podstawowe znaczenie miały przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), w szczególności – jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny – odnoszące się do charakteru opuszczenia przez zainteresowaną dotychczasowego miejsca pobytu, to znaczy czy jest ono trwałe, dobrowolne i wynikało z własnej woli skarżącej.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, organy obu instancji prawidłowo wypełniły zalecenia sądów, które zawarte zostały w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1060/09 i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 302/10.
W szczególności realizując te wytyczne organy ponownie dokonały analizy przedmiotowej sprawy pod katem okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu mieszkalnego przez skarżącą i jej działaniami podejmowanymi już po jego opuszczeniu, co doprowadziło do – uzasadnionej w okolicznościach faktycznych tej sprawy – decyzji o wymeldowaniu skarżącej z lokalu mieszkalnego.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego pobytu lub czasowego trwające ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Miejscem stałego pobytu jest miejsce zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania.
W świetle art. 15 ust. 2 ustawy jedyną przesłanką warunkująca wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest ustalenie przez organ, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela Sąd w niniejszym składzie, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe i jest to wynikiem woli tej osoby.
Zamiar opuszczenia lokalu ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu mieszkalnego rzeczywiście doszło, a jeśli tak, to czy ma ono charakter trwały i dobrowolny. Przy ustalaniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na twierdzeniach zainteresowanej osoby, ale oceny należy dokonywać w oparciu o kryteria zobiektywizowane, czyli przede wszystkim na podstawie zachowania dotychczas zameldowanego w lokalu mieszkalnym, w świetle całokształtu ustalonych okoliczności faktycznych sprawy. Dla oceny tego zamiaru istotne znaczenie ma bowiem to, czy okoliczności faktyczne występujące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też nie.
Rozważając kwestię dobrowolności opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego wskazać w oparciu o judykaturę należy, że do wydania decyzji w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dochodzi prawie zawsze w sytuacjach, gdy opuszczenie tego miejsca pobytu wynikało z koncentracji interesów życiowych w innym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka, wypoczynek), a także obiektywnej możliwości realizacji woli przebywania (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 579/10, z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1478/10). Za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu, bądź do tego zmuszona, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1049/10). Ponadto, nawet ustalenie w dacie orzekania o wymeldowaniu, że sama przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, ponieważ występowały na przykład elementy przymusu psychicznego czy fizycznego, to jednak następne trwałe związanie swojego centrum życiowego w innym lokalu, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego nie dopełniła (zob. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 352/07).
Mając powyższe uwagi na względzie, analiza akt sprawy i całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uprawnia do wniosku, że stan faktyczny sprawy przyjęty do orzekania przez Wojewodę ego i Prezydenta Miasta uzasadnił podjęcie przez organy obu instancji rozstrzygnięcia o wymeldowaniu skarżącej z lokalu mieszkalnego.
W szczególności ustalono bezspornie, że lokal mieszkalny (lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego) przy ul. [...] został przydzielony R.S. w dniu [...] grudnia 1987 r. (przydział lokalu mieszkalnego – k. 3 akt administracyjnych). Według tego przydziału uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym miał R.S. jako członek spółdzielni mieszkaniowej oraz J.H. (jako jego konkubina) oraz A.S. (jako córka).
Z zeznań skarżącej złożonych w dniu 19 lipca 2007 r. wynika, że w spornym mieszkaniu nie zamieszkuje ona od września 2006 r., gdyż z końcem sierpnia tegoż roku razem z córką wyprowadziła się. Podała, że mieszka u swojego znajomego, który wyjechał za granicę (protokół z zeznań strony – k. 11 akt administracyjnych). Okres opuszczenia lokalu mieszkalnego przez skarżącą potwierdził także R.S. składając wyjaśnienia w dniu 26 lipca 2007 r. oraz w dniu 8 czerwca 2011 r. Z wyjaśnień tych wynika również, że skarżąca wyprowadziła się z lokalu mieszkalnego podczas jego kilkudniowej nieobecności, kiedy wyjechał on do brata zamieszkującego w [...] oraz opróżniła lokal z rzeczy ruchomych, takich jak meble i rzeczy osobiste (k. 18 i 75 akt administracyjnych).
Wprawdzie skarżąca konsekwentnie, od samego początku postępowania utrzymuje, że opuszczenie przez nią i córkę lokalu mieszkalnego nastąpiło tylko i wyłącznie z uwagi na naganne zachowanie się konkubenta wobec skarżącej i jej córki (znęcanie się fizyczne i psychiczne), które uniemożliwiało zamieszkanie pod wspólnym dachem, czego potwierdzeniem miał być fakt prawomocnego skazania R.S. za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad skarżącą oraz jej córką – to jednak ocena okoliczności faktycznych sprawy nie potwierdza tego twierdzenia skarżącej.
Przede wszystkim należy zauważyć, że wyrok skazujący R.S. zapadał w dniu [...] kwietnia 2006 r. i przypisano mu czyny wyczerpujące dyspozycję art. 207 § 1 k.k., które jednak miały miejsce w okresie od września 2002 roku do listopada 2005 roku. Jeżeli uwzględnić, że postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy odmówił zarządzenia wobec skazanego wykonania kary jednego roku pozbawienia wolności, która została warunkowo zawieszone na okres próby 2 lat, to oznacza, że nie jest uzasadnione przypisywanie R.S. znamion znęcania się po listopadzie 2005 roku, a tym bardzie ponad rok później, kiedy skarżąca w końcu sierpnia 2006 r. wyprowadziła się z lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu powołanego postanowienia wskazano, że wniosek pokrzywdzonych o zarządzenie wykonania nie był zasadny, a treść złożonych przez J.H. zeznań była wynikiem głębokiego konfliktu istniejącego pomiędzy pokrzywdzoną a skazanym (k. 86-87 akt administracyjnych), zaś w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy bezspornie skarżąca nie zamieszkiwała już w spornym lokalu.
Należy uwzględnić, że – co do zasady – dobrowolny charakter opuszczenia mieszkania ma miejsce także wtedy, jeśli ma to na celu poprawienie komfortu życiowego przez uniknięcie konfliktowych sytuacji związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 140/07). W ocenie Sądu powyższą tezę w pełni odnieść można do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, gdyż wynika z nich (zarówno z zeznań skarżącej jak i jej konkubenta, a także z działań podejmowanych przez skarżącą po wyprowadzeniu się z lokalu mieszkalnego), że skarżąca opuściła lokal mieszkalny dobrowolnie. Uczyniła bowiem to w czasie, kiedy miała taką sposobność oraz możliwość zabrania z lokalu rzeczy ruchomych i osobistych, gdy R.S. w lokalu nie było przez kilka dni. W takich warunkach nie można zasadnie twierdzić, że ktokolwiek skarżącą do wyprowadzenia się przymuszał, bądź też, że została wyrzucona z lokalu mieszkalnego. Za prawidłowością tego wniosku przemawia również zachowanie skarżącej już po wyprowadzeniu się z lokalu mieszkalnego, bowiem po jego opuszczeniu nie podejmowała ona faktycznej próby powrotu do lokalu. Za tego rodzaju próbę, nie może zostać potraktowane wytoczone powództwo cywilne o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego przy ul. [...] przez R.S., bowiem miało ono charakter nieskutecznego kwestionowania jego uprawnień do lokalu, nie zaś wejścia we władanie spornego lokalu mieszkalnego.
Skarżąca podnosiła również fakt, że R.S. wymienił zamki w lokalu mieszkalnym, co miałoby przeczyć dobrowolnemu wyprowadzeniu się przez nią z lokalu. Stanowisko to jest nieuzasadnione. Z akt sprawy wynika bowiem, że wymiana zamków w lokalu mieszkalnym została dokonana wówczas, kiedy po kilkudniowym pobycie w [...] i powrocie do domu stwierdził on, że skarżąca z córką wyprowadziła się z mieszkania zabierając rzeczy ruchome (meble i rzeczy osobiste). Oznacza to, że fakt wyprowadzenia się skarżącej z lokalu mieszkalnego nie pozostawał w jakimkolwiek związku przyczynowo-skutkowym z faktem wymiany zamków w drzwiach lokalu, skoro wyprowadzenie się miało miejsce przed wymianą zamków. Bezspornie natomiast nigdy później skarżąca nie żądała od wnioskującego o wymeldowanie nowych kluczy do lokalu mieszkalnego i faktycznego do niego dostępu.
Nie do podważenia jest również spełnienie przesłanki trwałości opuszczenia przez skarżącą miejsca pobytu stałego.
Sąd zwraca uwagę, że po wyprowadzce J.H. nie podjęła żadnych kroków zmierzających bezpośrednio do powrotu do poprzednio zajmowanego mieszkania, a swoje centrum życiowe odnośnie miejsca zamieszkania razem z córką urządziła gdzie indziej.
W ocenie Sądu jedynie skuteczne wykorzystanie przez skarżącą przysługujących jej środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania (władztwa faktycznego) lokalu mieszkalnego mogłoby skutkować uznaniem, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne oraz trwałe, a co za tym idzie brak byłoby podstaw do jej wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zasadniczym środkiem prawnym, z którego mogła skarżąca skorzystać było stosowne żądanie przywrócenia jej posiadania lokalu, z którego w okresie roku od wyprowadzenia się nigdy nie skorzystała.
Tym samym należy zaakceptować stanowisko orzekających w sprawie organów, że w dacie wszczęcia postępowania przez organ ewidencyjny opuszczenie przez skarżącą dotychczasowego miejsca pobytu miało charakter zarówno dobrowolny, jak i trwały.
Skoro opuszczenie lokalu położonego przy ul. [...], jak twierdzi skarżąca, nie było dobrowolne, a nastąpiło w wyniku konfliktu pomiędzy nią a R.S., winna była ona podjąć środki prawne, w celu umożliwienia jej zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania. Brak takich działań, upływ długiego okresu czasu od opuszczenia miejsca stałego zameldowania, jak również skoncentrowanie centrum życiowego w innym miejscu, wyraźnie wskazuje, że opuszczenie przez J.H. miejsca pobytu stałego w przedmiotowym lokalu dawało podstawę do jej wymeldowania na podstawie prawnej wskazanej przez organy.
Informacyjnie wskazać można, że ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, której celem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego miejsca pobytu określonej osoby. Jej ewidencyjno-rejestrowy charakter służy zbieraniu informacji w zakresie miejsca zamieszkania i pobytu osób. Skoro skarżąca od sierpnia 2006 r. nie zamieszkuje w przedmiotowym mieszkaniu, konieczne było doprowadzenie do stanu, w którym zapis ewidencji będzie odpowiadał stanowi faktycznemu. Organy administracji trafnie uznały, że wszystkie przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zostały spełnione, a tym samym wydana przez organ odwoławczy decyzja jest prawidłowa.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło