I SA/Bd 722/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-12-09
Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Leszek Kleczkowski, Mirella Łent
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spłata wierzytelności nabytych w drodze aportu, które wcześniej były objęte odpisem aktualizującym stanowiącym koszt uzyskania przychodu u spółki wnoszącej aport, stanowi przychód podatkowy dla spółki przejmującej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że spłata wierzytelności nabytych w drodze aportu, nawet jeśli były one wcześniej objęte odpisem aktualizującym u spółki wnoszącej, stanowi przychód podatkowy dla spółki przejmującej. Sąd podkreślił, że wniesienie aportu w postaci wierzytelności nie skutkuje powstaniem przychodu podatkowego, ale późniejsza spłata tych wierzytelności przez dłużników stanowi przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, ponieważ nie można jej utożsamiać z przychodami otrzymanymi na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego.Stan faktyczny
Spółka "A.-S. M." Sp. z o.o. wniosła o interpretację indywidualną w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych. Spółka otrzymała w drodze aportu cztery zorganizowane części przedsiębiorstwa, w tym wierzytelności, które u spółki wnoszącej były objęte odpisem aktualizującym stanowiącym koszt uzyskania przychodu. Spółka zapytała, czy spłata tych wierzytelności będzie dla niej przychodem podatkowym. Minister Finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że spłata wierzytelności stanowi przychód. Spółka wniosła skargę do WSA, argumentując, że doszłoby do podwójnego opodatkowania i że spłata wierzytelności nie jest przychodem.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 listopada 2013r. sprawy ze skargi "A.-S. M." Sp. z o. o. w Ch. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. oddala skargę
We wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego "A. M." Sp. z o.o. w Ch. (skarżąca) podała, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie hurtowej i detalicznej sprzedaży maszyn
i urządzeń rolniczych, w tym części zamiennych oraz dodatkowego wyposażenia, jak również świadczy usługi serwisowe i naprawcze. Jedynym wspólnikiem spółki jest "A." Sp. z o.o. z siedzibą w Ch.
W dniu [...] r. "A." Sp. z o.o. (dalej: spółka wnosząca) objęła udziały w podwyższonym kapitale zakładowym spółki "A. M." w zamian za aport niepieniężny w postaci czterech wyodrębnionych i ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym oddziałów spółki wnoszącej, znajdujących się w R. ([...]), P., P. oraz Ch. Oddziały te składają się na dotychczasowy Pion sprzedaży maszyn i urządzeń rolniczych spółki wnoszącej.
Ocena stanowiska, zgodnie z którym każdy z czterech wnoszonych do spółki oddziałów stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów art. 4a pkt 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 74 poz. 397 ze zm., dalej jako u.p.d.o.p.) oraz art. 2 pkt 27e ustawy
z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej jako u.p.t.u., ustawa o VAT), była przedmiotem odrębnego wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego złożonego we wrześniu
2012 r.
W interpretacjach indywidualnych z dnia [...] r. znak [...], jak również z dnia [...] r., sygn. [...] oraz znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. uznał stanowisko spółki wnoszącej za prawidłowe i zgodził się z tym, że każdy z czterech oddziałów stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Ponadto spółka wskazała, że
w interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego z dnia [...] r., znak [...], wydanej na wniosek spółki wnoszącej, dotyczącej tego samego stanu faktycznego, Dyrektor Izby Skarbowej w B. uznał za prawidłowe stanowisko spółki wnoszącej, zgodnie z którym regulacja art. 91 ust. 9 u.p.d.o.p. nie nakłada na nabywcę zorganizowanej części przedsiębiorstwa odrębnego obowiązku dokonywania korekty odliczonego podatku od towarów i usług, a jedynie zakłada jego kontynuację, gdy obowiązek taki ciążył na zbywcy przedsiębiorstwa. Zgodnie z treścią wskazanej interpretacji sama okoliczność wniesienia aportu w postaci zorganizowanej części przedsiębiorstwa, jeżeli nabywca będzie wykorzystywał wniesiony aportem majątek wyłącznie do czynności opodatkowanych, nie rodzi obowiązku dokonania korekty. W ramach aportu zorganizowanych części przedsiębiorstwa spółka otrzymała różnego rodzaju składniki majątkowe, względem nabycia których Spółce Wnoszącej przysługiwało prawo do odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług.
W ramach aportu na spółkę zostały przeniesione prawa i obowiązki z zawartych przez spółkę wnoszącą umów sprzedaży maszyn i urządzeń rolniczych, na poczet których przed dniem wniesienia aportu zostały pobrane zaliczki, stanowiące część należnego z tego tytułu wynagrodzenia. Okoliczność pobrania zaliczek została udokumentowana przez spółkę wnoszącą w fakturach VAT. Jako, że dostawy, na poczet których zaliczki te zostały pobrane, miały zostać zrealizowane w następnych okresach sprawozdawczych, u spółki wnoszącej nie powstał przychód podatkowy
z tytułu ich otrzymania. W związku z przeniesieniem praw i obowiązków dostawy zostaną faktycznie zrealizowane przez spółkę. Spółka wnosząca w ramach aportu zorganizowanych części przedsiębiorstwa przekazała spółce również środki pieniężne otrzymane od kupujących tytułem zaliczek na poczet przyszłych dostaw maszyn
i urządzeń rolniczych.
W związku z wstąpieniem w prawa wynikające z zawartych przez spółkę wnoszącą umów sprzedaży maszyn i urządzeń rolniczych oraz kumulatywnym przystąpieniem do długu spółka zobowiązała się, iż w przypadku wystąpienia okoliczności uzasadniającej zwrot zaliczek kupującym, wpłaconych przez nich na rzecz spółki wnoszącej, spółka dokona ich zwrotu kupującym w terminie siedmiu dni od dnia zawiadomienia spółki o wystąpieniu okoliczności uzasadniającej taki zwrot.
W ramach aportu spółka przejęła ponadto prawa i obowiązki wynikające
z różnorodnych umów zawartych przez spółkę wnoszącą, a dotyczących zorganizowanych części przedsiębiorstwa. Kontrahenci spółki wnoszącej od chwili uzyskania informacji o przejęciu tychże praw i obowiązków, o ile wyrażą na to zgodę,
w ramach tychże umów będę świadczyć usługi, jak również dostarczać towary na rzecz spółki. Część z tych usług i dostaw została realizowana na rzecz spółki wnoszącej jeszcze przed dniem wniesienia aportu, aczkolwiek dokumentujące je faktury zostaną wystawione i doręczone po jego dokonaniu.
W związku z przejęciem zobowiązań w ramach aportu, w takim przypadku należności względem kontrahentów wynikające z tychże faktur zostaną uregulowane przez spółkę. Na rzecz spółki po dniu wniesienia aportu będą realizowane także usługi
i dostawy towarów, które zostały już udokumentowane w fakturach wystawionych na spółkę wnoszącą przed dniem dokonania aportu, a z których wynikające zobowiązania tylko w części zostały uregulowane przez spółkę wnoszącą. Spółka przypuszcza, że
w przyszłości mogą mieć miejsce sytuacje, w których kontrahenci będę kierować do spółki wnoszącej faktury dotyczące składników majątkowych i zobowiązań przejętych przez spółkę w ramach aportu czterech zorganizowanych części przedsiębiorstwa.
Ponadto wnioskująca podała, że w ramach aportu otrzymała towary handlowe, które w spółce wnoszącej objęte były odpisem aktualizującym, dokonanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości.
W ramach aportu czterech zorganizowanych części przedsiębiorstwa spółka objęła wierzytelności z tytułu sprzedaży towarów i usług związane z dotychczasową działalnością handlową oddziałów spółki wnoszącej. Wśród przejmowanych wierzytelności znajdują się zarówno wierzytelności bieżące, jak i te, których termin płatności minął, a które pozostają nadal nieuregulowane. Część wierzytelności jeszcze przed dniem dokonania aportu została przez spółkę wnoszącą uznana za nieściągalne, a ich wartość spółka wnosząca zaliczyła do kosztów uzyskania przychodu dla celów podatkowych.
Na spółkę przeszły również wierzytelności objęte odpisem aktualizującym, dokonanym na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości. W stosunku do tych wierzytelności, których nieściągalność spółka wnosząca uprawdopodobniła, odpis aktualizujący został zaliczony u spółki wnoszącej do kosztów uzyskania przychodów.
W pozostałych przypadkach odpis ten nie został zaliczony przez spółkę wnoszącą do kosztów uzyskania przychodów dla celów podatkowych. Wszystkie ze wskazanych wyżej wierzytelności zostały uprzednio zaliczone przez spółkę wnoszącą do przychodów podatkowych na podstawie art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p.
Spółka podała, że przewiduje, iż po dniu wniesienia aportu może dojść do sytuacji, w której będą się do niej zgłaszać kupujący, którzy skutecznie odstąpią od umów sprzedaży maszyn lub urządzeń rolniczych, zawartych ze spółką wnoszącą jeszcze przed dniem dokonania aportu i wykonanych przed tą datą. W takich przypadkach możliwie jest zaistnienie sytuacji, w których na postawie reżimu odpowiedzialności cywilnoprawnej za zobowiązania przedsiębiorstwa przewidzianego
w art. 551 Kodeksu cywilnego, to spółka będzie zobowiązana zwrócić tymże kupującym kwotę uiszczonej przez nich zapłaty tytułem ceny, której dokonali przed dniem dokonania aportu z tytułu umów sprzedaży zawartych ze spółką wnoszącą, przyjmując na stan zwracaną przez nich maszynę lub urządzenie. Po otrzymaniu aportu spółka będzie kontynuować działalność handlową, jaka była prowadzona przez spółkę wnoszącą w ramach zorganizowanych części przedsiębiorstwa.
W związku z powyższym spółka zadała pytanie (oznaczone we wniosku numerem 14): czy w przypadku, gdy spółka otrzyma spłatę wierzytelności, nabyte
w ramach aportu zorganizowanej części przedsiębiorstwa, która w spółce wnoszącej
z racji uprawdopodobnienia jej nieściągalności była objęta odpisem aktualizującym, stanowiącym dla niej koszt uzyskania przychodu podatkowego, wartość tej spłaty
w wysokości odpowiadającej wartości dokonanego odpisu, będzie stanowić dla spółki przychód podatkowy?
Prezentując swoje stanowisko spółka - w zakresie pytania oznaczonego we wniosku numerem 14 – wskazała, że w jej ocenie w sytuacji otrzymania spłaty wierzytelności nabytej w ramach aportu czterech zorganizowanych części przedsiębiorstwa, która przed dniem dokonania aportu, z racji uprawdopodobnienia jej nieściągalności, została objęta odpisem aktualizującym, stanowiącym koszt uzyskania przychodu, wartość tej spłaty w części odpowiadającej uprzednio dokonanemu odpisowi będzie stanowić dla spółki przychód podatkowy na podstawie art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p.
W interpretacji indywidualnej z dnia [...] r. Minister Finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe.
Organ podniósł, że zgodnie z art. 4a pkt 4 u.p.d.o.p., zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.
W myśl natomiast art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy, do przychodów nie zalicza się przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego. Minister Finansów stwierdził, że wniesienie aportem zorganizowanej części przedsiębiorstwa, w skład której wchodzą wierzytelności nie pozwala na proste potraktowanie skutków tej czynności jako przeniesienia na nabywcę praw i obowiązków prywatno i publicznoprawnych wnoszącego wkład. Pokrycie aportem podwyższenia kapitału zakładowego i objęcie udziałów w zamian za aport to zdarzenia, które wywołują określone konsekwencje podatkowe przewidziane w ww. ustawy. Taką konsekwencją jest właśnie w szczególności brak uznania za przychód przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego.
W ocenie organu, nabycie przedmiotowych wierzytelności, jako wartości wnoszonych w ramach zorganizowanej części przedsiębiorstwa na kapitał zakładowy, nie skutkuje zatem powstaniem przychodu podatkowego u wnioskodawcy w momencie wnoszenia aportu. Wierzytelności staną się natomiast składnikami majątku spółki, które mogą służyć uzyskiwaniu przychodów w przyszłości. Należy przy tym podkreślić, że wierzytelność jest uprawnieniem do żądania spełnienia świadczenia z określonego stosunku zobowiązaniowego, przysługującym wierzycielowi wobec dłużnika. Stanowi ona zbywalne prawo majątkowe, którego realna wartość jest uzależniona od szeregu czynników, takich jak choćby bezsporność, stopień ściągalności, istniejące zabezpieczenia itp.
Minister Finansów zauważył, że w analizowanej sytuacji, w wyniku wniesienia zorganizowanych części przedsiębiorstwa aportem, wnioskodawca stał się nowym wierzycielem - podmiotem uprawnionym do żądania od dłużników spełnienia świadczeń z określonych stosunków zobowiązaniowych. W związku z realizacją tych uprawnień, na jego rachunek mogą wpłynąć środki pieniężne wpłacane przez dłużników nabytych wierzytelności.
Organ stwierdził, że przychodem jest trwałe, realne powiększenie majątku podatnika - czy to poprzez aktywne włączenie do tego majątku określonych wartości, czy też poprzez wyłączenie z tego majątku zobowiązań (pasywów) obciążających dotychczas ten majątek. Przychodem takim są zatem otrzymane pieniądze, rzeczy, prawą wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań albo wartość zwróconych wierzytelności, które uprzednio zostały uznane za nieściągalne.
Zdaniem Ministra Finansów odmiennie została uregulowana kwestia katalogu przysporzeń niebędących przychodem, neutralnych podatkowo (niestanowiących podstawy ustalania dochodu podlegającego opodatkowaniu). Art. 12 ust. 4 u.p.d.o.p. zawiera zamknięty katalog takich przypadków. W związku z powyższym należy stwierdzić, że w świetle ustawy, co do zasady przychodem jest każde przysporzenie majątkowe, za wyjątkiem sytuacji, określonych w ustawie. Podał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 tej ustawy przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14,
są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym różnice kursowe. Oznacza to, że wszystkie środki, jakie wpływają na rachunek wnioskodawcy stanowią
w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jej przychód. Bez znaczenia jest źródło pochodzenia tych środków. Zatem także wpłaty dłużników na poczet wierzytelności przejętych w ramach zorganizowanej części przedsiębiorstwa stanowią przychód wnioskodawcy.
Zdaniem organu, dla oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego nie ma przy tym znaczenia, że należności pieniężne stanowiące przedmiot wierzytelności zostały wcześniej ujęte przez spółkę wnoszącą jako przychody należne, zgodnie z art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p., czy też okoliczność, że dana wierzytelność przed dniem dokonania aportu, z racji uprawdopodobnienia jej nieściągalności, została objęta odpisem aktualizującym, stanowiącym koszt uzyskania przychodu u spółki wnoszącej, gdyż wniesienie przez spółkę kapitałową do innej spółki kapitałowej aportu w postaci zorganizowanej części przedsiębiorstwa nie wiąże się bowiem z sukcesją podatkową.
Ponadto organ zaznaczył, że przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych nie jest czynność prawna, ale dochód rozumiany jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym, a w wypadkach, o których mowa w art. 21 i 22 - przychód (art. 7 ust. 1-2 omawianej ustawy).
Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa spółka złożyła skargę do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie art. 12 ust. 4 pkt 4 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 15 ust. 1s pkt 2 u.p.d.o.p. poprzez uznanie, że wpłaty czynione przez dłużników na rzecz skarżącej tytułem spłaty wierzytelności przejętych przez nią w ramach aportu czterech zorganizowanych części przedsiębiorstwa, objętych w spółce wnoszącej aport odpisem aktualizującym stanowiącym koszt uzyskania przychodu dla celów podatkowych, będą w całości stanowić dla spółki przychód, podczas gdy spłaty te będą generować dla spółki przychód tylko w takim zakresie, w jakim będą przekraczać wartość tychże wierzytelności ustalona na podstawie art. 15 ust. 1s pkt 2 ww. ustawy.
W pierwszej kolejności skarżąca podniosła, że w jej ocenie, nieuprawnione jest twierdzenie organu, jakoby nabycie prawa majątkowego i jego realizacja miały stanowić osobne zdarzenia, które winny być odrębnie oceniane na gruncie prawa podatkowego, przez co miałyby rodzić różne skutki na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Przedstawione w tej kwestii rozważania organu oparte są - w jej opinii - na błędnej ocenie, iż wartość otrzymanych w ramach aportu wierzytelności nie stanowiła dla Spółki przychodu.
Strona zaznaczyła, że na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych nie każda korzyść majątkowa podlega opodatkowaniu, ale taki przyrost majątkowy
w momencie jego uzyskania, z którego płynie zdolność do poniesienia ciężaru podatkowego. Wpływem takim są również prawa majątkowe (w tym wierzytelności) inne niż środki pieniężne, które spółka otrzymuje na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego, który podlegałby opodatkowaniu na zasadach ogólnych, gdyby nie został on wyłączony od opodatkowania na podstawie art. 12 ust. 4 ww. ustawy. Skarżąca wskazał, że stanowisko to jednoznacznie potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny
w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. II FPS 6/2010.
W takich okolicznościach, zdaniem spółki, przychodem nie jest natomiast otrzymanie zapłaty będące jedynie wynikiem realizacji prawa majątkowego, jakim jest wierzytelność pieniężna. Zdarzenie takie nie jest bowiem źródłem przyrostu zdolności do poniesienia świadczenia podatkowego.
Po wtóre, za uznaniem za przychód wierzytelności, które spółka otrzymuje na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego, w ocenie strony, przemawia również wykładnia językowa art. 12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p.
Wobec powyższego spółka stwierdziła, że wartość praw majątkowych w postaci wierzytelności otrzymanych przez nią w ramach aportu stanowiła dla niej przychód, który na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p. - z uwagi na brak jego definitywnego charakteru - został wyłączony spod opodatkowania.
Strona podkreśliła, że regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z zasadą nienaruszalności kapitału w spółkach kapitałowych oraz funkcją gwarancyjną kapitału zakładowego, które znajdują odzwierciedlenie w przepisach Kodeksu spółek handlowych.
W związku z powyższym, według skarżącej, stanowisko organu, że w chwili otrzymania spłaty wierzytelności otrzymanej tytułem wkładu następuje realizacja prawa majątkowego, która wywołuje odrębne skutki podatkowe, jest również nieuprawnione, bowiem prowadzi do konkluzji, iż otrzymane wierzytelności dwukrotnie wygenerowały dla spółki przychód, co jest niedopuszczalne.
Dodatkowo strona podniosła, że dokonując oceny jej stanowiska organ w sposób prawnie nieuzasadniony przedstawiony stan faktyczny zrównał w skutkach z sytuacją nabycia wierzytelności, która następuje w inny sposób aniżeli poprzez aport. Nabycie wierzytelności w ramach zwykłej transakcji sprzedaży, a jej otrzymanie w ramach wniesionego aportu, stanowią dwa odrębne stany faktyczne, które generują różne skutki na gruncie podatkowym.
Zdaniem spółki, stanowisko organu interpretacyjnego jest również sprzeczne
z wolą ustawodawcy. Strona podała, że od dnia 1 stycznia 2011 r. obowiązują przepisy art. 15 ust. 1s i 1u u.p.d.o.p. Skarżąca zauważyła, że wprowadzając ww. regulacje ustawodawca w sposób szczegółowy i wyczerpujący uregulował kwestię ustalania kosztów uzyskania przychodów w przypadku zbycia składników majątkowych wchodzących w skład ww. aportu. W jej opinii, fakt, że w art. 15 ust. 1u ww. ustawy odwołano się tylko i wyłącznie do czynności "zbycia", nie oznacza wcale, iż wolą ustawodawcy było uregulowanie tegoż zagadnienia w sposób szczególny tylko
i wyłącznie w tym konkretnym przypadku. Skoro prawodawca zdecydował się na wprowadzenie do ustawy podatkowej szczegółowej i kompleksowej regulacji dotyczącej sposobu wyceny i ustalania kosztów uzyskania przychodów w przypadku przychodów generowanych przez składniki majątkowe otrzymane w drodze aportu przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, i odnosi się przy tym tylko i wyłącznie do czynności "zbycia", to tym samym zdaniem spółki stwierdzić należy, że w ocenie ustawodawcy nie ma w takim przypadku innej możliwość powstania przychodu, aniżeli poprzez zbycie tychże składników.
W konsekwencji strona ponownie powołując się na uchwałę Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. II FPS 6/2010 podniosła, że brak
w u.p.d.o.p. regulacji dotyczącej zasad potrącania kosztów uzyskania przychodów
z tytuły spłaty wierzytelności otrzymanych w ramach aportu zorganizowanej części przedsiębiorstwa nie stanowi luki konstrukcyjnej, lecz jest wynikiem przyjętych przez ustawodawcę zasad opodatkowania podatkiem dochodowym, zgodnie z którymi
w analizowanym przypadku, ani nabycie takich wierzytelności, ani tym bardziej uzyskanie na ich podstawie spłaty, nie stanowi przychodu do opodatkowania, a zatem nie ma podstaw do określenia w stosunku do takich wpływów kosztów ich uzyskania.
Ponadto, spółka odnosząc się do twierdzenia organu, że nabycie wierzytelności
i realizacja prawa majątkowego w postaci otrzymania spłaty na gruncie prawa podatkowego stanowią dwa odrębne zdarzenia, które niosą za sobą różne skutki podkreśliła, że spłaty wierzytelności otrzymanych przez nią w ramach aportu czterech zorganizowanych części przedsiębiorstwa nie mogą stanowić dla niej przychodu chociażby z tej przyczyny, że nie wiążą się one w żaden sposób z przysporzeniem majątkowym. Spłata wierzytelności otrzymanej aportem, również w tej części, która nie była objęta odpisem aktualizującym, nie jest związana z żadnym przychodem wygenerowanym przez spółkę i nie stanowi przyrostu wartości majątku spółki dla celów podatkowych - jest to jedynie zmiana w strukturze aktywów otrzymanych w wyniku aportu od wspólnika. Z tej też przyczyny, zdaniem skarżącej, ustawodawca w art. 12 ust. 1 pkt 4, 4d, 4e u.p.d.o.p. wprost wskazuje, że mimo braku przysporzenia po stronie podatnika, ale z racji zaliczenia określonych wartości do kosztów podatkowych powstaje u niego przychód dla celów podatkowych. Spłata wierzytelności otrzymanej aportem, podobnie jak jej otrzymanie na pokrycie kapitału zakładowego, zasadniczo jest zatem neutralna podatkowo, bowiem w istocie sprowadza się ona do konwersji majątku wniesionego na kapitał zakładowy w wartościach przyjętych dla celów podatkowych
z postaci niepieniężnej na pieniężną, przypadku otrzymania spłaty w majątku spółki
z jednej strony zwiększają się aktywa w postaci środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku spółki, ale z drugiej strony trwale wygasa aktywo w postaci prawa majątkowego, tj. wierzytelności. Spłata wierzytelności nie wiąże zatem z żadnym definitywnym przyrostem majątku, a zatem nie może być ona uznana za przychód dla celów podatkowych.
Zdaniem spółki, okoliczność, iż spłata ww. wierzytelności stanowi jedynie konwersję majątku spółki z postaci niepieniężnej na pieniężną jest o tyle istotna, o ile weźmie się pod uwagę przywoływaną już art. 12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p. wyłączający spod opodatkowania przychody otrzymane na pokrycie kapitału zakładowego.
Spółka podniosła, że spłata wierzytelności stanowi jedynie realizację prawa majątkowego, którego otrzymanie przez spółkę kapitałową wywołało już skutki na gruncie prawa podatkowego (podlegało wyłączeniu z przychodów na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p.), co do zasady nie powinny więc być wiązane z nią odrębne skutki podatkowe, albowiem nie prowadzi ona w tej części do żadnej zmiany (przysporzenia) w majątku spółki. Zdaniem spółki należy stwierdzić, że z powyższych okoliczności wierzytelności te zasadniczo korzystają z ochrony przed opodatkowaniem, przez co ich realizacja polegająca w istocie jedynie na konwersji z formy niepieniężnej na pieniężną, nie generuje przychodu po stronie spółki. Jedynie spłata wierzytelności otrzymanej aportem w tej części, która była objęta odpisem aktualizującym, zaliczonym do kosztów uzyskania przychodów przez spółkę wnoszącą, może wiązać się z powstaniem przychodów spółki dla celów podatkowych, o ile zostaną spełnione przesłanki z art. 12 ust. 1, pkt 4, 4d, 4e u.p.d.o.p., skoro spółka w przypadku naliczania kosztów uzyskania przychodów wstępuje w sytuację prawną spółki wnoszącej i w tym zakresie przyjmuje się zasadę kontynuacji.
Skarżąca podała, że wprawdzie przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują sukcesji generalnej na gruncie podatkowym w przypadku wniesienia aportu przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części do spółki kapitałowej, niemniej jednak na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych obowiązuje zasada, zgodnie
z którą spółka przejmująca winna dokonywać obliczeń dotyczących nowych odpisów amortyzacyjnych lub zysków i strat w odniesieniu do aktywów i pasywów przejętych
w drodze aportu na takich samych zasadach, które stosowane byłyby przez spółkę wnoszącą. Zasada ta znajduje oparcie nie tylko w przepisach prawa krajowego, ale również w postanowieniach Dyrektywy Rady 2009/133/WE z dnia 19 października
2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie
w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów
i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego (Dz. U. UE. L. z 2009 r., Nr 310, poz. 34), która implementowana została w tym względzie przez ustawodawcę polskiego bez rozróżnienia dla transakcji krajowych i transgranicznych (por. art. 4 ust. 4 w zw. z art. 9 ww. Dyrektywy).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej interpretacji.
Ponadto w dniu 26 listopada 2013 r. skarżąca złożyła załącznik do protokołu rozprawy z dnia 26 listopada 2013 r., w którym uzupełniła swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
I. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności.
W przypadku zaś nieuwzględnienia skargi, Sąd w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.
W przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu, albowiem wydana przez organ podatkowy interpretacja indywidualna odpowiada przepisom prawa.
II. Sens pytania i stanowiska wnioskodawcy prowadzi do tego, że spór sprowadza się do zagadnienia, które WSA rozpatrzył 26 listopada 2013r., I S.A./Bd 673/13, tj. czy w przypadku otrzymania przez skarżącą spółkę spłaty wierzytelności nabytej w ramach aportu w czterech zorganizowanych częściach przedsiębiorstwa, spłata ta będzie stanowiła dla spółki przychód podlegający opodatkowaniu na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. Zdaniem organu, otrzymane środki pieniężne podlegają opodatkowaniu na podstawie tego przepisu, natomiast w ocenie strony skarżącej, przez przyjęcie stanowiska organu doszłoby do dwukrotnego opodatkowania tych samych przychodów, tj. raz jako należnych u spółki wnoszącej aport, a drugi raz jako otrzymanych środków pieniężnych u spółki skarżącej (do której wniesiono aport) obejmującej wierzytelności. Analogiczne zagadnienie prawne było przedmiotem oceny przez m.in. WSA w Olsztynie w wyroku z z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 111/09, od które wniesiona skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem NSA z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1333/09. Sąd w tut. składzie podziela poglądy prawne zaprezentowane w powyższych wyrokach.
I tak oceniając trafność stanowiska organu w tym zakresie należy przypomnieć, że ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawiera definicji przychodu.
W art.12 u.p.d.o.p. wymienione zostały jednak rodzaje przychodów, moment ich powstania i wyłączenia z katalogu przychodów. Jako zasadę ustawodawca przyjął, że przychodem są otrzymane pieniądze, wartości pieniężne i inne świadczenia wymienione w ustawie. Stanowi o tym art. 12 ust. 1 ustawy. Przyjmuje się w doktrynie, że przychodami są wszelkiego rodzaju przysporzenia majątkowe, które mają nieodwracalny charakter, przy czym muszą być definitywnie otrzymane przez dany podmiot. Od zasady tej, w ściśle określonych przypadkach, wprowadzone zostały wyjątki. Katalog przysporzeń, których nie zalicza się do przychodów podatkowych jest zamknięty i zawarto go w art. 12 ust. 4 u.p.d.o.p. W tym miejscu należy podać, że na podstawie art.12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p., przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego nie zalicza się do przychodów podatkowych, co powoduje, iż wniesienie aportem przedsiębiorstw, w skład których wchodziły między innymi wierzytelności, nie skutkowało powstaniem przychodu podatkowego
u wnioskodawcy. Z powyższego wynika, że ustanowiono regułę, iż przychody otrzymane na utworzenie lub powiększenie kapitału są neutralne podatkowo dla spółki, nie stanowią przychodu podatkowego. Nie ulega wątpliwości, że wkładem do spółki
w celu pokrycia udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym może być wkład pieniężny lub niepieniężny, jakkolwiek kodeks spółek handlowych nie określa, co może być przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej. W art.14 § 1 ksh określono jedynie, że przedmiotem wkładu do spółki nie może być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. To, że przedmiotem wkładu niepieniężnego może być zorganizowana część przedsiębiorstwa nie budzi żadnych wątpliwości. Trafnie przy tym organ interpretujący podkreśla, że wniesienie aportem zorganizowanej części przedsiębiorstwa, w skład którego wchodzą wierzytelności nie pozwala na proste potraktowanie skutków tej czynności jako przeniesienia na nabywcę przedsiębiorstw praw i obowiązków prywatno i publicznoprawnych wnoszącego wkład. Pokrycie aportem podwyższenia kapitału zakładowego i objęcie udziałów w zamian za aport to zdarzenia, które wywołują określone konsekwencje podatkowe przewidziane w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Taką konsekwencją jest właśnie
w szczególności brak uznania za przychód, przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego ( art. 12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p.).
Należy podkreślić, że art. 12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p. opisuje sytuację szczególną, jaką jest otrzymanie określonych wartości majątkowych i niemajątkowych na pokrycie kapitału zakładowego i tylko na ten cel. Natomiast realizacja uprawnień wynikających
z przejętych wierzytelności odbywa się już na innym etapie działania spółki przejmującej i zaliczyć ją należy do bieżącej działalności gospodarczej ze wszystkimi konsekwencjami podatkowymi.
Ze stanu faktycznego podanego we wniosku o interpretację prawa podatkowego w sposób jednoznaczny wynika, że przedmiotem sporu jest otrzymanie pieniędzy przez skarżącą spółkę w wyniku realizacji przejętych wierzytelności, a w zasadzie to czy otrzymane przez nią pieniądze stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Ponieważ pieniądze zostały przez spółkę otrzymane, to co do zasady stanowią one przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. Z samego faktu przyjęcia aportu obejmującego wierzytelności wynika wstąpienie w prawo wierzyciela pierwotnego. Chodzi tu wyłącznie o wstąpienie w prawo o charakterze prywatnoprawnym tzn. w prawo do żądania zapłaty, które przysługuje już skarżącej spółce, a obowiązek zapłaty po stronie dłużnika istnieje wobec nabywcy wierzytelności, a nie wobec pierwotnego wierzyciela. Istotne z punktu widzenia prawnopodatkowej oceny przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego jest okoliczność, że wnioskodawca nie wyodrębnia opisanych w stanie faktycznym czynności i zdarzeń prawnych, jakimi są: 1) powstanie przychodu należnego dla wnoszących aport spółek, 2) wniesienie wierzytelności w ramach aportu oraz 3) spłata wierzytelności przez dłużników. Traktuje je jako jedno zdarzenie gospodarcze skutkujące tym samym przysporzeniem majątkowym, przybierającym różne formy. Efektem braku takiego wyodrębnienia są faktycznie błędne wnioski podatnika. Podnieść należy, że wierzytelności nabyte przez wnioskodawcę nie stanowią dla niego przychodu należnego w rozumieniu art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p., co powoduje, że skutki podatkowe otrzymania środków pieniężnych tytułem spłaty wierzytelności nie mogą być oceniane
w oparciu o zasady dotyczące przychodów należnych. Zwiększenie aktywów spółki przejmującej części przedsiębiorstwa (w tym wierzytelności) związane jest
w rozważanym w stanie faktycznym nie z uzyskaniem określonych kwot, ale między innymi z istnieniem określonych praw. Decydujące jest, że nabycie przedmiotowych, opisanych w stanie faktycznym wierzytelności, stanowiących część zorganizowanego przedsiębiorstwa, nie skutkuje powstaniem przychodu w momencie wnoszenia ich
w drodze aportu. Wierzytelności są bowiem tylko uprawnieniem do żądania spełnienia świadczenia i w opisanym stanie faktycznym nie można ich potraktować jako trwałego
i realnego powiększenia majątku. Skoro jednak przychodem w przypadku aportu są między innymi wierzytelności, to nie ma żadnych podstaw do tego by utożsamiać te wierzytelności z kwotami uzyskanymi w wyniku ich spłat przez dłużników. W pierwszym przypadku mamy bowiem do czynienia z określonym prawem (tj. prawem przejemcy do żądania zapłaty określonej kwoty, przy jednoczesnym braku obowiązku świadczenia wzajemnego), natomiast w drugim przypadku występuje sytuacja otrzymania, pozostawienia do dyspozycji określonych kwot pieniędzy. Jednocześnie zauważyć należy, że w przedmiotowej sprawie – na skutek wniesienia przez jedną spółkę aportu do drugiej spółki, nie mamy do czynienia z sukcesją podatkową. Sukcesja uniwersalna, polegająca na wstąpieniu w ogół praw i obowiązków poprzednika prawnego ma miejsce w przypadkach określonych przepisami prawa cywilnego, w tym prawa spółek handlowych. Jej elementem jest sukcesja podatkowa unormowana przepisami Rozdziału 14 Działu III Ordynacji podatkowej. Nabycie wierzytelności będących składnikiem wniesionych aportem przedsiębiorstw nie stanowi czynności prawnej skutkującej sukcesją uniwersalną. Z przedstawionego przez stronę stanu faktycznego wynika, że wniesienie przez spółkę "A." m.in. wierzytelności (w ramach zorganizowanej części przedsiębiorstwa) należących do niej jako wkładu niepieniężnego na podwyższenie kapitału zakładowego, nie było połączone z likwidacją tej spółki. Nie przestała ona istnieć, objęła tylko udziały w podwyższonym kapitale zakładowym pokryte aportem. Analizowany stan faktyczny nie ma zatem przełożenia na sytuacje opisane w wyżej wymienionych przepisach Ordynacji podatkowej przewidujących sukcesję podatkową. Cywilistyczna sukcesja prawna nie jest tożsama
i równoznaczna z następstwem prawnym unormowanym w zakresie i dla potrzeb prawa podatkowego.
W Rozdziale 14 Działu III Ordynacji podatkowej, w ramach autonomii prawa podatkowego, ustawodawca uregulował prawa i obowiązki następców prawnych oraz podmiotów przekształconych. Unormowania te nie przewidują jednak, aby prawnie znaczącym powodem czy też podstawą prawną podatkowego następstwa prawnego mogło być wniesienie aportu w postaci zorganizowanej części przedsiębiorstwa (w tym jego wierzytelności). Prawa w zakresie spłaty długu przez kontrahenta należą do obszaru prawa cywilnego. Zagadnienie możliwości zaliczenia spłaconego długu do przychodów odnosi się natomiast do praw i obowiązków prawa podatkowego.
Sukcesja czy też następstwo prawne w przedmiocie prawa zaliczenia do przychodu spłaty wierzytelności przejętej umową cywilną między różnymi podatnikami byłyby
w prawie podatkowym dopuszczalne i prawnie uzasadnione, gdyby zostały przez to prawo przewidziane.
Na tle rozpatrywanego stanu faktycznego spłata przejętej wierzytelności jest zatem tylko cywilistyczną konsekwencją przejęcia wierzytelności innego podmiotu. Rozważania zawarte w skardze na temat zasady jednokrotności opodatkowania dotknięte są wadą tego rodzaju, że nie uwzględniają faktu braku następstwa prawnego a więc tego, że przychód należny po stronie spółki wnoszącej aport, to nie ten sam przychód, jaki powstaje po stronie przyjmującego aport na podwyższenie kapitału zakładowego. Przychody należne zostały w spółce wnoszącej aport opodatkowane, natomiast przychód z tytułu otrzymania przez skarżącą spółkę aportem wierzytelności nie podlega opodatkowaniu, zatem nie są to przychody tożsame. Jako argument przesądzający o braku wyżej wskazanej tożsamości należy podnieść to, że powiększenie kapitału zakładowego nastąpiło na skutek wniesienia aportu. Na owo powiększenie kapitału zakładowego złożyły się zaś między innymi wierzytelności. Późniejsza spłata tych wierzytelności, a więc otrzymanie środków pieniężnych, nie miała więc już żadnego wpływu na podwyższenie kapitału zakładowego, bowiem nastąpił on przed tą spłatą. Zatem pieniądze otrzymane z tytułu spłaty wierzytelności nie mogą być potraktowane jako przychody otrzymane na powiększenie kapitału zakładowego a więc należące do kategorii nie podlegających opodatkowaniu
w rozumieniu art.12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p.
Mając na uwadze powyższe, Sąd podziela stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji, że wyłączenie zawarte w art. 12 ust. 4 pkt 4 ww. ustawy podatkowej, nie będzie miało zastosowania w przedmiotowej sprawie w zakresie otrzymanych środków z tytułu wpłat dłużników na poczet wierzytelności. Owe wierzytelności staną się bowiem składnikami majątku spółki, które dopiero mogą służyć uzyskiwaniu przychodów
w przyszłości, co determinowane jest szeregiem następczych okoliczności. Skoro wnioskodawca stał się podmiotem uprawnionym do żądania spełnienia świadczeń
z powyższych tytułów, to jego aktywa powiększone być mogą o środki pieniężne wpłacone przez dłużników nabytych wierzytelności. Mając na względzie brzmienie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. należy do przychodu zaliczyć także wpłaty dłużników na poczet wierzytelności przejętych w ramach zorganizowanej części przedsiębiorstwa; brak jest bowiem podstaw ustawowych do wyłączenia tych wpłat z otwartego katalogu trwałych i realnych powiększeń majątku podatnika. Brak możliwości zastosowania powyżej opisanego wyłączenia z art. 12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p. powoduje, że
w momencie zapłaty, przychody uzyskane od dłużników stanowić będą przychód na zasadach ogólnych, a więc w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy podatkowej.
Powyższy pogląd znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych (zob.: wyrok WSA
w Krakowie z dnia 24 września 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 436/10; wyrok NSA z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt II FSK 219/11).
III. W ocenie Sądu błędne jest powoływanie się na uchwałę z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. akt II FPS 6/2010 w składzie siedmiu sędziów NSA, bowiem zapadła ona na tle odrębnego zagadnienia prawnego dotyczącego kosztów uzyskania przychodu. NSA stwierdził w niej, że tylko wydatki związane z emisją nowych akcji, bez których nie jest możliwe podwyższenie przez spółkę akcyjną kapitału zakładowego, nie są kosztami uzyskania przychodów, stosownie do reguł wyrażonych w treści art. 12 ust. 4 pkt 4 i art. 7 ust. 1 i 2 u.p.d.o.p. w zw. z art. 15 ust. 1 tej ustawy. W tej sytuacji brak jest przełożenia treści tej uchwały na problem opodatkowania otrzymywania wpłat z tytułu wierzytelności uprzednio uzyskanych w ramach wniesionego aportu.
IV. Za nietrafne tut. Sąd uznaje również powoływanie się na regulacje art. 15 ust. 1s i ust. 1u u.p.d.o.p., bowiem dotyczą one także ustalania kosztów uzyskania przychodu i nie można doszukiwać się analogii w odniesieniu ich do przychodów. Na podstawie art. 15 ust. 1s u.p.d.o.p. w przypadku nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, w drodze wkładu niepieniężnego (aportu), wartość poszczególnych składników majątku, wchodzących w skład przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, ustala się:
1) w wysokości wartości początkowej, określonej w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podmiotu wnoszącego wkład - w przypadku składników zaliczonych do środków trwałych lub wartości niematerialnych
i prawnych;
2) w wysokości przyjętej dla celów podatkowych i wynikającej z ksiąg podatkowych podmiotu wnoszącego wkład na dzień nabycia - w przypadku pozostałych składników.
Stosownie natomiast do art. 15 ust. 1u tej ustawy w przypadku zbycia składników majątku wchodzących w skład przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, nabytych w sposób, o którym mowa w ust. 1s, koszty uzyskania przychodów ustala się w wysokości, o której mowa w tym przepisie, pomniejszonej o dokonane od tych składników odpisy amortyzacyjne.
Przywołane regulacje prawne odnoszą się do ustalenia wartości wkładu oraz sposobu ustalenia kosztów uzyskania przychodów w razie zbycia składników majątkowych otrzymanych wcześniej w ramach wniesienia aportu. W przedmiotowej natomiast sprawie mamy do czynienia z innym zdarzeniem gospodarczym, które jest oceniane na gruncie prawa podatkowego w kontekście instytucji otrzymania przychodu, jakim jest spłata wierzytelności, którą wniesiono w ramach aportu.
V. W przedmiocie podniesionej w piśmie z dnia [...] r. (stanowiącym załącznik do protokołu z rozprawy) kwestii zgodności przepisów ustawy
o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 15 i art. 16 tej ustawy) z art. 4 ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 9 Dyrektywy Rady 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego (Dz.U. U.E.L. 2009.310.34 ze zm.), należy stwierdzić, że nie zachodzi wbrew twierdzeniu strony skarżącej, naruszenie zasady nautralności.
Podać należy, że stosownie do brzmienia art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Organy administracji, obok sądów, są zobowiązane do przestrzegania zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego i odmowy stosowania prawa krajowego niezgodnego z prawem wspólnotowym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia
4 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 832/09). Od momentu akcesji orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości wskazuje kierunek wykładni przepisów prawa wspólnotowego, co oznacza, że przepisy te należy stosować w znaczeniu ustalonym
w tym orzecznictwie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 286/10). Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 maja
2005 r. sygn. akt K 18/04 na mocy Traktatu akcesyjnego Polska zobowiązała się przejąć całość prawa Unii Europejskiej, na które składa się cały "wspólnotowy zasób prawny", obejmujący zarówno przepisy traktatów (tzw. pierwotne prawo wspólnotowe – pochodzące bezpośrednio od państw członkowskich), przepisy wydawane przez organy Wspólnot (zwane pochodnym lub wtórnym prawem wspólnotowym – tu m.in. dyrektywny), jak również dorobek orzeczniczy Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich.Sąd krajowy jest zobowiązany dokonywać wykładni prawa wspólnotowego tak dalece, jak jest to możliwe w świetle brzmienia i celu dyrektywy, aby osiągnąć cel dyrektywny (zob.: wyrok NSA z dnia 17 września 2010 r. sygn. akt I FSK 237/10; wyrok NSA z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt I FSK 601/10).
Podać należy, że na podstawie art. 4 ust. 1 i ust. 4 ww. Dyrektywy Rady 2009/133/WE:
- łączenie, podział lub podział przez wydzielenie nie stanowi podstawy opodatkowania zysków kapitałowych obliczonych poprzez odniesienie do różnicy między wartością rzeczywistą przekazanych aktywów i pasywów a ich wartością do celów podatkowych (art. 4 pkt 1).
- ust. 1 i 3 mają zastosowanie jedynie w przypadku dokonania przez spółkę przejmującą obliczeń dotyczących nowych odpisów amortyzacyjnych lub zysków i strat
w odniesieniu do aktywów i pasywów przekazanych zgodnie z regułami, które stosowane byłyby do spółki lub spółek przekazujących, jeżeli łączenie, podział lub podział przez wydzielenie nie zostałoby dokonane (art. 4 ust. 4).
Na podstawie art. 9 ww. Dyrektywy przepisy art. 4, 5 i 6 stosuje się do wnoszenia aktywów.
Porównując treść przywołanych przepisów Dyrektywy z polską regulacją zawartą w art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (zgodnie z którym do przychodów nie zalicza się przychodów otrzymanych na utworzenia lub powiększenie kapitału zakładowego), należy stwierdzić, że nie pozostają one w sprzeczności. Podnieść należy, że polski ustawodawca postanawiając w art. 12 ust. 4 pkt. 4 ustawy podatkowej, iż do przychodów nie zalicza się przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego, funduszu udziałowego albo funduszu założycielskiego, albo funduszu statutowego w banku państwowym, albo funduszu organizacyjnego ubezpieczyciela tym samym zrealizował ww. postanowienia Dyrektywy. Należy stwierdzić, że Polska regulacja w zakresie, w jakim ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, nie narusza przepisów prawa wspólnotowego. W konsekwencji tut. Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem postawionym w ww. piśmie procesowym strony skarżącej.
VI. Zdaniem Sądu, organ podatkowy dokonał prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego opisanego we wniosku przez skarżącą spółkę, przedstawił swój pogląd dotyczący rozumienia przepisów prawa mających zastosowanie przy opisanym we wniosku stanie faktycznym. Argumentacja przytoczona w zaskarżonej interpretacji obejmuje kwestie istotne z punktu widzenia analizowanych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, co powoduje, że niezasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
L. Kleczkowski H. Adamczewska-Wasilewicz M.Łent
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło