I OZ 749/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 627/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. T. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy wyrażenia zgody na zakwalifikowanie M. T. do umieszczenia na uzupełnieniu listy osób zakwalifikowanych do ponownego zawarcia umowy najmu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 627/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. T. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. T. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy wyrażenia zgody na zakwalifikowanie M. T. do umieszczenia na uzupełnieniu listy osób zakwalifikowanych do ponownego zawarcia umowy najmu. Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. T. uczyniła uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] w przedmiocie przywrócenia tytułu prawnego do lokalu. Do skargi skarżąca dołączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Co więcej, oczywistą bezzasadnością skargi w rozumieniu art. 247 cytowanej ustawy jest również niedopuszczalność skargi, czyli także sytuacja, w której sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Według Sądu pierwszej instancji taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ zarówno analiza treści skargi M. T., jak też zaskarżonej uchwały dowodzi, że przedmiot skargi nie jest objęty kognicją sądu administracyjnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w niniejszej sprawie zaskarżona uchwała nie została podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej. Przedmiotem zaskarżonej uchwały było bowiem ponowne zawarcie ze skarżącą umowy najmu. Ponowne zawarcie umowy najmu stanowi, w ocenie Sądu pierwszej instancji, wykonywanie uprawnień właścicielskich przez jednostkę samorządu terytorialnego w stosunku do mienia stanowiącego mieszkaniowy zasób gminy i co za tym idzie, jest sprawą o charakterze cywilnoprawnym. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie skarga M. T. nie może zostać rozpoznana z uwagi brak kognicji sądu administracyjnego, to należy uznać, że zachodzą przesłanki do odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy na podstawie art. 247 cytowanej ustawy. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia M. T. adw. R. A. D., w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik skarżącej w zażaleniu zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 247 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie stanowiska, zgodnie z którym skarga strony skarżącej jest oczywiście bezzasadna. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że skarga do WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2014 r. dotyczyła uchwały nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...], na mocy której odmówiono M. T. zakwalifikowania do umieszczenia na uzupełnieniu listy osób zakwalifikowanych do ponownego zawarcia umowy najmu. Podkreślił, że strona skarżąca w przedmiotowej skardze zarzuciła owej Uchwale błędną wykładnię § 39 ust. 1 pkt 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. i w związku z tym wnosiła o uchylenie zaskarżonej uchwały (a nie przywrócenia skarżącej tytułu prawnego do lokalu, jak to zostało błędnie wskazane w petitum zaskarżonego postanowienia). Podnosząc, że przedmiot niniejszej skargi należy do właściwości sądów administracyjnych, wskazał na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Podkreślenia wymaga, że pojęcie "oczywistej bezzasadności skargi", o której mowa w powołanym przepisie, w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie zostało ustawowo zdefiniowane. Z doktryny prawa i orzecznictwa sądów administracyjnych na ten temat wynika, że skargą oczywiście bezzasadną jest taka skarga, która już na "pierwszy rzut oka" tj. bez potrzeby przeprowadzania głębszej analizy prawnej, nie może zostać uwzględniona przez sąd (por. Tarno J. P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572; Jagielska M., Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803 i postanowienia NSA: z dnia 18.04.2008 r., sygn. akt I OZ 273/08, z dnia 14.02.2012 r., sygn. akt II GZ 41/12, z dnia 27.04.2012 r., sygn. akt II GZ 142/12, z dnia 8.05.2013 r., sygn. akt II GZ 209/13, z dnia 15.04.2014 r., sygn. akt II GZ 164/14). Pamiętać również należy, że szeroka wykładnia przesłanki oczywistej bezzasadności może doprowadzić do naruszenia konstytucyjnego prawa strony do sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można jednoznacznie stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzi oczywista bezzasadność skargi M. T. Z akt sprawy wynika, że przedmiotem sporu jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy wyrażenia zgody na zakwalifikowanie M. T. do umieszczenia na uzupełnieniu listy osób zakwalifikowanych do ponownego zawarcia umowy najmu (określona przez Sąd pierwszej instancji jako uchwała w przedmiocie przywrócenia tytułu prawnego do lokalu). Wskazać w tym miejscu należy, że charakter uchwał zarządów dzielnic w przedmiocie uznania danej osoby za jednostkę, z którą może być zawarta umowa najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, nie jest jednolicie wykładany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Istnieje grupa orzeczeń, w których sądy administracyjne kontrolowały przedmiotowe uchwały, przyjmując ich administracyjnoprawny charakter (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2010 r. o sygn. akt I OSK 721/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2012 r. o sygn. akt I OSK 968/12 czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2010 r. o sygn. akt I OSK 643/10 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W innych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że tego typu sprawy nie należą do kognicji sądów administracyjnych (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2013 r. o sygn. akt I OSK 2499/12 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl i z dnia 22 maja 2014 r. o sygn. akt I OZ 388/14 – nie publ.). W obliczu zatem dostrzegalnej rozbieżności orzecznictwa, przeciwnie do poglądu wyrażonego przez Sąd pierwszej instancji, nie można jednoznacznie stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzi oczywista bezzasadność skargi M. T. Jednocześnie w orzecznictwie wskazuje się, co słusznie podkreślił skarżący w zażaleniu, że uchwała zarządu dzielnicy [...] odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08). Wskazać również w tym miejscu należy, że w innym postępowaniu, zainicjowanym skargą M. T. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa (sygn. akt I SA/Wa 2115/11), a zatem przyjął, że droga sądowa jest dopuszczalna. Wobec przedstawionych rozważań, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznanie że oczywista bezzasadność skargi M. T. może być przesądzana w niniejszej sprawie już na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest przedwczesne i narusza w ten sposób przepis art. 247 p.p.s.a., co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Jednocześnie Sąd nie przesądził kwestii dopuszczalności skargi, a jedynie stwierdził brak przesłanek oczywistej bezzasadności skargi. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji oceni zatem przesłanki warunkujące przyznania prawa pomocy w świetle art. 246 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. Odnosząc się do wniosków strony o zasądzenie kosztów postępowania, należało wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym.