I SA/Wa 2872/14
WyrokWSA w Warszawie2015-02-10
Skład orzekający: Przemysław Żmich, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Dorota Apostolidis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji administracyjnej, wydana na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 KPA (wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa), może zostać uznana za prawidłową, jeśli postępowanie zostało wszczęte na wniosek podmiotu niebędącego stroną?Ratio decidendi
Wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek podmiotu, który nie posiada przymiotu strony w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego (art. 28 KPA), stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 KPA). W takiej sytuacji organ administracji publicznej jest zobowiązany do stwierdzenia nieważności decyzji, a termin określony w art. 156 § 2 KPA nie ma zastosowania, gdyż przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 KPA jest dalej idąca niż z art. 156 § 1 pkt 4 KPA.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które utrzymywały w mocy wcześniejsze decyzje dotyczące przejęcia nieruchomości na Skarb Państwa w trybie reformy rolnej. Wnioskodawcą pierwotnego postępowania był wspólnik spółki, który nie był właścicielem nieruchomości. Organy administracji stwierdziły rażące naruszenie prawa przy wszczęciu postępowania, jednak początkowo nie stwierdziły nieważności decyzji z uwagi na upływ 10-letniego terminu. Po uchyleniach przez sądy administracyjne, Minister ostatecznie stwierdził nieważność decyzji, uznając, że wszczęcie postępowania na wniosek osoby niebędącej stroną stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 KPA). Skargę na tę decyzję wniosły Gmina Miejska K. i Skarb Państwa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy Miejskiej K. i Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Dorota Apostolidis Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. nr [...] w spawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia [...] r. J. T. wniósł o stwierdzenie, że nieruchomość stanowiąca własność przedsiębiorstwa P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie podlegała przejęciu na Skarb Państwa w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia, że nieruchomość stanowiąca własność przedsiębiorstwa P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie podlegała przejęciu na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania J. T. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r.
Wyrokiem z dnia 5 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 625/96 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę J. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazał, że J. T. nie ma legitymacji do złożenia skargi, gdyż skarga na decyzję organu administracji przysługuje temu , kto ma interes prawny. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest odrębnym i samodzielnym podmiotem prawa w stosunku do jej wspólników, którzy nie są uprawnieni do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Pismem z dnia [...] r. P. spółka z oo w K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazała, że przedmiotowe decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 28 kpa, poprzez skierowane ich do osoby nie będącej stroną postępowania; a także naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez wszczęcie postępowania na wniosek podmiotu nie będącego stroną postępowania oraz wydanie decyzji przez organ niewłaściwy i nie doręczenie decyzji Spółce.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] r. oraz decyzja Wojewody [...]ego z dnia [...] r. zostały wydane z naruszeniem prawa, jednakże nie stwierdził nieważności decyzji z uwagi na upływ 10-letniego terminu od dnia ich doręczenia.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła P. spółka z oo w K.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzją własną z dnia [...] r.
Wyrokiem z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 387/09 oraz wyrokiem z dnia 30 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 958/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skarg P. spółki z oo w K. i Gminy Miejskiej K. oraz Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta K. uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazał, że porównanie przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 156 § 1 pkt 4 kpa prowadzi do wniosku, że dalej idącą przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa. Tym samym rozstrzygając wniosek o stwierdzenie nieważności Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi winien dokonać oceny kontrolowanych decyzji także pod katem istnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Wyrokami z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawach o sygn. akt I OSK 302/12 oraz sygn. akt I OSK 224/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne Gminy Miejskiej K. oraz Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta K. od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2009 r. i 30 września 2011 r.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...]ego z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazał, że kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 61 § 1 kpa. Wszczęcie i prowadzenie postępowania nastąpiło bowiem na wniosek osoby nie mającej przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest odrębnym podmiotem praw, a do jej reprezentacji uprawnione są organy. Tymczasem wnioskodawcą postępowania był wspólnik spółki, który nie jest uprawniony do jej reprezentowania albowiem posiadanie udziałów w spółce nie daje wspólnikowi uprawnienia do jej reprezentacji. Organ podkreślił, że wszczęcie postępowania na wniosek osoby, która nie jest stroną skutkuje uznaniem decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jednocześnie Minister uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła Gmina Miejska K. oraz Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. .
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację dotyczącą rażącego naruszenia art. 61 § 1 kpa przy wydawaniu kontrolowanych w postępowaniu nadzorczym decyzji. Organ podkreślił, że zgodnie z wyżej wskazanym przepisem postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wskazując na treść przepisów art. 28 kpa wyjaśnił, że postępowanie zakończone decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej zostało wszczęte na wniosek J. T. działającego jako pełnomocnik R. T. , będącej udziałowcem spółki P.. Tymczasem właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem J. T. była Spółka. J. T. nie miał więc interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji. Minister podniósł, że brak interesu prawnego J. T. został przesądzony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lutego 1998 r., wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 209 r. i z 30 września 2011 r. oraz wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2012 r. Organ nadzoru wskazał na treść przepisu art. 153 ppsa.
W odniesieniu do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister wyjaśnił, że brak jest przepisu prawa uniemożliwiającego badanie przez organ czy decyzja nie jest obarczona także innymi wadami niż wymienione w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Ta sama decyzja może bowiem wypełniać przesłankę rażącego naruszenia prawa. Porównanie przesłanek stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 kpa prowadzi do wniosku, że dalej idącą przesłanką jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Ministra kontrolowane w postępowaniu nadzorczym decyzje nie wywołały nieodwracalnych skutków prawnych. Przy ocenie tych skutków należy bowiem odróżnić skutki prawne decyzji nacjonalizacyjnych od skutków prawnych decyzji wydanych w innych postępowaniach lub od innych zdarzeń prawnych. Kontrolowane w postępowaniu nadzorczym decyzje nie spowodowały zmian własnościowych.
Minister podniósł, że wydanie wyroku przez sąd administracyjny z powodu braku interesu prawnego do zaskarżenia decyzji na drodze postępowania sądowoadministracyjnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania nieważnościowego. Uznanie przeciwne prowadziłoby bowiem do uniemożliwienia kontroli zgodności z prawem takiej decyzji.
Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Gmina Miejska K. oraz Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. . W skardze zarzucili naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 kpa, poprzez błędne zastosowanie tych przepisów, podczas gdy brak było podstaw do ich zastosowania, brak zastosowania art. 156 § 2 kpa a także naruszenie art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez niewystarczające uzasadnienie decyzji. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu wskazali, że wszczęcie i prowadzenie postępowania na wniosek J. T. nie może być oceniane w kontekście przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, albowiem okoliczności te stanowią przesłankę z art. 156 § 1 pkt 4 kpa, który to przepis odnosi się do prowadzenia postępowania z udziałem osoby nie będącej stroną. Jednocześnie wydanie decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 4 kpa z uwagi na treść art. 156 § 2 kpa winno prowadzić do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i braku stwierdzenia ich nieważności z uwagi na upływ 10 letniego terminu od ich doręczenia.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Pismem z dnia [...] r. P. spółka z oo w K. wniosła o oddalenie skargi. Uczestnik wskazał, że w niniejszym postępowaniu, w świetle art. 61 § 2 kpa organy prawidłowo uznały, że wszczęcie postępowania na wniosek wspólnika spółki kapitałowej posiadającej odrębną osobowość prawną nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Nie miał on bowiem interesu prawnego do występowania z wnioskiem o wydanie decyzji w niniejszej sprawie. Tym samym prawidłowo ustalono spełnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jednocześnie wskazano, że art. 156 § 2 kpa nie znajduje zastosowania, albowiem ograniczenie czasowe wskazane w tym przepisie nie odnosi się do sytuacji z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co wynika wprost z treści tego przepisu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zaskarżona decyzja została wydana po wyrokach sądów obu instancji wyżej powołanych. Zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu sądowym, jak również odstąpić od realizacji wskazanego trybu postępowania, tj. podjęcia konkretnych czynności procesowych i dowodowych zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Należy zatem wskazać, że w niniejszym postępowaniu zarówno Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak i Sąd związani są wskazaniami zawartymi w wyrokach tut. Sądu z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 387/09 oraz z dnia 30 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 958/11 i wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r., w sprawach sygn. akt I OSK 302/12 oraz sygn. akt I OSK 224/12. Sądy w uzasadnieniach tych wyroków odwołując się do stanowiska i argumentacji Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartej w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09 (ONSAiWSA 2010 r. Nr 2, poz. 18), stwierdziły, że w trakcie wstępnego badania konieczne jest ustalenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku kontroli decyzji w jej całokształcie, a zatem także przy uwzględnieniu okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia na podstawie art. 156 § 1 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny skonstatował, że wydanie wyroku oddalającego skargę z powodu braku legitymacji skargowej po stronie skarżącego nie może być uznane za rozstrzygnięcie merytoryczne dotyczące zaskarżonej decyzji, albowiem w takim przypadku poza zakresem kontroli pozostawała kwestia zgodności z prawem tej decyzji. Tylko bowiem skuteczne wniesienie skargi przez podmiot do tego uprawniony umożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy (por. również uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt I OPS 1/04 – ONSAiWSA 2005 r. Nr 4, poz. 62). Oddalenie skargi wyrokiem z 5 lutego 1998 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt IV SA 626/96 nastąpiło z powodu braku legitymacji skargowej J. T. . Wobec tego możliwym jest badanie decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. w kontekście przesłanek z art. 156 § 1 kpa. W wyżej powołanych wyrokach tutejszego Sądu jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano ponadto, że rozstrzygając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] r. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powinien dokonać ich oceny także pod kątem istnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Ograniczenie się do oceny decyzji tylko pod kątem zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 kpa w sytuacji, gdy wnioskodawca wskazywał na istnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa narusza, w ocenie Sądów, art. 107 § 3 kpa.
Jak już zaznaczono, tak wyrażona ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiązały zatem organ nadzoru przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanych decyzji, stosownie do treści art. 153 ppsa. Organ nadzoru zastosował się do tych ocen i wskazań, w tym do badania przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Podkreślić należy że przyjęte w art. 61 § 1 kpa rozwiązanie, zgodnie z którym postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, nie oznacza w tym zakresie dowolności organu administracji publicznej. Przepis ten musi być bowiem zawsze interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, ale normują także inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. Wszczęcie postępowania, które zgodnie z przepisami prawa oparte jest na zasadzie skargowości, wymaga zatem wyraźnego wniosku strony. Wszczęcie takiego postępowania bez wspomnianego wniosku stanowi rażące naruszenie ww. zasady. To zaś oznacza, że decyzja wydana w takim postępowaniu obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zarówno w sprawach dotyczących reformy rolnej – na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., jak i w innych sprawach w których postępowanie może być wszczęte wyłącznie na wniosek strony. Z orzeczeń tych jednoznacznie wynika, że wszczęcie postępowania na wniosek podmiotu nie mającego przymiotu strony w rozumieniu miarodajnego przepisu prawa materialnego w zw. z art. 28 kpa i wydanie decyzji skutkuje uznaniem, że zarówno postępowanie jak i decyzja obarczone są wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa (por. wyroki NSA: 31 VIII 2006 r. I OSK 992/05 lex 267151, z 23 VIII 2006 r. sygn. I OSK 771/05 lex 266469, z 13 XI 2007 r. sygn. II OSK 1010/06 lex 423859; wyroki WSA w Warszawie: z 4 II 2010 r. sygn. IV SA/Wa 1939/09 lex 592923, z 30 XI 2006 r. sygn. I SA/Wa 1600/06 lex 320773, z 3 IV 2012 r. I SA/Wa 1800/11 lex 1137318, z 19 VIII 2010 r. I SA/Wa 230/10 lex 750774). Wobec tego zarzut skargi odnośnie zastosowania przez organ nadzoru przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, zamiast rozstrzygania na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 kpa, z przyczyn wyżej omówionych należy uznać za chybiony.
Z akt administracyjnych sprawy wynika jednoznacznie, że postępowanie zakończone kontrolowanymi w postępowaniu nadzorczym decyzjami zostało wszczęte na wniosek J. T. .
Przepisem stanowiącym podstawę żądania jego wniosku, a następnie rozstrzygnięcia Wojewody [...] z dnia [...] r. i Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] r., był przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wszczęcie postępowania na podstawie § 5 rozporządzenia dopuszczalne jest jedynie na wniosek strony. Wskazuje na to również treść § 6 tego rozporządzenia stanowiąc, że strona, ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania normy prawnej z art. 2 ust. 1 pkt e dekretu, winna przedłożyć wojewódzkiemu urzędowi ziemskiemu dowody, stwierdzające dokładny obszar tej nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, a w braku takich dowodów zwrócić się do wojewódzkiego urzędu ziemskiego o sporządzenie dowodów pomiarowych na swój koszt. Tymczasem kontrolowane w postępowaniu nadzorczym decyzje wydane zostały w wyniku wniosku nie pochodzącego od strony. J. T. nie był właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem, nie miał więc interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny wywodzony z posiadanych przez jego matkę udziałów w spółce P.. Prawidłowo więc organy ustaliły, że nie jest możliwe wywodzenie prawa do reprezentacji spółki prawa handlowego z faktu posiadania w niej udziałów. Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z aktu notarialnego [...] wynika, że w dniu [...] r. została zawarta umowa spółki pod firmą P. spółka z oo z siedzibą w K. . Również w aktach administracyjnych znajduje się dokument pod nazwą "Wpis do rejestru handlowego firmy spółkowej" z dnia [...] r. i wpisaniu ww. spółki do rejestru. W aktach administracyjnych jest odpis pełny z Krajowego Rejestru Handlowego z dnia [...] r. nr KRS [...] z którego wynika, że P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. jest tą samą spółką co spółka zawiązana w [...] r. Jednocześnie ujawniono, że udziały w spółce pierwotnie przysługiwały R. M. T. (rubryka 7 L.p. 1) aż do dnia [...] r. (nr wpisu 5). Z dokumentów tych wynika, że właścicielem nieruchomości była i jest spółka P., co potwierdzają również znajdujące się w aktach administracyjnych wypisy z ksiąg wieczystych i umowy cywilnoprawne. Jednocześnie sama treść wniosku wyraźnie odnosi się do "nieruchomości P. sp. z o.o.". Dowody te wskazują, że J. T. nie powinien być uznany za stronę postępowania w rozumieniu § 6 i § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., zaś organ administracji - Wojewoda [...]- nie był uprawniony do wszczęcia postępowania bez wniosku strony. Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że postępowanie prowadzone w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. nie przewiduje wszczęcia postępowania z urzędu. Tym samym na organie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa ciążył obowiązek zbadania, czy wniosek pochodzi od strony. Zaniechanie powyższego spowodowało, że organy orzekły bez zachowania wymagań wynikających z art. 61 § 1 i § 2 kpa w zw. z § 6 i § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. Powyższe zaś oznacza, że decyzje Wojewody [...] z [...] r. i Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] r. dotknięte są wadą przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co spowodowało koniecznością stwierdzenia ich nieważności.
Jak wynika z wyroków sądów zapadłych w niniejszej sprawie uznanie, że decyzja dotknięta jest wadą określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 kpa wywołuje skutek silniejszy (dalej idący) niż wynikający z art. 156 § 1 pkt 4 kpa, a wobec tego jedynie w przypadku wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych organ może nie stwierdzić nieważności i wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 158 § 2 kpa. Wykluczone jest więc w takim przypadku nie stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na upływ 10 lat od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia (art. 156 § 2 kpa). Wobec tego zarzut naruszenia przepisu art. 156 § 2 kpa jest chybiony.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisu art. 107 § 1 i § 3 kpa. Otóż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zawierają wszystkie niezbędne elementy wskazane w § 1 tego przepisu, a uzasadnienie ( § 3) wyjaśnia czym kierował się organ wydając rozstrzygnięcie. Minister wskazał na związanie wyrokami sądów, wyjaśnił dlaczego wydał określone rozstrzygnięcie o wskazanej treści, podał podstawę prawną i wyjaśnił zasadność zastosowanych przepisów oraz omówił kwestię nie wywołania przez kontrolowaną w postępowaniu nadzorczym decyzję nieodwracalnych skutków prawnych. Odnośnie powołania w uzasadnieniu decyzji przepisu art. 156 § 1 pkt 4 kpa podnieść należy, że organ wskazał na powyższy przepis w kontekście analizy przesłanek nieważności o skutkach dalej idących, na co wskazywały także sądy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło