II SA/Sz 1101/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Firmy A.. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1263), art 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., nr 105, poz. 869), stwierdził u P. S. chorobę [...] wymienioną w pozycji nr [...] wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. [...] ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. nr 105, poz. 869 z późn. zm.). Organ wskazał w uzasadnieniu, że P. S. był członkiem S. od dnia [...] r., kiedy to zmarł. W okresie członkostwa świadczył pracę jako[...] –[... ] . Do jego obowiązków należało[...] . Miejscem jego pracy była[...] , znajdująca się w osobnym budynku, w którym zlokalizowane są również pomieszczenia higienicznosanitarne dla[...] , pomieszczenia ze zbiornikami o pojemności [...] na [...] oraz pomieszczenie prania i suszenia odzieży roboczej. Podłoga jest gładka, łatwo zmywalna.[...] . Wymiona oraz tylne części ciała mogą być zabrudzone słomą pochodzącą ze ściółki albo odchodami. Krowy po wejściu do hali udojowej zajmują stanowiska wzdłuż kanału, na którym pracują [...]. Wzdłuż krawędzi kanału znajdują się korytka odprowadzające grawitacyjnie ścieki w postaci moczu i kału, oddawanego przez krowy w trakcie [...]. Kanał, w którym pracują [...], zagłębiony jest w posadzce, w podłodze znajduje się odwodnienie liniowe odprowadzające wodę z kanału. Przed rozpoczęciem pracy P. S. przebierał się w odzież roboczą w szatni znajdującej się w budynku hali[...] , następnie mył ręce mydłem oraz środkiem dezynfekcyjnym i wchodził na halę [...]. Przy każdych [...]ustawionych do [...]. Wszystkie te czynności wykonywał bez rękawiczek. W tym czasie wymieniony [...] . Po zakończeniu [...] odkręcał kran z wodą w celu spłukania bieżącą wodą zanieczyszczeń z korytek a następnie mył halę [...] ciepłą wodą przy pomocy myjki ciśnieniowej. Na fermie zainstalowane są stacje bajtowe w celu ochrony pomieszczeń [...] Organ zacytował przepis art. 235 § 2 Kodeksu pracy i wskazał, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej – choroby [...] złożyła B. S. – żona zmarłego w dniu [...], r. P. S. Wymieniony został w dniu [...] r. przyjęty na Oddział [...] w ciężkim stanie ogólnym. Pomimo podjętego leczenia obserwowano narastanie[...] . Przed przekazaniem na OIOM wystąpiło[...] – chory zmarł dnia [...] r. Na podstawie obrazu klinicznego i badań pracownianych wykonanych w Oddziale [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych przesłał skierowanie na badania w celu pośmiertnego rozpoznania choroby zawodowej do Poradni Chorób Zakaźnych i Inwazyjnych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Wspomniany Ośrodek, po przesłaniu mu w dniu [...] r. karty oceny narażenia zawodowego, w dniu [...] r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu u P. S. choroby zawodowej –[...] , wymienionej pod pozycją nr [...] wykazu chorób zawodowych. Według załączonych dokumentów [...] nie chorowały na [...] wyrywkowe badania serologiczne pod tym kątem były ujemne. Nie można jednak jednoznacznie wykluczyć kontaktu materiału skażonego moczem gryzoni ze skórą lub spojówkami P. S. Mogła to być na przykład ściółka przeniesiona na skórze [...] S. pismem z dnia [...] r. zgłosiła wniosek o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w celu ustalenia warunków mieszkaniowych zmarłego, trybu życia oraz wykonywanych przez niego prac remontowych i w tym celu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków wymienionych w piśmie. Postanowieniem z dnia [...] r. organ odmówił przeprowadzenia dowodu z uwagi na fakt, że wskazane okoliczności nie mają żadnego znaczenia dla prowadzonego postępowania. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła S. , podnosząc, że nie da się wykluczyć że do zakażenia P. S. doszło poza miejscem świadczenia pracy, a ta kwestia została w ocenie sprawy pominięta. Zdaniem skarżącej, decyzja z dnia[...] r. o stwierdzeniu choroby zawodowej została wydana przedwcześnie, co uzasadniałoby jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż od orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r. o rozpoznaniu choroby zawodowej skarżąca w dniu [...] r. złożyła wniosek o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, tj. Instytut Medycyny Pracy. Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia może wystąpić pracownik lub były pracownik, jednak nie ma takich uprawnień zakład pracy. Organ odwoławczy zwrócił się jednak do Instytutu Medycyny Pracy o analizę dokumentacji w kierunku choroby zawodowej zmarłego w jednostce orzeczniczej II stopnia. Wspomniany Instytut, traktując wniosek jako prośbę o dodatkową konsultację w oparciu o opinię lekarza specjalisty chorób zakaźnych, posiadaną dokumentację lekarską uzupełnioną o analizę warunków bytowych zmarłego w okresie poprzedzającym zachorowanie – podtrzymał stanowisko zwarte w orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] r. o rozpoznaniu choroby zawodowej. Zdaniem Instytutu, zamieszczone w dokumentacji zaświadczenie mówiące o ujemnych wynikach badań serologicznych w kierunku zachorowania na leptospirozę wyrywkowo badanych krów stanowi jedynie o braku zakażenia/ zachorowania tych konkretnych zbadanych zwierząt i jest jedynie domniemaniem braku obecności bakterii [...] w środowisku, nie może jednak stanowić podstawy do bezwzględnego wykluczenia obecności tych bakterii w zakładzie pracy zajmującym się hodowlą [...] . Brak rozpoznanych zachorowań wśród pracowników wskazuje, że nie przebyli oni jawnej klinicznie choroby rozpoznanej jako [...] . Wśród ludzi większość zachorowań przebiega bezobjawowo lub skrycie i bywa nie rozpoznawana. W odpowiedzi na dodatkowe pytania Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy poinformował, że określenie [...] nie jest możliwe, wobec czego Ośrodek podtrzymuje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo, Instytut Medycyny Pracy, na pytanie wymienionego organu wskazał, że zgodnie z definicją choroby zawodowej, jest nią choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Podkreślił, że bezspornym jest, iż pracując w S. , P. S. mógł być narażony na ryzyko zarażenia [...]. Zgodnie z aktualną wiedzą, wśród grupy zawodów związanych ze zwiększonym ryzykiem na zachorowanie na [...]wymienia się m.in. pracowników pracujących ze zwierzętami hodowlanymi, w tym [...] Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 października 2010 r. organ odwoławczy stwierdził, że przesłanie decyzji do pracodawcy, u którego pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, nie stanowi wskazania zakładu pracy, w którym doszło do zachorowania, gdyż organy inspekcji sanitarnej mają jedynie kompetencje do ustalenia, gdzie występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia. Zakład pracy nie jest zaś zobowiązany do ponoszenia świadczeń na rzecz pracownika, u którego stwierdzono chorobę zawodową – w takiej sytuacji pracownikowi przysługują świadczenia należne z ubezpieczenia społecznego. Podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy a powstałymi objawami, przy czym rozpoznana jednostka musi być ujęta w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. W niniejszym przypadku można z wysokim prawdopodobieństwem wskazać, że P. S. był narażony podczas swojej pracy zawodowej na kontakt z czynnikami biologicznymi mogącymi wywołać choroby [...] Z uwagi na to, że nie można wykluczyć kontaktu materiału skażonego ze skórą lub spojówkami wymienionego, stwierdzono że istnieją przesłanki kliniczne i epidemiologiczne pozwalające na rozpoznanie choroby zawodowej. Skargę na ww. decyzję wywiodła S. , wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako niezgodnych z prawem, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2351 Kodeksu pracy w zw. z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez arbitralne uznanie, że P. S. był narażony podczas swojej pracy zawodowej na kontakt z czynnikami biologicznymi mogącymi wywołać choroby [...] i istnieje podstawa do stwierdzenia choroby zawodowej, mimo że w tym zakresie nie występują jakiekolwiek dowody taką ocenę potwierdzające, - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa i niepodjęcie niezbędnych czynności w celu wyjaśnienia faktycznych przyczyn stwierdzenia występowania u P. S. choroby zawodowej, - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i 78 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z zeznań zawnioskowanych świadków, - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie niekompletnego materiału dowodowego, - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione z podaniem w tym zakresie przesłanek i nieokreślenie przepisów prawnych, na których oparte zostało rozstrzygnięcie. Zdaniem skarżącej, chorobę można uznać za chorobę zawodową wtedy gdy: 1) znajduje się ona w wykazie chorób zawodowych, 2) w środowisku pracy występują (występowały) czynniki szkodliwe dla zdrowia, ewentualnie szkodliwy dla zdrowia jest sposób wykonywania pracy, 3) czynniki lub szkodliwy sposób wykonywania bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem wywołały chorobę. W przedmiotowej sprawie została spełniona tylko pierwsza przesłanka, a mianowicie obecność zdiagnozowanej u P. S. choroby –[...] – w wykazie chorób zawodowych w pozycji [...] . Nie zostało natomiast wykazane ani przez organ I instancji ani też organ odwoławczy, że schorzenie zostało wywołane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, które występowałyby w środowisku pracy lub w związku ze sposobem jej wykonywania, mimo prowadzenia postępowania odwoławczego przez kilkanaście miesięcy. Przy ocenie całokształtu niniejszej sprawy całkowicie pominięto warunki życiowe P. S. , a w szczególności jego sytuację mieszkaniową i wykonywanie przez niego innych czynności, poza tymi, które wynikały z obowiązków zawodowych. W ocenie skarżącej, kluczowe znaczenie w tym zakresie mógł mieć dowód z zeznań świadków na ww. okoliczność, o przeprowadzenie którego wnosił pełnomocnik skarżącej w piśmie z [...] r. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego który stwierdził, że przeprowadzenie tego dowodu nie miało żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Skarżąca podkreśliła, że przy dokonywaniu oceny niniejszej sprawy pominięto również fakt, że ani przed zachorowaniem P. S. , ani po tym zdarzeniu, nie miały miejsca w S. żadne zachorowania innych osób na[...] , przy czym hodowla [...] Za nieuzasadnione należy, zdaniem skarżącej, uznać stanowisko organu II instancji, że do zakażenia leptospirozą doszło w związku z wykonywaniem przez wymienionego obowiązków zawodowych. Do zakażenia mogło bowiem dojść poza miejscem wykonywania pracy i bez związku z jej wykonywaniem. Pojęcie "wysokie prawdopodobieństwo", o którym mowa w art. 2351 Kodeksu pracy odnosi się do zakładu pracy jako środowiska, w którym znajdują się czynniki zagrażające zdrowiu pracownika. Ta przesłanka w sprawie niniejszej jednak nie wystąpiła skoro nigdy, ani w okresie przed zachorowaniem wspomnianego pracownika ani po tym zdarzeniu nigdy nie wystąpiły w środowisku jego pracy przypadki chorób zawodowych. Brak jest zatem podstaw do uznania, że wywołały je czynniki zawodowe – w tym przypadku nie były one związane z zatrudnieniem i występowały poza środowiskiem pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu i nie zgadzając się z zarzutami skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.). W ocenie Sądu, skarga S. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502), za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235 ² powołanej ustawy). Wykaz chorób zawodowych, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a także podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367). Zgodnie z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia (w brzmieniu aktualnym w dacie wszczęcia przedmiotowego postępowania) właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 ze zm.), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych wskazanych w tym rozporządzeniu. Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 cytowanego rozporządzenia). Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 wspomnianego rozporządzenia). W niniejszej sprawie podstawą do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej było orzeczenie lekarskie nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] r., w którym rozpoznano schorzenie znajdujące się w obowiązującym wykazie chorób zawodowych w poz. [...] - choroby [...] W uzasadnieniu orzeczenia WOMP wskazał, że P. S. w okresie od [...] r. (do jest do daty śmierci) pracował jako [...] w S. Do jego obowiązków należało [...] Krowy[...] . Pracował w fartuchu, czapce i butach gumowych, nie używał rękawiczek – nie było takiego wymogu. Jego praca polegała na [...] . Wymieniony wstępnie opłukiwał także używane ściereczki jak również spłukiwał[...] . WOMP przyjął, że zgodnie z załączonymi dokumentami[...] zaś ferma posiada stacje bajtowe chroniące pomieszczenia przed dostępem gryzoni z zewnątrz. Na podstawie dokumentacji medycznej ustalono ponadto, że wymieniony pracownik został przyjęty do oddziału [...] r. ze skargami na[...] . Choroba rozpoczęła się pięć dni wcześniej w sposób nagły,[...] . Przy przyjęciu[...] . W badaniach obserwowano wysokie parametry[...] . Leczony[...] . Został zakwalifikowany na OIOM, jednak przed przekazaniem wystąpiło[...] . Mimo [...] kliniczny pokrywa się w tym wypadku z klasycznym opisem [...] W analizowanym przypadku[...] . Nie można jednak wykluczyć kontaktu materiału [...] Tym materiałem mogła być np.[...] . W pracy [...] nie używają rękawiczek, co mogło przyczynić się do powstania zakażenia. Jak już wskazano powyżej, zgodnie z przepisami rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., jedynie pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Wniosku takiego nie może zatem złożyć pracodawca. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni – żona zmarłego pracownika nie złożyła takiego wniosku, jednakże zgodnie z § 8 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny korzystając z powyższych możliwości zwrócił się o dodatkowe informacje do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Odpowiadając na pytania tego organu, WOMP podtrzymał decyzję o rozpoznaniu choroby zawodowej u P. S. Zwrócił przy tym uwagę, że celem postępowania było ustalenie czy pacjent mógł ulec zakażeniu [...] w środowisku pracy a nie przeprowadzenie śledztwa dotyczącego innych możliwości zakażenia, w tym dokonanie oceny warunków życia zmarłego. Dodatkowo zaznaczył, że źródłem zachorowania na [...] mogą być nie tylko[...] . Zdaniem Ośrodka, nie można wykluczyć kontaktu z [...] w środowisku pracy zmarłego zatem przyjęto, że sam kontakt z [...] jest wystarczający a warunki pracy takie zagrożenie stwarzały. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dodatkowo uzyskał informację z Polskiego Stowarzyszenia Pracowników Dezynfekcji, Dezynsekcji i Deratyzacji, że istotą zabezpieczenia obiektu przed gryzoniami jest niedopuszczenie tych szkodników do obiektu oraz jak najszybsza identyfikacja zagrożenia w przypadku przedostania się gryzoni do obiektu. Nie ma jednak mowy o gwarancji całkowitej eliminacji gryzoni z terenu objętego zabezpieczeniem. Wynika to z dużej mobilności gryzoni oraz różnorodności dróg ich migracji. Oprócz gryzoni, główny rezerwuar i źródło zakażenia stanowią: bydło, psy, świnie czy lisy. Z tego powodu przyjmuje się powszechnie, że do zawodów najbardziej narażonych na infekcją należą pracownicy zajmujący się hodowlą zwierząt, rolnicy, pracownicy zajmujący się utrzymaniem sieci kanalizacyjnej czy hydraulicy. Wspomniany organ uzyskał także dane dotyczące warunków bytowych zmarłego (nadesłane przez pełnomocnika wnioskodawczyni), z których wynika, że w domu w którym zamieszkiwał on, nie były hodowane żadne zwierzęta domowe. Na terenie posesji nie było prowadzone gospodarstwo hodowlane gdzie byłyby zwierzęta gospodarskie np. krowy, drób, świnie, konie. Otoczenie zmarłego oraz miejsca, które odwiedzał nie mogły narazić go na kontakt ze zwierzętami hodowlanymi bądź szczurami, od których mógłby zarazić się chorobą odzwierzęcą tj. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się ponadto w przedmiotowej sprawie o opinię w trybie konsultacji do Instytutu Medycyny Pracy im. [...] W sporządzonej w dniu [...] r. opinii wskazano, że zamieszczone w dokumentacji zaświadczenie mówiące o ujemnych wynikach badań serologicznych w kierunku zachorowania na [...] wyrywkowo badanych [...] stanowi jedynie o braku zakażenia/ zachorowania tych konkretnych zbadanych zwierząt i jest wyłącznie domniemaniem braku obecności bakterii [...] w środowisku, nie może jednak stanowić podstawy do bezwzględnego wykluczenia obecności tych bakterii w zakładzie pracy zajmującym się hodowlą [...] . Wśród ludzi większość zachorowań przebiega bezobjawowo lub skrycie i nie bywa rozpoznawana. Inni zatrudnieni pracownicy mogli nigdy nie zetknąć się w trakcie pracy zawodowej w S. z rzeczoną bakterią, bądź mogli zetknąć się z nią ale nie musiało dojść do zakażenia, mogło też wystąpić [...] Z całości zebranego i przeanalizowanego materiału jednoznacznie wynika, że w owym czasie konsultowany nie mógł stykać się z materiałem potencjalnie zakaźnym skażonym[...] . w innym miejscu niż zakład pracy. W związku z powyższym z przeważającym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że są uzasadnione podstawy do rozpoznania choroby zakaźnej – [...] jako choroby zawodowej. Instytut podzielił stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim jednostki orzeczniczej I stopnia (WOMP[...] ). W uzupełnieniu powyższej opinii wskazał także, że jest oczywiste, iż w chwili obecnej określenie [...] nie jest możliwe. Ryzyko zakażenia się zmarłego [...] w warunkach domowych było znikome. Należy przyjąć, że choroba była spowodowana warunkami świadczonej przez niego pracy, której charakter sprzyja zakażeniom omawianym patogenem. Dlatego w niniejszym przypadku spełniona jest ta część definicji choroby zawodowej, mówiąca o wysokim prawdopodobieństwie powstania schorzenia w wyniku działania czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W tym miejscu należy zaznaczyć, że orzeczenia lekarskie, wydane w toku postępowania dotyczącego rozpoznania choroby zawodowej przez jednostki medyczne, mają wartość dowodową opinii biegłego (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 9/11). Wydane orzeczenie lekarskie wiąże zatem organy orzekające w sprawie, o ile spełnia ono wymogi konieczne z punktu widzenia art. 84 K.p.a. (zob. wyroki NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 64/11 i z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1548/10). Orzeczenie lekarskie musi więc wszechstronnie i przekonująco wyjaśniać wszystkie kwestie i wątpliwości. Nadto, jednostka uprawniona do rozpoznawania chorób zawodowych uzasadniając merytorycznie zajęte stanowisko, powinna w swojej opinii odnieść się nie tylko do wyników badań przeprowadzonych w tej jednostce, ale również do innych dowodów. Zgodnie z prawem tylko właściwie uzasadniona opinia lekarska może być powołana jako podstawa wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Jeżeli orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 713/11). W braku takiej opinii (lub sprzecznie z nią) organ administracji nie może dokonywać rozpoznania choroby we własnym zakresie i ustalić czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Wydane w niniejszej sprawie orzeczenie lekarskie oraz pisma jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia jak również opinia wydana w trybie dodatkowej konsultacji przez jednostkę orzeczniczą II instancji, w których ustosunkowano się do wątpliwości zgłaszanych przez zakład pracy, zostały uzasadnione w sposób obiektywny i przekonujący. W tej sytuacji polemika skarżącej z ustaleniami wynikającymi z tych dokumentów nie może być skuteczna. Jak już wyżej podniesiono, orzeczenie lekarskie jest jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r., sygn. OPS 3/02, ONSA 2003/1/4). Skarżąca zarzuciła, że w sprawie zaniechano ustaleń jakie były faktyczne przyczyny stwierdzenia występowania u P. S. choroby zawodowej, nie wykluczono możliwych pozazawodowych przyczyn (środowisko miejsca zamieszkania i pozazawodowej działalności), które mogły wywołać u pracownika skarżącej chorobę – [...] . Odnosząc się do tych zarzutów stwierdzić należy, że do zadań jednostek orzeczniczych nie należy prowadzenie badań mających na celu ustalenie pozazawodowych przyczyn zdiagnozowanego schorzenia. Lekarze orzekający nie prowadzą bowiem diagnostyki w kierunku wskazania, co jest przyczyną obserwowanego u danego pacjenta schorzenia, lecz badają czy może ono mieć tło zawodowe (zob. m.in. wyrok NSA z 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 654/12). Ponadto, jak już wyżej wskazano, orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia strony kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich. Z tych względów ustalanie rzeczywistej przyczyny wystąpienia stwierdzonego schorzenia nie było zadaniem zarówno jednostki orzeczniczej, jak i organów inspekcji sanitarnej (zob. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 424/13, CBOSA). Wbrew stanowisku skarżącej, nie było zatem warunkiem koniecznym stwierdzenia u jej pracownika choroby zawodowej – wskazanie konkretnego źródła zakażenia [...] Wystarczające jest bowiem ustalenie, że był on narażony na ryzyko zakażenia się nimi w miejscu pracy w S. . Powyższemu ustaleniu nie przeczy – wbrew oczekiwaniom skarżącej – okoliczność, że u tego pracodawcy nie stwierdzono zachorowań na [...] Zważywszy bowiem na to, że wśród ludzi większość zachorowań przebiega bezobjawowo lub skrycie i nie bywa rozpoznawana, oczywistym jest, że nieodnotowanie przypadku zachorowania na [...] nie dowodzi, iż do takiego zachorowania w rzeczywistości nie doszło (a jedynie, że takiego zachorowania nie ujawniono – np. z powodu bezobjawowego przebiegu). Natomiast dokumentacja wskazująca na ujemne wyniki badań serologicznych w kierunku zachorowania na [...] wyrywkowo badanych [...] dowodzi jedynie braku zakażenia (zachorowania) tych konkretnych badanych zwierząt – nie zaś wszystkich zwierząt i nie stanowi podstawy do bezwzględnego wykluczenia obecności tych bakterii w zakładzie pracy – zwłaszcza, że źródłem zakażenia w tym wypadku mogą być nie tylko [...] ale także gryzonie. Okoliczność, że pracodawca starając się zabezpieczyć miejsce pracy przed gryzoniami wprowadził stacje bajtowe nie wyklucza ich obecności, a to z tego względu, że nie dają one gwarancji całkowitej eliminacji gryzoni z terenu objętego zabezpieczeniem (pismo Polskiego Stowarzyszenia Pracowników Dezynfekcji, Dezynsekcji i Deratyzacji z dnia [...] r.). Według piśmiennictwa, charakter pracy wykonywanej przez P. S. – dojarza – sprzyja zakażeniom omawianym patogenem, natomiast z przyczyn oczywistych (wymieniony zmarł [...] ), nie jest obecnie możliwe porównanie wyników badań (z określeniem serotypów) z materiału pobranego od zmarłego pracownika i każdej sztuki bydła. Należy także w pełni zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r. (II SA 372/82), zgodnie którym "dla uznania choroby zawodowej wystarczy ustalenie, że choroba ta mieści się w wykazie chorób zawodowych i została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie, a zatem wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że warunki te w danym przypadku je spowodowały. Oczywiście nie wyklucza to możliwości udowodnienia, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę – powstanie jej w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia – jednak nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową". Podkreślić należy, że wszystkie istotne – w świetle art. 2351 Kodeksu pracy - okoliczności faktyczne, zostały ustalone na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego, organy inspekcji sanitarnej zasadnie oceniły, że P. S. w miejscu wykonywania pracy był narażony na zarażenie się[...] . Stanowisko to zostało rzeczowo i logicznie umotywowane, o czym była już mowa powyżej. Bezzasadne są zatem zarzuty naruszenia art. 7, art. 77, 78 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W sprawie wyjaśniono bowiem kwestię związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym a stwierdzonym schorzeniem pracownika skarżącej (w oparciu o zgromadzone dowody, które szczegółowo omówiono). Raz jeszcze należy podkreślić, że wystarczające jest stwierdzenie wspomnianego narażenia, natomiast nie jest konieczne wykazanie gdzie konkretnie doszło do zakażenia. Należy przy tym zaznaczyć, że strona w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej nie może oczekiwać od organu administracji prowadzenia postępowania dowodowego tak długo, aż jego efekt będzie zgodny z jej oczekiwaniami. Istotą postępowania dowodowego jest bowiem ustalenie stanu faktycznego sprawy, a ten w kontrolowanym postępowaniu został prawidłowo ustalony. Słuszne przy tym, organ I instancji odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków zawnioskowanych w piśmie z dnia 7 stycznia 2013 r. skoro miały dotyczyć wyłącznie warunków mieszkaniowych zmarłego czy prowadzonych przez niego prac remontowych i jako takie nie miały znaczenia dla sprawy. Pomijając okoliczność, że wniosek dowodowy został sformułowany niezwykle ogólnikowo (wskazano 6 świadków bez jakiegokolwiek określenia, który świadek na jaką konkretnie okoliczność miałby być przesłuchany, kim jest dla zmarłego i jakie wiadomości może posiadać), to nie sprecyzowano w nim, w jaki sposób relacje świadków dotyczące np. prowadzonych przez zmarłego prac remontowych mają dowodzić, że w ich trakcie doszło do zarażenia. Taki sposób sformułowania wniosku wskazuje na to, że nie wynika on z konkretnych wątpliwości skarżącej lecz stanowi próbę poszukiwania jakichkolwiek dowodów potwierdzających możliwość zakażenia w innym miejscu niż miejsce pracy – np. w miejscu zamieszkania (choć skarżąca nie wskazuje na jakikolwiek przypadek zachorowania na [...] wśród osób zamieszkujących ze zmarłym czy przebywających w miejscu jego zamieszkania). Na marginesie jedynie należy dodać, że z treści pisma pełnomocnika wnioskodawczyni (żony zmarłego) wynika, że w jego domu nie były hodowane żadne zwierzęta, na terenie posesji nie było prowadzone gospodarstwo hodowlane, gdzie byłyby zwierzęta gospodarskie – np. krowy, drób, konie, świnie. Otoczenie zmarłego oraz miejsca, które odwiedzał nie mogły narazić go na kontakt ze zwierzętami hodowlanymi bądź szczurami, od których mógłby zarazić się chorobą odzwierzęcą, tj. [...]. Wobec powyższego, skoro w niniejszej sprawie z wydanego orzeczenia lekarskiego wynikało wprost, że zdiagnozowane u pracownika skarżącej schorzenie –[...] , wymienione w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, związane było z narażeniem w środowisku pracy, to prawidłowo w zaskarżonej decyzji stwierdzono chorobę zawodową. Organy administracji nie mogły wbrew treści orzeczeń lekarskich uznać, że choroba ta spowodowana była innymi czynnikami, niż wykonywana przez pracownika skarżącej praca zawodowa. Jak już wyżej wskazano, organy inspekcji sanitarnej nie rozstrzygają kwestii tego, gdzie konkretnie doszło do powstania schorzenia mającego związek z narażeniem zawodowym lecz jedynie mają za zadanie ocenić czy w danym miejscu pracy doszło do narażenia z uwagi na warunki wykonywania pracy, ewentualnie do narażenia zawodowego w związku ze sposobem wykonywania pracy. Wprawdzie na podstawie § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., organ inspekcji sanitarnej przesyła decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Przesłanie decyzji nie stanowi jednak wskazania zakładu pracy, w którym doszło do zachorowania, gdyż organy inspekcji sanitarnej mają jedynie kompetencje do ustalenia, gdzie występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia. Zakład pracy, będący adresatem decyzji, nie staje się automatycznie zobowiązanym do świadczeń z tytułu choroby zawodowej, gdyż zagadnienie odpowiedzialności odszkodowawczej pozostaje poza właściwością organów inspekcji sanitarnej, a do rozpoznawania tego rodzaju spraw są powołane sądy powszechne (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2001r. sygn. akt I SA 1780/00, Lex nr 77662,: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 lipca 2008r., sygn. akt IV SA/Gl 330/08; wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 października 2010r., III SA/Łd 272/10, dostępne w CBOIS). Reasumując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego, jak również decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające ich uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W związku z powyższym, skargę jako niezasadną, należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.