I OSK 2842/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-05-25
Skład orzekający: Marzenna Linska-Wawrzon, Iwona Bogucka, Grażyna Staniszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak oryginału decyzji administracyjnej, a jedynie jej niepotwierdzona kserokopia, stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., zwłaszcza gdy decyzja ta funkcjonowała w obrocie prawnym i była przedmiotem licznych postępowań administracyjnych i sądowych?Ratio decidendi
Brak oryginału decyzji administracyjnej, a jedynie jej niepotwierdzona kserokopia, nie stanowi samoistnej przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Jeśli decyzja, nawet w formie kserokopii, funkcjonowała w obrocie prawnym i była podstawą licznych postępowań administracyjnych i sądowych, można uznać jej istnienie i wywodzenie z niej skutków prawnych. Dopiero udowodnione fałszerstwo dokumentu może stanowić podstawę do wznowienia postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1982 r. dotyczącej oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Skarżący podnosił, że decyzja istnieje jedynie w formie niepotwierdzonej kserokopii, a jej oryginał zaginął lub nigdy nie został wydany. Organy administracji oraz WSA uznały, że funkcjonowanie kserokopii decyzji w obrocie prawnym i jej uwzględnianie w licznych postępowaniach administracyjnych i sądowych świadczy o jej istnieniu i wywoływaniu skutków prawnych, a brak oryginału nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności. Skarżący złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Grażyna Staniszewska Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 1310/14 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1310/14, oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2014 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w Krakowie z dnia [...] listopada 1982 r. nr [...] oddającej w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat licząc od daty zawarcia umowy notarialnej Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej w Krakowie nieruchomości państwowe położone w adm. P. b. gm. kat. Kurdwanów obręb [...].
W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że okoliczność, iż decyzja administracyjna funkcjonuje w postaci "ksera" niepotwierdzonego za zgodność z oryginałem nie przesądza, że decyzja taka nie funkcjonuje w obrocie prawnym. Toczące się postępowania przed organem I i II instancji, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (sygn. I OSK 668/08), a nadto przed sądami powszechnymi postępowania, odnoszące się (bezpośrednio czy pośrednio) do decyzji Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w Krakowie z dnia [...] listopada 1982 r. wskazują na funkcjonowanie kwestionowanej decyzji w obrocie prawnym. Ustalenie powyższego przesądziło o możliwości wszczęcia w stosunku do takiej decyzji postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Brak oryginału decyzji i występowanie jej, jako ksera nie decyduje natomiast o stwierdzeniu jej nieważności. Po zbadaniu kwestionowanej decyzji Kolegium nie dopatrzyło jednocześnie wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.
J. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł, że organy administracji państwowej oraz sądy powszechne, dysponując niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopią decyzji działały w przekonaniu i w pełnym zaufaniu do pełnomocnika spółdzielni, iż posiada on - lub spółdzielnia - oryginał decyzji. Wszelkie te postępowania sądowe i administracyjne toczyły się przed istotnymi ustaleniami przeprowadzonych kwerend, z których niezbicie wynika, iż archiwa i inne instytucje nie posiadają akt przedmiotowej decyzji, ani też żadnego śladu jej wydania. Nie istnieje więc jakikolwiek prawomocny wyrok, czy też decyzja administracyjna, która przesądzałaby, iż kwestionowana decyzja winna znajdować się w obrocie prawnym. Nie można też wykluczyć, że podmiot dysponując oryginałem modyfikuje go, przerabia, a następnie przedkłada go przed organami administracji państwowej czy też przed sądami powszechnymi. Nie można zatem udowodnić, że niepotwierdzone ksero nie jest zgodne co do treści z oryginałem, gdyż go nie ma. Autor odwołania podniósł też, że prokuratura nie zajmowała się decyzją nr MZGT-II 8224-21/79. W kolejnych pismach J. S. domagał się, aby SKO w Krakowie zobowiązało pełnomocnika spółdzielni mieszkaniowej do przedłożenia oryginału kwestionowanej decyzji. Wnioskodawca przedłożył też Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie - Wydział I Cywilny z dnia 28 stycznia 2014 r. (sygn. akt I ACa 1351/13), w którym, jak wskazuje, Sąd definitywnie odmówił Spółdzielni Mieszkaniowej "Kurdwanów Nowy" wszelkich praw do posiadania budynku, którego wnioskodawca był inwestorem w 1987 r. na mocy stosownych pozwoleń wydanych przez Urząd Miasta Krakowa, a który użytkuje do chwili obecnej. Wnioskodawca zarzucił także, że poprzednie postępowania o sygnaturach [...] oraz [...] prowadzone były w sposób stronniczy. Na stronniczość Kolegium wskazuje również fakt, pominięcia wyników z przeprowadzonych kwerend przez Wydział Skarbu Urzędu Miasta Krakowa i Sąd Okręgowy w Krakowie, a także pominięcie ustaleń prokuratury.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymało w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie.
Kolegium podkreśliło, że stwierdzony brak oryginału decyzji nie przesądza jednocześnie, że decyzja taka nie funkcjonuje w obrocie prawnym. Niewątpliwie bowiem decyzja funkcjonująca jako ksero, będąca aktualnie uzewnętrzniona w tej formie, którą dysponują zarówno strony, jak i organy administracji publicznej, sądy i która była w przeszłości przedmiotem postępowań administracyjnych czy sądowych - pozostaje aktem wywierającym dla tych stron skutki prawne. Negatywne wyniki przeprowadzonych kwerend na okoliczność braku oryginału decyzji i braku akt sprawy nie przesądzają, że taka decyzja nie została nigdy wydana. Nie przesądzają też, że ksero, którym posługiwały się strony powstało w wyniku przerobienia czy podrobienia innego dokumentu.
Prowadzone postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne, które pośrednio lub bezpośrednio odnosiły się do decyzji Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w Krakowie z dnia [...] listopada 1982 r. nr [...] dowodzą, że decyzja ta funkcjonowała w obrocie prawnym. Ustalenie takiego funkcjonowania decyzji w obrocie prawnym pozwala na wszczęcie i przeprowadzenie w stosunku do niej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Nie przesądza natomiast, że istnieją postawy do stwierdzenia jej nieważności. Po dokonanej kontroli treści tej decyzji Kolegium stwierdziło, że nie zaistniała żadna z przesłanek, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. W szczególności podstawą taką nie jest fakt funkcjonowania decyzji w obrocie prawnym jedynie w formie ksero, której zgodności z oryginałem obecnie potwierdzić nie można oraz ze względu na domniemanie wnioskodawcy o możliwości przestępnego wytworzenia tej decyzji lub jej przerobienia. Okoliczności te nie wypełniają bowiem żadnej z przesłanek uregulowanych w art. 156 k.p.a. Ewentualna fałszywość dowodu, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, czy też wydanie decyzji w wyniku przestępstwa, na które powołuje się wnioskodawca, nie należą do katalogu przesłanek z tego przepisu.
J. S. w skardze od powyższej decyzji podniósł, że przedmiotowe postępowanie dotyczyło decyzji, która nie została wydana. Przepis art. 156 § 1 k.p.a. można zastosować jedynie do decyzji występującej w postaci oryginału, lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem ksera. Tymczasem wszystkim instytucjom umknęło uwadze, że ksero to nie jest potwierdzone z oryginałem. Instytucjom tym nie były znane wyniki kwerend prowadzonych na okoliczność istnienia oryginału decyzji i akt sprawy. Decyzja nie była nawet w części wykonana, nie była też podstawą wykonawczego wyroku.
W odpowiedzi na skargę SKO w Krakowie wniosło o jej o oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku zaznaczył, że przedmiotem postępowania administracyjnego była ocena, czy decyzja Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w Krakowie z [...] listopada 1982 jest dotknięta wadą powodującą jej nieważność. Skarżący inicjując postępowanie wskazywał na brak oryginału decyzji i jej występowania jedynie w postaci kserokopii, niepotwierdzonej za zgodność z oryginałem.
Dalej Sąd podał, że decyzja Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w Krakowie z dnia [...] listopada 1982 r. nr [...] była już wcześniej przedmiotem postępowania w sprawie jej uchylenia w trybie art. 162 § 2 k.p.a. Decyzją z dnia 4 września 2007 r. SKO w Krakowie uchyliło decyzję organu I instancji w całości oraz orzekło w ten sposób, że odmówiło uchylenia decyzji MZGT w Krakowie z dnia [...] listopada 1982 r. na podstawie art. 162 § 2 k.p.a. WSA w Krakowie w wyroku z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. II SA/Kr 1195/07 oddalił skargę na tę decyzję, a NSA wyrokiem z dnia 2 września 2009 r., sygn. I OSK 668/08 oddalił skargę kasacyjną. Skutki decyzji z dnia [...] listopada 1982 r. są również przedmiotem postępowania przed Sądem Okręgowym w Krakowie o zobowiązanie Gminy Miejskiej Kraków do złożenia oświadczenia woli (sprawa sygn. akt I C 1862/05).
W tej sytuacji zdaniem Sądu przedmiotowa decyzja pozostaje w obrocie prawnym i wywołuje określone w niej skutki prawne, korzystając z domniemania prawidłowości.
Oceniając, czy zachodziły podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Sąd stwierdził, że przesłanki nie zostały spełnione, wobec czego prawidłowo orzeczono o odmowie stwierdzenia nieważności. Przesłanki stwierdzenia nieważności, wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. obejmują wyłącznie tego rodzaju wadliwości decyzji, które tkwią w niej już od momentu wydania. W ocenie Sądu brak jest podstaw by twierdzić, że oryginał decyzji nigdy nie istniał. Na jej kopii znajdującej się w aktach sprawy administracyjnej widnieje kopia pieczęci (nagłówkowej oraz imiennej) oraz własnoręcznego podpisu osoby wydającej decyzję. Trudno więc zgodzić się ze skarżącym, że "postępowanie dotyczyło decyzji, która nie została wydana". Faktycznie zagubiono oryginał decyzji, co niewątpliwie musiało nastąpić w jakiś czas po jej wydaniu. Nie sposób przyjąć, że zagubienie oryginału decyzji odpowiada którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Ewentualna ocena wiarygodności kopii takiej decyzji stanowi natomiast element postępowania dowodowego.
Sąd zauważył, że kategorię decyzji nieistniejących, tzw. nieaktów (na które powołuje się skarżący), definiuje się jako nienakierowane na wywołanie jakichkolwiek skutków prawnych zjawisko faktyczne, którego nie można przypisać organowi administracji publicznej, a jednocześnie które stwarza w sferze zewnętrznej pozór istnienia aktu administracyjnego. Podkreśla się przy tym, że niedopuszczalne jest uznanie za nieakt jakiegokolwiek aktu pochodzącego od organu administracji publicznej lub innego podmiotu posiadającego zdolność do wydawania aktów administracyjnych. Oparcie skargi na koncepcji nieaktu prowadzi do sprzeczności , bowiem nie można do niego stosować art. 156 § 1 k.p.a., w którym mowa o podstawach stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia.
Z wymienionych wyżej względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
J. S. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania, a mianowicie: art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 76 a § 1, 77 § 1 oraz 80 K.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego.
Zdaniem skarżącego rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] powinno zostać poprzedzone postępowaniem dowodowym, którego celem byłoby ustalenie w pierwszej kolejności czy decyzja ta faktycznie została wydana i jaka była jej rzeczywista treść. Na podstawie materiału dowodowego sprawy nie można jednak w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości stwierdzić, czy doszło do wydania decyzji będącej przedmiotem postępowania, nie ma bowiem na to bezpośrednich dowodów. Przede wszystkim: nie istnieje oryginał tej decyzji (a przynajmniej nie został on nigdzie ujawniony), a akt opatrzony takim numerem, wydany w tej konkretnej dacie i określonej treści nie został wymieniony w rejestrze wydanych decyzji. Kserokopia tej decyzji (nawet jeżeli przyjąć, że odpowiada pierwowzorowi) nie powinna zostać uznana za jedyny dowód w sprawie, który świadczyć by miał o jej istnieniu, co najwyżej mogłaby ona stanowić jeden z dowodów w postępowaniu mającym na celu odtworzenie akt administracyjnych. Istnieje również prawdopodobieństwo, że przedstawiana kserokopia jest kopią nieaktu, przyjęcie takiego stanowiska wymagałoby jednak ustalenia faktycznej treści dokumentu oryginalnego.
Organ prowadzący postępowanie administracyjne, zgodnie z art. 7 i 77 K.p.a. winien w pierwszej kolejności ustalić jaka była treść decyzji, której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności. W przypadku braku możliwości ustalenia tej treści, a to na skutek niedołączenia do akt sprawy oryginału w/w dokumentu winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, gdyż brak jest podstaw do stwierdzenia, że faktycznie istnieje przedmiot postępowania, tj. decyzja o której stwierdzenie nieważności wnosił skarżący. W przypadku stwierdzenia przez organ, że istnieje taki dokument, lecz ma on charakter nieaktu, również winno nastąpić umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
Organ administracji zaniechał obowiązku zebrania materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozważenia, co przełożyło się na nieprawidłowe rozstrzygnięcie. Wobec nie ustalenia treści decyzji będącej przedmiotem postępowania nieważnościowego nie można zatem stwierdzić, czy zaszły przesłanki do stwierdzenia jej nieważności. Fakt, że w innych postępowaniach administracyjnych i sądowych doszło do błędnej oceny materiału dowodowego (poprzez przyjęcie, że kserokopia nie potwierdzona za zgodność z oryginałem jest tożsama z dokumentem, który rzekomo odwzorowuje), nie zwalnia organu z obowiązku dokonania w niniejszym postępowaniu własnych ustaleń i oceny dowodów. Tymczasem, zarówno organ, jak i Sąd uznały, że skoro prowadzone były inne postępowania mające za przedmiot decyzję, o której stwierdzenie nieważności występował wnoszący skargę kasacyjną, to znajdująca się w aktach sprawy kserokopia odpowiada dokumentowi pierwotnemu, który funkcjonuje w obrocie prawnym. Pominięto tu fakt, że w aktach tych spraw również brak jest dokumentu oryginalnego. Tym samym w ramach skargi kasacyjnej winny zostać podniesione zarzuty dotyczące naruszenia zasad postępowania mającego wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj. art. 7, 75 § 1, 76 a § 1, 77 § 1 oraz 80 K.p.a.
Orzecznictwo sądowe i doktryna prawa administracyjnego jednoznacznie zakładają, że status dokumentów mają jedynie oryginały i to one stanowią właściwy i jedynie skuteczny środek dowodowy. Tym samym niepoświadczone urzędowo kserokopie dokumentów w zdecydowanej większości nie mogą stanowić dowodu na to, co jest w nich zapisane.
Kwestię dopuszczalności uznania jedynie kopii za dowód ujął Sąd Najwyższy w jednej ze swoich uchwał, wskazując w uzasadnieniu, że dla uznania kserokopii za dokument prywatny, świadczący o istnieniu oryginału o odwzorowanej w niej treści, niezbędne jest oświadczenie o istnieniu dokumentu o treści i formie odwzorowanej kserokopią. Takim oświadczeniem będzie umieszczone na kserokopii i zaopatrzone podpisem poświadczenie zgodności kserokopii z oryginałem. Dopiero wtedy można uznać kserokopię za dokument prywatny świadczący o istnieniu oryginału o treści i formie w niej odwzorowanej (uchwała SN z 29 marca 1994 r., sygn. akt III CZP 37/94, OSNC 1994/11/206).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonej w niej podstawy.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, Sąd Wojewódzki zasadnie zaakceptował stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zgodnie z którym brak oryginału decyzji poddanej kontroli w trybie nadzwyczajnym nie przesądzał w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie była ona nigdy wydana. Nie było bowiem przeszkód, aby istnienie decyzji wywodzić z faktu funkcjonowania w obrocie prawnym kopii (kserokopii) decyzji, z których określone skutki prawne wyprowadzane były w ramach różnych postępowań administracyjnych i sądowych.
Zgodzić się należało z oceną Sądu Wojewódzkiego, że bezskuteczność przeprowadzonych kwerend dowodzi jedynie tego, że doszło do zaginięcia oryginału decyzji, co nie oznacza, że nie była wydana decyzja właściwego organu administracji jako akt konkretyzujący indywidualne prawa i obowiązki oznaczonych podmiotów.
Niewątpliwie Kolegium rozpoznając sprawę miało podstawy, aby przyjąć za wykazany dowodowo fakt podjęcia przez Miejski Zarząd Gospodarki Terenami w Krakowie decyzji z [...] listopada 1982 r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej w Krakowie nieruchomości państwowych celem wybudowania przez tę Spółdzielnię budynków mieszkalnych, określanych w decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia 2 kwietnia 1981 r.
Jak trafnie stwierdziło Kolegium oraz Sąd Wojewódzki o funkcjonowaniu w obrocie prawnym spornej decyzji (w formie kopii) świadczą przeprowadzone liczne postępowania, które bezpośrednio lub pośrednio odnosiły się do tej decyzji. Mianowicie w toczącej się z wniosku skarżącego sprawie w przedmiocie uchylenia decyzji MZGT z [...] listopada 1982 r. na podstawie art. 162 § 2 kpa zapadła decyzja odmowna Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 4 września 2007 r. oraz wyrok WSA w Krakowie z 28 stycznia 2008 r. II SA/Kr 1195/07 i wyrok NSA z 2 września 2009 r. I OSK 668/08. W uzasadnieniach wymienionych orzeczeń zawarte zostały ustalenia odnoszące się do przedmiotowej decyzji z [...] listopada 1982 r. i faktu zabudowania nieruchomości nią objętymi budynkami spółdzielczymi oraz oddaniu poszczególnych gruntów w użytkowanie wieczyste na podstawie późniejszych aktów notarialnych. Wskazano również na toczące się przed Sądem Okręgowym w Krakowie ([...]) postępowanie z powództwa SM Kurdwanów Nowy przeciwko Gminie Miejskiej Kraków, przy interwencji ubocznej J. S., zawierającego żądanie zobowiązania strony pozwanej do złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego co do określonych działek gruntu.
Ponadto składowi orzekającemu znana jest zawisła przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sprawa o sygn. I OSK 971/14, w której rozstrzygnięcia dotyczące stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z [...] listopada 1982 podejmowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyrokach z 14 czerwca 2010 r. II SA/Kr 469/10, z 15 lutego 2012 r. II SA/Kr 1931/11 i 22 stycznia 2014 r. II SA/Kr 563/13. W podanych orzeczeniach kwestia braku oryginału decyzji była przedmiotem analizy Kolegium i Sądu Wojewódzkiego. Dodatkowo z akt tej sprawy wynika, że toczyło się postępowanie cywilne z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej Kurdwanów Nowy przeciwko J. S. o zapłatę zakończone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2014 r. (IACa 1351/13) w uzasadnieniu którego stwierdzono, że tereny na jakich zrealizowano zabudowę osiedla Kurdwanów zostały przekazane decyzjami Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w Krakowie z 20 grudnia 1980 r. i [...] listopada 1982 r.
W kontekście przytoczonych okoliczności zasadne było wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego co do braku podstaw, by twierdzić, że przedmiotowa decyzja nie była wydana. Niewątpliwie kopie decyzji, którymi posługiwano się w toku przywołanych postępowań administracyjnych i sądowych stanowiły środek dowodowy wskazujący na istnienie decyzji o treści uwidocznionej w kserokopiach złożonych przez strony.
W orzecznictwie sądów administracyjnych niejednokrotnie wyrażony został pogląd, że kserokopia dokumentu urzędowego może być środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym. Nie ulega wątpliwości, że nieuwierzytelniona kserokopia dokumentu urzędowego nie może korzystać z mocy dowodowej oryginału dokumentu. Różnica ich mocy dowodowej polega na tym, że kserokopia właściwie uwierzytelniona korzysta z mocy dokumentu oryginalnego, natomiast brak właściwego uwierzytelnienia powoduje, że dokument taki musi być oceniony w świetle całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2012 r. II GSK 1016/11, wyrok WSA z 6 października 2010 r. II OSK 1508/09, wyrok WSA z 31 stycznia 2014 r. I SA/Kr 1821/13, wyrok WSA z 11 marca 2009 r. IV SA/Wa 1936/08).
W uzasadnieniu uchwały z 29 marca 1994 r. III CZP37/94 Sąd Najwyższy trafnie stwierdził, że skoro tak odpis, jak kserokopia, stanowią odwzorowanie oryginału, tyle tylko, że pierwszy metodą tradycyjną, a druga metodą nowoczesną, to istnieje podstawa do objęcia pojęciem odpisu także kserokopii. Podobnie zatem, jako odpis należy uznać kserokopię za dokument stanowiący dowód istnienia oryginały i dlatego podlegający stosownej ocenie (podobnie NSA w wyroku z 9 sierpnia 2006 r. I OSK 1112/05).
Również na gruncie procedury administracyjnej takie podejście jest uzasadnione zwłaszcza w sytuacji, gdy stwierdzony został brak możliwości odnalezienia oryginału decyzji administracyjnej lub akt sprawy administracyjnej, a przepisy kpa nie zawierają regulacji w razie zaginięcia lub zniszczenia akt, analogicznej jak w przepisach 716 – 729 kpc. W takich przypadkach, zgodnie z art. 75 § 1 kpa, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Wobec powyższego zaakceptować należało stanowisko Kolegium, które w świetle całokształtu materiału dowodowego za udowodniony uznało fakt istnienia przedmiotowej decyzji o treści odwzorowanej w kserokopiach, którymi dysponują strony.
W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia jest też okoliczność, że wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył decyzji z 1982 roku, a zatem upływ przeszło trzydziestu lat niewątpliwie stworzył trudności w postępowaniu dowodowym nakierowanym na odnalezienia akt administracyjnych i oryginału decyzji.
Zaznaczyć należy, że brak oryginału decyzji nie mógł stanowić przesłanki do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy decyzja w formie kserokopii funkcjonuje w obrocie prawnym, a w orzeczeniach podjętych przez organy administracji oraz sądy w różnych postępowaniach zawarte zostały ustalenia odnoszące się do faktu wydania danej decyzji.
Zastrzec również należy, że nie mogły odnieść skutku twierdzenia skarżącego o ewentualnym przerobieniu lub podrobieniu kopii spornej decyzji, skoro taka okoliczność nie została potwierdzona wyrokiem karnym.
Jeżeli jednak okazałoby się, że miało miejsce fałszerstwo dokumentu, które będzie stwierdzone orzeczeniem sądu, to wówczas zaistnieje przesłanka do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa stanowiącym, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe.
Wobec poczynionych uwag zaaprobować należało ocenę Sądu Wojewódzkiego, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie wywiódł, iż organ był uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku, a w konsekwencji do orzeczenia o odmowie stwierdzenia nieważności zakwestionowanej przez skarżącego decyzji.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło