II FSK 3546/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski, po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skarg kasacyjnych G. F., M. J. F., T. F. (następców prawnych M. F.) od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 493/15 odrzucającego skargę G. F. (następcy prawnego M. F.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. postanawia oddalić skargi kasacyjne. 1. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 493/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę G. F. (następcy prawnego M. F.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku) z dnia 7 lipca 2014 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. 2. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 15 lipca 2014 r. M. F. wniósł do sądu pierwszej instancji skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 lipca 2014 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. W związku ze śmiercią skarżącego WSA w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 listopada 2014 r. zawiesił postępowanie. Pismem z dnia 26 lutego 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania, albowiem w ocenie organu ustała przyczyna jego zawieszenia. Do wniosku organ dołączył potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 31 lipca 2014 r. (k. 67 akt). Zgodnie z jego treścią spadkobiercą zmarłego jest żona G. F., natomiast synowie: M. J. F. i T. F. otrzymali w formie zapisu windykacyjnego udziały w przedsiębiorstwie Z. [...]. Postanowieniem z dnia 24 marca 2015 r. sąd pierwszej instancji podjął zawieszone postępowanie. Zarządzeniem z dnia 27 marca 2015 r. wskazano, że stroną skarżącą jest G. F. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 27 marca 2015 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia z pouczeniem, że nieuiszczenie wpisu w terminie spowoduje odrzucenie skargi. Wezwanie doręczono skarżącej w dniu 15 kwietnia 2015 r. (karta 102 akt sądowych). Wobec nieuiszczenia wymaganego wpisu, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej w skrócie "p.p.s.a.") skargę G. F. postanowieniem z dnia 1 czerwca 2015 r. sąd pierwszej instancji odrzucił. 3. Od powyższego orzeczenia G. F., M. J. F. i T. F. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego jednobrzmiące skargi kasacyjne żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym w kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenia doradcy podatkowego). Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym odrzuceniu skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 lipca 2014 r., mimo, że G. F., M. J. F. i T. F. – następcy prawni M. F. (zmarłego w dniu 26 lipca 2014 r.) małżonka (spadkobierca) i synowie (zapisobiercy, którzy otrzymali w zapisie windykacyjnym części przedsiębiorstwa spadkodawcy), nie zostali prawidłowo wezwani do zapłaty wpisu sądowego od skargi, 2) art. 163 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 222 § 1 i § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu postanowienia, w którym sąd pierwszej instancji błędnie ustalił, że zaistniały przesłanki do odrzucenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 lipca 2014 r. ze względu na nieuiszczenie wpisu sądowego, podczas gdy następcy prawni M. F. (zmarłego w dniu 26 lipca 2014 r.) – małżonka i synowie nie zostali prawidłowo wezwani do zapłaty wpisu sądowego od skargi. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 4.1. Prawidłowe rozpoznanie wniesionych w niniejszej sprawie skarg kasacyjnych wymaga na wstępie podkreślenia, że następcami prawnymi zmarłego M. F. - zgodnie z treścią aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 31 lipca 2014 r. – są: spadkobierca G. F. oraz uprawnieni z tytułu zapisu windykacyjnego M. J. F. i T. F. Osoby te są zatem obecnie stroną postępowania sądowego (a nie uczestnikami na prawach strony, jak przyjął to sąd pierwszej instancji w stosunku do M. J. F. i T. F.). Wszystkie trzy skargi kasacyjne są zatem dopuszczalne i podlegają rozpoznaniu. 4.2. Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie. W skardze kasacyjnej należy nie tylko wskazać konkretne przepisy, które zostały naruszone (razem z odpowiednimi jednostkami redakcyjnymi), ale także sformułować w sposób jednoznaczny podstawy kasacyjne. Koniecznym elementem prawidłowo sporządzonej skargi kasacyjnej jest także uzasadnienie podstaw kasacyjnych, które polega na wykazaniu, że stawiane zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest bowiem zarzutami skargi kasacyjnej, nie może zastępować strony i precyzować, czy konkretyzować zarzutów, bądź też ich uzasadnienia (por. np. wyroki NSA: z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 97/08; z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt I FSK 306/08; z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 241/08; z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1951/07; z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I FSK 1663/09; z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1667/09 oraz z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1387/09 i II FSK 1389/09; publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"). Te ogólne uwagi były konieczne wobec dostrzeżonych wad wszystkich skarg kasacyjnych. Błędy te, w kontekście kategorycznej treści art. 183 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiają uwzględnienie wniesionych środków odwoławczych. Zarzuty skarg kasacyjnych zostały bowiem sformułowane w sposób uniemożliwiający odniesienie się do istoty sporu. 4.3. Autor skarg kasacyjnych zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie "polegające na bezzasadnym odrzuceniu skargi [...] mimo, że G. F., M. J. F. i T. F. – następcy prawni M. F. [...] nie zostali prawidłowo wezwani do zapłaty wpisu sądowego od skargi". Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Zgodnie natomiast z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie G. F. jest stroną postępowania, została wezwana do uiszczenia wpisu, w wezwaniu wskazano konsekwencje jego nieuiszczenia. Wobec nieuiszczenia wpisu sąd pierwszej instancji skargę G. F. odrzucił. Z tych względów omawiany zarzut skargi kasacyjnej G. F. jest niezasadny. W zakresie natomiast skarg kasacyjnych M. J. F. i T. F. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że jeżeli pełnomocnik skarżących chciał wykazać błędy w działaniu sądu pierwszej instancji poprzez brak wezwania skarżących do uiszczenia wpisu, należało zarzucić stosowne przepisy p.p.s.a. co do współuczestnictwa kilku skarżących w jednej sprawie. Art. 220 p.p.s.a. kwestii współuczestnictwa w sprawie nie dotyczy, a zatem zarzut ten uznać należy za bezzasadny. 4.4. Z tych samych względów uwzględniony być nie może zarzut naruszenia art. 163 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 222 § 1 i § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie "polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu postanowienia, w którym sąd pierwszej instancji błędnie ustalił, że zaistniały przesłanki do odrzucenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 lipca 2014 r. ze względu na nieuiszczenie wpisu sądowego, podczas gdy następcy prawni M. F. (zmarłego w dniu 26 lipca 2014 r.) – małżonka i synowie nie zostali prawidłowo wezwani do zapłaty wpisu sądowego od skargi". Po pierwsze bowiem, tak sformułowany zarzut oznacza, że jest on jedynie konsekwencją omówionego powyżej zarzutu naruszenia art. 220 p.p.s.a. Po drugie, art. 141 § 4 p.p.s.a. określa wymogi jakim powinno odpowiadać uzasadnienie orzeczenia. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną (por. wyroki NSA: z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 885/14; z dnia 25 września 2015 r., II FSK 1264/15; z 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13; z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13, publik. CBOSA). Dodatkowo należy zauważyć, że niezrozumiałe jest wskazywanie w ramach tego zarzutu art. 222 p.p.s.a. Przepis ten nie dzieli się bowiem na żadne jednostki redakcyjne, nie był również podstawą rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, a zatem jego powołanie wynika z niestaranności pełnomocnika skarżących przy sporządzaniu analizowanych środków odwoławczych. 4.5. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.