II GSK 5274/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-05-15
Skład orzekający: Wojciech Kręcisz, Joanna Sieńczyło-Chlabicz, Barbara Kołodziejczak-Osetek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy prawidłowo unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego z powodu braku indywidualnego charakteru, pomimo istnienia cechy transparentności, która mogła stanowić o jego nowości i atrakcyjności?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję Urzędu Patentowego. Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że Urząd Patentowy dopuścił się istotnych naruszeń przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez błędne ustalenia faktyczne i dowolną ocenę materiału dowodowego. W szczególności, Urząd Patentowy wadliwie ocenił cechę transparentności gondoli jako nieistotną dla oceny indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego, co doprowadziło do naruszenia art. 102 ust. 4 oraz art. 104 w zw. z art. 102 ust. 1 p.w.p.Stan faktyczny
Wnoszący sprzeciw zarzucił Urzędowi Patentowego, że wzór przemysłowy "Gondola wózka" nie spełnia definicyjnych kryteriów z powodu braku widoczności w trakcie zwykłego użytkowania, braku nowości i indywidualnego charakteru. Urząd Patentowy unieważnił prawo z rejestracji wzoru, uznając brak indywidualnego charakteru. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę decyzję, stwierdzając istotne naruszenia przepisów postępowania przez Urząd Patentowy, w szczególności wadliwą ocenę cechy transparentności gondoli. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Urząd Patentowy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2195/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2195/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego: uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1); zasądził od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz [...] kwotę 1617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
I
W dniu 13 lutego 2015 r. do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy, organ) wpłynął sprzeciw [...] prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] (dalej: wnoszący sprzeciw) wobec prawomocnej decyzji o udzieleniu na rzecz [...] (dalej: uprawniony) prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Gondola wózka" nr Rp.20774, z pierwszeństwem od dnia 31 grudnia 2013 r.
Jako podstawę prawną sprzeciwu wskazano przepisy art. 102 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 2 i 4, art. 103 ust. 1, art. 104 oraz art. 107 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 - dalej: p.w.p.). W uzasadnieniu wnoszący sprzeciw podniósł, że sporny wzór przemysłowy nie spełnia definicyjnych kryteriów wzoru przemysłowego z powodu braku jego widoczności w trakcie zwykłego użytkowania. Ponadto podniósł zarzuty zarówno braku nowości, jak i braku indywidualnego charakteru spornego wzoru, a także charakter użytkowy i funkcjonalny wszystkich jego cech.
Uzasadniając zarzut braku widoczności spornego wzoru przemysłowego w trakcie jego zwykłego użytkowania, wnoszący sprzeciw wskazał, że plastikowa gondola wózka w surowej postaci, będąca przedmiotem spornego wzoru przemysłowego jest elementem części kołyskowej wózka, która zawsze jest pokryta od wewnątrz miękką warstwą materiałów obiciowych, dokładnie wyścielających wnętrze wózka dziecięcego, a od zewnątrz jest pokryta materiałami tapicerowanymi lub wiklinowymi, w zależności od stylistyki wózka. Na dowód powyższego wnoszący sprzeciw przedłożył zdjęcia gondolowych wózków dziecięcych.
Zdaniem wnoszącego sprzeciw, wskazane istotne cechy spornego wzoru przemysłowego dotyczące kształtu gondoli, w postaci monolitycznej łupiny z wyoblonymi krawędziami i z zasadniczo płaskim dnem, są cechami każdej gondoli i wynikają wyłącznie z funkcji i przeznaczenia wózka, gdyż gondola wózka dziecięcego z definicji służy do ułożenia i przewożenia niemowlaka w pozycji leżącej. Owalny kształt gondoli oraz płaskie dno są podyktowane bezpieczeństwem i komfortem niemowlaka oraz pozycją leżącą dziecka.
Uzasadniając z kolei zarzut braku nowości, jak i braku indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego, wnoszący sprzeciw przedłożył następujące materiały dowodowe: kopię świadectwa z rejestracji wspólnotowego wzoru przemysłowego pt.: "Wózki dziecięce, części" nr RCD 002022574-0001 na rzecz litewskiej firmy [...] , z datą publikacji 18 czerwca 2012 r., dotyczącego gondoli wózka dziecięcego; wyciąg z bazy Urzędu Patentowego zgłoszenia wzoru użytkowego pt.: "Gondola wózka dziecięcego" nr W.344613, z datą publikacji 18 czerwca 2012 r.; fakturę VAT nr [...] z dnia 19 września 2011 r. wystawioną dla wnoszącego sprzeciw na formę gondoli Tututis 2 zgodną z załączonym do pisma rysunkiem.
Uprawniony - ustosunkowując się do złożonego sprzeciwu - w pismach procesowych, a następnie na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. podniósł, że sporne rozwiązanie spełnia wszelkie przesłanki ustawowe i kryteria wymagane od wzoru przemysłowego. Zauważył, że nawet wnoszący sprzeciw w przedstawionych przez siebie przykładach wózków - zawarł wózki z częściowo odsłoniętą (od dołu) gondolą i wskazał dalsze przykłady takich wózków. Ponadto uprawniony przeprowadził porównanie spornego wzoru przemysłowego ze wzorami przeciwstawionymi przez wnoszącego sprzeciw i w konsekwencji uznał, że żaden dowód przedstawiony przez wnoszącego sprzeciw nie szkodzi nowości, ani też indywidualnemu charakterowi spornego wzoru przemysłowego. W szczególności, jak zauważył uprawniony, kształt gondoli według przeciwstawionego wspólnotowego wzoru przemysłowego nr RCD 002022574-0001 ma kształt wanienki, w której boki mają nierówną wysokość, podczas gdy sporny wzór ma kształt łupiny o bokach o równej wysokości.
Zdaniem uprawnionego ze spornego prawa, indywidualny charakter ma przede wszystkim zastosowane w spornym wzorze transparentność i kolorystyka.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Urząd Patentowy - działając na podstawie art. 102 i art. 104 w zw. z art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 p.w.p. - unieważnił prawo z rejestracji spornego wzoru przemysłowego pt.: "Gondola wózka" nr Rp.20774.
Urząd Patentowy, przeprowadzając ocenę indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego w oparciu o wspólne, widoczne w trakcie zwykłego użytkowania, cechy jego odmian wskazane w opisie spornego wzoru i przedstawione na ilustracji wzoru - uznał, że cechy te dla wszystkich odmian spornej gondoli obejmują tylko te cechy spornego wzoru przemysłowego, które zostały określone jako "monolityczna łupina z tworzywa sztucznego, której obrys widziany z góry jest owalny, a dno jest zasadniczo płaskie". W szczególności, jak stwierdził, z uwagi na fakt, iż kolor każdej odmiany spornego wzoru jest inny, uznać trzeba, że kolory owych odmian należą do cech nieistotnych. Zdaniem organu, cechą wspólną wszystkich odmian jest jedynie to, że gondola jest kolorowa.
Powołując się w konsekwencji na treść art. 104 ust. 1 p.w.p., Urząd Patentowy stwierdził, że przedłożone przez wnoszącego sprzeciw świadectwo z rejestracji wspólnotowego wzoru przemysłowego pt. "Wózki dziecięce, części" nr RCD 002022574-0001 udzielone na rzecz litewskiej firmy [...] , z datą publikacji 18 czerwca 2012 r., dotyczący gondoli wózka dziecięcego - świadczy o braku indywidualnego charakteru postaci spornego wzoru. Organ uznał, że wskazany powyżej materiał na rys. 0001.3 ujawnia wzór podany do wiadomości publicznej na ponad rok przed datą pierwszeństwa spornego wzoru (a więc przed datą 31 grudnia 2013 r.), który posiada wszystkie cechy istotne spornego wzoru podlegające ocenie zdolności rejestrowej, a mianowicie gondolę wózka, którą stanowi monolityczna łupina z tworzywa sztucznego, której obrys widziany z góry jest owalny, a dno jest zasadniczo płaskie i która posiada określoną kolorystykę. Cechy te powodują, że gondola wózka stanowiąca sporny wzór przemysłowy wywiera na zorientowanym użytkowniku takie samo wrażenie, jak ujawniona w tym dokumencie gondola wózka dziecięcego, a tym samym sporny wzór jest pozbawiony indywidualnego charakteru.
Według Urzędu Patentowego o braku indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego świadczą także przedłożone przez samego uprawnionego dokumenty w postaci ilustracji gondoli wózków dziecięcych, które ujawniają wszystkie cechy istotne spornego wzoru przemysłowego podlegające ocenie zdolności rejestrowej, a w dodatku ilustracje te wykonane są w postaci szkicowych rysunków sugerujących możliwość wykonania tych gondoli w dowolnym kolorze i z dowolnego tworzywa, w tym z tworzywa sztucznego transparentnego w kolorach wskazanych jako kolory odróżniające poszczególne odmiany spornego wzoru.
Urząd Patentowy stwierdził ponadto, że ocenę indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego przeprowadził przy uwzględnieniu zakresu swobody twórczej, która w przypadku gondoli wózków jest, jak wynika z przedłożonych materiałów, niezbyt duża, gdyż ograniczona jest jej funkcją. Organ wskazał, że gondola wózka dziecięcego z definicji służy do ułożenia i przewożenia niemowlaka w pozycji leżącej. W związku z tym, gondole typowo mają postać monolitycznej łupiny o zbliżonym do owalnego obrysie i z zasadniczo płaskim dnem. Organ wskazał przy tym, iż za zorientowanego użytkownika uznał osobę, która rutynowo zamawia gondole dla produkowanych przez siebie wózków dziecięcych lub osobę, która sprzedaje wózki dziecięce.
Urząd Patentowy wyjaśnił, że brak indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego, o którym mowa w art. 104 p.w.p., stanowi samodzielną i wystarczającą przesłankę do unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru. Zatem za niecelowe należało uznać badanie zasadności pozostałych zarzutów wnoszącego sprzeciw dotyczących naruszenia innych przepisów p.w.p. wskazanych jako podstawa złożonego sprzeciwu.
Uprawniony wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Urzędu Patentowego, domagając się jej uchylenia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego.
W złożonym już po zamknięciu rozprawy sądowej piśmie procesowym z dnia 3 kwietnia 2016 r., nazwanym "załącznikiem do protokołu z rozprawy" uprawniony podniósł, że przypisywanie mu przez wnoszącego sprzeciw innych wypowiedzi, niż faktycznie przedstawione w toku posiedzenia, które odbyło się w dniu 2 czerwca 2015 r. przed Urzędem Patentowym, jest nie tylko nieuzasadnione, ale też formalnie niedopuszczalne. W piśmie procesowym uprawniony wskazał ponadto, że nie można zgodzić się z twierdzeniami wnoszącego sprzeciw, aby transparentność stanowiła cechę "wyłącznie funkcjonalną", albowiem twierdzenie to kłóci się z powszechnie znanymi faktami.
W piśmie procesowym z dnia 5 kwietnia 2016 r. wnoszący sprzeciw - ustosunkowując się do powyższego pisma procesowego z dnia 3 kwietnia 2016 r. - wniósł o jego odrzucenie przez Sąd z uwagi na fakt, iż pismo to, jako złożone już po formalnym zamknięciu rozprawy sądowej, nie stanowi żadnego załącznika do protokołu rozprawy, gdyż podnosi kwestie, które nie zostały wypowiedziane na rozprawie przez żadną ze stron sporu sądowego. Jednocześnie zauważył, że podniesione przez uprawnionego w ww. piśmie nowe tezy i dowody wykraczają poza stwierdzenia zawarte zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę, a także w pozostałych pismach złożonych w toku postępowania przez Urzędem Patentowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2016 r. uwzględnił skargę uprawnionego i uchylił zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego.
W ocenie Sądu I instancji organ dopuścił się istotnego naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.- dalej k.p.a.) z uwagi na brak podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a także błędne ustalenia faktyczne i dowolną ocenę materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W szczególności w zakresie, w jakim Urząd Patentowy przyjął, że w trakcie zwykłego użytkowania gondoli, stanowiącej sporny wzór, nie można zaobserwować jej cechy określonej jako transparentność. Naruszenie owych przepisów polegało również na nieuzasadnionym przyjęciu, że w trakcie użytkowania wspomnianej gondoli - nie można zaobserwować żadnej cechy związanej z górnym zakończeniem boków tej gondoli, w sytuacji, gdy w rzeczywistości uprawniony przedstawił przykłady gondoli o niezakrytych bokach i niezamaskowywanych brzegach. Według WSA organ - wydając zaskarżoną decyzję - pominął również okoliczność, że przedmiotem spornego wzoru przemysłowego jest transparentna gondola wózka nie tylko dziecięcego, ale również wózka dla lalek.
WSA stwierdził, że w konsekwencji powyższych uchybień, organ dopuścił się naruszenia przepisu art. 102 ust. 4 p.w.p. wskutek jego niewłaściwego zastosowania i wadliwego przyjęcia, że transparentność spornego wzoru przemysłowego nie stanowi widocznej cechy owego wzoru w trakcie jego zwykłego użytkowania.
Dalszą zaś konsekwencją wadliwych ustaleń organu, będących następstwem pominięcia w zakresie dokonywania oceny indywidualnego charakteru spornego wzoru cechy transparentności gondoli, według wzoru nr Rp.20774 - było zdaniem WSA również naruszenie art. 104 w zw. z art. 102 ust. 1 p.w.p. - wskutek ich niewłaściwego zastosowania z uwagi na przyjęcie przez Urząd Patentowy, iż sporny wzór przemysłowy nie wykazywał w dacie zgłoszenia indywidualnego charakteru w rozumieniu tych przepisów.
WSA podzielił wprawdzie stanowisko organu, że przedmiotem oceny w niniejszej sprawie mogły być tylko te cechy wzoru przemysłowego, które są widoczne na zewnątrz w toku zwykłego używania, czyli dostrzegane w trakcie tego używania zmysłem wzroku. Jednak w ocenie tego Sądu, Urząd Patentowy dopuścił się zasadniczego błędu, wadliwie uznając, że zastrzegana gondola, według spornego wzoru, stanowi jedynie element części kołyskowej, która rzekomo musi być zakrywana. W tym kontekście WSA zgodził się z uprawnionym, że nawet gdyby tak było istotnie, iż część owej gondoli bywa chwilami przysłonięta (na przykład wyściełana), okoliczność taka pozostawałaby bez znaczenia dla oceny zdolności rejestrowej spornego wzoru przemysłowego, albowiem w czasie jego zwykłej eksploatacji konieczne jest czasem usunięcie owego wyściełania, co w konsekwencji oznacza, że wzór będzie wówczas widoczny w każdym jego szczególe. Niemniej zdaniem Sądu I instancji, najistotniejsze jest jednak to, że - wbrew sugestiom organu - nie ma jakichkolwiek technicznych przeszkód, aby opracowana gondola wózka istotnie była transparentna. W tej sytuacji WSA uznał, że właśnie ta jej właściwość, a więc "transparentność" - jest w świetle przeciwstawionych przez wnoszącego sprzeciw materiałów dowodowych nową cechą tego rodzaju produktu, stanowiąc niewątpliwie o atrakcyjności spornego wzoru.
Wobec powyższego WSA uznał, że Urząd Patentowy błędnie przyjął w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakoby w trakcie zwykłego użytkowania nie można było zaobserwować żadnej cechy związanej z górnym zakończeniem spornej gondoli, gdyż co najmniej górna część gondoli jest zakryta także od strony zewnętrznej, gdy tymczasem na przedstawionych przez uprawnionego ilustracjach widoczna jest również górna część gondoli.
Jednocześnie, biorąc pod uwagę cechy spornego wzoru w postaci transparentności i owalnego kształtu widzianego wzoru, Sąd I instancji stwierdził, że organ bezpodstawnie przyjął, iż przeciwstawione rejestracje z wcześniejszym pierwszeństwem świadczą o braku indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego w rozumieniu art. 104 p.w.p.
Mając powyższe na względzie Sąd I instancji uznał, że Urząd Patentowy, unieważniając prawo z rejestracji spornego wzoru przemysłowego z uwagi na rzekomy brak cech nowości i indywidualnego charakteru tego wzoru, dokonał ustaleń z ewidentnym naruszeniem przepisu art. 80 k.p.a., albowiem dokonana przez ten organ ocena - nie znajduje potwierdzenia ani w materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, ani też w okolicznościach stanu faktycznego niniejszej sprawy.
II
[...] wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego zmiany w trybie art. 145a § 1 oraz art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), z utrzymaniem decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 2015 r. w mocy, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w trybie art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 188 p.p.s.a. oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.; dalej: p.u.s.a.) poprzez naruszenie zasady przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej pod względem jej zgodności z prawem;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny faktów niezgodnych z prawdą, a stwierdzających obecność na rozprawie przed WSA pełnomocnika Urzędu Patentowego RP;
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wzięcie pod uwagę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny materiału dowodowego złożonego przez uprawnionego po wydanej decyzji przez Urząd Patentowy RP oraz po zamknięciu rozprawy, kończącej postępowanie przed WSA w dniu 17 marca 2016 r.;
4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny samodzielnej oceny materiału dowodowego oraz dodatkowego materiału dowodowego nie będącego przedmiotem oceny Urzędu Patentowego RP, z którym ani Urząd Patentowy ani wnioskodawca nie miał możliwości zapoznania się;
5) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez nieoddalenie skargi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.
Całkowicie niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w pkt 1) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez naruszenie zasady przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej pod względem jej zgodności z prawem.
Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów podkreślenia wymaga, że powołane przepisy prawa należą do przepisów ustrojowych, a nie do przepisów postępowania. Naruszenie tych przepisów nie może w związku z tym stanowić samoistnej podstawy zarzutu naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, bez wskazania konkretnej normy procesowej, która została naruszona. O naruszeniu przepisów art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13). Żadna z takich sytuacji w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała. Zaskarżony wyrok został bowiem wydany po rozpatrzeniu skargi na decyzję administracyjną Urzędu Patentowego. WSA w Warszawie przeprowadził zatem kontrolę aktu objętego zakresem właściwości tego Sądu, stosując w tym zakresie wyłącznie kryterium zgodności z prawem. Po zbadaniu legalności działalności powyższego organu administracji publicznej, Sąd I instancji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję UP, czyli zastosował jeden z środków przewidzianych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast nie można dopatrywać się naruszenia powołanych przepisów w tym, że sąd wydał orzeczenie o treści niezgodnej z oczekiwaniami strony. Jeżeli sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie, zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla skarżącego, jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej. W takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2074/13).
Nieusprawiedliwione są również zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazane w pkt 2) – 4) petitum skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tego przepisu przez Sąd I instancji: przez przyjęcie przez WSA faktów niezgodnych z prawdą, a stwierdzających obecność na rozprawie przed Sądem pełnomocnika Urzędu Patentowego RP; przez wzięcie pod uwagę przez WSA materiału dowodowego złożonego przez uprawnionego po wydanej decyzji przez Urząd Patentowy RP i po zamknięciu rozprawy kończącej postępowanie przed Sądem I instancji oraz dokonanie przez WSA samodzielnej oceny materiału dowodowego oraz dodatkowego materiału dowodowego nie będącego przedmiotem oceny Urzędu Patentowego.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 11 maja 2012 r., sygn. II OSK 335/11, Lex nr 1252022). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (wyrok NSA z 10 lipca 2012 r., sygn. II GSK 1012/12, Lex nr 1225696). Zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w powyższym przepisie (wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 1807/11, Lex nr 1219231).
Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez przyjęcie przez WSA faktów niezgodnych z prawdą, a stwierdzających obecność na rozprawie przed WSA pełnomocnika Urzędu Patentowego. Ponadto kasator podniósł, że Sąd I instancji nie orzekał na podstawie akt, gdyż wziął pod uwagę i nie odrzucił pisma procesowego uprawnionego z dnia 3 kwietnia 2016 r. złożonego do akt sądowych po zamknięciu rozprawy zawierającego nowe twierdzenia, które nie stanowiły ani przedmiotu postępowania przed Urzędem Patentowym ani nie były treścią rozprawy przed WSA.
Tymczasem art. 141 § 4 p.p.s.a. i jego treść całkowicie odbiega i nie koresponduje z uzasadnieniem wskazanym przez kasatora, bowiem określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Natomiast z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że sposób sformułowania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje, że za jego pomocą kasator polemizuje w istocie ze stanowiskiem i z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, czego skutecznie uczynić nie może. Ponadto przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, czy oceny materiału dowodowego przyjętych za podstawę orzekania (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1156/07, LEX nr 575447, wyrok NSA z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1652/11, LEX nr 1291759). Okoliczność, że stanowisko zajęte przez wojewódzki sąd administracyjny jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 867/05, LEX nr 488083).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane przez przywołany przepis. Bowiem wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji dopełnił obowiązku sporządzenia uzasadnienia wyroku w taki sposób, który umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia. Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w powyższym przepisie prawa i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie.
Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 151 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Jest to przepis ogólny (blankietowy) i ta jego właściwość sprawia, że na stronę skarżącą, chcącą powołać się na zarzut naruszenia tej regulacji nałożona została powinność powiązania go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy (por. wyroki NSA z dnia: 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 379/14; 28 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 229/13; 14 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 384/13; 24 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 563/11). Tego zaś wymogu skarga kasacyjna nie spełnia.
Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło