I SA/Gl 1439/15
WyrokWSA w Gliwicach2016-04-26
Skład orzekający: Ewa Madej, Beata Machcińska, Teresa Randak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki udokumentowane fakturami od podmiotu, który nie wykonał faktycznie usług, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Wydatki udokumentowane fakturami, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Rzetelność transakcji jest warunkiem sine qua non uznania wydatku za koszt potrącalny, a ciężar udowodnienia poniesienia kosztów spoczywa na podatniku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. określającej E. B. zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. w kwocie [...] zł. Sporna była kwestia zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków w kwocie [...] zł na podstawie faktur wystawionych przez A spółka z o.o., które zdaniem organów nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Skarżący zarzucał organom wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i błędną analizę materiału.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Teresa Randak, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. oddala skargę.
1. Przedmiotem skargi E. B. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. uchylająca decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...]r. i określająca E. B. zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009r. w kwocie [...] zł.
2. Stan sprawy przedstawia się następująco:
2.1. Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. (dalej również: "organ pierwszej instancji" lub "organ podatkowy") określił E. B. (dalej również: "podatnik" lub "skarżący") wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. w kwocie [...]zł. Postanowieniem z dnia [...]r. decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
2.2. Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej również: "organ odwoławczy" lub "organ podatkowy"), rozpoznając sprawę ponownie na skutek złożonego przez podatnika odwołania, decyzją z dnia [...]r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
2.3. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K., decyzją z dnia [...]r. (znak: [...], wydaną na podstawie art. 24 ust.1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2011r. Nr 41, poz. 214 ze zm.), art. 207 § 1, art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm. dalej: "Ordynacja podatkowa" lub "O.p.") w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2011r. Nr 41, poz. 214 ze zm.), art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm., dalej również: "u.p.d.o.f."), określił podatnikowi zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok w kwocie [...]zł.
2.4. Podatnik, od decyzji organu pierwszej instancji wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa:
1) art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.,
2) art. 14 ust. 2 pkt 1a w związku z art. 19 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 u.p.d.o.f.,
3) art. 187 § 1, art. 122, art. 188, art. 121 § 1, art. 210 § 4 i art. 191 Ordynacji podatkowej.
Podatnik nie zgodził się ustaleniami organu pierwszej instancji w zakresie zaniżenia przychodów o kwotę [...]zł oraz zawyżenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę [...]zł.
2.5. Dyrektor Izby Skarbowej w K., decyzją z dnia [...]r., (nr [...]), wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej oraz powołanych w uzasadnieniu przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym w 2009r., uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i określił zobowiązanie E. B. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. w kwocie [...]zł.
3. Zaskarżona decyzja została wydana na gruncie następującego stanu faktycznego i prawnego:
Organ odwoławczy uznał odwołanie skarżącego za częściowo zasadne, wskazując, że spór w niniejszej sprawie koncentruje się na dokonanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. korekcie kosztów uzyskania przychodów w wysokości [...]zł, w związku z ujęciem przez E. B. w podatkowej księdze przychodów i rozchodów za 2009 r. wydatków z tytułu zakupu usług remontowo - budowlanych na podstawie faktur VAT otrzymanych od wystawcy: A spółka z o.o. w G. (NIP: [...]), który - zdaniem tego organu - faktycznie usług tych nie wykonał. Zakwestionowane zostały następujące faktury VAT wystawione przez wyżej wymieniony podmiot:
1) faktura VAT numer [...] z dnia 20 maja 2009r. z tytułu remontu pokrycia dachowego budynku w B. przy ul. [...] na kwotę netto [...]zł, podatek VAT[...]zł,
2) faktura VAT numer [...] z dnia 30 czerwca 2009r. z tytułu robót murowych, dekarskich, instalacyjnych w szkole podstawowej nr [...] w R. przy ul. [...] na kwotę netto [...]zł, podatek VAT [...]zł,
3) faktura VAT numer [...] z dnia 31 sierpnia 2009r. z tytułu robót ogólnobudowlanych według umowy w szkole podstawowej nr [...] w R. przy ul. [...] na kwotę netto [...]zł, podatek VAT [...]zł,
4) faktura VAT numer [...] z dnia 6 października 2009r. z tytułu robót budowlanych w szkole podstawowej nr [...] w R. przy ul. [...] na kwotę netto [...]zł, podatek VAT [...]zł,
5) faktura VAT numer [...] z dnia 27 października 2009r. z tytułu robót budowlanych, w gimnazjum nr [...] w R. przy ul. [...] na kwotę netto [...]zł, podatek VAT [...]zł,
6) faktura VAT numer [...] z dnia 30 listopada 2009r. z tytułu robót budowlanych w gimnazjum nr [...] w R. przy ul. [...] na kwotę netto [...]zł, podatek VAT [...]zł,
7) faktura VAT numer [...] z dnia 30 grudnia 2009r. z tytułu robót budowlanych w gimnazjum nr [...] w R. przy ul. [...] na kwotę netto [...]zł, podatek VAT [...]zł.
Dokumentacja podatnika zawierała również umowy zawarte pomiędzy B E. B., a "A" spółką z o.o., jako wykonawcą, reprezentowaną przez prezesa A. K., a to:
1) numer [...] z dnia 27 marca 2009 r. na wykonanie prac: "Remont pokrycia dachowego ul. [...]", w terminie od 2 kwietnia do 15 maja 2009r. za wynagrodzeniem w wysokości [...]zł netto,
2) numer [...] z dnia 10 czerwca 2009r. na wykonanie prac: "Roboty murowe, dekarskie, instalacyjne, SP nr [...] R.", w terminie od 12 czerwca do 30 czerwca 2009r. za wynagrodzeniem w wysokości [...]zł netto,
3) numer [...] z dnia 28 lipca 2009r. na wykonanie prac: "Roboty budowlane, dekarskie, instalacyjne, SP nr [...] R.", w terminie od 4 sierpnia do 31 sierpnia 2009 r. za wynagrodzeniem w wysokości [...]zł netto,
4) numer [...] z dnia 10 sierpnia 2009r. na wykonanie prac: "Roboty budowlane, dekarskie, instalacyjne, SP nr [...] R.", w terminie od 12 sierpnia do 5 października 2009 r. za wynagrodzeniem w wysokości [...]zł netto,
5) numer [...] z dnia 14 sierpnia 2009r. na wykonanie prac: "Roboty budowlane, dekarskie, instalacyjne w Gimnazjum nr [...] R. ul. [...]", w terminie od 17 września do 27 października 2009r. za wynagrodzeniem w wysokości [...]zł netto,
6) numer [...] z dnia 17 sierpnia 2009r. na wykonanie prac: "Roboty budowlane, dekarskie, instalacyjne w Gimnazjum nr [...] R. ul. [...]", w terminie od 3 września do 31 grudnia 2009r. za wynagrodzeniem w wysokości [...]zł netto.
Organ odwoławczy ustalił, że skarżący, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą B E. B. (dalej: "B") wykonał w 2009r., w oparciu o przepisy ustawy - Prawo zamówień publicznych, usługi budowlane i remontowe na rzecz Urzędu Miasta R. na wartość netto [...]zł. Na podstawie materiałów uzyskanych od Urzędu Miasta R. - nabywcy usług, kontrahentów (podwykonawców) skarżącego oraz dowodów z przesłuchania świadków i innych zebranych w sprawie dowodów organy podatkowe dokonały następujących ustaleń faktycznych w sprawie:
I tak, co do inwestycji w obiekcie Szkoły Podstawowej nr [...] w R. organy ustaliły, że inwestycję tę realizował generalnie samodzielnie B przy udziale podwykonawcy - firmy C z siedzibą w K. tylko w zakresie stolarki okiennej. W oparciu o zebrany materiał dowodowy, organy wykluczyły uczestnictwo spółki z o.o. A w wykonywaniu usług na rzecz skarżącego w ramach tej inwestycji na kwotę [...]netto.
Odnośnie drugiej inwestycji – zleconej, przez Urząd Miasta w R. pod nazwą: "Termomodernizacja budynku Gimnazjum nr [...] w R. przy ul. [...]" organy podatkowe ustaliły, że realizowana była przez konsorcjum firm B oraz D spółka z o.o. z siedzibą w G. na podstawie umowy konsorcjum zawartej w dniu 19 czerwca 2009 r., przy czym zamawiający (Miasto R.) wyraził zgodę na wykonanie przez podwykonawcę - C z siedzibą w K. tylko pewnego zakresu robót, tj. wymiany stolarki na kwotę brutto [...]zł, w terminie do 30 września 2009r. W oparciu o zebrany materiał dowodowy, organy wykluczyły udział firmy A spółka z o.o. w wykonywaniu usług na rzecz skarżącego na kwotę [...]netto.
Z kolei, co do prac wykonywanych w B. przy ul. [...] w okresie od 27 października 2008r. do 8 kwietnia 2009r. (roboty dodatkowe od 22 kwietnia 2009r. do 19 maja 2009r) organy podatkowe kierując się doświadczeniem życiowym, a przede wszystkim określonym przez inspektora nadzoru zakresem zleconych robót, uznały, że roboty te nie mogły być wykonane przez A spółkę z o.o., bowiem zgodnie z umową zawartą przez skarżącego z tą firmą oraz protokołem odbioru, prace te ciągu 7 dni (w tym w sobotę i niedzielę) musiałoby wykonywać 26 pracowników, co - w świetle zebranego materiału dowodowego - zdaniem organów nie było możliwe. Tym samym organy uznały, że wystawiona przez spółkę z o.o. A faktura VAT nr [...] na kwotę [...]brutto nie odzwierciedla rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że na wszystkich fakturach VAT wystawionych przez A spółka z o.o. na skarżącego przedmiot transakcji podano ogólnikowo, w formie zapisów "Roboty murowe, dekarskie, instalacyjne - SP nr [...] R. ", "Roboty ogólnobudowlane wg umowy, SP nr [...] R.", czy "Roboty budowlane SP nr [...] R. ul. [...]" oraz "Roboty budowlane Gimnazjum nr [...] R. ul. [...]", a zapisy zawartych przez spółkę A umów nie precyzują szczegółowych informacji co do zakresu prac, poza powołaniem w każdej umowie § 15 o treści "Integralną częścią umowy jest zakres robót określony w przedmiarze robót zał. Nr 1". Organ ten wskazał również, że A spółka z o.o. nie zatrudniała pracowników, którzy mogliby wykonać prace wykazane na fakturach wystawionych na rzecz skarżącego, nie przedstawiła innych dowodów potwierdzających możliwość samodzielnego wykonania tych usług, takich jak: dowodów posiadania środków trwałych, zaplecza technicznego, dowodów zakupu towarów, jak również nie wykazała, że prace zostały wykonane przez podwykonawców. W toku postępowania kontrolnego przesłuchano trzydzieści jeden osób zatrudnionych w tej spółce w 2009 r., z których pięć osób zajmowało się obsługą biurową. Z zeznań wynika, że spółka o.o. A zajmowała się w 2009r. świadczeniem usług budowlanych na terenie Holandii, gdzie wykonywano głównie prace murarskie oraz we Francji, gdzie wykonywane były prace wykończeniowe. Potwierdzeniem powyższego są zeznania pracowników tej spółki, którzy podjęli prace zgodnie z ofertą pracy poza granicami kraju i faktycznie pracowali za granicą. J. S. zatrudniony na stanowisku dyrektora personalnego w spółce A zeznał, że: "wszyscy przyjęci przeze mnie pracownicy budowlani w 2009r. byli to pracownicy przeznaczeni do wykonywania umów zagranicznych", a fakt ten potwierdził w zeznaniach złożonych w dniu [...]r. również A. K.. Według A. K. wszystkie zlecenia przyjmowane na terenie kraju, były realizowane przez spółkę za pośrednictwem podwykonawców, przy czym podwykonawcą realizującym prace na rzecz skarżącego miała być firma z R., jednakże jej nazwy, podobnie jak nazw jakichkolwiek innych podwykonawców nie był w stanie podać. Na rachunku bankowym należącym do A spółka z o.o. nie odnotowano zapłaty tytułem wykonania usług na rzecz jakiegokolwiek podmiotu z R.. Ponadto, w dokumentacji tej spółki brak było dowodów zakupu usług budowlanych lub jakichkolwiek innych dokumentów świadczących o współpracy z firmami podwykonawczymi, jak również dowodów na okoliczność posiadania zaplecza technicznego koniecznego do realizacji przedmiotowych usług.
W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że prace na rzecz skarżącego objęte spornymi fakturami nie zostały wykonane przez A spółkę z o.o., ani też nie zostały przez nią powierzone do dalszego wykonania przez podwykonawcę.
Natomiast organ odwoławczy uwzględnił stanowisko podatnika w kwestii przychodu uzyskanego ze sprzedaży samochodu marki TOYOTA YARIS.
4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych, zarzucając naruszenie:
1) art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez uznanie, iż skarżący nie miał prawa do uwzględnienia w kosztach uzyskania przychodów wydatków poniesionych na podstawie faktur wystawionych przez A spółka z o.o. w okolicznościach, w których organ nie wykazał zaistnienia wystarczających przesłanek potwierdzających brak prawa do uznania tych wydatków za koszty uzyskania przychodów,
2) art. 187 § 1, art. 122, art. 188, art. 121 § 1, art. 210 § 4 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez brak prawidłowego i pełnego zebrania materiału oraz jego wadliwą i niepełną analizę.
Na wstępie skarżący wskazał, że jedyną kwestią sporną jest prawo do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych przez skarżącego na podstawie faktur wystawionych przez A spółka z o.o.
W ocenie skarżącego protokół odbioru robót, w przeciwieństwie do umowy współpracy, która uprawdopodabnia wykonanie robót nią objętych, jest dokumentem stanowiącym dowód wykonania czynności zapisanych w tym protokole. Protokoły odbioru wyraźnie wskazują na fakt wykonania robót zgodnie z warunkami umowy i ustaleniami dokonanymi w trakcie realizacji zadania. Co więcej, dowody te potwierdzają, iż w toku realizacji umowy dokonywano ustaleń, które nie zostały zawarte w pisemnej treści umowy. W ocenie skarżącego podpisane pomiędzy skarżącym, a przedstawicielem A spółka z o.o. protokoły odbioru robót bez wątpienia dowodzą faktu wykonania czynności objętych tymi protokołami, które z kolei stanowiły podstawę do wystawienia przez spółkę faktur ujętych w dokumentacji i ewidencjach prowadzonych przez skarżącego. Skarżący zwrócił również uwagę na zeznania świadka A. K. pełniącego w 2009r. funkcję Prezesa Zarządu A spółka z o.o., który potwierdził fakt wykonania wszystkich usług objętych przedmiotowymi fakturami, opisał ich przebieg i zakres, jak również przedstawił oryginały załączników do umów, które precyzują zakres prac zleconych przez skarżącego. Kwestia braku wskazania przez A. K. konkretnego podwykonawcy usług zleconych A spółka z o.o. przez skarżącego, jest w opinii skarżącego z pewnością istotna, ale przez organ odwoławczy wyolbrzymiana. Zdaniem skarżącego kwestia ta nie może decydować czy przedmiotowe usługi zostały przez A spółkę z o.o. wykonane, czy też nie zostały wykonane. Dalej skarżący podniósł, iż w świetle zebranego materiału dowodowego nie ma wątpliwości, iż A spółka z o.o. faktycznie wykonywała usługi budowlane na znaczną skalę, w tym poza granicami Polski. Dowody te, co prawda nie potwierdzają bezpośrednio wykonania usług na rzecz skarżącego, natomiast bez wątpienia czynią prawdopodobnym ich wykonanie. Skoro bowiem A spółka z o.o. bez wątpienia wykonywała usługi budowlane na rzecz innych podmiotów - mogła również wykonać usługi na rzecz skarżącego.
Skarżący zwrócił uwagę, iż włączona do akt sprawy dokumentacja dotycząca A spółka z o.o. (pomimo jej obszerności) nie jest kompletną dokumentacją dotyczącą tego podmiotu obrazującą jego działalność w 2009r., czego dowodzą chociażby pisma Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. skierowane do A spółki z o.o. o przekazanie kompletnej dokumentacji dotyczącej 2009r. Z okoliczności tej skarżący wywiódł niewyczerpanie przez organ podatkowy wszystkich środków prawnych w celu uzyskania pełnej dokumentacji spółki A, co zdaniem skarżącego ma istotne znaczenie, gdyż w brakującej dokumentacji mogą znajdować się dowody potwierdzające wykonanie przez tą spółkę prac zleconych przez skarżącego oraz dowody wskazujące jaki podmiot (podmioty) był podwykonawcą tych prac. W tym kontekście, w ocenie skarżącego organ powinien przeprowadzić zgłoszone przez niego dowody, a to ustalenie aktualnego zarządu spółki oraz przesłuchanie jego członków w celu ustalenia miejsca przechowywania dokumentacji spółki.
Zdaniem skarżącego nie do zaakceptowania jest teza zawarta w skarżonej decyzji (str. 22), iż wnioskowane przez skarżącego dowody nie zmierzały do udowodnienia wykonania robót przez podwykonawcę - A spółka z o.o., składane bowiem wnioski dowodowe związane z dokumentacją tej spółki prowadziły wprost do ustalenia podmiotu, który był podwykonawcą usług zleconych przez skarżącego A spółka z o.o. Według skarżącego brak przeprowadzenia wnioskowanych i opisanych wyżej dowodów dowodzi prowadzenia przez organ podatkowy postępowania z naruszeniem art. 188, art. 187 i art. 122 Ordynacji podatkowej.
W opinii skarżącego analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje, iż A spółka z o.o. wykonała usługi objęte wystawionymi fakturami. Przeciwne wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji są wynikiem wadliwie zebranego materiału dowodowego, wadliwej analizy tego materiału oraz naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Dowodem na wadliwą analizę materiału dowodowego, dokonaną z naruszeniem art. 191 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej jest brak analizy konkretnych robót wykonanych na obiektach budynku [...] nr [...] przy ul. [...] w R. oraz budynku Gimnazjum nr [...] przy ul. [...] w R. przez pracowników skarżącego, poszczególnych podwykonawców oraz spółkę A.
5. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a).
Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie jest zasadna, gdyż wbrew jej wywodom zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest to, czy skarżący prawidłowo ujął w ciężar kosztów uzyskania przychodów kwotę [...]zł z tytułu wydatków wynikających z faktur wystawionych przez spółkę z o.o. A.
Przechodząc do kwestii określenia skarżącemu wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. wskazać w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. (w brzmieniu obowiązującym w 2009r.), źródłem przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Przychody z tej działalności zdefiniowane zostały w art. 14 u.p.d.o.f. Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług. Zaznaczyć należy przy tym, że co do zasady do przychodów z pozarolniczej działalności należą wszystkie przychody, osiągane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, z wyjątkiem przychodów wymienionych w art. 14 ust. 3 u.p.d.o.f. W orzecznictwie sądowym wskazuje się też jako zasadę, że określone przychody powinny być uznane za należne, zaś koszty za poniesione dopiero wówczas, gdy tego rodzaju zdarzenie faktyczne lub prawne wystąpi w rzeczywistości (por. wyrok NSA z dnia 16 lipca 1999 r., sygn. akt III SA/Łd 134/99, Monitor Prawniczy nr 2000/1/7).
Natomiast koszty uzyskania przychodów są, obok samych przychodów – drugim elementem mającym wpływ na dochód jako przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Kosztami uzyskania przychodów, zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Przyjmuje się, że kosztami uzyskania przychodów są te wydatki, które pozostają w takim związku przyczynowo – skutkowym, że ich poniesienie miało lub mogło mieć istotny wpływ na powstanie, zwiększenie, zachowanie bądź też zabezpieczenie danego przychodu.
Akcentuje się w orzecznictwie, że językowa wykładnia art. 22 ust. 1 zd. 1 u.p.d.o.f. prowadzi do oczywistego wniosku, że podatnik ma możliwość odliczenia od przychodów wszelkich kosztów pod tym jednakże warunkiem, że mają one bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma, bądź może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Zasadniczo więc, każdy wydatek celowo poniesiony z zamiarem uzyskania przychodu, poza wyraźnie wskazanymi w art. 23 u.p.d.o.f. powinien być uznany za koszt uzyskania przychodu. Co jednak bardzo istotne, przy ocenie wystąpienia okoliczności uzasadniających potrącenie kosztu na podstawie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. nie można pomijać zasad dokumentowania poniesienia kosztów. Koszty te muszą wynikać z prawidłowo prowadzonej księgi przychodów i rozchodów (art. 24 ust. 2, art. 24a ust. 1 u.p.d.o.f.). Rzetelność transakcji jest warunkiem sine qua non uznania wydatku za koszt potrącalny. Jeżeli bowiem faktura nie dokumentuje rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, to nie dokumentuje niczego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 248/14, LEX nr 1678604).
Skarżący miał zatem możliwość zaliczenia konkretnego wydatku do kategorii kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej, pod warunkiem wykazania, że wydatek nie tylko pozostawał w związku przyczynowo-skutkowym z prowadzoną działalnością oraz nie znajduje się w katalogu wyłączeń zawartym w art. 23 ust. 1 u.p.d.o.f., ale został faktycznie poniesiony i prawidłowo udokumentowany, czemu Sąd stwierdza - nie sprostał. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 122 O.p. oraz art. 187 § 1 O.p. na organach podatkowych ciąży obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, organy te obowiązane są również zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Jednakże to na podatniku spoczywa ciężar udowodnienia poniesienia określonych kosztów związanych z przychodem.
Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że wystawione przez A spółkę z o.o. faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący w 2009r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą – budowlaną pod firmą: B w G., jak również i to, że w okresie tym zaliczył do kosztów uzyskania przychodów wydatki w kwocie [...]zł z tytułu zakupu usług remontowo-budowlanych na podstawie faktur wystawionych przez podmiot A spółka z o.o. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności zeznań świadków – pracowników tej spółki w 2009r. – wynika, że podmiot ten świadczył usługi tylko i wyłącznie za granicą (w Holandii i Francji). Zeznania świadków korespondują z wyjaśnieniami złożonymi przez ówczesnego członka zarządu A spółka z o.o. A. K., który w trakcie przesłuchania w dniu [...]r. zeznał, że pracownicy fizyczni zatrudnieni w spółce pracowali za granicą. Jednocześnie za niepotwierdzone należy uznać informacje przekazane przez A. K., że spółka z o.o. A świadczyła usługi na rzecz podmiotów działających na terenie Polski poprzez podwykonawców, w tym dla skarżącego za pomocą podwykonawcy z siedzibą w R.. Kierunek ten, nakreślony przez świadka bardzo ogólnie - bez ujawnienia nazwy firmy podwykonawcy, tożsamości osób z nią związanych, które wykonywały lub organizowały, bądź nadzorowały wykonanie zlecenia na rzecz spółki A - nie znalazł oparcia w materiale dowodowym zebranym w toku postępowania kontrolnego. Co więcej dowody wskazują, że prace te nie zostały wykonane przez podwykonawcę z R. – na rachunku bankowym spółki z o.o. A nie odnotowano zapłaty na rzecz jakiegokolwiek podmiotu z R., a w dokumentacji tej spółki nie odnaleziono jakichkolwiek dowodów na okoliczność współpracy z podmiotem z tej miejscowości. Faktem jest, że udostępniona (i włączona jako materiał dowodowy w sprawie) przez Oddział Postępowań Przygotowawczych w Urzędzie Kontroli Skarbowej w K. dokumentacja spółki z o.o. A okazała się niekompletna, jednak dwukrotne wezwania organu pierwszej instancji kierowane do tej spółki o przedłożenie brakującej ewidencji i dowodów źródłowych okazały się bezskuteczne. Wreszcie same faktury wystawione przez spółkę z o.o. A na rzecz skarżącego, jak i umowy zawarte pomiędzy tymi podmiotami nie określają jakie w istocie prace miały być wykonywane. Słusznie organ odwoławczy podnosi, że zazwyczaj przedsiębiorcy określając wynagrodzenie opierają się na sporządzonej, w oparciu o kosztorysy, kalkulacji robót, a tego rodzaju dokumentów ani skarżący ani spółka A nie przedstawili. Podkreślić należy, że A. K., przesłuchany w dniu [...]r. zeznał, że nie posiada żadnych dokumentów współpracy ze skarżącym i przekazał je swemu następcy, zaś przesłuchany ponownie w dniu [...]r. potwierdził wykonywanie robót na rzecz skarżącego przedstawiając na tę okoliczność oryginały załączników do umów zawierające zakres robót. W uwierzytelnionym protokole przekazania dokumentacji spółki z o.o. A A. K. oświadczył, że przekazana dokumentacja jest kompletna i nie posiada żadnej innej. Natomiast K. P., przesłuchana w dniu [...]r. zaprzeczyła by brała udział w przekazaniu dokumentacji i by podpis pod protokołem należał do niej.
Analizując zarzuty skargi zauważyć należy, że generalnie skarżący podnosi wadliwe przeprowadzenie postępowanie dowodowego przez organ pierwszej instancji, które w jego ocenie doprowadziło do błędnej konkluzji, a mianowicie takiej, że spółka z o.o. A ani samodzielnie, ani przy udziale jej podwykonawcy nie wykonała usług na rzecz skarżącego. Zdaniem skarżącego, protokoły odbioru robót, załączniki do umów oraz zeznania A. K. złożone w 2014r. dowodzą wykonania przez spółkę A czynności objętych tymi protokołami.
Otóż, wbrew twierdzeniom skarżącego protokoły, przedłożone dopiero w 2014r., w ocenie Sądu nie są wystarczającym dowodem na okoliczność wykonania prac przez spółkę A na rzecz skarżącego. Podobnie Sąd ocenia zeznania A. K. z 2014r., które pozostają w opozycji do tych, złożonych w 2011r. oraz do oświadczenia zawartego w protokole przekazania dokumentacji w 2010r. Sąd, rozstrzygając niniejszą sprawę ocenił cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, a ten - potwierdza ustalenia organów podatkowych.
Mając wszystkie powyższe okoliczności na względzie za niezasadny uznać należy podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 122 O.p., z którym wiąże się też kolejny zarzut dotyczący naruszenia art. 187 § 1 oraz art. 191 tej ustawy. Obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego w oczywisty sposób ciąży na organie podatkowym i wynika z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Zgodnie z nimi, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Inną natomiast kwestią jest rozkład ciężaru dowodowego, który wskazuje, na kim ciąży obowiązek przedstawienia dowodu. Nie wynika on z przepisów procesowych, ale znajduje swoje źródło w materialnym prawie podatkowym przy zastosowaniu ogólnej zasady, w myśl której ciężar udowodnienia okoliczności spoczywa na tym uczestniku postępowania, który wywodzi z niej skutki prawne. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie oznacza, że organ podatkowy jest obciążony nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania dowodów, a strona jest całkowicie z tego obowiązku zwolniona (por. wyrok NSA z 22 marca 2011r., sygn. akt I FSK 584/10). Zobowiązanie strony do współpracy z organem podatkowym w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego, w tym do przedłożenia dowodów, które uzasadniłyby jej twierdzenia, nie oznacza przerzucenia na stronę ciężaru dowodu.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że przy ocenie wystąpienia okoliczności uzasadniających potrącenie kosztu na podstawie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. (co ma zastosowanie w niniejszej sprawie) nie można pomijać zasad dokumentowania poniesienia kosztów. Koszty te muszą wynikać z prawidłowo prowadzonej księgi przychodów i rozchodów (art. 24 ust. 2, art. 24a ust. 1 u.p.d.o.f.). Faktura, będąca podstawą ewidencjonowania w księgach podatkowych, musi potwierdzać rzeczywiste, konkretnie określone w fakturze zdarzenia gospodarcze, a nie jakiekolwiek inne. Z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 152, poz. 1475 ze zm.) wynika, że faktury VAT są środkami dowodowymi stanowiącymi podstawę zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, o ile odpowiadają warunkom określonym w odrębnych przepisach. Oznacza to, że aby faktura mogła stanowić podstawę zapisu w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, winna oprócz tego, że pod względem formalnym jest prawidłowa, być dowodem rzetelnym. Faktury, które nie odzwierciedlają rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych nie posiadają cech dowodu księgowego, a tym samym nie stanowią dowodu na poniesienie wydatku, który można ująć po stronie kosztów uzyskania przychodów. Z powyższego wynika, że rzetelność transakcji jest warunkiem sine qua non uznania wydatku za koszt potrącalny. Podkreślenia nadto wymaga, że to podatnik, uznając wydatek za koszt uzyskania przychodu i w ten sposób odnosząc korzyść polegającą na obniżeniu dochodu podlegającego opodatkowaniu, poza fakturą i dowodem zapłaty, powinien posiadać dowody świadczące, że konkretny wydatek jest kosztem nie tylko ekonomicznym, ale także podatkowym. O ile zatem dla wykazania poniesienia kosztu w sensie ekonomicznym wystarczającym dowodem jest faktura, rachunek czy też dowód zapłaty, to jeżeli istnieją wątpliwości co do ich prawidłowości i rzetelności, dla udokumentowania poniesienia kosztu podatkowego wymagane jest dowiedzenie m.in., że podstawą jego poniesienia jest związane z działalnością podatnika rzeczywiste zdarzenie gospodarcze, mające wpływ na wysokość osiągniętego lub potencjalnego przychodu. Dla celów podatkowych niezbędne jest więc udowodnienie przez podatnika w sposób wiarygodny, że operacja gospodarcza została wykonana w sposób i w rozmiarze wskazanym w dokumentacji będącej podstawą księgowania, a w szczególności zaś, że została wykonana przez podmiot będący beneficjentem wydatku. Nie wystarczy wykazanie, że podatnik mógł gdziekolwiek nabyć towar lub usługę i wykorzystać je w działalności gospodarczej, aby wydatek ten móc zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2013r., sygn. akt I SA/Łd 140/13, wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 365/12, wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 2355/11, wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 896/11). W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę na konieczność przedstawienia bezspornych dowodów wskazujących na rzetelność transakcji (tak WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 28 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 1082/11, WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 28 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 712/11 oraz WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 924/09).
W niniejszej sprawie materiał dowodowy w ocenie Sądu został zebrany w całości, w sposób wyczerpujący. Stan faktyczny sprawy, szczegółowo opisany w uzasadnieniu decyzji, został ustalony w oparciu o obszerną dokumentację zebraną w toku postępowania kontrolnego. Zauważyć przy tym należy, że art. 187 § 1 O.p. nakłada na organy podatkowe ciężar dowodzenia określonych faktów, ale powtórzyć trzeba, że nie oznacza to jednak nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów i nie zwalnia skarżącego od powinności współdziałania w tym zakresie, szczególnie w sytuacji, kiedy w ocenie skarżącego rezultat postępowania dowodowego może być dla niego niekorzystny. Skarżący ani A spółka z o.o. nie przedstawili żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających udział w rzeczywistych transakcjach. Również organy podatkowe nie znalazły innych dowodów, które wskazywałyby na prawdziwość dokonanych czynności. Oceny okoliczności niniejszej sprawy organy podatkowe dokonały na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, zgodnie z treścią art. 191 O.p. Organ pierwszej instancji, stosownie do art. 188 O.p. dopuścił dowody, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a odmowę przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego należycie uzasadnił. Ocenie podlegał każdy dowód z osobna oraz wszystkie dowody we wzajemnej ze sobą więzi. Podkreślić również należy, że skarżący nie złożył w sprawie wyjaśnień, zaś zarzuty co do nieustalenia i nieprzesłuchania aktualnego zarządu A sp. z o.o. nie zasługują na uwzględnienie. W Krajowym Rejestrze Sądowym nie uwidoczniono danych tej osoby, a pod wskazanym tam adresem spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, zaś postępowania prowadzone w sprawie tejże spółki nie ujawniło jakiegokolwiek dokumentu dotyczącego przedmiotu sprawy. Przecież nie o to chodzi w sprawie, czy ktokolwiek wykonał omawiane prace lecz, czy wykonała je spółka A samodzielnie lub za pomocą podwykonawcy. W ocenie Sądu nie jest zasadne oczekiwanie skarżącego by organy dokonały weryfikacji przeprowadzonych robót i porównania ich zakresu z zakresem wykonanych robót przez poszczególnych wykonawców, podczas gdy skarżący nie złożył w tym względzie jakichkolwiek wyjaśnień, nie przedstawił żadnych dokumentów na podstawie których takich wyliczeń można by dokonać. Należy zgodzić się z oceną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawartą w wyroku z dnia 25 marca 2015r. (sygn. akt III SA/Gl 1648/14) oddalającym skargę skarżącego na decyzję organu odwoławczego w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2009r., że ciężar dowodów w tym zakresie spoczywa na skarżącym.
W sprawie również należy zwrócić uwagę na stwierdzoną nierzetelność ksiąg podatkowych w postaci podatkowej księgi przychodów i rozchodów skarżącego za rok 2009, w części odnoszącej się do nieprawidłowo ustalonych przychodów oraz zakwestionowanych kosztów uzyskania przychodów związanych z określeniem kosztów zakupu materiałów i usług obcych w zakresie części usług remontowo-budowlanych podwykonawców, co zapisane zostało w protokole badania ksiąg z [...]r. oraz wskazane w decyzji organu pierwszej instancji i organu odwoławczego. Postępowania organu pierwszej instancji w tym zakresie Sąd uznaje za legalne, a konsekwencją stwierdzonej nierzetelności ksiąg jest nieuznanie ich za dowód tego co zostało w nich zapisane (art. 193 § 1 i 4 O.p.). Zgodnie z § 11 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. podatnik jest obowiązany prowadzić księgę rzetelnie i w sposób niewadliwy, a za niewadliwą uważa się księgę prowadzoną zgodnie z przepisami rozporządzenia i objaśnieniami do wzoru księgi, zaś za rzetelną, jeżeli dokonywane w niej zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty. Przede wszystkim więc przepisy dotyczące rzetelności ksiąg statuują zgodność jej zapisów z rzeczywistym stanem rzeczy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W myśl § 12 ust. 1 tego rozporządzenia zapisy w księdze dokonywane są w języku polskim i w walucie polskiej w sposób staranny, czytelny i trwały, na podstawie prawidłowych i rzetelnych dowodów. Ponadto, w § 12 ust. 3 cyt. rozporządzenia prawodawca wymienia dowody mogące stanowić podstawę zapisów w księdze - katalog ten obejmuje określone dokumenty, w tym między innymi: faktury VAT, faktury VAT RR, faktury VAT KOMIS, faktury VAT MP, dokumenty celne, rachunki oraz faktury korygujące i noty korygujące, odpowiadające warunkom określonym w odrębnych przepisach (tj. dotyczących podatku od towarów i usług, szczegółowych zasad wystawiania faktur oraz danych, które powinny zawierać).
Z powyżej przytoczonych regulacji wynika a contrario, że faktury nieodzwierciedlające rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych, nie posiadają cech dowodu księgowego, a co za tym idzie - nie stanowią podstawy zapisów w księgach podatkowych. W konsekwencji nie stanowią one dowodu na poniesienie wydatku, który podatnik może ująć po stronie kosztów uzyskania przychodu.
Organ odwoławczy nie naruszył również art. 210 § 4 O.p. Wskazał on bowiem w sposób wyczerpujący, jakim dowodom i dlaczego odmówił w niniejszej sprawie wiarygodności.
Organy podatkowe nie naruszyły także zasady zaufania, wyrażonej w art. 121 § 1 O.p. O naruszeniu tej zasady nie może bowiem stanowić podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika. Skarżący ma prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jego zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt I FSK 606/14).
Przez wzgląd na powyższe, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.
Reasumując, zarzuty skarżącego okazały się nieuzasadnione, a zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem.
Mając na uwadze powyższe, tut. Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło