I FZ 282/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 28 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. Sp. z o.o. w D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Bk 439/16 odrzucające skargę E. Sp. z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 29 lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2014 r. postanawia oddalić zażalenie. I FZ 282/16 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 439/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę E. Sp. z o.o. w D. (dalej: skarżąca lub spółka) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 29 lutego 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2014 r. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że na podstawie zarządzenia z dnia 4 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącej, L. K., został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez: a) wskazanie, kto z imienia i nazwiska podpisał skargę, b) złożenie pełnomocnictwa lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi opłaconego należną opłatą skarbową, c) złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej (KRS). Ponadto pełnomocnik spółki został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. Adresat przesyłki, mimo jej dwukrotnego awizowania w dniach 9 i 17 maja 2016 r., nie odebrał wezwań, co spowodowało, że skutek doręczenia nastąpił w dniu 23 maja 2016 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie z dniem 30 maja 2016 r. W związku z tym, na podstawie zarządzenia z dnia 14 czerwca 2016 r., skarżąca została wezwana do podpisania skargi i złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone spółce w dniu 20 czerwca 2016 r. W piśmie z dnia 24 czerwca 2016 r. L. K. nadesłał dwa egzemplarze skargi, podpisane przez siebie, jako pełnomocnika skarżącej, aktualny odpis z Rejestru Przedsiębiorców KRS-u spółki oraz kopie pełnomocnictwa do reprezentowania spółki wraz z dowodem opłaty. Sąd pierwszej instancji uznał, że spółka, mimo prawidłowego wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu, nie wypełniła wezwania. Dopiero w odpowiedzi na wezwanie do podpisania skargi przez skarżącą jej pełnomocnik usunął częściowo braki formalne skargi. Czynność ta nie może być zdaniem sądu uznana za uzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, gdyż wezwanie z dnia 14 czerwca 2016 r. nie było adresowane do pełnomocnika spółki, lecz do samej spółki, i dotyczyło podpisania skargi przez spółkę, a nie jej pełnomocnika. Nadto w ocenie sądu L. K. nie wykazał, że mógł reprezentować spółkę w niniejszym postępowaniu – zakres pełnomocnictwa nie obejmuje sądów administracyjnych, a z treści dokumentu pełnomocnictwa nie wynika, by L. K. był jedną z osób wymienionych w art. 35 § 1 lub 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W konsekwencji sąd uznał, że zaszły przesłanki do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3, art. 35 § 1 i 2 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości, podnosząc, że jej pełnomocnik nie otrzymał wezwania wystosowanego do niego na podstawie zarządzenia z dnia 4 maja 2016 r. Autor zażalenia zwrócił uwagę, że od stycznia 2016 r. wszelkie przesyłki z sądów, w tym administracyjnych, są przekazywane przez operatora wyznaczonego, na co wskazał też sąd w pkt 8 pouczenia dołączonego do zaskarżonego postanowienia. Operatorem takim jest Poczta Polska. Nie było żadnej innej przesyłki przekazanej przez innego operatora, w tym przez InPost, tj. operatora odpowiedzialnego za doręczenie przesyłki zawierającej pierwsze wezwanie o uzupełnienie braków skargi. Sąd, podobnie jak skarżąca, miał obowiązek skorzystania z usług operatora wyznaczonego, a nieprawidłowe powiadomienie pełnomocnika, przez skorzystanie z usług InPost, nie może rodzić ujemnych skutków prawnych dla spółki. W związku z tym zdaniem skarżącej nie można uznać, że doręczenie było prawidłowe. Odnosząc się do wątpliwości sądu co do wykazania przez pełnomocnika umocowania do działania w imieniu spółki autor zażalenia stwierdził, że sąd pominął treść pełnomocnictwa, z którego wynikało, że jest ono pełnomocnictwem nieograniczonym z prawem substytucji. Ponadto sąd ma dostęp do akt administracyjnych, w których znajduje się oryginał pełnomocnictwa dołączonego do pisma z dnia 24 czerwca 2016 r. Z treści pełnomocnictwa nie musi wynikać stosunek prawny łączący pełnomocnika z mocodawcą, ale autor zażalenia zapewnił, że taki stosunek istnieje. Z uwagi na wątpliwości sądu w tym względzie pełnomocnik spółki wyraził jednak zdziwienie, że na jego adres kierowana była korespondencja (wezwanie z dnia 9 maja 2016 r.), a sąd przyjmował jego wyjaśnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżąca nie kwestionuje stanowiska sądu co do tego, iż uzupełnienie (niektórych) braków skargi nie jest wypełnieniem (w terminie) wezwania z dnia 14 czerwca 2016 r., a jedynie podważa uznanie przez sąd, że uchybiono terminowi do uzupełnienia braków na podstawie wezwania z dnia 5 maja 2016 r. (wskazana w zażaleniu data, tj. dzień 9 maja 2016 r. to data pierwszej próby doręczenia przesyłki to wezwanie zawierającej). Skoro nie jest obecnie sporne, że wezwanie z dnia 14 czerwca 2016 r. nie może być uznane za wypełnione, kwestia ta pozostaje poza rozważaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem spółki doręczenie pełnomocnikowi wezwań na podstawie zarządzenia z dnia 4 maja 2016 r. nie może być uznane za prawidłowe i wywołujące skutki prawne ze względu na próbę doręczenia przesyłki przy skorzystaniu z usług nieuprawnionego podmiotu, tj. InPost-u, a nie Poczty Polskiej. Stanowisko skarżącej w tym względzie nie zasługuje na uwzględnienie. Pełnomocnik spółki słusznie zauważył, że InPost S.A. ma – w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe – status operatora pocztowego, lecz nie operatora wyznaczonego (którym jest Poczta Polska S.A.), wnioski z tego faktu przez spółkę wyciągane są już jednak błędne i nie mają podstawy prawnej. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie nakazuje – ani stronom takich postępowań, ani sądom – korzystania wyłącznie z usług operatora wyznaczonego. Punkt 8 pouczenia kierowanego do spółki, na który powołuje się autor zażalenia, nie dotyczy obowiązku przesyłania pism za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. We wskazanym punkcie sąd pouczył o treści art. 83 § 3 p.p.s.a., który reguluje jedynie kwestię szczególnego skutku oddania pisma kierowanego do sądu w placówce pocztowej operatora wyznaczonego (część przepisu dotycząca innych operatorów jest bez znaczenia dla sprawy, nie dotyczy jej bowiem argumentacja spółki), tj. tego, że takie oddanie pisma jest równoznaczne z wniesieniem pisma do sądu. Opisana regulacja ma przesądzające znaczenie dla stwierdzenia, czy czynność strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym została dokonana w terminie. Jeśli przykładowo dwie osoby nadałyby w tym samym dniu przesyłki, jedna w placówce Poczty Polskiej, a druga np. za pośrednictwem InPost-u, i te przesyłki zostałyby do sądu doręczone również w tym samym dniu (np. dwa dni po dacie wysyłki), kierując się przepisem art. 83 § 3 p.p.s.a. sąd będzie brał pod uwagę przy ocenie terminowości czynności procesowej stron, w przypadku pierwszej osoby datę nadania przesyłki w placówce Poczty Polskiej, w przypadku drugiej osoby datę wpływu przesyłki do sądu (a więc – we wskazanym przykładzie – o dwa dni późniejszą). Korzystanie przez strony z usług innych operatorów pocztowych nie jest zatem w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakazane, jak sugeruje skarżąca, jednak może wywołać istotny wpływ na skuteczność czynności (jak stanowi art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna). Inaczej ma się rzecz z doręczaniem pism przez sąd. Kwestii tej nie dotyczy już - w żadnym zakresie - art. 83 § 3, a art. 65 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Wskazany przepis daje zatem sądowi szerokie uprawnienia co do wyboru sposobu dokonywania doręczeń pism w postępowaniu sądowym, w tym sąd może skorzystać z usług innego operatora pocztowego niż Poczta Polska S.A., takiego jak InPost S.A. Powyższe oznacza, że nadanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w dniu 5 maja 2016 r. na adres L. K. przesyłki zawierającej wezwania do uzupełnienia braków skargi było w świetle prawa dopuszczalne i mogło wywołać skutki związane z doręczeniem, w tym zapoczątkować bieg terminu do wypełnienia wezwań. Dotyczy to również skutków fikcji prawnej doręczenia przez awizo (tryb z art. 73 p.p.s.a.), czyli takiego, z którym mamy do czynienia w sprawie. W związku z tym należy dodać, że tryb z art. 73 p.p.s.a. został w okolicznościach sprawy zastosowany prawidłowo (awizowanie przesyłki w dniach 9 i 17 maja 2016 r., pozostawienie w skrzynce oddawczej zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w konkretnej placówce pocztowej). Pełnomocnik skarżącej wspomina co prawda, że zawiadomienia o przesyłce nie dostał, jednak akta sprawy (pieczęcie i adnotacje doręczyciela na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru spornej przesyłki) nie upoważniają do kwestionowania skuteczności doręczenia. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot – a tak jest w okolicznościach sprawy – stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone, korzystając z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2013 r., II FSK 2228/13). Obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 p.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Rozstrzygnięcie takiej kwestii należy do sądu oceniającego wniosek o przywrócenie terminu, a nie Naczelnego Sądu Administracyjnego badającego zasadność odrzucenia skargi (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r., II FZ 111/13, z dnia 26 czerwca 2013 r., I FSK 990/13, czy z dnia 2 października 2013 r., I FSK 1610/13). Skoro zatem z adnotacji na zwróconej do sądu przesyłce wynika, że była ona prawidłowo awizowana, zgodnie z wskazanymi w art. 73 p.p.s.a. regułami, to sąd pierwszej instancji nie miał innej możliwości jak tylko odrzucić skargę, gdyż z jednej strony dysponował wiarygodną informacją o próbie doręczenia przesyłki, a z drugiej stwierdził, że do uzupełnienia braków nie doszło (termin do uzupełnienia braków upłynął z dniem 30 maja 2016 r., natomiast bezspornie niektóre z braków zostały uzupełnione dopiero przy piśmie z dnia 24 czerwca 2016 r.). Konstatacja ta zobowiązywała sąd do zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi) i art. 220 § 3 p.p.s.a. (odrzucenie skargi z uwagi na nieuiszczenie należnego wpisu). W takiej sytuacji zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, co przesądza o bezzasadności niniejszego zażalenia W świetle spóźnionego uzupełnienia braków skargi to, czy nadesłane przy piśmie z dnia 24 czerwca 2016 r. pełnomocnictwo było prawidłowe, jest dla rozstrzygnięcia wtórne. Z uwagi na rozważenie tej kwestii i przez sąd pierwszej instancji, i przez skarżącą, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje jednak, że: - art. 35 § 1-2 p.p.s.a. wyznacza krąg osób, które mogą być pełnomocnikami stron postępowania sądowoadministracyjnego, tj. nie może to być dowolna osoba fizyczna; akta sprawy, w tym treść dokumentu pełnomocnictwa dołączonego przez L. K. do pisma z dnia 24 czerwca 2016 r. (pełnomocnictwo z dnia 28 września 2015 r., k. 23 akt sprawy) nie dawała podstaw do przyjęcia, że L. K. jest jedną z osób w tych przepisach wymienionych (wiedzę o tym, że L. K. jest pracownikiem skarżącej, a więc może być jej pełnomocnikiem z uwagi na treść art. 35 § 2 p.p.s.a., sąd uzyskał dopiero w wyniku przedłożenia przez L. K., wraz z nowym pełnomocnictwem, umowy o pracę, w uzupełnieniu braków formalnych niniejszego zażalenia); - dokument pełnomocnictwa z dnia 28 września 2015 r. nie świadczy, wbrew argumentom zażalenia, że było to "pełnomocnictwo nieograniczone" – zostały w nim wymienione wszystkie podmioty, względem których pełnomocnictwo było skuteczne, tj. Urząd Kontroli Skarbowej w B., organy administracji samorządowej i rządowej, sądy powszechne, organy podatkowe; jak słusznie wskazał sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, sąd administracyjny nie jest sądem powszechnym, stąd dokument pełnomocnictwa z dnia 28 września 2015 r. nie dawał podstaw do stwierdzenia, że L. K. jest umocowany do działania w imieniu spółki przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku; - bez znaczenia dla rozstrzygnięcia było to, czy w aktach administracyjnych znajdował się dokument pełnomocnictwa upoważniający L. K. do reprezentowania skarżącej – zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem; - prawidłowe było skierowanie wezwań z dnia 5 maja 2016 r. do L. K., łączna wykładnia art. 49 § 1 i art. 46 § 3 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a. wskazuje bowiem, że gdy skargę wnosi pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego należy skierować do wnoszącego pismo pełnomocnika (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 29 lipca 2010 r., II FSK 1377/10; 23 kwietnia 2009 r., II FSK 46/08; 22 lutego 2008 r., II FSK 1658/06; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 123; M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 217). Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.