IV SAB/Wa 375/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie Sędzia WSA Piotr Korzeniowski Sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 maja 2017 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Ministra Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie udostępnienia akt 1. stwierdza, że Minister Pracy i Polityki Społecznej dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu podania Fundacji [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] września 2015 r. o udostępnienie i umożliwienie skopiowania akt postępowania kontrolnego (znak: [...]); 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Pracy i Polityki Społecznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części. I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność Ministra Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister") w rozpoznaniu podania Fundacji [...] z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca" lub "Fundacja" z [...] września 2015 r. o udostępnienie i umożliwienie skopiowania akt postępowania kontrolnego (znak: [...]). Już na wstępie należy zaznaczyć, że od [...] listopada 2015 r. urząd Ministra Pracy i Polityki Społecznej został przekształcony w urząd Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (zob. rozporządzenie Rady Ministrów z 3 grudnia 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie utworzenia Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz zniesienia Ministerstwa Polityki Społecznej – Dz. U. z 2015 r, poz. 2056 oraz rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – Dz. U. z 2015 r., poz. 1905). W sentencji wyroku wskazano jednak Ministra Pracy i Polityki Społecznej, albowiem zarzuty skargi dotyczyły okresu, w którym istniał ten organ (por. wydane w niniejszej sprawie postanowienie NSA z 27 września 2016 r., I OSK 1841/16, CBOSA). Odmienne reguły co do wskazania przekształconego organu obowiązują w razie zobowiązania organu do wydania aktu (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz orzekania o kosztach postępowania (art. 200 p.p.s.a.), jednakże w niniejszej sprawie nie było podstaw do wydania tego rodzaju rozstrzygnięć. II. Stan sprawy przedstawia się następująco. II.1. Pismem z [...] września 2015 r. Minister, działając na podstawie art. 28 i n. ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1817 ze zm., dalej: "ustawa") zawiadomił Fundację o przeprowadzeniu kontroli doraźnej. Kontrola ta miała objąć lata 2013-2015 i dotyczyć prawidłowości korzystania z uprawnień oraz wypełniania obowiązków i wymogów określonych w ustawie. Protokół z tej kontroli sporządzono w dniu [...] listopada 2015 r., zaś wystąpienie pokontrolne w dniu [...] maja 2016 r. (załączniki do odpowiedzi na skargę kasacyjną – k. [...]). II.2. W toku przedmiotowej kontroli, tj. w dniu [...] września 2015 r. Fundacja złożyła do Ministerstwa następujący wniosek: "Na podstawie art. 73 § 1 w zw. z art. 52 kpa wnoszę o wydanie decyzji o udostępnienie i umożliwienie skopiowania akt w przedmiotowej sprawie" (k. [...] tomu [...] akt administracyjnych). W uzasadnieniu tego podania Fundacja powołał się m. in. na postanowienie NSA z 19 stycznia 2010 r., II OSK 2043/09. Pismem z [...] września 2015 r. (data wpływu do Ministerstwa: [...] września 2015 r.) Fundacja wniosła "skargę na bezczynność". Na stronie [...] tego pisma (k. [...] tomu [...] akt administracyjnych) Fundacja odniosła się do kwestii dostępu do akt sprawy i konieczności wydania postanowienia w tej kwestii. Pismem z [...] października 2015 r. (będącym w istocie postanowieniem) Minister odmówił Fundacji wglądu do akt. Zdaniem Ministra, kontrola prowadzona w trybie art. 29 i n. ustawy nie stanowi postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 1 k.p.a., do którego miałyby zastosowanie art. 73 i n. k.p.a. Postanowienie to został ekspediowane z Ministerstwa w dniu [...] października 2015 r. oraz doręczone Fundacji na zasadzie doręczenia zastępczego (k. [...] tomu 1/3 akt administracyjnych). W okresie 18 września 2015 r. – 13 października 2015 r. Fundacja składała do Ministerstwa liczne pisma (wymienione m. in. na s. 166 – 167 akt sądowych i zawarte w tomie [...] akt administracyjnych), w tym wnioski o udzielenie informacji oraz wyłącznie pracowników. III. W skardze z dnia [...] września 2015 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie udostępnienia akt sprawy. W skardze tej zgłoszono m.in. wniosek o "zadośćuczynienie za poniesione koszty bezpodstawnej kontroli organizacji pożytku publicznego w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia niniejszej skargi do dnia zapłaty". Fundacja zarzuciła Ministrowi m. in.: "1. pozostawanie w bezczynności w sposób zawiniony, 2. niewydanie do dnia [...].09.2015 r. akt w sprawie [...] - kontroli organizacji Pożytku Publicznego Fundacji [...] w związku z zarządzeniem kontroli wydanym przez Sekretarza Stanu J. D. a nie Ministra Pracy i Polityki Społecznej; 3. nieprawidłowe umocowanie działających w imieniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej osób kontrolujących Fundację [...] przez Sekretarza Stanu J. D. a nie zgodnie z prawem przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej; 4. nierozpoznania bez zbędnej zwłoki wniosku z dnia [...] -09-2015r. o wydanie akt w sprawie [...] - kontroli organizacji Pożytku Publicznego Fundacji [...]; 5. utrudnianiem postępowania kontrolnego przez organ prowadzący postępowanie kontrolne; 6. pozostawanie w zwłoce bez jakiegokolwiek uzasadnienia, mimo prawidłowego wniesienia w dniu [...].09.2015 r. wniosku o udostępnienie do wglądu w trybie natychmiastowym akt kontroli Fundacji [...] i roboczych ustaleń pomiędzy z-ca dyrektora a pełnomocnikiem w sprawie doręczenia akt do wglądu przez osoby kontrolujące fundację w tym samym dniu; 7. podejmowanie jednostronnych rozstrzygnięcia w czasie kontroli bez podawania stosownej podstawy prawnej i sprzecznych z prawem - np. ignorowanie norm i zasad postępowania w tym, o ochronie tajemnicy bankowej i o ochronie danych osobowych, art. 6, 9, 12 § 2 i 35 k.p.a., Ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie oraz § 9 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie przeprowadzania kontroli organizacji pożytku publicznego z dnia 14 września 2010 r. poprzez żądanie wydania kopii dokumentów przekazanych do wglądu w trakcie kontroli celem ich wyniesienia z siedziby fundacji; 8. działanie w złej wierze i przedłużenia postępowania w związku z bezczynnością w przedmiocie postępowania; 9. naruszenie innych zasad postępowania; 10. naruszenie zasad współżycia społecznego; 11. narażenie na utratę wizerunku i odpowiedzialności karną i cywilną podmiotu kontrolowanego w przypadku zastosowania się w całości do wniosków prowadzących kontrolę". III.2. Minister Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, m. in. z uwagi na niewezwanie do usunięcia naruszenia prawa. III.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...] odrzucił skargę Fundacji stwierdzając, że przed wniesieniem skargi do sądu na bezczynność Ministra skarżąca nie wyczerpała trybu przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a., gdyż nie wniosła stosownego wezwania do usunięcia naruszenia prawa do tego organu. III.4. W skardze kasacyjnej na wskazany wyżej wyrok WSA w Warszawie Fundacja podniosła w szczególności, że przedmiotem skargi do WSA w Warszawie jest bezczynność Ministra Pracy i Polityki Społecznej w zakresie udostępnienia akt zgodnie z treścią wniosku z [...] września 2015 r. i skargi z [...] września 2015 r. Skarżąca zarzuciła m. in. nierozpoznanie istoty sprawy związku z brakiem odniesienia się przez Sąd do tego co było powodem skargi, czyli odmową dostępu do akt sprawy i zaniechanie zbadania zgłoszonych zarzutów. III.5. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z [...] września 2016 r., [...] uchylił wskazany wyżej wyrok WSA w Warszawie z [...] kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak również nie ma podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a., które to okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Następnie NSA wskazał, że pismo Fundacji z [...] września 2015 r. w swej treści było w istocie wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W tej sytuacji przyjąć należy, że strona skarżąca kasacyjnie przed wniesieniem skargi w niniejszej spawie wyczerpała służący jej w postępowaniu administracyjnym tryb odwoławczy, co oznacza, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd pierwszej instancji bezzasadnie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucona. Przyjęcie, że skarżąca przed złożeniem skargi wyczerpała służący jej w postępowaniu administracyjnym tryb zażaleniowy obliguje Wojewódzki Sąd Administracyjny do oceny zasadności skargi. III.6. W piśmie z [...] maja 2017 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że pismem z [...] maja 2016 r., w odpowiedzi na wniosek Fundacji z [...] kwietnia 2016 r., poinformował skarżącą o możliwości udostępnienia akt kontroli. Fundacja nie kontaktowała się w celu ustalenia terminu przejrzenia akt. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IV.1. Skarga co do zasady zasługuje na uwzględnienie. IV.2.1. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że sprawa niniejsza jest rozpoznawana w wyniku uchylenia postanowienia WSA przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 190 zd. 1 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie, należy rozumieć osąd odnośnie do prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa, tak materialnego, jak i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (por. np. wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., I GSK 1498/13, CBOSA). W orzecznictwie jest również utrwalony pogląd, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie może stosować postanowień art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. bez uwzględnienia brzmienia przepisów art. 168 § 3, art. 183 § 1 oraz art. 190 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z 20 listopada 2014 r., I OSK 2214/14 oraz cyt. tam wyrok NSA z 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, CBOSA). Należy z całą mocą podkreślić, że wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając sprawę nie może pominąć wykładni prawa dokonanej w wyroku Sądu drugiej instancji, nie jest również uprawniony do podejmowania próby jej podważania i kontestowania (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2016 r., II GSK 38/15, CBOSA). W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, z art. 190 p.p.s.a. (interpretowanego z uwzględnieniem zasady zaufania oraz pewności prawa – art. 2 Konstytucji RP) wynika dla sądu I instancji w szczególności obowiązek ponownego rozstrzygnięcia sprawy w kwestiach, które nie zostały przesądzone wprost w wyroku NSA, w taki sposób, aby wyrok WSA nie godził również pośrednio w oceny prawne sformułowane przez Naczelny Sąd Administracyjny. Reasumując, ratio legis art. 190 p.p.s.a. sprowadza się do przyspieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, poprzez uznanie, że pomimo uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, pewne kwestie sporne zostały już ostatecznie przesądzone. Powoduje to w konsekwencji zawężenie granic ponownego rozpoznania sprawy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2014 r., I FSK 1448/13, CBOSA). IV.2.2. W sprawie niniejszej została przez NSA przesądzona kwestia dopuszczalności skargi na bezczynność Ministra. W ocenie Sądu, dotyczy to wszystkich ewentualnych podstaw do odrzucenia skargi wskazanych w art. 58 § 1 p.p.s.a., a nie tylko niedopuszczalności skargi z uwagi na niewyczerpanie trybu uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Po pierwsze, Naczelny Sąd Administracyjny nakazał zbadanie zasadności skargi. Po drugie, Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) ani podstawy do zastosowania art. 189 p.p.s.a. Zwrócenie uwagi na to zagadnienie już na początku rozważań było konieczne również w aspekcie, podnoszonej przez Ministra m. in. w postanowieniu z [...] października 2015 r., kwestii dopuszczalności stosowania przepisów k.p.a. do postępowania kontrolnego prowadzonego w trybie ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. IV.3.1. Następnie należy wskazać, że wydanie już po wniesieniu skargi ([...] września 2015 r.), a przed wydaniem wyroku, postanowienia Ministra z [...] października 2015 r. odmawiającego Fundacji dostępu do akt, nie jest okolicznością uzasadniająca oddalenie skargi w całości lub umorzenie postępowania sądowego. Skarga podlegałaby natomiast oddaleniu w sytuacji, gdyby Minister załatwił sprawę (w niniejszej sprawie – udostępnił akta albo wydał postanowienie o odmowie dostępu do akt) przed wniesieniem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 22 marca 2016 r., IV SAB/Wa 41/16 i cyt. tam orzecznictwo i piśmiennictwo). Wydanie przez Ministra rzeczonego postanowienia przed rozpoznaniem skargi sprawia jednakże, iż zbędne stało się orzekanie o zobowiązaniu tego organu do wydania w określonym terminie rozstrzygnięcia (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W takim przypadku, w razie uznania przez sąd, że organ dopuścił się bezczynności lub procedował przewlekle, sąd wydaje rozstrzygniecie przewidziane w art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W stanie prawnym obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. zbędne jest w takim przypadku umarzenie postępowania w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia (por. np. wyrok NSA z 4 listopada 2016 r., I OSK 1621/16 oraz wyrok NSA z 21 kwietnia 2017 r., I OSK 2242/16 - CBOSA; por. np. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, V wyd., Warszawa 2017, Nb 10 do art. 149 oraz A. Kabat, Komentarz do art.149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami, teza 2, LEX 2016). IV.3.2. Przechodząc do oceny, czy w sprawie miała miejsce bezczynność Ministra, należy podnieść, że jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Zasada ta jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP). Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U.UE.C.2007.303.1). Powołany przepis Karty odnosi się co prawda wprost do organów unijnych, ale w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego jest on również wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z 10 lutego 2016 r., II GSK 2294/14, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo). Realizacji zasady szybkości postępowania służy m. in. określenie terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 2 k.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei w art. 35 § 3 k.p.a. przewidziano, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Natomiast zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W ocenie Sądu, nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest tutaj poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), a także postawy stron (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11, CBOSA oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2015 r., II SAB/Wa 700/15, CBOSA). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ winien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a.). Na gruncie niniejszej sprawy, dotyczącej bezczynności w udostępnieniu akt, przyjąć należy, że Minister winien załatwić podanie z [...] września 2015 r. niezwłocznie, czyli w istocie w terminie kilku dni od wpłynięcia wniosku. Brak jest w szczególności podstaw do przyjęcia, że sprawa ta mogła być załatwiona w ciągu miesiąca, skoro nie było potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Sąd podziela pogląd, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2015 r., II FSK 3097/12, CBOSA. Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, że nie zaszły wskazane w art. 35 § 5 k.p.a. okoliczności zwalniające Ministra od obowiązku niezwłocznego załatwienia podania z 18 września 2015 r. o udostępnienie akt postępowania kontrolnego. Wydanie postanowienia w tej sprawie dopiero w dniu [...] października 2015 r., już po otrzymaniu skargi Fundacji skierowanej do WSA, skutkuje stwierdzeniem, że Minister dopuścił się bezczynności. Dlatego też, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. IV.3.4. Sąd równocześnie uznał, że bezczynność Ministra nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dlatego też Sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku (na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ustawodawca nie zdefiniował, kiedy taka sytuacja ma miejsce. Sąd podziela pogląd, że prawo takiego zakwalifikowania bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Ogólnie rzecz ujmując, taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m. in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 2234/15, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie należy po pierwsze zwrócić uwagę na krótki okres, jaki minął od otrzymania przez Ministra podania w sprawie udostępnia akt ([...] września 2015 r.) do dnia wydania postanowienia z [...] października 2015 r. Po drugie, konieczność negatywnego załatwienia podania z [...] września 2015 r. w drodze postanowienia w niniejszej sprawie nie była oczywista, mając na uwadze rodzaj postępowania, w którym złożono rzeczone podane oraz treść ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Po trzecie, Minister w okresie od [...] września 2015 r. do [...] października 2015 r. otrzymał od Fundacji liczne pisma, które wymagały analizy niezależnie od podejmowanych czynności kontrolnych. IV. 3.5. W punkcie 3 wyroku Sąd oddalił skargę w pozostałej części. W szczególności Sąd nie dostrzegł potrzeby przyznania od Ministra na rzecz Fundacji żądanej sumy pieniężnej, której możliwość zasądzenia przewidziano w art. 149 § 2 p.p.s.a. Należy podkreślić, że ustawodawca nie zobowiązał sądu do przyznania tej sumy w razie stwierdzenia bezczynności na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., ale tylko upoważnił sąd (verba legis: "sąd może") do zasądzenia sumy. Brak wskazania przypadków, w których sumę tę należy przyznać, oznacza, że rozstrzygniecie w tej kwestii mieści się w ramach tzw. dyskrecjonalnej władzy sędziego, a finalna decyzja w tej kwestii zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Należy za całą mocą podkreślić, że przedmiotowa suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowania z tytułu bezczynności, które może być dochodzone przez stronę na drodze procesu cywilnego. Suma ta orzeczona może być tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu wyroku rozstrzygającego skargę na bezczynność: zwalczenia bezczynności organu oraz zdyscyplinowania organu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2017 r., I OSK 1506/16, CBOSA). W niniejszej sprawie ani okres i charakter bezczynności, ani postawa Ministra, także po wniesieniu skargi (zob. pismo Ministra [...] maja 2017 r.) nie dają podstaw do przyjęcie, że przyznanie sumy pieniężnej jest uzasadnione celami skargi na bezczynność. IV.4. Oddalenie skargi obejmuje również żądnie zasądzenia kosztów postępowania (s. [...] skargi). Po pierwsze, Fundacja była z mocy ustawy zwolniona w niniejszej sprawie z obowiązku ponoszenia opłat sądowych (art. 239 § 2 p.p.s.a. oraz postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2017 r., I OZ 207/17). Po drugie, w postępowaniu przed sądem I instancji Fundacja nie korzystała z pomocy zawodowego pełnomocnika (pełnomocnictwo dla r. pr. P. R. dotyczyło wyłącznie postępowania kasacyjnego – k. [...]). IV.5. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.