I OSK 1883/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-11-22
Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Joanna Runge- Lissowska, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zaniedbania dotyczące gospodarki finansowej szkoły lub konflikt z organem prowadzącym mogą stanowić "przypadek szczególnie uzasadniony" pozwalający na odwołanie dyrektora szkoły w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia?Ratio decidendi
Zaniedbania dotyczące gospodarki finansowej szkoły lub konflikt z organem prowadzącym nie mieszczą się w zakresie "przypadków szczególnie uzasadnionych", o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Pojęcie to należy rozumieć wąsko i odnosić do sytuacji, w których ze względu na stopień naruszeń obowiązków nie jest możliwe dalsze pełnienie funkcji kierowniczych, a konieczność natychmiastowego przerwania czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego.Stan faktyczny
Wójt Gminy I. odwołał dyrektora szkoły A. S. w trakcie roku szkolnego, powołując się na "przypadek szczególnie uzasadniony" związany z zaniedbaniami w gospodarce finansowej i konfliktem z organem prowadzącym. Wojewoda M. stwierdził nieważność tego zarządzenia. WSA w Krakowie oddalił skargę Wójta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody. NSA rozpoznał skargę kasacyjną Wójta od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska Sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 33/17 w sprawie ze skargi Wójta Gminy I. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody M. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia nr [...] Wójta Gminy I. z dnia [...] września 2016 r. w sprawie odwołania z funkcji dyrektora oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 11 kwietnia 2017 r., III SA/Kr 33/17, oddalił skargę Wójta Gminy I. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody M. z [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia nr [...] Wójta Gminy I. z [...] września 2016 r. w sprawie odwołania z funkcji dyrektora. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zarządzenia Wójta Gminy I. nr [...] nie daje podstaw do przyjęcia, że w sprawie zaistniał "przypadek szczególnie uzasadniony", o którym mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1943 ze zm., dalej jako: "u.s.o."). Nie jest trafne powołanie się w zarządzeniu na argumenty wskazywane przez organ jako przesłanki uzasadniające odwołanie dyrektora, tj. zaniedbania dotyczące gospodarki finansowej szkoły oraz konflikt z organem prowadzącym, gdyż takie sytuacje, nie mieszczą się w zakresie "przypadków szczególnie uzasadnionych". Zgodnie z przesłanką "przypadków szczególnie uzasadnionych" zaniedbania dotyczące gospodarki finansowej szkoły czy też jej organizacji nie mogą uzasadniać odwołania dyrektora szkoły w trakcie roku szkolnego. Podobnie jak całkowita utrata zaufania organu prowadzącego do osoby pełniącej funkcję dyrektora. Skoro zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez A. S. zostało skierowane do prokuratury dopiero 2 listopada 2016 r., a zatem po wydaniu zarządzenia nr [...], to nie może zatem być to rozważane z punktu widzenia spełnienia przesłanki z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Należy przy tym podkreślić, że nie ma znaczenia, czy stawiane A. S. zarzuty są uzasadnione. Okoliczności, które skarżąca podniosła nie mogą stanowić wypełnienia przesłanki "przypadków szczególnie uzasadnionych", na gruncie art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o.
Chybione są zarzuty skargi odnoszące się do naruszeń art. 7 i art. 77 § k.p.a. z związku z art. 107 § 3 k.p.a. Z akt administracyjnych wynika, że 28 października 2016 r. Wójtowi Gminy I. zostało doręczone postanowienie o wszczęciu postępowania nadzorczego w sprawie kontroli legalności zarządzenia nr [...], z którego skarżąca uzyskała informację o fakcie, że organ nadzoru powziął wątpliwości co do zgodności z prawem odwołania A. S. w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Zatem, została poinformowana o podjęciu czynności nadzorczych, przekazała organowi nadzoru wszystkie dokumenty, zaś organ nadzoru wydał rozstrzygnięcie na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie nadzorcze zostało należycie uzasadnione. Zgodnie z art. 88 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 446; dalej jako: "u.s.g.") organy nadzoru mają prawo żądania informacji i danych, dotyczących organizacji i funkcjonowania gminy, niezbędnych do wykonywania przysługujących im uprawnień nadzorczych, a więc to skarżąca nie wykonała obowiązku przedstawienia żądanego dokumentu na wezwanie organu nadzoru. Uczyniła to dopiero po dwukrotnych ponagleniach. Zarządzenie Wójta Gminy I. nr [...] zostało przedłożone organowi nadzoru 28 października 2016 r., a zatem w dacie postanowienia o wszczęciu postępowania nadzorczego. Skarżąca nie zarzuca, aby kopia zarządzenia, którą wcześniej dysponował organ nadzoru, różniła się od oryginału. W tej sytuacji nie sposób uznać, by organ nadzoru dopuścił się uchybień wszczynając postępowanie. W chwili jego wydania organ nadzoru dysponował już oryginałem zarządzenia nr [...].
Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. Mógłby on odnieść skutek w sytuacji, gdy skarżący wykazałby, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej ten zarzut spoczywa ciężar wykazania związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyrok NSA z 21 listopada 2014 r., II OSK 1098/13).
Ponadto, z treści art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy jest istotna sprzeczność uchwały lub zarządzenia z prawem. Do naruszeń przepisów, skutkujących nieważnością zarządzenia organu jednostki samorządu terytorialnego należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania zarządzeń, podstawy prawnej podejmowania zarządzeń, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego – przez wadliwą ich wykładnię – oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania zarządzeń (wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, wyrok WSA w Warszawie z 26 września 2005 r., IV SA/Wa 821/05). Biorąc pod uwagę fakt, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty oraz treść uzasadnienia zarządzenia Wójta Gminy I. nr [...] nie pozwalają na dokonanie w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości ustalenia, że w niniejszej sprawie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek", uznać należy, że zarządzenie, którego nieważność została stwierdzona kontrolowanym rozstrzygnięciem nadzorczym zostało podjęte z istotnym naruszeniem prawa w rozumieniu w art. 91 ust. 1 zd. 1 w związku z art. 91 ust. 4 u.s.g. Zachodziła zatem podstawa do stwierdzenia jego nieważności.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Wójt Gminy I., zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wskazane w zarządzeniu nr [...] Wójta Gminy I. przyczyny odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły nie stanowiły (ani każda z nich odrębnie, ani w sumie) na tyle istotnych naruszeń prawa, które można by zakwalifikować jako "przypadki szczególnie uzasadnione" w rozumieniu tego przepisu;
2. art. 91 ust. 1, ust. 2, ust. 5 w zw. z art. 86 u.s.g. przez ich błędną wykładnię oraz nieuzasadnione przyjęcie, że zarządzenie Wójta Gminy I. nr [...] w sprawie odwołania A. S. z funkcji dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w I. jest nieważne, w sytuacji gdy wydane zarządzenie nie narusza w istotny sposób prawa; a także naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
3. art. 151 p.p.s.a. przez jego nieuzasadnione zastosowanie, mimo że w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za przyjęciem, że wskazane w zarządzeniu nr [...] Wójta Gminy I. przyczyny odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły stanowiły na tyle istotne naruszenie prawa, które można by zakwalifikować jako "przypadki szczególnie uzasadnione" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o.;
4. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez pominięcie przez Sąd okoliczności:
a) że odmowa przekazania przez A. S. informacji niezbędnych do naliczenia wynagrodzeń nauczycieli kierowanej przez nią placówki oświatowej za miesiąc wrzesień 2016 r. oraz odmowa wypłaty odpraw dla nauczycieli, z którymi została rozwiązana umowa z dniem 31 sierpnia 2016 r. doprowadziła do destabilizacji funkcjonowania kierowanej przez nią szkoły, skutkiem czego było błędne uznanie, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze odpowiada prawu,
b) wynikających z wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie XIV Wydział Karny z 31 marca 2017 r., który orzekając w zakresie przestępstwa z art. 212 § 2 Kodeksu karnego uznał A. S. winną postawionych jej zarzutów zniesławienia Wójta Gminy I., który stanowi jednocześnie potwierdzenie stawianych jej zarzutów rozpowszechniania nieprawdziwych i szkalujących informacji naruszających dobre imię Wójta i urzędników Gminy I. oraz utraty zaufania przez organ prowadzący Gminnego Zespołu Szkół w I., jakiego wymaga się od osoby na stanowisku dyrektora szkoły.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji naruszył art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Zdaniem skarżącego kasacyjnie w sprawie zachodziły przesłanki odwołania z funkcji dyrektora szkoły A. S., noszące znamiona "szczególnie uzasadnionych przypadków". Sposób pełnienia funkcji dyrektora oraz skutki nieprofesjonalnych działań stosowanych w kierowaniu placówką, mające charakter niedopełnienia obowiązków i naruszenia uprawnień, określonych prawem, przez A. S. spowodowały destabilizację w realizacji funkcji szkoły i dlatego konieczne było natychmiastowe pozbawienie jej funkcji kierowniczej, przed zakończeniem okresu na który została powołana. Konieczność natychmiastowego jej odwołania ze stanowiska dyrektora podyktowana była przede wszystkim odmową przekazania informacji niezbędnych do naliczenia wynagrodzeń nauczycieli kierowanej przez nią placówki oświatowej za miesiąc wrzesień 2016 r. oraz wypłaty odpraw dla nauczycieli, z którymi została rozwiązana umowa z dniem 31 sierpnia 2016 r., co prowadziło do destabilizacji funkcjonowania kierowanej przez nią palcówki. Do destabilizacji funkcjonowania szkoły prowadził także brak prawidłowej organizacji pracy szkoły, liczne nadużycia finansowe, które stwierdzone zostały w protokole z kontroli doraźnej przeprowadzonej w Gminnym Zespole Szkół w I., jak również niesprzyjająca dobremu rozwojowi uczniów atmosfera licznych nieporozumień A. S. z władzami Gminy I. oraz wśród nauczycieli. W efekcie jej działań, szczegółowo opisanych w piśmie skierowanym do organu nadzoru z 28 października 2016 r., do dnia 1 września 2016 r. A. S. nie przekazała wymaganych do sporządzenia listy płac informacji, co skutkowało brakiem wypłaty przez organ prowadzący wynagrodzeń nauczycielom zgodnie z planem finansowym tej placówki na rok szkolny 2016/2017. Nauczycielom w dniu 1 września 2016 r. nie zostały wypłacane należne wynagrodzenia za miesiąc wrzesień 2016 r., wypłacono im jedynie zaliczki wynagrodzeń. Podstawą gospodarki finansowej szkoły jest plan dochodów i wydatków, tzw. plan finansowy szkoły. Art. 39 ust. 1 pkt 5 u.s.o. nakłada na dyrektora szkoły obowiązki w zakresie dysponowania środkami określonymi w tym planie. Zgodnie z powyższym, pracownik Urzędu Gminy nie może samodzielnie, bez dyspozycji dyrektora szkoły dokonać przelewu z danego rozdziału planu finansowego szkoły środków na wynagrodzenia. W związku z czym, stosowne wyrównania wynagrodzeń dla nauczycieli za miesiąc wrzesień 2016 r. zostały wypłacone dopiero po odwołaniu A. S. z funkcji Dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w I., po przekazaniu do Urzędu Gminy I. przez pełniącą obowiązki dyrektora placówki oświatowej niezbędnych informacji i dokumentów. Skutkiem braku wypłaty wynagrodzeń nauczycieli jest całkowita destabilizacja w funkcjonowaniu placówki oświatowej. Ponadto, A. S. nie dopełniła czynności w zakresie wypłaty odpraw dla nauczycieli, z którymi zostały rozwiązane umowy o pracę z dniem 31 sierpnia 2016 r. Urząd Gminy został poinformowany o zwolnieniach tych osób dopiero pod koniec sierpnia, mimo iż ruch kadrowy w szkołach można przeprowadzić do 31 maja oraz że stosowne pismo w tej sprawie zostało wysłane do dyrektor w czerwcu. Do dnia 1 września Wójt Gminy I. nie otrzymał dyspozycji wypłaty tych środków. Co więcej, w trakcie kontroli doraźnej przeprowadzonej w Gminnym Zespole Szkół w I. przez zespół pracowników Referatu Finansowo-Księgowego Urzędu Gminy, zleconej przez Wójta Gminy I. na podstawie art. 39 ust. 1 pkt u.s.o., stwierdzono liczne nieprawidłowości dotyczące przydziału godzin ponadwymiarowych nieujętych w arkuszu organizacyjnym lub aneksach, a które nie miały akceptacji Wójta Gminy I., w związku z czym były wydatkowane z naruszeniem przepisów ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Wskazać należy, że A. S. Aneksem nr 1/2015 z 8 września 2015 r. i Aneksem nr 2/2015 z 30 września 2016 r. do arkusza organizacji pracy Gminnego Zespołu Szkół zwiększyła liczbę godzin lekcyjnych w roku szkolnym 2015/2016 aż ośmiu nauczycielom bez zgody organu prowadzącego. Z treści wskazanych wyżej aneksów wynika, że zostały zatwierdzone przez J. S., która nie posiadała upoważnienia Wójta Gminy I. do wykonania tego rodzaju czynności. Nadto, w związku z podjęciem przez Radę Gminy I. [...] sierpnia 2015 r. uchwały Nr [...] o likwidacji Gminnego Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego Szkół w I., J. S. z dniem 31 sierpnia 2015 r. przestała pełnić funkcję Kierownika tej jednostki, dlatego nie mogła już posługiwać się pieczątką "Kierownik GZEAS" i nie mogła wykonywać żadnych funkcji przypisanych do tego stanowiska. A. S. nie dostosowała się do zapisów uchwały Nr [...] Rady Gminy I. z [...] sierpnia 2015 r. w sprawie: określenia wymiaru tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dla dyrektorów i wicedyrektorów szkół i placówek prowadzonych przez Gminę I. w zakresie obniżenia obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, opiekuńczych i wychowawczych do 6 godzin tygodniowo dla dyrektora zespołu szkół. A. S. nie ujęła bowiem swoich godzin w jakimkolwiek aneksie do arkusza organizacyjnego, tym samym bez analizy dzienników lekcyjnych nie można stwierdzić ile dokładnie godzin tygodniowo pracowała jako nauczyciel. Dodatkowo, stwierdzono niezgodności w księdze zastępstw z wykazem godzin ponadwymiarowych w indywidualnych zeszytach nauczycieli, efektem czego była nadpłata za ok. 350 godzin. Brak jest również informacji w księdze zastępstw, w jakich klasach odbyły się zastępstwa, co uniemożliwiało weryfikację, czy dane zajęcia zostały faktycznie przeprowadzone. Z analizy tych dokumentów wynika także, że wpisy w dziennikach nie pokrywały się z wpisami dotyczącymi zastępstw. Nie ulega zatem wątpliwości, że przedstawione powyżej okoliczności mają charakter zdarzenia nagłego, wymagającego natychmiastowej reakcji organu prowadzącego i w związku z tym wyczerpują przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Sąd uznał opisane wyżej działania za incydentalne nieprawidłowości w gospodarce finansowej, skutkiem czego było błędne uznanie, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu. NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nie są trafne.
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd okoliczności wskazanych w punkcie 4 zarzutów skargi kasacyjnej nie ma usprawiedliwionych podstaw. Uzasadnienie sporządzone z uchybieniem zasad określonych w art. 141 § 4 może stanowić naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy tylko w przypadku, jeżeli zawarta w nim ocena prawna (art. 153 p.p.s.a.) miałaby pierwszoplanowe znaczenie dla wadliwego, końcowego załatwienia sprawy. Zatem błędne uzasadnienie orzeczenia stanowi podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli prowadzi do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy. W tym kierunku idzie zdecydowana większość orzeczeń NSA. Zauważa się przede wszystkim, że jakkolwiek czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy i ma sprawozdawczy charakter, a więc sama przez się nie może wpływać na to rozstrzygnięcie jako na wynik sprawy, to niemniej tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa – wyrok NSA z 2 lutego 2006 r., II FSK 325/05. Można w nim przy tym znaleźć liczne przykłady wad uzasadnienia, polegające na naruszeniu art. 141 § 4, które mogą stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. I tak w wyroku NSA z 7 marca 2006 r., I OSK 990/05 (LEX nr 198283) stwierdzono, że takim naruszeniem może być brak uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, jak i przypadek, gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Z kolei w wyroku NSA z 14 marca 2006 r., I OSK 1032/05, (LEX nr 198355) za taką wadę uzasadnienia uznano naruszenie obowiązku wskazania przyczyn, z powodu których sąd odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom, w oparciu o które organy administracji przyjęły okoliczności, stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonych decyzji. W szczególności za wadę uzasadnienia orzeczenia, skutkującą uwzględnieniem skargi kasacyjnej, należy uznać nieustosunkowanie się w nim do zarzutów podniesionych w skardze lub w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, których trafność zobowiązywałaby sąd do uwzględnienia skargi. Przykładowo, skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, a w uzasadnieniu wyroku nie ma rozważań świadczących o tym, że sąd rozpoznał ten zarzut – por. szerzej wyrok NSA z 18 maja 2011 r., I OSK 1323/10.
Uogólniając należy stwierdzić, że do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Takich wad w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził. Badaniem Sądu objęta była prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, a nie wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie XIV Wydział Karny z 31 marca 2017 r. Ponadto, przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie było badanie wagi zarzucanych pracownikowi naruszeń.
Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, przemawiający za odwołaniem nauczyciela ze stanowiska dyrektora zespołu placówek. Według tego przepisu w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, można odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Sąd I instancji zasadnie wywiódł, że oparcie pierwszej przesłanki na przedmiotowym ograniczeniu negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań na "przypadkach szczególnie uzasadnionych", wymaga przyjęcia wykładni zawężającej do kwalifikowanych sytuacji, w których ze względu na stopień naruszeń obowiązków nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczych i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania wykonywania tej funkcji z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego i dalszego funkcjonowania szkoły. Zasadnie Sąd stwierdził, że w sprawie nie wykazano takiego rodzaju uchybień wykonywania zadań, które wymagałyby natychmiastowego przerwania wykonywania funkcji dyrektora. Funkcjonowanie szkoły do czasu wydania przez Wójta Gminy I. zarządzenia z [...] września 2016 r., nr [...] wskazuje, że mimo wskazanych w uzasadnieniu tego zarządzenia niedociągnięć, nie było podstaw do zastosowania trybu nadzwyczajnego odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Nawet, gdyby się zgodzić, że A. S. w okresie sprawowania funkcji dyrektora Gminnego Zespołu Szkół dopuściła się wszystkich zarzucanych jej uchybień, to i tak nie można przyjąć, że którekolwiek z tych naruszeń lub wszystkie one łącznie stanowią przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Stanowisko NSA w tej kwestii jest jednolite i konsekwentne – por. np. wyrok z 7 maja 2015 r., I OSK 2987/14, wyrok z 6 sierpnia 2015 r., I OSK 901/15 oraz wyrok z 25 listopada 2015 r., I OSK 1942/15. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że użyte w ustawie pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego (wyrok WSA we Wrocławiu z 27 marca 2009 r., IV SA/Wr 49/09) bo naruszenie prawa przez dyrektora jest na tyle istotne, iż nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone w jej pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły (wyrok NSA z 18 kwietnia 2008 r., I OSK 86/08).
Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje, że w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. chodzi o takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Za przyczyny "szczególnie uzasadnione" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. uznano: kradzież alkoholu w sklepie (II SA/Bk 1179/14), błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją (IV SA/Gl 970/13), poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystanie dwóch pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora (I OSK 2853/13), zaniedbania w nadzorze nad pracownikami skutkujące molestowaniem seksualnym podopiecznych (I OSK 840/13), zatrudnienie przez dyrektora swojej siostry w szkole (I OSK 2408/11), notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły (II SA/Rz 624/05), długotrwałą chorobę uniemożliwiającą wykonywanie funkcji kierowniczej (I OSK 365/17).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło