II SA/Sz 141/17

WyrokWSA w Szczecinie2017-06-07

Skład orzekający: Arkadiusz Windak, Barbara Gebel, Danuta Strzelecka-Kuligowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi dorosłej osoby niepełnosprawnej, powołując się na przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który został uznany za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji publicznej nie mogą stosować przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który został uznany za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosków o świadczenie pielęgnacyjne, organ powinien zbadać spełnienie warunków określonych w ustawie, z wyłączeniem tej części przepisu, która została uznana za niezgodną z Konstytucją.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni W. S. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem, który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na fakt, że niepełnosprawność męża powstała po ukończeniu przez niego 18. roku życia, co wykluczało przyznanie świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko co do braku spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy, mimo uznania, że małżonek należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza C. z dnia [...] r. nr [...]. Wnioskiem z dnia [...] r., uzupełnionym w dniu [...] r. W. S. wystąpiła do ośrodka pomocy społecznej o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem W. S., załączając orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o zaliczeniu męża do znacznego stopnia niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] r. nr[...] , Kierownik Miejsko -Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Burmistrza, odmówił W. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ mając na uwadze treść art. 17 ust. 1b i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) wskazał, że z uwagi na to, iż wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim z osobą wymagającą opieki, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na [...] r., tj. gdy jej mąż miał [...] lata, to nie wystąpiły przesłanki pozwalające na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. W. S. wniosła odwołanie od tej decyzji wyjaśniając, że jej mąż jest osobą ze znacznym stopniem niepełnosprawności i wymaga stałej, całodobowej opieki i pomocy, którą mu obecnie zapewnia, w związku z czym nie może podjąć zatrudnienia. Strona podniosła także, że jej mąż należy do kręgu osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny, zaś zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r., pozostawanie w związku małżeńskim nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) w związku z art. 17 ust 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518), decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że analiza przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, celu świadczenia pielęgnacyjnego oraz dominującego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, nie pozwala przyjąć, aby małżonek nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, rezygnujący z pracy lub nie podejmujący zatrudnienia, sprawujący opiekę nad małżonkiem legitymującym się takim orzeczeniem nie był uprawniony do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium, małżonek na którym zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny na drugiego małżonka, mieści się w kategorii osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Natomiast z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ww. ustawy odczytywanego łącznie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że w przypadku gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje innym osobom, na których względem osoby wymagającej opieki ciąży obowiązek alimentacyjny, nie zaś, że świadczenie nie przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Wobec powyższego organ odwoławczy za uzasadniony uznał zarzut odwołania kwestionujący stanowisko organu I instancji w tej mierze. Natomiast Kolegium podzieliło pogląd wyrażony w decyzji organu I instancji co do braku podstaw do przyznania świadczenia w związku z niewypełnieniem przez osobę pozostającą pod opieką przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy, tj. powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W oparciu o załączone do wniosku orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] r. zaliczające W. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] r. i ustalające, że stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r. (gdy mąż strony miał [...] lata) oraz wobec braku określenia daty powstania niepełnosprawności, organ odwoławczy przyjął, że niepełnosprawność męża strony powstała po ukończeniu 18. lub 25. roku życia, tj. gdy był on już osobą dorosłą, co nie pozwala na przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Dalej Kolegium zaznaczyło, że wprawdzie wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, jednak z treści uzasadnienia orzeczenia wynika, że Trybunał Konstytucyjny dopuszcza przyjęcie przez ustawodawcę odmiennych zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych względem opiekunów niepełnosprawnych dzieci. Mimo orzeczenia o niezgodności przepisu z Konstytucją Trybunał nie uchylił jego mocy obowiązującej, lecz wskazał na konieczność podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Skutkiem wejścia w życie tego wyroku nie jest zatem uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, czy uchylenie decyzji przyznających świadczenia, bądź wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Ostatecznie Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, pozostawiając poprawienie stanu prawnego w tym zakresie dla ustawodawcy. W. S. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca podniosła zarzut, że w takim samym przypadku jak jej, Kolegium wydało decyzję korzystną dla wnioskodawcy, dlatego też niezrozumiałe jest dla niej dlaczego organ stosując tą samą instytucję i przepisy, wydaje różne decyzje. W ocenie skarżącej, skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. w odniesieniu do art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest stwierdzenie, że opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez ustawodawcę jak podmioty należące do tej samej klasy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień, bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Rezultatem tej kontroli jest wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu w przypadku stwierdzenia przez sąd, iż został on wydany z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też stwierdzono naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, jak również gdy zaskarżony akt obarczony jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznając sprawę co do zasady nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę, może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Natomiast nie przyznaje uprawnień, o które toczy się przed nim postępowanie, gdyż nie należy to do jego kompetencji. Wobec powyższego rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie mógł uwzględnić zawartego w skardze wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2016 r. Nr 139, poz. 1518 ze zm., dalej określanej jako "u.ś.r."). W przepisie tym ustawodawca wskazał zarówno na przesłanki pozytywne jakie winna spełniać osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jak i przesłanki negatywne, uniemożliwiające jego otrzymanie. Do tej pierwszej grupy należy zaliczyć przesłanki wskazane w art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 1b u.ś.r. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie zaś art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z kolei katalog przesłanek negatywnych zawiera art. 17 ust. 5 ww. ustawy, przewidując m.in., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a). Mając na uwadze cytowane przepisy w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że małżonek należy do kręgu osób na których ciąży powinność o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego łączy się prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie bowiem, tak jak to uczynił organ I instancji, literalnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ww. ustawy jest nie do pogodzenia z założeniem o racjonalności ustawodawcy, gdyż niweczyłaby możliwość przyznania świadczenia w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują małżonkowie, pomimo że na małżonku ciąży względem jego małżonka obowiązek alimentacyjny, który wyprzedza obowiązek krewnych małżonka wymagającego opieki. Co więcej, prowadziłaby do nieakceptowalnego wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu który nie może sprawować faktycznej opieki z uwagi na swoją własną niepełnosprawność i który sam wymaga opieki. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasadnie więc podniesiono, że ww. przepis należy odczytywać przez pryzmat art. 17 ust. 1 u.ś.r., co z kolei prowadzi do wniosku, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. normuje jedynie przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Powyższe stanowisko uzyskało również aprobatę w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. postanowienie z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt P 38/09) jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia: 9 stycznia 2013 r., I OSK 1196/12; 13 lutego 2013 r., I OSK 1526/12; 20 września 2013 r., I OSK 2796/12; 15 lipca 2014 r., I OSK 644/13; 19 listopada 2014 r., I OSK 1895/13 czy z 28 listopada 2014 r., I OSK 1158/13). W orzeczeniach tych podkreśla się, że taka wykładnia pozostaje w zgodzie z art. 18 Konstytucji RP, tj. z zasadą ochrony i opieki nad rodziną ze strony państwa oraz art. 71 Konstytucji RP. W tej sytuacji należało rozważyć, czy zasadnie organ odwoławczy odmowę przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego oparł na braku spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. wobec ustalenia, że niepełnosprawność męża skarżącej powstała później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki do ukończenia 25. roku życia. W sprawie nie budzi wątpliwości, że w orzeczeniu Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. nie określono daty powstania niepełnosprawności, a znaczny stopień niepełnosprawności ustalono od [...] r., a więc gdy mąż strony miał [...] lata. Analizując powyższe zagadnienie należy w szczególności mieć na uwadze, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. w sprawie sygn. akt K 38/13, orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem organu odwoławczego, z powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, że skutkiem jego wejścia w życie nie jest uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa, a Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ww. ustawy. W ocenie Sądu taka interpretacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie jest prawidłowa. W punkcie 2 sentencji ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził niekonstytucyjność przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazując, że stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wyróżniającym taką kategorię jest ukończenie 18. roku życia, ewentualnie ukończenie 25. roku życia - w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Przekroczenie tak wyznaczonej granicy wieku sprawia, że od tego momentu można mówić wyłącznie o jednej grupie podmiotów podobnych. Tworzą ją wówczas opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych. Brak jest konstytucyjnego uzasadnienia zróżnicowania podmiotów należących do tej, kategorii np. w zakresie wysokości przysługujących im świadczeń opiekuńczych. Trybunał zaznaczył, że ustawodawca może przyjąć odmienne zasady przyznawania świadczeń opiekuńczych względem opiekunów niepełnosprawnych dzieci. Takie rozstrzygnięcie powinno być jednak konsekwentne. W dłuższej perspektywie czasowej nie może ono dopuszczać do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej w obrębie opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. W tym kontekście istotne znaczenie ma również to, że na obecnym etapie rozwoju ekonomicznego coraz większe znaczenie będą miały nie tylko dochody konkretnej rodziny, ale wszystkie źródła przysporzeń majątkowych określające faktyczną sytuację materialną beneficjentów świadczeń (por. cz. III, pkt 6.3 uzasadnienia wyroku T.K.). Pomijając zatem konstytucyjne uzasadnienie szczególnego traktowania opiekunów niepełnosprawnych dzieci, ustawodawca powinien w jednakowy sposób kształtować sytuację prawną osób, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, którego wiek nie pozwala na zaliczenie go do tej kategorii podmiotów. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny, uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84). Nie ulega przy tym wątpliwości, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, a ta w przedmiotowej sprawie wyraźnie stanowi o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Sąd orzekający uwzględniając ten pogląd stwierdził, że rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w takim stanie prawnym organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Po 1068/15). Stwierdzenie niekonstytucyjności określonego przepisu ustawy ze swej istoty tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, chyba, że Trybunał skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej u.ś.r. Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał z tej możliwości. Wyrok o sygnaturze K 38/13 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Skutkiem ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, począwszy od dnia jego ogłoszenia, to jest od dnia 23 października 2014 r. i ukształtowanie w tym zakresie nowego stanu prawnego. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego jest sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie. Zgodnie z art. 6 K.p.a., organy administracji posiadają bowiem uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów prawa. Podkreślenia wymaga, że analogiczną ocenę prawną zaprezentowano również w wyrokach m.in. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1668/14 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2015 r., II SA/Bd 366/15, z dnia 16 czerwca 2015 r., II SA/Bd 434/15 i z dnia 24 czerwca 2015 r., II SA/Bd 327/15, w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2014 r., II SA/Go 818/14, w Poznaniu z dnia 23 października 2014 r., IV SA/Po 969/14, w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2014 r., II SA/Bk 1022/14, w Łodzi z dnia 10 grudnia 2014r., II SA/Łd 1034/14, w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2015 r., II SA/Ol 623/15, w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r., VIII SA/Wa 1026/14, z dnia 13 stycznia 2015 r., I SA/Wa 3139/14, z dnia 21 października 2015 r., VII SA/Wa 237/15, w Gdańsku z dnia 17 września 2015 r., III SA/Gd 551/15, w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2015 r., II SA/Rz 1029/14 (dostępne w Internecie). Ponownie rozpoznając sprawę organy winny uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko Sądu oraz wynikające z niego wskazówki interpretacyjne dotyczące wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygnaturze K 38/13, przyjmując, że z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można wywodzić nomy warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego datą powstania niepełnosprawności osoby objętej opieką, skoro tak sformułowany warunek został uznany za niekonstytucyjny. Dokonując merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej organy powinny zatem zbadać, czy wnioskodawczyni spełnia warunki do przyznania świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem części niekonstytucyjnego przepisu i w zależności do tych ustaleń wydać stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i b oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło