I GSK 361/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-04-24
Skład orzekający: Henryk Wach, Ludmiła Jajkiewicz, Anna Apollo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny jest związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę na decyzję odmawiającą wpisu do ewidencji producentów rolnych, nawet jeśli przepis, na którym oparto tamtą decyzję, został później uznany za niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 170 P.p.s.a. i był związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem WSA, który oddalił skargę skarżącej na decyzję odmawiającą jej wpisu do ewidencji producentów rolnych i nadania numeru identyfikacyjnego. Nawet jeśli przepis (art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji) został później uznany za niekonstytucyjny, odroczenie utraty jego mocy obowiązującej przez Trybunał Konstytucyjny oznaczało, że mógł być stosowany do określonego terminu, a wcześniejsze orzeczenia sądowe wydane na jego podstawie zachowały moc wiążącą.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o zmianę danych w ewidencji producentów rolnych, powołując się na numer producenta nadany jej wcześniej, który został następnie anulowany decyzją administracyjną. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ skarżąca nie była wpisana do ewidencji i nie posiadała nadanego numeru identyfikacyjnego. WSA oddalił skargę skarżącej, podzielając stanowisko organów. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie art. 171 P.p.s.a. poprzez związanie sądu pierwszej instancji wcześniejszym wyrokiem WSA, który opierał się na przepisie uznanym później za niekonstytucyjny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. NSA Anna Apollo (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 2327/16 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o wpis do ewidencji producentów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. G. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 21 czerwca 2017 r. sygn.. akt V SA/Wa 2327/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. G. (dalej określanej jako skarżąca) na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o zmianę wpisu do ewidencji producentów rolnych.
Stan sprawy Sąd I instancji przedstawił następująco:
W dniu [...] stycznia 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów z zaznaczonym celem "zmiana danych". Strona posłużyła się przy tym numerem gospodarstwa [...] nadanym jej na mocy zaświadczenia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] sierpnia 2004 r., a następnie anulowanym oświadczeniem Nr [...] z [...] czerwca 2010 r., w następstwie którego wydano decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. odmawiającą wpisu skarżącej do ewidencji producentów i nadania jej numeru identyfikacyjnego. Do wniosku skarżąca dołączyła m.in. (Rep. A Nr [...] z [...] lutego 2008 r.) będący umowę ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy J. i A. małżonkami G. sporządzoną w formie aktu notarialnego z [...] lutego 2008 r. oraz pełnomocnictwo jakiego skarżąca udzieliła swojemu mężowi, także sporządzone w formie aktu notarialnego z [...] grudnia 2008 r.
Na podstawie wydruku z bazy PESEL organ ustalił, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim.
W odpowiedzi na wezwanie organu z [...] marca 2016 r. dotyczące wyjaśnienia, czy skarżąca domaga się wpisania jej do ewidencji producentów – bowiem w ewidencji nie figuruje - skarżąca oświadczyła, że żąda zmiany danych w ewidencji producentów, gdyż numer producenta ([...]) został jej nadany prawidłowo, zaś decyzja Kierownika Biura nr 1 z [...] sierpnia 2010 r. wydana została bez podstawy prawnej. Do powyższych wyjaśnień dołączyła wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie VII Wydział Cywilny Rejestrowy z 13 kwietnia 2012 r. o sygn. akt VII C 742/11, którym orzeczono separację związku małżeńskiego pomiędzy J. G. a A.G.
W dniu [...] kwietnia 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Makowie Mazowieckim wydał decyzję nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek skarżącej z [...] stycznia 2016 r. o wpis do ewidencji producentów w celu zmiany danych.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Uzasadniając decyzję organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika Biura,
iż w sprawie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania administracyjnego jaką
jest brak przedmiotu postępowania, a mianowicie brak wpisu skarżącej do ewidencji producentów i brak nadanego numeru identyfikacyjnego. Z akt sprawy wynika bowiem, że [...] października 2010 r. po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji na mocy decyzji nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Makowie Mazowieckim nr 1 z dnia [...] sierpnia 2010 r., którą odmówiono skarżącej wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Powyższe
decyzje były także przedmiotem kontroli sądów administracyjnych. Ostatecznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 1178/14 oddalił skargę strony. Zatem, w świetle art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 poz. 718 ze zm., dalej określanej skrótem: "P.p.s.a", wskazując, że ma on charakter bezwzględnie obowiązujący, co z kolei oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu. Skoro zatem do chwili obecnej skarżąca nie została wpisana do ewidencji producentów i nie uzyskała numeru identyfikacyjnego, to jej twierdzenia o możliwości zmiany danych są bezpodstawne. Zmiana danych w ewidencji producentów (w trybie art. 14 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; Dz.U. z 2015 poz. 807 ze zm.) jest możliwa wyłącznie w przypadku gdy producent uzyskał
wpis do tej ewidencji i nadano mu numer identyfikacyjny. Powoływanie się przez skarżącą na pismo z [...] lutego 2016 r. znak sprawy [...] dotyczące przedłużenia terminu w sprawie z wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 ze wskazaniem numeru producenta nie może być dla organu wiążące.
A. G. zaskarżyła ww. decyzję Dyrektora Oddziału do Wojewódzkiego
Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając rażące naruszenie przepisów
prawa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektora Oddziału wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę skarżącej i podzielając ustalenia faktyczne organów stwierdził, odwołując się do regulacji ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, że musi dojść do wpisania producenta rolnego do ewidencji producentów oraz do nadania mu niepowtarzalnego numeru
identyfikacyjnego aby można mówić o istnieniu "przedmiotu", w którym można byłoby dokonywać wpisów dotyczących zaistniałych zmian. W przypadku skarżącej nie ma takiego przedmiotu sprawy. Zatem słusznie organ uznał, że brak przedmiotu sprawy powoduje konieczność umorzenia postępowania administracyjnego, wywołanego wnioskiem skarżącej, w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Przepis ten ma zastosowanie w sprawie gdyż do stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego odsyła przepis art. 3a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zaznaczył także, ze powoływanie się skarżącej na okoliczność separacji jej związku małżeńskiego orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia
13 kwietnia 2012 r., sygn. akt VII C 742/11 oznacza tylko, że małżonkowie weszli w ustawową rozdzielność majątkową ( art. 54 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz. U. z 2017 r. poz. 682 j.t.). Jeżeli w jej następstwie doszło
do podziału wspólnego majątku i skarżąca stała się właścicielką majątku odrębnego,
tj. gospodarstwa rolnego czy też nieruchomości rolnych to przy wypełnieniu
ustawowych przesłanek może wnioskować o wpisanie jej do ewidencji producentów rolnych. Dotyczy to jednak innej sytuacji niż objęta przedmiotową sprawą i w tym postępowaniu nie podlega kontroli sądowej.
W skardze kasacyjnej skarżąca, zarzucając na podstawie art. 174 pkt. 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania:
1. art. 171 P.p.s.a. poprzez uznanie, że rozstrzygając skargę Sąd jest związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2014 roku, sygn. akt V SA/WA 1178/14 oddalającym skargę skarżącej na decyzję odmawiającą
jej wpisu do ewidencji producentów rolnych pomimo, że wyrok ten został wydany w oparciu o przepis art. 12 ust 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. nr 10, poz. 76 ze zm.) (dalej "ustawa o krajowym systemie") uznany pół roku wcześniej za niezgodny z Konstytucją wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 roku w sprawie o sygnaturze akt P 40/12, co miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem Sąd uznał, że kwestia braku wpisania skarżącej do rejestru została prawomocnie rozstrzygnięta a co za tym idzie, postępowanie o zmianę danych w rejestrze jest bezprzedmiotowe;
2. art. 145 § 1pkt 1 lit a P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. art. 12 ust.
4 ustawy o krajowym systemie poprzez oddalenie skargi, na skutek wadliwego ustalenia, że skarżąca nie posiadała ważnego numeru identyfikacyjnego producenta rolnego i nie jest umieszczona w rejestrze producentów rolnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd błędnie wywiódł, że wniosek o zmianę danych skarżącej jest bezprzedmiotowy;
- wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej, jako niezasadnej, oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie
nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to,
że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.
Jak już wyżej wskazano, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu art. 171 P.p.s.a. poprzez uznanie przez sąd I instancji związania go wyrokiem wydanym w sprawie o sygnaturze akt V SA/Wa 1178/14. Jednak nie można mówić o naruszeniu w tej sprawie art. 171 P.p.s.a., ponieważ przepis ten w ogóle nie został powołany przez sąd I
instancji jako podstawa rozstrzygnięcia. Przepis ten określa granice tzw. powagi
rzeczy osądzonej, oznaczającej moc prawną prawomocnego orzeczenia co do istoty sprawy, wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, wykluczającą ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy.
Wskazać także należy, że zgodnie z art. 170 P.p.s.a. prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrażona
w przytoczonym przepisie istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających (por. wyrok NSA z dnia I FSK 1474/15 z dnia 23 czerwca 2017 r.).
Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (art. 171 P.p.s.a.). Co do zasady mocą wiążącą i powagą rzeczy osądzonej objęta jest jedynie sentencja wyroku, a nie jej uzasadnienie. Jednakże powaga rzeczy osądzonej rozciąga się również na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne do określenia jego zakresu. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u
jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym
wyroku. Stanowisko przeciwne, uznające możliwość czynienia przez organy administracji publicznej ustaleń sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia
sądu, jest nie do pogodzenia z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz określoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2014 r., GSK 1939/12, wyrok NSA z 5 lipca 2015 r., I FSK 2081/14 - CBOSA).
Rozpatrując zatem sprawę, w której zasadnicze znaczenie miała ocena skutków prawnych wyroku WSA w Warszawie z 19 sierpnia 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1178/14, Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł zignorować stanowiska, jakie w tej właśnie kwestii wyraził uprzednio w sposób prawomocny sąd. Pomimo tego, iż nie zostało sporządzone uzasadnienie tego wyroku, to jednak oddalając skargę skarżącej Sąd ten uznał za prawidłową decyzję z dnia [...] października 2010r., co w konsekwencji oznacza, iż skarżącej odmówiono nadania numeru identyfikacyjnego producenta rolnego. Kwestionowanie zaskarżonego wyroku zarzutem kasacyjnym naruszenia art. 171 P.p.s.a. w związku z art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów poprzez niezgodne z prawem anulowanie tego numeru nie mogło zatem odnieść skutku w postaci uwzględnienia skargi kasacyjnej w tej sprawie, a twierdzenia skarżącej kasacyjnie o posiadaniu numeru nie mogą być uznane za wiarygodne.
Nie można też tracić z pola widzenia tego, że wspomniany wyrok WSA w Warszawie z 19 sierpnia 2014 r. zapadł po tym, jak Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 2419/13 uchylił pierwsze orzeczenie WSA w Warszawie z 14 września 2011 r. wydane w tamtejszej sprawie. W tym kasacyjnym wyroku NSA uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 grudnia
2013 r. sygn. akt P 40/12 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1537), w którym stwierdzono, że art.
12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z
małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne: a) nie jest niezgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji, b) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji RP. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny postanowił w sentencji wyroku, że przepis ten
we wskazanym zakresie traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, tj. z upływem 18 miesięcy, licząc od dnia 13 grudnia 2013 roku.
NSA podkreślił w uzasadnieniu swojego wyroku, że możliwość określenia przez Trybunał Konstytucyjny terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego
przepisu innego niż data ogłoszenia wyroku wynika wprost z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP oraz, że rozważając skutki takiego rozstrzygnięcia należy dokładnie rozważyć powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył w czasie utratę mocy przepisu naruszającego zasady konstytucyjne. Obowiązywanie aktu normatywnego nie do końca należy utożsamiać z obowiązkiem jego stosowania (por. wyrok NSA z dnia 9
maja 2013 r. sygn. II GSK 547/13, baza orzeczeń nsa.gov.pl).
Trybunał Konstytucyjny orzekając o odroczeniu mocy obowiązującej orzeczenia, podniósł, że wyeliminowanie z porządku prawnego art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji w zakwestionowanym zakresie nie jest wystarczające dla przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją RP. Niezbędna jest interwencja ustawodawcy. Oprócz nadania nowego brzmienia art. 12 ust. 4 tej ustawy, z uwzględnieniem niniejszego wyroku, niezbędne jest zamieszczenie w ustawie przepisów, które będą przeciwdziałać nadużyciom, polegającym na pozornych lub sztucznych podziałach gospodarstw rolnych dla uzyskania nienależnych lub wyższych płatności, a w szczególności przyznanie kompetencji kontrolnych właściwemu
organowi w trakcie postępowania o wpis do ewidencji i nadanie numeru identyfikacyjnego, a także później, już po dokonaniu wpisu do ewidencji przy przyznawaniu konkretnych płatności. Stworzenie niezbędnej regulacji prawnej w
nowym stanie prawnym, jaki powstanie w wyniku niniejszego wyroku, związane jest również ze spoczywającym na właściwych organach polskich obowiązkiem sprawowania kontroli dla ochrony interesów gospodarczych Unii Europejskiej oraz odzyskiwania kwot wypłaconych nienależnie beneficjentom.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w kwestii legalności decyzji z [...] sierpnia 2010 r. motywy jakimi kierował się Trybunał Konstytucyjny odraczając utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu art. 12 ust. 4
ustawy o krajowym systemie ewidencji, uzasadniają przyjęcie, że regulacja ta nie tylko formalnie obowiązuje, ale także powinna być stosowana, gdyż Trybunał Konstytucyjny umożliwił funkcjonowanie tego wadliwego rozwiązania ustawowego do dnia 13
czerwca 2015 roku. W szczególności co istotne, Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że brak w ustawie o krajowym systemie ewidencji właściwych uregulowań wywołał konieczność odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu uniemożliwiającego posiadanie odrębnych numerów identyfikacyjnych przez małżonków, między którymi została ustanowiona rozdzielność majątkowa.
Zatem art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji pozostaje nadal normatywnym wzorcem kontroli decyzji wydanych w okresie jego obowiązywania, a zarazem stanowi materialnoprawną podstawę do nadawania numerów
identyfikacyjnych producentom rolnym. Prawidłowa wykładnia omawianego przepisu
nie pozwala na nadanie małżonkom dwóch numerów identyfikacyjnych także w
sytuacji istnienia między nimi rozdzielności majątkowej i prowadzenia przez nich
dwóch odrębnych gospodarstw rolnych, gdyż przepis ten nie przewiduje żadnych wyjątków od regulacji, że małżonkom nadaje się jeden numer identyfikacyjny.
Zatem ponownie rozpoznając sprawę i wydając wyrok z 19 sierpnia 2014 r. WSA w Warszawie w świetle art. 190 P.p.s.a. był związany przedstawioną wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nadto, chociaż nie sporządzono uzasadnienia tego orzeczenia, brak podstaw do stwierdzenia, że Sąd nie zastosował się do tej wykładni.
Wobec powyższego zarzut sformułowany w pkt. 1 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadny.
Z kolei drugi z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przez
sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1a w związku z art. 151 P.p.s.a. oraz w związku z art.
12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie poprzez oddalenie skargi na skutek wadliwego ustalenia, że skarżąca nie posiada ważnego numeru identyfikacyjnego i została
wpisana do rejestru producentów rolnych co zaowocowało przyjęciem, że wniosek skarżącej o zmianę danych był bezprzedmiotowy nie został uzasadniony. Ponadto wadliwie go sformułowano.
Opierając zarzuty na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., skarżąca kasacyjnie zobowiązana jest nie tylko wykazać, na czym polegało to naruszenie, lecz również jaki mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 446). Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności (por. wyroki NSA z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 665/07; z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn.
akt II GSK 1894/11, z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 1795/11, z dnia 16
lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11, z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest o tyle istotne, że stosownie do powołanego już art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych
w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego przepisu, a która
w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien,
a ściślej, może podjąć - działając na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 P.p.s.a. prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane.
Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu. Tymczasem z analizy wskazanego zarzutu oraz braku towarzyszącej mu argumentacji można wnioskować, że został on oparty na odmiennej, niż dokonanej przez organ i sąd pierwszej instancji, ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co automatycznie nie musi oznaczać naruszenia procedury administracyjnej, a w ślad za nią i sądowej. Jak
zostało wcześniej wskazane wnosząca skargę kasacyjną jest zobowiązana nie tylko
do wskazania konkretnego przepisu postępowania sądowoadministracyjnego z ewentualnym powołaniem się na właściwe przepisy postępowania administracyjnego, ale też do uzasadnienia swojego stanowiska, co jednak nie może polegać na podniesieniu ogólnikowych o charakterze polemicznym twierdzeń, tak jak ma to
miejsce w tej sprawie. Ponadto należy wykazać istotny wpływ naruszenia na wynik sprawy.
W tym miejscu wskazać należy, że istotny wpływ na wynik sprawy oznacza prawdopodobieństwo takiego oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść wyroku, które prowadziłyby do innego rozstrzygnięcia, niż zapadło w rozpoznanej sprawie. Stawiając zarzut tego rodzaju należy zatem wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne. Naruszenie przepisów postępowania nie zawsze bowiem musi prowadzić do wadliwego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 17 listopada 2015 r., II OSK 609/14; 13 listopada 2015 r., I OSK 1060/14; 23 czerwca 2016 r., I OSK 2777/14; 14 czerwca 2016 r., II OSK 2457/14; CBOSA).
Jeśli więc chodzi o drugi z zarzutów skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. (odnoszący się do skutków stwierdzenia przez sąd administracyjny I instancji naruszenia prawa materialnego) i art. 151 P.p.s.a. (z którego wynika, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala) stanowią "instrukcję" dla sądu, jakiej treści rozstrzygnięcie ma wydać, gdy uzna, że skarga zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia
27 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3234/15 (dostępne w CBOSA), a Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni pogląd ten podziela, przepisy te mogą być więc naruszone tylko wówczas, gdy sąd uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie wydaje orzeczenie oddalające skargę lub gdy sąd uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie uwzględnia ją. Ponadto w judykaturze od początku funkcjonowania dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego zwraca się uwagę na to, że art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., podobnie jak art. 151 P.p.s.a., są tzw. przepisami wynikowymi, a warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2077/10). Należy podkreślić, że naruszenie tych przepisów jest zawsze następstwem złamania innych norm prawnych, co oznacza, że zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a czy art. 151 P.p.s.a. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca,
chcąc powołać się na zarzuty złamania tych regulacji, bezwzględnie zobowiązana jest bezpośrednio powiązać takie zarzuty z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym, jej zdaniem, uchybił sąd pierwszej instancji (ww. wyrok NSA o sygn. akt I OSK 3234/15 i powołane w nim orzecznictwo). Powołując się na podstawę kasacyjna z art. 174 pkt P.p.s.a. skarżąca z jednej strony zarzuciła sądowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1a, a więc przepis pozwalający sądowi uchylić zaskarżoną decyzje z uwagi na stwierdzone naruszenie prawa materialnego, a z drugiej stwierdził, że naruszenie polegało na błędzie w ustaleniach faktycznych, czyli sformułowała zarzut procesowy. Nie powiązała go jednak z normą procesową, którą w jej ocenie naruszył Sąd I
instancji. Z kolei zastosowanie przez sąd I instancji art. 151 P.p.s.a jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej.
Wobec tak niespójnego sformułowania zarzutu wymienionego w pkt 2 petitum skargi i braku jego uzasadnienia, ograniczenie zarzutów skargi kasacyjnej do
wskazania na naruszenie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 P.p.s.a., skutkować musiało uznaniem ich przez Naczelny Sąd Administracyjny za chybione.
Wobec powyższego skargę kasacyjna, jako niezasadną oddalono na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na wysokość kosztów postępowania kasacyjnego składa się wynagrodzenie pełnomocnika organu w kwocie 360,00 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło