I OZ 1582/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 507/17 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr. rep. [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do wniesienia skargi Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 507/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr Rep. [...] (dalej decyzja z [...] kwietnia 2017 r.) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2017 r. II SA/Ol 507/17 (dalej postanowienie z 28 czerwca 2017 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Odpis postanowienia z 28 czerwca 2017 r. doręczono skarżącej dnia 7 lipca 2017 r. Dnia 12 lipca 2017 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Podała, że nie zachowała tego terminu, gdyż błędnie sądziła, że dni ustawowo wolne od pracy, tj. niedziele i święta oraz soboty nie są do niego wliczane. Ponadto z uwagi na sprawowaną opiekę poprosiła o nadanie listu poleconego swoją siostrzenicę, która zrobiła to dopiero po kilku dniach. Zatem w ocenie skarżącej uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm., dalej ppsa) sąd na wniosek strony przywraca termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 ppsa). Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12.2.2015 r. I OZ 91/15, cbosa). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z: 8.7.2008 r. II OZ 712/08; 23.3.2011 r. II OZ 196/11). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. W związku z tym zaniedbanie osoby, której powierzono wykonanie czynności, do której zobowiązany był skarżący, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. W ramach kryterium dochowania staranności, warunkującego brak winy w uchybieniu terminowi mieści się bowiem również kontrola sposobu wykonania powierzonej czynności (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 413 i powołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Jeżeli strona powierza dokonanie określonych czynności konkretnej osobie, licząc na jej dokładność i staranność, ponosi także ryzyko związane z zachowaniem tej osoby. Zawinienie osoby, której powierzono wykonanie czynności, w uchybieniu terminu nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu (postanowienie NSA z: 10.1.2012 r. I OZ 1103/11; 3.2.2011 r. II OZ 31/11; 26.6.2008 r. II OZ 678/08). W ocenie Sądu I instancji, skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia skargi było spowodowane przyczynami wskazującymi na brak jej winy. Za taką okoliczność nie może być uznane błędne obliczenie terminu do wniesienia skargi. Skarżąca zostało prawidłowo pouczona o sposobie i terminie do wniesienia skargi, a strona prowadząc swoje sprawy obowiązana jest do zachowania szczególnej staranności. W związku z tym wszelkie omyłki należy uznać za zawinione i wynikające z niedbalstwa przy prowadzeniu spraw. Strona odpowiada także za zaniedbania osób trzecich. Skoro zatem skarżąca – jak podała - powierzyła nadanie przesyłki pocztowej swej siostrzenicy i nie dopilnowała, by przesyłka ta została wysłana w terminie, to ponosi winę za to zaniedbanie (k. 2-5, 12-13, 20, 23-25 akt sądowych). Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła D. M. zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 przez nieprzywrócenie terminu do wniesienia skargi i uznanie, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z jej winy. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia z 28 lipca 2017 r. w całości i przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z [...] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła argumentację przedstawioną we wniosku z 12 lipca 2017 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (k. 40-40v akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2017, s. 515, nb 4; postanowienie NSA z 12.6.2008 r., II OZ 580/08, cbosa). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10.9.2010 r., II OZ 849/10, cbosa). Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (postanowienie NSA z 18.12.2013 r., I OZ 1199/13). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zaskarżoną decyzję doręczono stronie dnia 12 kwietnia 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 27 akt administracyjnych). Termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 12 maja 2017 r.; skarga została wniesioną przez skarżącą dopiero dnia 24 maja 2017 r. (data stempla pocztowego, k. 6 akt sądowych). Zgodnie z art. 87 § 1 i 4 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Skarżąca o uchybieniu terminu do wniesienia skargi dowiedziała się dopiero 7 lipca 2017 r. – w dniu doręczenia odpisu postanowienia z 28 czerwca 2017 r. (k. 12-13, 19 akt sądowych). Dnia 11 lipca 2017 r. skarżąca nadała w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z [...] kwietnia 2017 r.. We wniosku wskazała na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem M. M. oraz jego siostrą J. Błędnie sądziła, że do terminu nie są wliczane niedziele, święta i soboty. Poprosiła o nadanie listu poleconego siostrzenicę, która zrobiła to dopiero po kilku dniach. Nie dotrzymała terminu bez swej winy (k. 20, 21 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny dokonał odmiennej oceny okoliczności, które wystąpiły w niniejszej sprawie. Niedochowanie terminu z powodu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, stanowi o braku winy w uchybieniu terminu (odpowiednio – postanowienie NSA z 9.1.2008 r., II GZ 210/07, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę – op. cit., s. 518, nb 5, p. 7). Małoletni M. M., urodzony dnia [...] kwietnia 2009 r., jest osobą niepełnosprawną od urodzenia; niepełnosprawność oznaczona jest symbolem [...]. Skarżąca ustanowiona została rodziną zastępczą i opiekunką małoletnich J. M. i M. M. (faktycznie dzieci siostry skarżącej), na podstawie postanowienia z [...] marca 2011 r. [...] Sądu Rejonowego w [...] (k. 8, 9, 10, 11 akt administracyjnych). Ani skarżąca, ani siostrzenica, nie są profesjonalistami i działania podjęte przez skarżącą świadczą o nieporadności skarżącej w postępowaniu. Skład orzekający w okolicznościach niniejszej sprawy uznał, że w tym stanie rzeczy skarżąca dochowała należytej staranności by dopilnować swoich spraw, przez zwrócenie się z prośbą pomocy do swej siostrzenicy, w sytuacji gdy sama musiała zająć się niepełnosprawnym dzieckiem. Za przyjętym stanowiskiem przemawia również fakt, że drugą przesłanką warunkującą możliwość przywrócenia uchybionego terminu jest powstanie dla strony postępowania szczególnie negatywnych skutków dla małoletniego podopiecznego, w zakresie tego postępowania, co niewątpliwie ma miejsce w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2, art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji.