II SA/Gd 313/17
WyrokWSA w Gdańsku2017-07-06
Skład orzekający: Alina Dominiak, Tamara Dziełakowska, Bartłomiej Adamczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów prawa procesowego, polegające na nieskutecznym doręczeniu zawiadomienia o terminie rozprawy, stanowi podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, jeśli strona nie wykazała, że pozbawienie jej możności działania nastąpiło bez własnej winy i było bezpośrednią przyczyną naruszenia przepisów?Ratio decidendi
Skarga o wznowienie postępowania podlega oddaleniu, jeśli podstawa wznowieniowa okazała się niezasadna. Pozbawienie strony możności działania na skutek naruszenia przepisów prawa, będące podstawą wznowienia, wymaga wykazania związku przyczynowego między naruszeniem a niemożnością działania, a także tego, że nastąpiło ono bez własnej winy strony. W przypadku skutecznego doręczenia zastępczego zawiadomienia o rozprawie, domniemanie prawne skuteczności doręczenia nie zostało obalone, co oznacza, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego uzasadniającego wznowienie postępowania.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem oddalającym jej skargę na decyzję organu nadzoru budowlanego. Jako podstawę wznowienia wskazała pozbawienie jej możności działania wskutek naruszenia przepisów P.p.s.a. dotyczących doręczeń, twierdząc, że nie otrzymała zawiadomienia o terminie rozprawy. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, uznając, że doręczenie zastępcze było skuteczne. NSA uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. WSA po ponownym rozpoznaniu oddalił skargę, uznając podstawę wznowienia za niezasadną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi D. D. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2016 r., o sygnaturze akt II SA/Gd 639/15, w sprawie ze skargi D. D. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargę o wznowienie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 639/15, oddalił skargę D. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2015 r., w przedmiocie braku podstaw do nałożenia na uczestników postępowania M. R., J. R.i J. R. określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Skarżąca D. M., pismem z dnia 4 października 2016 r. wniosła o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. prawomocnym wyrokiem podnosząc, że w tej sprawie pozbawiono ją możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa, a mianowicie art. 72 § 1 i 2, art. 73 § 1, 2, 3 i 4 oraz art. 109 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a."). Jako podstawę prawną wniesionego żądania skarżąca wskazała przepisy art. 270, art. 271 pkt 2, art. 277 i art. 279 P.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu 24 listopada 2015 r. skarżąca na wezwanie Sądu uzupełniła braki formalne skargi oraz ją opłaciła. W dniu 27 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził rozprawę i wydał wyrok oddalający skargę. Wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku wniosła uczestniczka M. R., która jednakże po otrzymaniu wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem nie wniosła skargi kasacyjnej, a wyrok uprawomocnił się. O treści wyroku skarżąca dowiedziała się w dniu 7 lipca 2016 r. w biurze obsługi interesanta WSA w Gdańsku i zaznajomiła się z aktami sprawy. W dniu 8 lipca 2016 r. poprzez swojego pełnomocnika otrzymała kserokopię wyroku.
W przekonaniu skarżącej w przedmiotowej sprawie naruszenie przepisów polega na obrazie art. 72 i art. 73 P.p.s.a., ponieważ nie doręczono jej zawiadomienia o terminie rozprawy ani bezpośrednio, ani w sposób zastępczy. Skarżąca jako adres wskazała: S., ul. B.. Jest to adres miejsca jej pracy, w którym przebywa codziennie od godziny 8.00 do 18.00. Adres ten niezmiennie skarżąca podawała w toku całego postępowania administracyjnego. WSA w Gdańsku w dniu 13 listopada 2015 r. skierował do skarżącej na ten adres korespondencję, która została odebrana. W związku z tym jest nieprawdopodobne i niemożliwe, aby skarżąca nie przebywał pod tym adresem i nie odebrała kolejnej przesyłki sądowej, zawiadamiającej ją o terminie rozprawy. W lokalu tym w godzinach wskazanych wyżej przebywała nie tylko skarżąca, lecz także jej dorosły syn, a także co najmniej jeden pracownik. Skarżąca prawie codziennie pod tym adresem odbiera korespondencję: prywatną, urzędową oraz związaną z prowadzona przez nią działalnością gospodarczą. Nigdy nie zdarzyło się, aby przesyłki do skarżącej nie dotarły. Nie doręczono jej także, ani nie pozostawiono przeznaczonego dla niej awiza, tym bardziej nie pozostawiono jej obowiązkowego dwukrotnego awiza. Awiza nie umieszczono także w skrzynce odbiorczej, ani na drzwiach lokalu, ani w innym widocznym miejscu.
W związku z tym, że rozprawa odbyła się pod nieobecność skarżącej, która o jej terminie nie została należycie zawiadomiona, doszło do naruszenia art. 109 P.p.s.a., a zatem istnieje podstawa prawna i faktyczna do wznowienia postępowania oraz ponownego rozpoznania skargi. Skarżąca wnosiła o przeprowadzenie dowodu z jej wyjaśnień na okoliczności wskazane w skardze, a mianowicie że zawiadomienie o terminie rozprawy, ani dwukrotne awiza nie zostały jej doręczone.
W piśmie procesowym z dnia 4 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącej przedstawił argumentację przemawiająca za uwzględnieniem skargi D. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2015 r., nr [..] w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Wydanym na rozprawie postanowieniem z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 548/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę o wznowienie postępowania, uznając, że nie zaistniała podstawa wznowieniowa, o której mowa w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Sąd stwierdził bowiem, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia z dnia 9 grudnia 2015 r., na którym doręczający (listonosz) zaznaczył, że na skutek niemożności doręczenia przesyłki (zawiadomienia o terminie rozprawy) do rąk własnych adresata (lub za pośrednictwem wskazanych osób) przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej (Agencji Pocztowej [.]) na okres 14 dni, pozostawiając w "oddawczej skrzynce pocztowej" zawiadomienie (awizo) w dniu 14 grudnia 2015 r., a następnie powtórnie awizując pismo w dniu 22 grudnia 2015 r. Zdaniem Sądu działanie takie w pełni realizuje dyspozycję art. 73 P.p.s.a., zaś skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że w "okresie awizowania" zaistniały określone okoliczności (obiektywne przeszkody) uniemożliwiające jej odebranie pozostawionych w skrzynce pocztowej przez listonosza awiz.
Analiza akt sprawy wykazała zatem, że przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy została skarżącej skutecznie doręczona z upływem ostatniego, 14-dniowego okresu, od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej, co oznacza, że doręczenie skarżącej zawiadomienia o rozprawie nastąpiło w dniu 28 grudnia 2015 r. Wobec tak ustalonych okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie może zostać uwzględniona, gdyż okoliczności sprawy nie wskazują na to, że brak powzięcia przez skarżącą informacji o rozprawie został spowodowany na skutek jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa.
Skargą kasacyjną wniosła D. M. wskazując, że ani w skrzynce pocztowej, ani na drzwiach lokalu, ani w innym widocznym miejscu listonosz nie pozostawił awiza informującego o złożeniu przesyłki sądowej w urzędzie pocztowym. Skarżąca nie wykluczyła, że druk awiza mógł zostać zabrany i zniszczony przez osobę trzecią.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 973/17 uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że odrzucenie skargi o wznowienie postępowania może nastąpić tylko wtedy, gdy nie opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia, a nie wtedy, gdy podstawa ta nie jest merytorycznie zasadna. Badanie dopuszczalności skargi o wznowienie nie jest badaniem zasadności skargi, lecz jedynie badaniem warunków umożliwiających rozpatrywanie samej skargi. Oceny dokonuje się wyłącznie na podstawie twierdzeń zawartych w skardze. Na tym etapie sąd nie bada trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, ale tylko fakt ich powołania. Z kolei na rozprawie sąd bada merytoryczne występowanie ustawowej podstawy wznowienia. Negatywny wynik tej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie, a nie jej odrzucenie.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie skarga o wznowienie podlega oddaleniu, bowiem podstawa wznowieniowa okazała się niezasadna.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która stwarza - w drodze wyjątku - możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa warunki dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania wskazując, że musi być ona oparta na jednej z "podstaw wznowieniowych", enumeratywnie wymienionych w przepisach art. 271 - 273 P.p.s.a. Ponadto warunkiem dopuszczalności tej skargi jest jej wniesienie w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 P.p.s.a.).
Z treści przedmiotowej skargi wynika, że skarżąca nie została poinformowana o terminie rozprawy, na której była rozpoznawana jej skarga na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2015 r. Stwierdziła, że nie zostały jej doręczone awiza z dnia 14 i 22 grudnia 2015 r., a o rozprawie oraz zapadłym wyroku dowiedziała się dopiero w dniu 7 lipca 2016 r. w biurze obsługi interesanta WSA w Gdańsku. W jej ocenie z przedstawionych okoliczności wynika, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co stanowi podstawę do jego wznowienia.
Sąd przyjął zatem, że wskazaną w skardze podstawą wznowienia jest art. 271 pkt 2 P.p.s.a. stanowiący, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Sąd stwierdził również, że przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania została złożona w terminie wskazanym w art. 277 P.p.s.a., tj. w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym skarżący dowiedział się o przeprowadzonej rozmowie i wydanym orzeczeniu. Skarżąca dowiedziała się o wydanym wyroku w dniu 7 lipca 2016 r. a skarga o wznowienie postępowania została złożona w dniu 4 października 2016 r.
Stosownie do art. 281 P.p.s.a. sąd na rozprawie rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia, a zatem jeszcze raz bada okoliczności będące już przedmiotem kontroli na posiedzeniu niejawnym, to jest, czy skarga została wniesiona w terminie i czy została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Jednakże na rozprawie sąd dokonuje przede wszystkim merytorycznej oceny wystąpienia w sprawie ustawowej podstawy wznowienia, badając trafność powołanej podstawy wznowienia postępowania, a nie sam fakt jej powołania.
Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie określa podstawa wznowienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd, stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza ( art. 282 § 2 P.p.s.a). Sąd oddala skargę o wznowienie postępowania, jeżeli uzna, że zgłoszona podstawa wznowienia jest bezzasadna, bądź stwierdzi istnienie przyczyny restytucyjnej, która nie miała wpływu na treść uprzednio wydanego orzeczenia (zob. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod redakcją prof. Romana Hausera, prof. Marka Wierzbowskiego. Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2011, str. 910). Z kolei zmiana zaskarżonego wyroku powinna mieć miejsce wówczas, gdy w efekcie ponownego rozpoznania sprawy zaskarżone orzeczenie okaże się merytorycznie nieprawidłowe.
Jak ustalono w niniejszej sprawie podstawą wznowieniową wskazywaną przez skarżącą jest pozbawienie jej możliwości obrony swoich praw (możliwości działania) na skutek naruszenia prawa polegającego na braku zawiadomienia o rozprawie. Z treści art. 271 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że wskazana tam przyczyna nieważności postępowania skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy miała ona wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zawsze konieczne jest natomiast wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania. Ponadto, aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 P.p.s.a. i uchylenia wyroku na tej podstawie, muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa (zob. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2557/11, LEX nr 1167138). Zdaniem orzekającego Sądu przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione.
Pokreślenia wymaga, że o pozbawieniu strony możności działania można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła brać udziału w całości lub istotnej części postępowania wskutek naruszenia przepisów prawa. Oznacza to, że pozbawienie strony możności działania ma miejsce wówczas, gdy prowadząc postępowanie Sąd dopuszcza się takich wadliwości proceduralnych, które naruszałyby prawa strony do udziału w postępowaniu. W orzecznictwie podkreśla się, że niemożność działania, o której mowa w przepisie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a więc niemożność obrony swoich praw, jest pozbawieniem strony możliwości podejmowania w postępowaniu czynności procesowych. O pozbawieniu strony możliwości działania można mówić również wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania – w innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia już wznowienia postępowania (por. postanowienie NSA z 28 września 2010 r., sygn. akt I FSK 1051/09; uchwała Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 1980 r., sygn. akt III CZP 19/80, publ. OSNCP 1980/11/205; wyrok SN z 21 czerwca 1961 r., sygn. akt III CR 953/60, publ. OSPiKA 1963/6/137). W związku z powyższym uznać należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym zapewnienie możności działania strony rozumieć należy przede wszystkim jako umożliwienie stronie dokonywania czynności procesowych poprzez np. prawidłowe zawiadamianie o rozprawach i umożliwienie stronie w nich uczestniczenia (w tym np. ich odraczanie w przypadkach przewidzianych w ustawie), a także umożliwienie składania pism procesowych. Jeśli strona nie została pozbawiona możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to nie sposób uznać, że była ona pozbawiona wskutek naruszenia przepisów prawa możności działania (zob. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1144/10, LEX nr 1244021; z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 1695/12, LEX nr 1354884).
W świetle tych wywodów stwierdzić należy, że niepowiadomienie w sposób określony z prawem (czyli wzorcem gwarantującym pewien standard postępowania) o terminach jakichkolwiek czynności procesowych (m.in. rozprawy), w których strona ma prawo wziąć udział, pozbawia ją możności działania, tak więc niewątpliwie stanowi podstawę wznowieniową. Stawiennictwo na rozprawie jest bowiem nieobowiązkowe (art. 107 P.p.s.a.), a strona ma prawo składać w toku postępowania pisma zawierające jej wnioski i oświadczenia (art. 45 P.p.s.a.). Jakkolwiek zatem zaistniała przesłanka do wznowienia tego postępowania sądowego z przyczyny nieważności nie oznacza to jeszcze, że zdarzenie takie musi prowadzić do uchylenia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Przedmiotem oceny Sądu musi być zatem ustalenie, czy w sprawie zostały wypełnione wszystkie prawem przewidziane warunki gwarantujące skarżącej prawo do uczestnictwa w rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r., w szczególności związane z oceną prawidłowości doręczenia skarżącej informacji o terminie rozprawy.
W tym zakresie Sąd stwierdził, że w toku badanego postępowania sądowoadministracyjnego w pełni zostały przez Sąd zachowane wymogi dotyczące doręczeń. Z akt sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r. wynika bowiem, że w skardze strona jednoznacznie wskazała, jako adres do doręczeń: S., ul. B.. Tym wskazaniem sąd był związany i na ten adres pismem z dnia 9 grudnia 2015 r. skierowane zostało do skarżącej zawiadomienie o rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. Pismo to zostało jednak doręczone w tzw. trybie zastępczym przewidzianym w art. 73 § 1 - 4 P.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że w przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi "do rąk własnych", jest ono doręczane w sposób zastępczy bądź to za pośrednictwem wskazanych osób pod rygorem spełnienia przez nie określonych warunków (art. 72 § 1 P.p.s.a.), bądź poprzez złożenie pisma na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, które umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 73 § 4 P.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.
W art. 73 P.p.s.a. ustawodawca przyjął tzw. fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że w przypadku wypełnienia wszystkich zawartych w tym przepisie wymogów - pomimo niepodjęcia pisma przez adresata – doręczenie przyjmuje się za skuteczne z upływem ostatniego (czternastego) dnia złożenia pisma w placówce pocztowej. Zastępcze formy doręczenia pism rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi, określane mianem fikcji prawnej doręczenia. Bez względu bowiem na to, czy pismo rzeczywiście w ten sposób doszło do rąk adresata, przyjmuje się prawdziwość twierdzenia o jego doręczeniu. Domniemanie to może zostać wzruszone, jeśli adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Instytucja tzw. doręczenia zastępczego występuje praktycznie we wszystkich procedurach polskiego prawa i charakteryzuje się podobnymi uregulowaniami (zob. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 581/14 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy na tle analogicznego rozwiązania przyjętego w art. 139 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm.) w postanowieniu z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II UZ 51/14 (publ. Lex nr 1573973), również badając podstawę wznowienia związaną z pozbawieniem strony możności działania - odebranie pisma nie jest elementem konstrukcyjnym sposobu doręczenia zastępczego. Takie doręczenie uznaje się za dokonane bez względu na to, czy adresat zapoznał się z awizowanym pismem, a także wtedy, gdy w rzeczywistości pisma nie odebrał. W wyroku z dnia 15 października 2002 r. SK 6/02 (OTK-A 2002 Nr 5, poz. 65) Trybunał Konstytucyjny potwierdził zgodność z Konstytucją rozwiązania przyjętego w analogicznym jak w art. 73 § 1 i § 2 P.p.s.a. przepisie procedury cywilnej.
W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia Sądu z dnia 9 grudnia 2015 r., na którym doręczający (listonosz) zaznaczył, że na skutek niemożności doręczenia przesyłki (zawiadomienia o terminie rozprawy) do rąk własnych adresata (lub za pośrednictwem wskazanych osób) przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej (Agencji Pocztowej [..]) na okres 14 dni, pozostawiając w "oddawczej skrzynce pocztowej" zawiadomienie (awizo) w dniu 14 grudnia 2015 r., a następnie powtórnie awizując pismo w dniu 22 grudnia 2015 r. Działanie takie w opinii Sądu w pełni realizuje dyspozycję art. 73 P.p.s.a. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, które mogłyby obalić domniemanie skutecznego doręczenia jej przedmiotowego pisma w trybie art. 73 P.p.s.a. Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta więc on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone, zaś jednym ze sposób obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 1029/14, postanowienia NSA: z 27 września 2012 r., sygn. akt II OZ 811/12 oraz z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 857/15 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego, które wymaga uprawdopodobnienia, że adresat nie wiedział o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym, nie jest zatem wystarczające samo zaprzeczenie adresata pisma, iż nie powziął wiadomości o złożeniu go w urzędzie pocztowym (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1970 r., sygn. I PZ 53/70, OSNCP nr 6/1971, poz. 100). W konsekwencji wyjaśnienia strony, że "jest nieprawdopodobne i niemożliwe, aby skarżąca nie przebywał pod tym adresem i nie odebrała kolejnej przesyłki sądowej, zawiadamiającej ją o terminie rozprawy", nie mogą obalić przyjętego domniemania skutecznego doręczenia zastępczego Skarżąca w żaden sposób nie wykazała także, że w "okresie awizowania" zaistniały określone okoliczności (obiektywne przeszkody) uniemożliwiające jej odebranie pozostawionych w skrzynce pocztowej przez listonosza awiz, nie przedłożyła także żadnej dokumentacji związanej z postępowaniem reklamacyjnym.
Sąd stwierdził zatem, że przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy została skutecznie doręczona skarżącej z upływem ostatniego, 14-dniowego okresu, od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej, co oznacza, że doręczenie skarżącej zawiadomienia o rozprawie nastąpiło w dniu 28 grudnia 2015 r.
Wobec powyższego, nie można uznać, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa w rozumieniu art. 271 pkt 2 P.p.s.a., gdyż w badanym postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowane zostały wymagane terminy awizowania oraz pozostawania przesyłek do odbioru w placówce pocztowej. Także zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki były prawidłowo wypełnione, a na kopercie są naniesione stosowne pieczęcie potwierdzające prawidłowość działań urzędu pocztowego.
Sąd skonstatował także, że brak powzięcia przez skarżącą informacji o rozprawie (a w konsekwencji brak możliwości obrony przez nią swoich praw – zarówno na rozprawie, jak też już po, poprzez możliwość zaskarżenia wydanego wyroku) nie został spowodowany na skutek jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa przez Sąd. W doktrynie i w orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że pozbawienie strony możliwości działania musi być wynikiem wadliwego postępowania sądu (zob. K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 217-218; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2005 r., sygn. akt IV CK 57/05, LEX nr 604050; z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II CZ 134/05, LEX nr 192016; z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt II CZ 16/07, LEX nr 315349; wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 49/12, LEX nr II OSK 49/12). Zaznacza się zarazem, iż występuje ono wyłącznie wtedy, gdy strona znalazła się w sytuacji, która całkowicie jej uniemożliwia popieranie swego żądania przed Sądem oraz pozbawia ją podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury czynności procesowych (K. Sobieralski, Wznowienie..., s. 218; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1144/10, LEX nr 1244021).
Skoro zatem w niniejszej sprawie nie zdołano skutecznie podważyć domniemania, że doręczenie zawiadomienia o rozprawie nastąpiło zgodnie z art. 73 P.p.s.a. to nie wykazano, aby strona pozbawiona była możliwości działania na skutek naruszenia przez Sąd przepisów postępowania. Powołana w skardze podstawa wznowieniowa okazała się więc bezzasadna.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a., oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło