III SA/Wa 1528/16
WyrokWSA w Warszawie2017-07-07
Skład orzekający: Maciej Kurasz, Dominik Gajewski, Włodzimierz Gurba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czynności polegające na udzielaniu finansowania podmiotom zależnym oraz zabezpieczaniu ich pozycji finansowej przez spółkę dominującą grupy kapitałowej, a także zawieranie kontraktów na instrumenty pochodne w celu zabezpieczenia tych podmiotów, stanowią transakcje pomocnicze w rozumieniu art. 90 ust. 6 ustawy o VAT, które nie powinny być uwzględniane przy ustalaniu proporcji odliczenia VAT, oraz czy zawieranie kontraktów na instrumenty pochodne stanowi świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT?Ratio decidendi
Sąd uznał, że czynności polegające na udzielaniu finansowania podmiotom zależnym oraz zabezpieczaniu ich pozycji finansowej przez spółkę dominującą grupy kapitałowej, a także zawieranie kontraktów na instrumenty pochodne w celu zabezpieczenia tych podmiotów, nie stanowią transakcji pomocniczych w rozumieniu art. 90 ust. 6 ustawy o VAT. Działania te są stałym, niezbędnym i bezpośrednim rozszerzeniem działalności spółki dominującej jako lidera finansowego grupy kapitałowej, a nie czynnościami pobocznymi czy incydentalnymi. Ponadto, sąd stwierdził, że zawieranie kontraktów na instrumenty pochodne stanowi odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT, ponieważ spółka dominująca działa jako podatnik VAT, świadcząc usługi zabezpieczenia przed ryzykiem gospodarczym na rzecz spółek zależnych.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. (Skarżąca) zwróciła się o interpretację indywidualną dotyczącą podatku VAT w zakresie uznania czynności finansowych (udzielanie pożyczek, poręczeń, gwarancji, wykup obligacji, cash-pooling, instrumenty pochodne) na rzecz spółek zależnych z grupy kapitałowej za transakcje pomocnicze, które nie powinny być uwzględniane przy ustalaniu proporcji odliczenia VAT. Skarżąca argumentowała, że czynności te są poboczne, nieangażujące znacząco zasobów i nie nastawione na zysk. Minister Finansów uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe, twierdząc, że czynności te stanowią stały i niezbędny element działalności spółki dominującej. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając organowi błędy w wykładni i zastosowaniu przepisów dotyczących transakcji pomocniczych oraz opodatkowania instrumentów pochodnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Dominik Gajewski, sędzia WSA Włodzimierz Gurba (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2017 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na interpretację Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 2016 r. nr IPPP1/4512-1051/15-2/JL w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
1.1. Pismem z dnia 6 kwietnia 2016 r. P. S.A. z siedzibą w W. (zwana dalej: "Wnioskodawcą", "Skarżącą" lub "Spółką") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
1.2. Zaskarżona interpretacja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Skarżąca w dniu 6 października 2015 r. wystąpiła do Ministra Finansów o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie uznania czynności polegających na udzielaniu finansowania podmiotom zależnym oraz zabezpieczaniu pozycji finansowej tych podmiotów za transakcje finansowe o charakterze pomocniczym, które nie powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu proporcji.
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe:
Wnioskodawca, będący spółką akcyjną notowaną na Giełdzie Papierów Wartościowych w W., jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Spółka jest spółką dominującą grupy kapitałowej P., do której zaliczają się polskie spółki (dalej: "G.", "G." lub "G.") zajmujące się w ramach prowadzonej działalności operacyjnej przede wszystkim wytwarzaniem, obrotem i dystrybucją energii elektrycznej na rynku polskim. G. pełni strategiczną funkcję w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego Polski.
Ponadto, od 1 stycznia 2015 r. największe i najważniejsze spółki G. oraz spółki celowe utworzyły i zarejestrowały podatkową grupę kapitałową pod nazwą P. (dalej: "P.").
Przedmiotem działalności operacyjnej Wnioskodawcy oraz głównym źródłem jego przychodów jest hurtowa sprzedaż energii elektrycznej odbiorcom biznesowym. Sprzedaż energii elektrycznej stanowi działalność opodatkowaną VAT, z tytułu której Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego. W związku z tą sprzedażą Spółka uzyskuje wynagrodzenie, które stanowi istotną większość jej przychodów.
W celu ograniczenia kosztów finansowania w G. i poprawienia rentowności inwestycji kluczowych dla Spółki i bezpieczeństwa energetycznego Polski realizowanych przez G., zostały opracowane strategiczne wytyczne obejmujące m.in. centralizację finansowania. W związku z powyższym, Spółka jako podmiot dominujący w G., będzie pozyskiwać finansowanie zewnętrzne, w szczególności od instytucji finansowych, a następnie przekazywać to finansowanie podmiotom z G. zgodnie z ich zapotrzebowaniem. Działania te mogą obejmować zarządzanie krótkoterminową płynnością w ramach cash-pooling, w której Spółka pełni funkcję pool-leadera, udzielanie pożyczek, poręczeń i gwarancji, wykup obligacji emitowanych przez spółki z G. oraz instrumenty pochodne.
W zakresie instrumentów pochodnych, Wnioskodawca będzie uczestnikiem tzw. transakcji złożonych back-to-back, tj. instrumentów finansowych składających się z dwóch przeciwstawnych instrumentów pochodnych. Jeden z nich Spółka będzie zawierać z podmiotem z G. zgodnie z jego ekspozycją na ryzyko (np. walutowe, stóp procentowych), a drugi - przeciwstawny na zewnętrznym rynku instrumentów finansowych (np. z bankiem) lub z inną Spółką o przeciwstawnej ekspozycji. Działanie takie będzie miało na celu ograniczenie ryzyka wahania wycen instrumentów bazowych, które mogłyby narazić spółki z G. na potencjalnie wysokie ryzyko komercyjne. Jednocześnie pozwoli to na ograniczenie kosztów takiego zabezpieczenia, poprzez wykorzystanie pozycji rynkowej Spółki.
Pozyskując finansowanie zewnętrzne Spółka, co do zasady, nie angażuje/nie będzie angażowała do tego celu majątku własnego, to znaczy pozyskane finansowanie nie jest i nie będzie zabezpieczone na majątku Wnioskodawcy. Z drugiej strony, udzielanie finansowania we wspomnianych powyżej formach, nie stanowi podstawowego elementu działalności operacyjnej Spółki. Wnioskodawca nie udziela i nie zamierza udzielać finansowania innym podmiotom niż spółki należące do G.
Ponadto, przekazywanie finansowania podmiotom z G. przez Spółkę nie jest nakierowane na osiąganie przez nią bezpośrednich korzyści finansowych (zarobku). Co więcej, może zdarzać się, że wynagrodzenie (odsetki) należne Spółce z tytułu pożyczek udzielonych spółkom należącym do G. lub objętych obligacji może być niższe niż rynkowe, a w konsekwencji Spółka poniesie stratę na tych transakcjach w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych.
Wnioskodawca wyjaśnia, że podejmowane działania w zakresie przekazywania finansowania podmiotom z G., tj. udzielanie pożyczek, gwarancji i poręczeń, wykup obligacji, zarządzanie krótkoterminową płynnością w ramach cash-poolingu oraz transakcje na instrumentach pochodnych będą miały charakter:
poboczny względem działalności Wnioskodawcy, która zasadniczo polega na hurtowej sprzedaży energii elektrycznej,
nieangażujący w istotny sposób zasobów technicznych oraz osobowych Wnioskodawcy względem podstawowej działalności gospodarczej, (marginalny poziom VAT naliczonego dotyczącego ww. działalności finansowej w stosunku do obrotów opodatkowanych VAT Spółki),
nienastawiony na osiągnięcie zysku. W odniesieniu do pożyczek, obligacji, gwarancji i poręczeń, celem zawieranych transakcji jest ograniczenie kosztów finansowania w G., natomiast transakcje związane z instrumentami zawierane będą jedynie dla zabezpieczenia ekspozycji G. na ryzyko wahań instrumentów bazowych.
Omawiane transakcje Spółka traktuje jako usługi zwolnione z VAT:
pożyczki na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.t.u.",
poręczenia i gwarancje na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 39 u.p.t.u.,
instrumenty finansowe, w tym obligacje na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u.
W chwili obecnej Wnioskodawca nie dokonuje częściowego odliczenia VAT na podstawie art. 90 ust. 1 u.p.t.u. oraz w oparciu o proporcję wyliczoną na zasadach wyszczególnionych w art. 90 ust. 3 w zw. z art. 90 ust. 2 u.p.t.u.
Mając na uwadze powyższy opis, Skarżąca zapytała: Czy prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym:
Pyt. 1. Udzielanie przez Spółkę finansowania podmiotom zależnym z [...], tj. udzielanie poręczeń, gwarancji, pożyczek oraz obejmowanie obligacji, ma charakter pomocniczy w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 u.p.t.u., w związku z czym, otrzymywane przez Spółkę wynagrodzenie (np. w formie odsetek lub dyskonta) nie powinno być brane pod uwagę przy ustalaniu proporcji VAT zgodnie z art. 90 ust. 3 u.p.t.u.?
Pyt. 2. Zawieranie kontraktów na instrumenty pochodne przez Wnioskodawcę w celu zabezpieczenia pozycji finansowej spółek zależnych nie stanowi świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.p.t.u., w związku z czym, takie transakcje nie podlegają opodatkowaniu VAT?
Pyt. 3. W przypadku negatywnej odpowiedzi na pyt. nr 2 - zawieranie kontraktów na instrumenty pochodne w celu zabezpieczenia pozycji finansowej spółek zależnych, ma charakter pomocniczy w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 1 u.p.t.u. w związku z czym nie powinno być brane pod uwagę przy ustalaniu proporcji VAT zgodnie z art. 90 ust. 3 u.p.t.u.?
Wnioskodawca przedstawił następujące stanowisko:
Ad 1. Udzielanie przez Spółkę finansowania podmiotom zależnym z [...], tj. udzielanie poręczeń, gwarancji, pożyczek oraz obejmowanie obligacji, ma charakter pomocniczy w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 u.p.t.u., w związku z czym, otrzymywane przez Spółkę wynagrodzenie (np. w formie odsetek łub dyskonta) nie powinno być brane pod uwagę przy ustalaniu proporcji VAT zgodnie z art. 90 ust. 3 u.p.t.u.
Ad 2. Zawieranie kontraktów na instrumenty pochodne przez Wnioskodawcę w celu zabezpieczenia pozycji finansowej spółek zależnych nie stanowi świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.p.t.u., w związku z czym takie transakcje nie podlegają opodatkowaniu VAT.
Ad 3. W przypadku negatywnej odpowiedzi na pyt. nr 2, w ocenie Wnioskodawcy, zawieranie kontraktów na instrumenty pochodne w celu zabezpieczenia pozycji finansowej spółek zależnych, ma charakter pomocniczy, w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 1 u.p.t.u., w związku z czym, nie powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu proporcji VAT zgodnie z art. 90 ust. 3 u.p.t.u.
1.3. Minister Finansów (zwany dalej: "organem interpretacyjnym") w interpretacji indywidualnej z dnia 5 stycznia 2016 r., uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Odnośnie do pytania 1 i 3 przedstawionego we wniosku, powołując się na art. 86 ust. 1 oraz art. 90 u.p.t.u., a także na wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE") w sprawach C-77/01 i C-306/94, organ interpretacyjny stwierdził, że transakcje pomocnicze w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 u.p.t.u. to transakcje, które nie wiążą się (lub wiążą się w sposób marginalny) z wykorzystaniem składników majątkowych oraz usług, które przy zakupie podlegają opodatkowaniu. Drugim z kryteriów ukształtowanym przez orzecznictwo TSUE jest warunek, aby nie mogły być to transakcje, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie działalności podatnika.
W ocenie organu interpretacyjnego, jeżeli działalność finansowa stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika, to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze. Ani ilość udzielanego finansowania w formie poręczeń, gwarancji, pożyczek, obejmowania obligacji, ani też liczba kontrahentów, którym udzielono tego finansowania, same w sobie nie świadczą o tym, czy można i należy traktować ww. czynności, jako czynności incydentalne (pomocnicze) w rozumieniu art. 90 ust. 6 u.p.t.u. Aby dojść do wniosku, że czynności te mają charakter pomocniczy, konieczne jest ich zestawienie według różnorakich kryteriów. Zdaniem organu interpretacyjnego, trzeba wziąć zatem pod uwagę wartość, ilość, częstotliwość czynności, stopień zaangażowania aktywów podatnika itd. na tle całokształtu jego działalności. Innymi słowy, aby ocenić, czy czynność jest incydentalna należy wziąć pod uwagę całokształt działalności podatnika. Jeśli okoliczności wskazują, że podatnik wykonuje dany typ transakcji jako element prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, wówczas należy uznać, że transakcje takie nie są pomocnicze. Transakcjami, które nie mogą być uznane za pomocnicze będą takie, które z założenia mają być wykonane jako element prowadzonej działalności.
Dalej organ interpretacyjny wskazał, że przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej okoliczności sprawy wskazują, wbrew stanowisku Spółki, że wykonywane czynności udzielania finansowania spółkom z G. są wpisane w zasadniczą działalność Wnioskodawcy. Minister Finansów uznał, że czynności wykonywane przez Wnioskodawcę nie są czynnościami pobocznymi w stosunku do prowadzonej działalności gospodarczej, usługi te noszą cechy powtarzalności, jest to działalność planowana, a nie przypadkowa i występuje na podstawie współpracy mającej charakter ciągły. Usługi te nie charakteryzują się odrębnością i oderwaniem od głównej działalności Spółki, przeciwnie - stanowią uzupełnienie działalności podstawowej i są niewątpliwie związane z całokształtem działalności Wnioskodawcy.
Organ interpretacyjny zauważył również, że Spółka jest spółką dominującą G., natomiast opisana we wniosku centralizacja finansowania została wprowadzona w celu ograniczenia kosztów finansowania w G. i poprawienia rentowności inwestycji kluczowych dla Spółki i bezpieczeństwa energetycznego Polski realizowanych przez G. Należy zatem stwierdzić, że działalność w zakresie udzielania przez Spółkę finansowania wpisana jest w zakres obowiązków Spółki jako spółki dominującej w Grupie. Udzielanie przez Wnioskodawcę finansowania spółkom z G. stanowi dodatkowy rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej, występujący obok działalności podstawowej - sprzedaży energii elektrycznej. Pomoc finansowa udzielana spółkom z G. wpływa na dobre funkcjonowanie spółek powiązanych, a to z kolei przekłada się na sferę działalności Wnioskodawcy - jak wskazała sama Spółka - centralizacja finansowania została wprowadzona w celu ograniczenia kosztów finansowania w G. i poprawienia rentowności inwestycji kluczowych dla Spółki. Te okoliczności wskazują, że powyższa działalność Spółki nie stanowi czynności pomocniczych, lecz obok sprzedaży energii - wpisuje się w zakres podstawowej działalności Spółki. Zdaniem Ministra Finansów świadczy o tym również sam fakt, że w G. wprowadzono strategiczne wytyczne obejmujące m.in. centralizację finansowania, co powoduje, że udzielanie finansowania nie wynika z samej woli Spółki, lecz działalność ta - wskutek wprowadzenia centralizacji finansowania w G. - została wpisana w zakres obowiązków Spółki pełniącej rolę spółki dominującej w G. W ocenie organu interpretacyjnego, jeżeli celem udzielania finansowania spółkom z G. wykonywanego w konsekwencji wprowadzenia centralizacji finansowania jest ograniczenie kosztów finansowania w G. i poprawienie rentowności inwestycji kluczowych dla Spółki i bezpieczeństwa energetycznego Polski to należy stwierdzić, że takie czynności są tak ściśle związane z działalnością Spółki, że nie można rozpatrywać ich w charakterze czynności pomocniczych czy pobocznych względem działalności Spółki.
Minister Finansów wskazał, że podmioty gospodarcze prowadzą swoją działalność w warunkach niepewności gospodarczej, a z założenia ich głównym celem jest osiąganie zysku z tej działalności. Okoliczności sprawy wyraźnie wskazują, że działalność finansowa, którą podjął Wnioskodawca jest działalnością planowaną, która wbudowuje się w schemat działalności Spółki i z założenia nie ma ona stanowić czynności przypadkowej, incydentalnej, lecz jeden z rodzajów prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności. Całokształt przedstawionych okoliczności sprawy wskazuje, że czynności te mają być stałym elementem jego działalności, nie zaś doraźnym, incydentalnym działaniem.
Biorąc pod uwagę całokształt działalności Spółki Minister Finansów dostrzegł, że udzielanie finansowania spółkom powiązanym stanowi stały i niezbędny element tej działalności. Finansowanie spółek powiązanych kapitałowo nie jest zatem działalnością marginalną dla całokształtu działań Wnioskodawcy, a wykonywane przez niego transakcje finansowe nie są pomocnicze. Zdaniem organu interpretacyjnego, są to transakcje, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie działalności Spółki. Szeroki wachlarz usług finansowych świadczonych w ramach udzielania finansowania przez Spółkę świadczy zaś o tym, że Spółka świadczy wymienione usługi finansowe na szeroką skalę, co wyklucza uznanie ich za poboczne.
Zdaniem Ministra Finansów bez znaczenia pozostaje natomiast czas pracy, jaki osoby pracujące w Spółce poświęcają obsłudze udzielanego finansowania. Również udział zaangażowania majątku Wnioskodawcy w udzielone finansowanie oraz ilość udzielonego finansowania nie świadczy o pomocniczym charakterze transakcji, bowiem za transakcje takie uznawane są te, które nie stanowią bezpośredniej, stałej i koniecznej konsekwencji działalności opodatkowanej, czego nie można powiedzieć o przedmiotowej sytuacji. Udzielanie finansowania podmiotom powiązanym przez Wnioskodawcę jest działaniem sprzyjającym generowaniu obrotów u Wnioskodawcy.
1.4. Odnośnie do pytania drugiego organ interpretacyjny stwierdził, że biorąc pod uwagę przedstawione zdarzenie przyszłe oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa podatkowego, w przypadku kontraktów na instrumentach pochodnych zawieranych przez Spółkę z innymi spółkami z G., Spółka, jako podmiot aktywny transakcji, wychodzący z ofertą ich zawarcia, jak również przyjmujący ryzyko związane ze zmianą wartości aktywa będącego instrumentem bazowym transakcji zabezpieczającej, będzie podatnikiem VAT. Spółka będzie bowiem świadczyła, w myśl art. 8 ust. 1 u.p.t.u., usługi na rzecz spółek zależnych polegające na zabezpieczeniu niekorzystnego wpływu wahań kursów walutowych oraz stóp procentowych. Beneficjentami usług świadczonych przez Wnioskodawcę będą spółki zależne, które w wykonaniu tych czynności zdobędą odpowiednią dla nich strategię zabezpieczającą te spółki przed niekorzystnym dla nich ryzykiem rynkowym.
Organ interpretacyjny wskazał, iż Spółka w treści wniosku wskazała, że będzie ona we własnym imieniu i na własną rzecz zawierała odpowiednią transakcję zabezpieczającą na rynku finansowym z instytucją finansową i w dalszej kolejności będzie zawierała domykającą transakcję "back to back" ze spółką z G., której ryzyko jest zabezpieczane poprzez zawarcie przez Spółkę transakcji na rynku finansowym z instytucją finansową. Zawieranie transakcji domykających "back to back" pomiędzy Spółką, a pozostałymi spółkami z G. będzie polegało na tym, że Spółka zawierając określoną transakcję z instytucją finansową będzie zawierała transakcję odwrotną o tych samych parametrach ze spółką z G. Zatem Spółka będzie świadczyła usługę zabezpieczenia danej spółki z G. przed ryzykiem gospodarczym, czyli będzie usługodawcą natomiast usługobiorcą będzie podmiot, który chce zabezpieczyć się przed takim ryzykiem.
W ocenie Ministra Finansów Wnioskodawca w związku z zawieraniem transakcji na instrumentach pochodnych będzie, stosownie do art. 15 ust. 1 u.p.t.u., podatnikiem VAT, ponieważ będzie świadczył na rzecz spółek zależnych usługi finansowe opisane we wniosku. W ocenie Ministra Finansów, nie jest również istotne, czy Spółka osiągnie zysk z powyższych transakcji. Usługa jest odpłatna bez względu na to czy usługobiorca wykonuje ją "po kosztach", osiągnie zysk, czy poniesie stratę.
2.1. Po wezwaniu Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa Skarżąca pismem z dnia 6 kwietnia 2016 r. wniosła przywołaną na wstępie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą interpretację wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej interpretacji zarzucono:
niewłaściwą ocenę co do zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 90 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 90 ust. 2 i ust. 3 u.p.t.u. oraz w związku z art. 174 ust. 2 lit. b i lit. c Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej polegającą na przyjęciu, że opisane we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej czynności polegające na udzielaniu finansowania podmiotom zależnym oraz zabezpieczaniu pozycji finansowej tych podmiotów nie stanowią transakcji pomocniczych, które powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu współczynnika struktury sprzedaży. Powyższe uchybienie doprowadziło do bezzasadnej odmowy zastosowania przepisu art. 90 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u. w okolicznościach zdarzenia przyszłego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej (pytanie nr 1 i pytanie nr 3);
błąd wykładni art. 90 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u. w związku z art. 174 ust. 2 lit. b i lit. c Dyrektywy 2006/112/WE polegający na przyjęciu, że wartość obrotu uzyskanego z tytułu finansowania w formie poręczeń, gwarancji, pożyczek obejmowania obligacji oraz zawierania kontraktów na instrumenty pochodne podlega włączeniu do współczynnika struktury sprzedaży w rozumieniu art. 90 ust. 3 u.p.t.u. również wówczas, gdy poziom zaangażowania aktywów podatnika w wykonywaniu wskazanych powyżej usług finansowych (tj. czasowe zaangażowanie pracowników oraz majątku zaangażowanego w finansowanie) jest nieznaczny;
niewłaściwą ocenę co do zastosowania przepisów prawa materialnego oraz błąd wykładni art. 8 ust. 1 w związku z art. 15 ust. 1 u.p.t.u. polegające na przyjęciu, iż zawieranie kontraktów na instrumenty pochodne przez Skarżącą w celu zabezpieczenia pozycji finansowej spółek zależnych stanowi świadczenie usług i w konsekwencji powinno podlegać opodatkowaniu VAT (pytanie nr 2);
4) naruszenie art. 14c § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm., przywoływana dalej jako: "Ordynacja podatkowa", "O.p.") poprzez:
brak przedstawienia kompleksowego uzasadnienia prawnego zaskarżonej interpretacji poprzez odniesienie się wyłącznie do kryterium częstotliwości jako głównej przesłanki zastosowania art. 90 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u.;
brak wszechstronnej analizy powołanego przez Skarżącą orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które miało istotne znaczenie dla wydania interpretacji odpowiadającej prawu.
2.2. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
3. W myśl art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej: "P.p.s.a."), skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
4. 1. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena czy zawieranie finansowych transakcji zabezpieczających opisanych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej ma charakter pomocniczy w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u., a w konsekwencji, czy obrót realizowany przez Skarżącą z tytułu tych transakcji powinien być uwzględniany przy obliczaniu współczynnika VAT zgodnie z art. 90 ust. 3 u.p.t.u.
Zdaniem Ministra Finansów - wbrew stanowisku Skarżącej – zawieranie opisanych transakcji nie może być uznane za działanie o charakterze pomocniczym, ponieważ są to czynności związane z zasadniczą działalnością Spółki i w sposób stały oraz bezpośredni uzupełniają jej podstawowy profil prowadzenia działalności gospodarczej (sprzedaż energii elektrycznej).
Istotę sporu można też ująć jako poszukiwanie punktu odniesienia dla oceny pomocniczości zawierania finansowych transakcji zabezpieczających. Czy powinno to nastąpić przez odniesienie do głównego zakresu działalności Skarżącej, jak chce Skarżąca, czy do statusu Skarżącej jako jednostki dominującej w obszarze finansów w G., jak uznaje organ interpretacyjny.
4.2. Przedmiotem sporu jest także ocena, czy w świetle art. 8 ust. 1 w związku z art. 15 ust. 1 u.p.t.u. zawieranie przez Skarżącą kontraktów na instrumenty pochodne w celu zabezpieczenia pozycji finansowej spółek zależnych stanowi świadczenie usług i w konsekwencji powinno podlegać opodatkowaniu VAT. Zdaniem Skarżącej te czynności nie stanowią usług podlegających opodatkowaniu VAT. Organ jest przeciwnego zdania.
5. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
6. 1. Stosownie do treści art. 90 ust. 1 u.p.t.u., w stosunku do towarów i usług, które są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego. Jeżeli jednak nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, o których mowa w ust. 1, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, z zastrzeżeniem ust. 10 (art. 90 ust. 2 u.p.t.u.). Proporcję tę ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo (art. 90 ust. 3 u.p.t.u.). Do tego obrotu nie wlicza obrotu uzyskanego z tytułu transakcji pomocniczych w zakresie nieruchomości i pomocniczych transakcji finansowych oraz usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 (art. 90 ust. 6 u.p.t.u.). W art. 43 ust. 1 pkt 38 i 39 u.p.t.u. ustawodawca wymienił, jako zwolnione z opodatkowania m.in. usługi udzielania pożyczek oraz udzielania poręczeń.
6.2. Art. 90 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u. stanowi implementację rozwiązań przyjętych obecnie w art. 174 ust. 2 lit b i lit. c Dyrektywy 2006/112/WE. Jak wynika z treści przepisu Dyrektywy, przy obliczaniu proporcji podlegającej odliczeniu nie uwzględnia się (lit. b) wysokości obrotu uzyskanego z transakcji związanych z pomocniczymi transakcjami w zakresie nieruchomości i z pomocniczymi transakcjami finansowymi oraz (lit. c) wysokości obrotu uzyskanego z transakcji, o których mowa w art. 135 ust. 1 lit. b-g, jeżeli są to transakcje pomocnicze.
Celem tego przepisu jest niewątpliwie pełna realizacja zasady neutralności opodatkowania i wykluczenie proporcjonalnego odliczenia VAT w sytuacji, gdy zasadniczo czynności pomocnicze (zwolnione od podatku) nie wywierają istotnego wpływu na działalność opodatkowaną podatnika. W przeciwnym razie doszłoby do zniekształcenia kwoty podatku naliczonego, gdzie znikomy z punktu widzenia całokształtu działalności gospodarczej obrót zwolniony z podatku ograniczałby w znacznej części prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Jak słusznie zauważył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I FSK 1292/13 (publikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA") "Prawodawca wspólnotowy, a w ślad za nim ustawodawca krajowy, doszedł bowiem do wniosku, że w określonych okolicznościach, pewne usługi przedmiotowo zwolnione nie powinny rzutować na zakres przysługującego podatnikowi prawa do odliczenia. Wynika to niewątpliwie z charakteru tychże usług oraz założenia, że są to świadczenia mające marginalne znaczenie pod względem angażowania środków, z tytułu których podatnikowi przysługuje pełne lub częściowe prawo do odliczenia". Świadczenia te następują obok zasadniczego przedmiotu działalności podatnika, w związku z którym podatnik odlicza podatek z faktur kosztowych. Są to jednak świadczenia, które nie rzutują wcale lub rzutują w zakresie niezwykle ograniczonym na poczynione nakłady, generujące kwoty podatku naliczonego. Innymi słowy, omawiane regulacje bazują na założeniu, że dokonywanie pewnych świadczeń zwolnionych, może następować w sytuacji, w której podatnik nie zaangażowałby w większym stopniu składników majątku, z tytułu nabycia których przysługiwało mu prawo do odliczenia, w stosunku do stanu, w którym tychże zwolnionych czynności nie wykonywałby wcale".
6.3. Pojęcie transakcji pomocniczych nie zostało zdefiniowane ani w VI Dyrektywie, ani w Dyrektywie 2006/112/WE. Wskazówek interpretacyjnych dotyczących sposobu rozumienia tego pojęcia dostarcza orzecznictwo Trybunału.
Istotne znaczenie dla ustalenia znaczenia pomocniczości transakcji ma wyrok TSUE z dnia 11 lipca 1996 r. w sprawie Regie Dauphinoise (C-306/94). Trybunał stwierdza, że transakcje pomocnicze nie mogą być to transakcje, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie działalności podatnika. Jeżeli więc działalność finansowa lub związana z transakcjami nieruchomościowymi stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika, to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze.
Istotnym orzeczeniem Trybunału w zakresie rozumienia pojęcia transakcji pomocniczych jest też wyrok z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C-77/01 Empresa de Desenvolvimento Mineiro (EDM). W orzeczeniu tym Trybunał podkreślił, że cechę pomocniczości na gruncie przepisów o VAT należy wiązać z ograniczonym wykorzystaniem aktywów lub usług podlegających opodatkowaniu VAT. W uzasadnieniu tego wyroku, TSUE stwierdził, że: "(...) coroczne udzielanie pożyczek przez spółkę holdingową spółkom, w których posiada udziały, oraz dokonywanie lokat w depozytach bankowych lub papierach wartościowych, takich jak bony skarbowe lub certyfikaty depozytowe, w zakresie, w jakim transakcje te wiążą się z jedynie bardzo ograniczonym wykorzystaniem aktywów lub usług podlegających VAT, należy traktować jako transakcje incydentalne w rozumieniu drugiego zdania art. 19(2) Dyrektywy". Trybunał odniósł się również do innej okoliczności, która może wpływać na ocenę potencjalnie pomocniczego charakteru transakcji finansowych stwierdzając, że: "(...) fakt, że dochody z takich transakcji są wyższe niż wygenerowane na działalności określanej jako podstawowa przez dane przedsiębiorstwo, nie wyklucza sklasyfikowania takich transakcji jako transakcji incydentalnych". Wywody dotyczące incydentalności transakcji można odnieść do ich pomocniczości jako pojęcia stosowanego w obecnych przepisach u.p.t.u.
Wartego uwagi, podsumowania tez płynących z orzeczeń TSUE dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt I FSK 320/15 (CBOSA): "Mimo, że w cytowanych orzeczeniach TSUE sformułował określone tezy, to jednak nie można stwierdzić, aby kwestia rozumienia i zakresu stosowania przepisów odnoszących się do czynności sporadycznych, była już w orzecznictwie ETS ustalona w sposób jednoznaczny. Każdorazowo bowiem Trybunał orzekał na tle konkretnego stanu faktycznego, indywidualnego dla danej sprawy. W gruncie rzeczy ETS orzekając każdorazowo w innej sprawie, odnosi się do indywidualnych przypadków, formułując zasady, które trudno oceniać jednoznacznie (rzadkość, nieregularność, brak nadmiernego zaangażowania środków, etc.), nie są to bowiem zanadto precyzyjne kryteria - stanowią raczej generalne wskazówki interpretacyjne (T. Michalik VAT 2009, wydanie 6., wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2009, teza nr 13 do art. 90 u.p.t.u.)". Analogicznie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2017 r. sygn. akt I FSK 1877/15 (CBOSA).
6.4. Przepisy u.p.t.u. nie zawierają definicji legalnej pojęć "czynności pomocniczych/o charakterze pomocniczym". Wykładnia językowa wskazująca na następujące synonimy tego terminu - "pomocny, wspierający, poboczny, akcesoryjny, dodatkowy, dopływowy, posiłkowy, subsydialny, subsydiarny, uzupełniający, wspomagający" (internetowy słownik synonimów - http://synonim.net/synonim/pomocniczy) - nie daje jednoznacznych kryteriów oceny takich czynności. Jak słusznie wywodzi Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I FSK 1292/13 (CBOSA), "(...) słowo "pomocniczy" wskazuje na pewne odniesienie, które w kontekście omawianej problematyki, tj. korelacji poszczególnych świadczeń zwolnionych do całkowitej, zasadniczej sfery działalności przedsiębiorcy oznacza swoistą uboczność, akcesoryjność, marginalność". Można zatem stwierdzić, że w perspektywie wykładni celowościowej omawianych przepisów, określenie pomocniczy może też odnosić się do świadczeń wykonywanych niezwykle rzadko. Takich, które nie mogą stanowić zasadniczego przedmiotu działalności przedsiębiorcy. Z kolei zwiększenie ich częstotliwości wykluczałoby uznanie ich za uboczne, marginalne (pomocnicze), gdyż zaczynają coraz bardziej oddziaływać na strukturę działalności danego przedsiębiorcy.
Jednakże podnieść należy, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 571/12 (CBOSA) zaakcentowano konieczność rozpatrywania warunków zastosowania art. 90 ust. 6 u.p.t.u. w kontekście całokształtu działalności gospodarczej podatnika, a nie jednego jej elementu jakim jest kwestia częstotliwości świadczenia usług finansowych. W powołanym wyroku NSA podkreślił, że przy analizie czynności pomocniczych w transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi istotnego znaczenia nabiera czynnik stopnia zaangażowania aktywów. NSA stwierdził bowiem, że: "Okoliczności, że udzielanie pożyczek daje korzyści pożyczkodawcy w postaci odsetek oraz że może służyć wspieraniu innych podmiotów (w tym powiązanych kapitałowo) w realizacji wspólnych celów, same przez się nie przesadzają o wyłączeniu z grupy czynności sporadycznych. W opozycji do takiej tezy stoją choćby motywy ww. wyroku ETS w sprawie C-77/01, wydanego na tle stanu faktycznego w którym spółka holdingowa także udzielała pożyczek na wsparcie innych spółek z branży, w których miała udziały. Mimo to ETS, nawet przy uzyskiwaniu wyższych dochodów z tytułu pożyczek niż z działalności głównej, uznał za konieczne przeanalizowanie stopnia zaangażowania aktywów spółki holdingowej w te transakcje".
Wątek ten rozwija Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1894/15 (CBOSA): "Dokonywana wykładnia celowościowa art. 90 ust. 6 u.p.t.u. prowadzi do konstatacji, że kryterium częstotliwości nie może jednak zostać uznane za wystarczające. Można bowiem wyobrazić sobie sytuację, w której jedna, rzekomo uboczna transakcja zwolniona spowoduje ogromne nakłady w postaci towarów lub usług, z tytułu których podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia. Przyznanie podatnikowi prawa do odliczenia w takim przypadku godziło by zatem w generalną zasadę przysługiwania tego prawa w związku z czynnościami opodatkowanymi, a w konsekwencji naruszałoby zasady neutralności i potrącalności podatku od wartości dodanej". We wskazanym wyroku NSA zgodził się, że "(...) udzielenie przez Skarżącą oprocentowanej pożyczki i poręczenia podmiotom powiązanym stanowiło czynności o charakterze pomocniczym, którym nie można przypisać cech bezpośredniego, stałego i koniecznego rozszerzenia jej działalności. W konsekwencji, stosownie do art. 90 ust. 6 u.p.t.u., obrót uzyskany z powyższych transakcji nie powinien być wliczany do obrotu obliczanego w myśl przepisu art. 90 ust. 3 powołanej ustawy." Dodatkowo należy zasygnalizować, że stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1894/15 wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, który zajmował się już niejednokrotnie kwestią wliczania do mianownika proporcji obrotu uzyskanego z tytułu sporadycznego udzielania pożyczek (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 11 czerwca 2011 r., sygn. akt I FSK 1292/13; z 5 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1757/12, z 22 czerwca 2011 r., sygn. akt I FSK 912/10, z 14 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 571/12 - CBOSA).
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę zgadza się poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt I FSK 320/15 (CBOSA): "Nie ulega wątpliwości, że przesłanką uznania danej transakcji za dokonaną w sposób sporadyczny w rozumieniu art. 90 ust. 6 ustawy o VAT powinno być to, że transakcja ta nie jest charakterystyczna dla działalności podatnika, stanowi wyjątek w tej działalności, występuje rzadko, nieregularnie". Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1917/11 (CBOSA), aby ocenić, czy czynność jest sporadyczna (incydentalna) należy wziąć pod uwagę całokształt działalności podatnika. (...) należy zgodzić się z Ministrem Finansów, że czynności udzielania pożyczek członkom Grupy Kapitałowej, nie są czynnościami "pomocniczymi" w stosunku do działalności gospodarczej spółki, usługi te noszą cechy powtarzalności, jest to działalność planowana, a nie przypadkowa i występuje na podstawie współpracy mającej charakter ciągły. Również częstotliwość oraz ilość udzielonych pożyczek nie pozwala uznać tych transakcji za czynności o charakterze incydentalnym, pozostających poza podstawową działalnością gospodarczą spółki".
6.5. Zatem transakcje pomocnicze w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 u.p.t.u., to transakcje, które nie wiążą się (lub wiążą się w sposób marginalny) z wykorzystaniem składników majątkowych oraz usług, które przy zakupie podlegają opodatkowaniu. Kryterium ukształtowanym przez orzecznictwo TSUE jest warunek, aby nie mogły być to transakcje, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie działalności podatnika. Jeżeli zatem, działalność finansowa stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze. Ani ilość udzielanego finansowania w formie poręczeń, gwarancji, pożyczek, obejmowania obligacji, ani też liczba kontrahentów, którym udzielono tego finansowania, same w sobie nie świadczą o tym, czy można i należy traktować te czynności, jako czynności pomocnicze w rozumieniu art. 90 ust. 6 u.p.t.u. Aby dojść do wniosku, że czynności te mają taki charakter, konieczne jest ich zestawienie według różnorakich kryteriów. Trzeba wziąć zatem pod uwagę wartość, ilość, częstotliwość czynności, stopień zaangażowania aktywów podatnika na tle całokształtu jego działalności. Transakcjami, które nie mogą być uznane za pomocnicze będą takie, które z założenia mają być wykonane jako element prowadzonej działalności. Jeśli okoliczności wskazują, że podatnik wykonuje dany typ transakcji jako element prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, wówczas należy uznać, że transakcje takie nie są pomocnicze.
7. 1. Z przedstawionych w sprawie okoliczności wynika, że Skarżąca jest spółką dominującą G., do której zaliczają się polskie spółki zajmujące się w ramach prowadzonej działalności operacyjnej przede wszystkim wytwarzaniem, obrotem i dystrybucją energii elektrycznej na rynku polskim. Opisana we wniosku o interpretację centralizacja finansowania poprzez pomoc finansową udzielaną spółkom z G. wpływa na dobre funkcjonowanie spółek powiązanych, a to z kolei przekłada się na sferę działalności Skarżącej. Skarżąca wskazuje, że centralizacja finansowania została wprowadzona w celu ograniczenia kosztów finansowania w G. i poprawienia rentowności inwestycji kluczowych dla Skarżącej.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę zgadza się z organem interpretacyjnym, że w przedstawionym opisie zdarzenia przyszłego można stwierdzić, że działalność w zakresie udzielania przez Spółkę finansowania wpisana jest w zakres obowiązków Spółki jako spółki dominującej w G. Udzielanie przez Skarżącą finansowania spółkom z G. stanowi dodatkowy rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej, występujący obok działalności podstawowej – wytwarzania, obrotu i dystrybucji energii elektrycznej. Skarżąca sama wyjaśnia, że zajmuje się "przed wszystkim", a nie wyłącznie wytwarzaniem, obrotem i dystrybucją energii elektrycznej. Te okoliczności wskazują, że działalność Skarżącej polegająca na zawieraniu finansowych transakcji zabezpieczających nie stanowi czynności pomocniczych, lecz obok sprzedaży energii - wpisuje się w zakres podstawowej działalności Spółki.
W ocenie Sądu, organ interpretacyjny trafnie dostrzegł, że w G. wprowadzono strategiczne wytyczne obejmujące m.in. centralizację finansowania, co powoduje, że udzielanie finansowania nie wynika z samej woli Spółki, lecz działalność ta została wpisana w zakres obowiązków Spółki pełniącej rolę spółki dominującej w G. Skarżąca ma stać się jednostką dominującą i wyspecjalizowaną w G. w zawieraniu finansowych transakcji zabezpieczających. Realizując w ten sposób cele G., ale także swoje własne.
7.2. Sąd zauważa, że grupa kapitałowa to szczególny organizm gospodarczy, a rola spółki dominującej jest w niej bardzo istotna. Praktyka gospodarcza wskazuje, że konsolidacja polityki finansowej, w tym obszaru zawierania finansowych transakcji zabezpieczających, jest często jednym z motywów tworzenia grupy kapitałowej. Dla podmiotu, któremu w ramach grupy powierzono zadania z zakresu zawierania finansowych transakcji zabezpieczających jest to nowa rola, której nie można deprecjonować ani marginalizować.
Sąd podkreśla, że po utworzeniu G., w działalności Skarżącej, pojawić się ma nowy profil działalności polegający na zawieraniu finansowych transakcji zabezpieczających. Stworzenie tej nowej płaszczyzny działalności Skarżącej jest działaniem świadomym i celowym. Skarżąca zamierza przeznaczyć zasoby kadrowe do realizacji usług w obszarze finansowym dla spółek zależnych G..
W ocenie Sądu, zawieranie finansowych transakcji zabezpieczających dla spółek zależnych w ramach G. stanie się więcej niż pomocniczym obszarem działalności Skarżącej, w relacji do jej podstawowej działalności. Skoro będzie to działalność więcej niż pomocnicza w ramach działalności Skarżącej, to tym bardziej nie będzie to też działalność incydentalna, sporadyczna, okazjonalna.
7.3. Sąd przyznaje, że udzielanie finansowania spółkom zależnym w ramach G. nie jest integralną częścią systemu wytwarzania i sprzedaży energii elektrycznej, co pozostaje nadal głównym celem i zakresem działalności gospodarczej Skarżącej. Mając na względzie rozmiary działalności Skarżącej w obszarze hurtowej sprzedaży energii elektrycznej nie można oczekiwać, że aktywność zawierania finansowych transakcji zabezpieczających (jak wynika z opisu zawartego we wniosku - zamknięta tylko w G.) przybierze kiedykolwiek porównywalną lub chociażby zbliżoną skalę do obszaru sprzedaży energii elektrycznej. Gdyby jednak przyjąć, za Skarżącą, jako punkt odniesienia w ocenie transakcji w świetle przepisu art. 90 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u. zaangażowanie aktywów Skarżącej w zakresie transakcji finansowych oraz wysokość obrotu/przychodu z tego tytułu to, w istocie, wszystkie transakcje finansowe dokonywane przez Skarżącą korzystałyby z wyłączenia z obliczania proporcji VAT, z uwagi na olbrzymią skalę zaangażowania oraz wysokość obrotu/przychodu ze sprzedaży energii elektrycznej. Bagatelność transakcji finansowych wynikałaby więc nie z bagatelności ich wartości, samej w sobie, ale z wielkiej skali działalności Skarżącej w obszarze energii elektrycznej. Idąc tokiem rozumowania Skarżącej, aby w jej przypadku można rozważać wyłączenie transakcji z obliczania proporcji na podstawie przepisu art. 90 ust. 3 u.p.t.u., rozmiar działalności Skarżącej w zakresie zawierania finansowych transakcji zabezpieczających musiałby zapewne osiągnąć rozmiary zbliżone do średniej wielkości banku lub instytucji finansowej.
Analiza stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego tylko przez pryzmat zaangażowania aktywów podatnika, wysokość obrotu/przychodu z zawierania finansowych transakcji zabezpieczających jako warunków istotnych z punktu widzenia wykładni art. 90 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u. nie może stać się więc jedynym kryterium wykładni wskazanych przepisów.
7.4. W ocenie Sądu, kierunek wykładni przepisu przyjmowany przez Skarżącą mógłby prowadzić do tego, że transakcje finansowe zawsze byłyby wyłączone z obliczania proporcji w przypadku podmiotu nie będącego bankiem lub instytucją finansową. Tylko bowiem w przypadku banku lub instytucji finansowej zabezpieczające transakcje finansowe byłyby zgodne z głównym profilem działalności podmiotu. W każdym innym przypadku, zabezpieczające transakcje finansowe byłyby poboczne względem głównego profilu działalności podmiotu; tak jak w przypadku Skarżącej zawieranie zabezpieczających transakcji finansowych nie mieści się w zadaniu polegającym na sprzedaży energii elektrycznej. Przy takim rozumieniu kryterium "pomocniczości" wyrażonej w treści art. 90 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u. straciłoby wartość normatywną. Oczywistym jest, że adresatami normy wynikającej z przywołanych przepisów nie są banki i instytucje finansowe; tylko w tym przypadku dałoby się stwierdzić, że opisywane transakcje finansowe są charakterystyczne dla rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej i są z nią ściśle zintegrowane.
Prawidłowa wykładnia art. 90 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u. musi uwzględniać okoliczność objęcia hipotezą tego przepisu podmiotów spoza branży finansowej, dokonujących jednak transakcji finansowych. Kryterium poboczności transakcji finansowych nie może więc ograniczać się tylko do rodzaju branży, w której podmiot działa, jako warunku wyłączenia transakcji z obliczania proporcji VAT.
7.5. Zdaniem Sądu, Skarżąca dokonując wykładni art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 u.p.t.u. popełnia błąd lokując pomocniczość zawierania finansowych transakcji zabezpieczających w ramach swej działalności. W istocie to dla spółek zależnych, które są adresatami oraz w dużej mierze beneficjentami działalności Skarżącej, zawierane przez Skarżącą finansowe transakcje zabezpieczające będą miały charakter pomocniczy. Spółka zależna w G., nie będąc bowiem wyspecjalizowaną w obszarze instrumentów finansowych, uzyska od Skarżącej jako spółki dominującej w G., pomoc w zakresie polityki finansowej. Nie można jednak stwierdzić, że te same transakcje, będą miały charakter pomocniczy z perspektywy działalności Skarżącej. Dla Skarżącej będzie to jedno z zadań podstawowych jako spółki dominującej w G.
7.6. Stan faktyczny sprawy wskazuje, że w ramach G., Skarżąca będzie w stałej gotowości do udzielania spółkom zależnym z G. usług w zakresie ich finansowania. W treści skargi Skarżąca uściśla, że zasoby osobowe zajmujące się jej działalnością finansową na rzecz spółek zależnych to kilka etatów (poniżej 2% załogi Spółki, liczącej ponad 450 osób). Powyższe stwierdzenie pozwala Sądowi przyjąć, że te etaty będą utrzymywane stale. Sąd orzekający w niniejszej sprawie przyjmuje też, że zadania w zakresie instrumentów finansowych wymagają wiedzy specjalistycznej, a więc zadaniem głównym, jeżeli nie wyłącznym, wskazanych osób będzie profesjonalna działalność na instrumentach finansowych, a nie sprzedaż energii elektrycznej. Stwierdzenie, że zakupy opodatkowane VAT niezbędne do realizacji funkcji finansowej Skarżącej (przede wszystkim usługi prawne) są znikome (dziesiątki, maksymalnie setki tysięcy złotych w skali roku) w stosunku do obrotów Skarżącej (miliardy złotych w skali roku) nie zmienia tego, że te działania będą kluczowym uzupełnieniem zakresu działalności Skarżącej w skali funkcjonowania całej G.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2015 r. sygn. akt I FSK 1217/14 (CBOSA), że: "Okoliczność zatrudniania małej ilości pracowników czy niskich kosztów obsługi zawieranych kontraktów nie może sama w sobie decydować o tym czy przedmiotowe czynności miały charakter sporadyczny w rozumieniu art. 90 ust. 6 u.p.t.u. Jak to już zostało wyjaśnione o tym nie powinno decydować jedno kryterium a całokształt okoliczności wyznaczający miejsce, znaczenie i zakres danych transakcji w całokształcie działalności gospodarczej podatnika".
7.7. Podkreślana przez Skarżącą okoliczność, że przedmiotowe transakcje nie są nastawione na zysk w istocie potwierdza ich stały charakter i bezpośredni związek z działalnością gospodarczą Skarżącej przynoszącą jej przychody. To w toku tej działalności powstaje bowiem ryzyko, przed którego skutkami mają chronić Skarżącą i inne spółki z G., planowane transakcje. Skoro zatem wdrożenie modelu centralizacji finansowania, w ramach którego transakcje zabezpieczające mają być zawierane, Skarżąca uzasadnia zamiarem poprawienia rentowności inwestycji "kluczowych dla Spółki i bezpieczeństwa energetycznego Polski w realizowanych w ramach ,,G.", transakcje zabezpieczające należy uznać także za konieczne. Uzupełniają one działalność Skarżącej o element istotny z punktu widzenia prowadzonej przez nią działalności, jako że eliminują, a przynajmniej pozwalają zminimalizować ryzyko związane z tą działalnością, tj. ograniczyć negatywny wpływ zmian cen towarów, usług i stóp procentowych na wyniki finansowe.
7.8. Jak wynika z przywołanego wyżej orzecznictwa, istotnym kryterium interpretacyjnym treści art. 90 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u. jest częstotliwość dokonywanych transakcji. Sąd zgadza się z organem interpretacyjnym, że transakcje finansowe dokonywane przez Skarżącą mogą cechować się znaczną częstotliwością. Świadczy o tym opis rozmiaru działalności G., strategicznej w obszarze bezpieczeństwa energetycznego Polski i wielkość uzyskiwanych przychodów. Mimo, że we wniosku dotyczącym zdarzenia przyszłego nie można wymagać precyzyjnych informacji i wartości w tym zakresie to jednak uprawnione jest założenie, że częstotliwość i rozmiary finansowe dokonywanych transakcji zabezpieczających będą znaczące, choć trudno się spodziewać (jak to wyżej wywiedzono), aby zbliżyły się do skali działalności w obszarze hurtowej sprzedaży energii elektrycznej.
7.9. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę przyjmuje, za wyrokiem TSUE w sprawie C-306/94 Regie Dauphinoise, że czynnościami pomocniczymi nie mogą być te transakcje, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne uzupełnienie zasadniczej działalności gospodarczej podatnika. W opisie zdarzenia przyszłego zawartym we wniosku o interpretację indywidualną Sąd dostrzega elementy wskazujące na to, że udzielanie przez Skarżącą finansowania w ramach G. będzie uzupełnieniem jej dotychczasowej działalności. Będzie to miało charakter bezpośredni, realizowany wprost przez Skarżącą dla spółek zależnych. Będzie to miało charakter stały, oparty na wyspecjalizowanych strukturach kadrowych i, co się z tym musi wiązać, organizacyjnych Skarżącej. Będzie to też uzupełnienie konieczne dla efektywnego działania w ramach G. i charakterystyczne dla tej formy prowadzenia działalności gospodarczej. Funkcjonowanie grupy kapitałowej bez spółki-lidera w zakresie polityki finansowej stawiałoby pod znakiem zapytania cel tworzenia grupy kapitałowej oraz efektywność jej funkcjonowania.
Na marginesie zauważyć należy, że ustawodawca dostrzegł ten praktyczny aspekt funkcjonowania grupy kapitałowej poświęcając kwestii skonsolidowanych sprawozdań finansowych grupy kapitałowej cały rozdział 6 w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1047).
7.10. Przenosząc tezy orzecznictwa wskazane w pkt 6 uzasadnienia niniejszego wyroku do rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że wskazane orzeczenia dotyczą zasadniczo pożyczek, lokat, gwarancji udzielanych sporadycznie. Skarżąca jako podmiot dominujący w G., będzie pozyskiwać finansowanie zewnętrzne, w szczególności od instytucji finansowych, a następnie przekazywać to finansowanie podmiotom zależnym z G. zgodnie z ich zapotrzebowaniem, korzystając przy tym ze znacznie szerszego instrumentarium niż to jest wskazane w przytaczanych wyrokach. Skarżąca przewiduje udzielanie pożyczek, gwarancji i poręczeń, wykup obligacji, zarządzanie krótkoterminową płynnością w ramach cash-poolingu oraz transakcje na instrumentach pochodnych. Skarżąca będzie więc podejmować działania z szerokiego zakresu inżynierii finansowej, a nie tylko dokonywać transakcji mniej skomplikowanych, standardowych w polityce finansowej firm takich jak lokaty i pożyczki.
Zasadne jest przywołanie stanowiska zawartego w uzasadnieniach wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 maja 2010 r. sygn. akt III SA/WA 7/10 oraz z 19 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2181/12 (CBOSA) w których wskazano, że: "(...) przy bardzo nieostrych granicach podlegającego wykładni pojęcia "incydentalnych (pomocniczych) transakcji finansowych" nie powinien decydować jeden wskaźnik, punkt odniesienia, czy też jedno tylko kryterium, ale ich całokształt wyznaczający miejsce, znaczenie i zakres danych transakcji w całokształcie działalności gospodarczej podatnika. Chodzi więc zasadniczo o to, aby tego rodzaju transakcje (przy obliczaniu proporcji stosowanej do odliczenia podatku naliczonego) nie zniekształcały obrazu i istoty działalności danego podmiotu rzutujących na zakres prawa do odliczenia podatku naliczonego".
Niezasadne jest, w ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, niejako automatyczne przenoszenie tez z innych wyroków np. z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2017 sygn. akt I FSK 1877/15 (CBOSA) na grunt przedmiotowej sprawy. Przykładowo powołany wyrok dotyczy grupy kapitałowej, a zatem mógłby wydawać się miarodajny także w niniejszej sprawie, to jednak należy zauważyć, że dotyczy on stanu faktycznego, w którym spółka grupy kapitałowej dokonuje jedynie "czynności udzielenia przez skarżącą odpłatnego poręczenia obligacji wyemitowanych przez Spółkę Matkę oraz poręczenia kredytu przez nią zaciągniętego. (...) Nadto skarżąca wskazała, że do obsługi umów poręczenia zaangażowana jest jedna osoba w księgowości". Zakres i skala transakcji w sprawie rozpatrywanej powołanym wyrokiem nie wytrzymuje więc porównania z tłem niniejszej sprawy.
7.11. Sąd zgadza się z organem interpretacyjnym, że za transakcje pomocnicze nie mogą być uznane transakcje, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie działalności podatnika. Jeżeli więc dana działalność stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika, to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze. W przeciwieństwie do tego co twierdzi Skarżąca, czynności wykonywane przez Skarżącą nie są czynnościami pobocznymi w stosunku do prowadzonej działalności gospodarczej, usługi te noszą cechy powtarzalności, jest to działalność planowa, a nie przypadkowa i występuje na podstawie współpracy mającej charakter ciągły (podobnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt I FSK 1450/14 - CBOSA). Usługi te nie charakteryzują się odrębnością i oderwaniem od głównej działalności Skarżącej - przeciwnie stanowią uzupełnienie jej działalności podstawowej i są niewątpliwie związane z całokształtem działalności Skarżącej, jako lidera G.
Sąd nie uznaje za prawidłową wykładni art. 90 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u. polegającej na deprecjonowaniu Skarżącej jako lidera finansowego [..., który w sposób planowany, programowy i stały wykonuje wysokowyspecjalizowane zadania na instrumentach finansowych. Zyski i koszty ponoszone w ramach tej działalności, niewielkie - jak twierdzi Skarżąca - wobec skali całej działalności, nie mogą przesądzać o charakterze spornych transakcji.
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organ interpretacyjny w przedstawionych okolicznościach sprawy prawidłowo uznał, że wartości obrotu uzyskanego przez Spółkę z tytułu udzielonego finansowania w formie udzielania poręczeń, gwarancji, pożyczek, obejmowania obligacji oraz zawierania kontraktów na instrumenty pochodne, nie można uznać za obrót uzyskany z tytułu transakcji mających charakter pomocniczy w rozumieniu art. 90 ust. 6 ustawy, który podlega wyłączeniu przy wyliczaniu proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 ustawy.
7.12. Odnosząc się do genezy pojęcia "pomocniczości" w treści art. 90 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u., Sąd zauważa różnicę między treścią przepisu obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2014 r. posługującym się pojęcie "sporadyczności" doszukując się celu tej zmiany w zamiarze zbliżenia treści tego przepisu do treści art. 174 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE. Powyższe nie zmienia jednak oceny Sądu w rozpatrywanej sprawie.
8. 1. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlegają m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W myśl postanowień art. 8 ust. 1 u.p.t.u. - przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
- przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
- zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
- świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Czynności są opodatkowane podatkiem od towarów i usług jedynie wówczas, gdy wykonywane są przez podatnika, w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.t.u., działającego w takim charakterze w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Stosownie do treści art. 15 ust. 1 u.p.t.u. podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza - według art. 15 ust. 2 u.p.t.u. - obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody.
Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Z powyższego jednoznacznie wynika, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez "podatników" w rozumieniu ustawy i wykonywane w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy.
8. 2. W orzecznictwie Trybunału zostały zdefiniowane cechy konieczne do uznania za podlegające opodatkowaniu VAT świadczenia usług za wynagrodzeniem. Przykładowo w wyroku z 29 lutego 2012 r., sygn. I FSK 562/11, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "W szeregu orzeczeń (por.: C-498/99, C-16/93, C-89/81, czy C-154/80), istotnych z punktu widzenia spornej w tej sprawie kwestii Trybunat Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyraził pogląd, że za świadczenie usług za wynagrodzeniem, a więc czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:
- istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
- wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,
- istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,
- odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
- istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego".
8.3. Zdaniem Sądu, nie są zasadne zarzuty Skarżącej dotyczące naruszenia w w zaskarżonej interpretacji art. 8 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 u.p.t.u. Transakcje na instrumentach pochodnych mogą stanowić usługę na gruncie u.p.t.u. pod warunkiem, że spełnione zostaną następujące warunki: dojdzie do realizacji świadczenia oraz świadczenie to będzie co do zasady odpłatne. Podkreślić należy, że w przypadku zawierania kontraktów na instrumentach pochodnych dochodzi do działania profesjonalnego podmiotu, polegającego na zabezpieczeniu danej jednostki gospodarczej przed ryzykiem niekorzystnych zmian cen określonego instrumentu bazowego. Przedmiotem świadczenia jest więc zabezpieczenie danego podmiotu przed wspomnianym ryzykiem gospodarczym. Przy identyfikacji usługobiorcy i usługodawcy w danej transakcji, organ prawidłowo przyjął jako pomocne, kryterium zaspokojenia potrzeb. Opierając się na tym kryterium można uznać, że w transakcjach na instrumentach pochodnych usługobiorcą jest podmiot, który chce zaspokoić potrzebę zabezpieczenia się przed ryzykiem gospodarczym, natomiast usługodawcą jest podmiot, który tę potrzebę może zaspokoić (podobnie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 196/13 - CBOSA.
8.4. W świetle okoliczności przedstawionych we wniosku, to Skarżąca jest podmiotem aktywnym transakcji, wychodzącym z ofertą zawarcia kontraktów zabezpieczających spółki z G. przed ryzykiem gospodarczym. Organ interpretacyjny ma rację negując twierdzenie Skarżącej, że wykonuje ona jedynie czynności techniczne i nie jest podatnikiem, a usługę zabezpieczenia interesów spółek z grupy świadczy w istocie bank. Jak sama Skarżąca wskazuje w treści skargi: "zawarcie przez Spółkę we własnym imieniu i na własną rzecz odpowiedniej transakcji zabezpieczającej na rynku finansowym np. z bankiem a następnie zawarcie domykającej transakcji "back-to-back" (o parametrach odwrotnych do transakcji zawartej z instytucją finansową) ze spółką z G., ma na celu zabezpieczenie pozycji finansowej spółki zależnej z G., a nie samej Spółki". Sama Skarżąca potwierdza zatem, że świadczy ona usługę zabezpieczenia interesów na rzecz spółek z G.
8.5. Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania, podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez "podatników" w rozumieniu ustawy i wykonywane w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy. Organ prawidłowo uznał, że wynagrodzeniem Skarżącej jest wynik zrealizowany na danych transakcjach zabezpieczających.
Zdaniem Sądu, w przypadku transakcji na instrumentach pochodnych jej obrotem jest wynik (zysk) osiągnięty przez nią w danym okresie rozliczeniowym z tytułu transakcji na danej kategorii instrumentów pochodnych. Ponieważ tej kwestii nie regulują w sposób szczególny ani przepisy wspólnotowe, ani przepisy u.p.t.u. zastosowanie znajdą ogólne przepisy o ustalaniu podstawy opodatkowania, w szczególności art. 73 Dyrektywy 2006/112/WE, zgodnie z którym w odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę (wynagrodzenie – consideration) otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia. Interpretacja ta dotyczy też art. 29 ust. 1 u.p.t.u., będącego odpowiednikiem ww. przepisu wspólnotowego. Na poparcie tego poglądu wskazać można wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 listopada 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1471/08 (CBOSA). Wynagrodzeniem Skarżącej w odniesieniu do wskazanych instrumentów pochodnych będzie zatem wartość otrzymanych przez nią przepływów finansowych pomniejszona o wartość przepływów finansowych zapłaconych na rzecz drugiej strony transakcji, tj. zysk uzyskany na pochodnych transakcjach zabezpieczających. Zysk ten odzwierciedla zarobek realizowany przez Skarżącą w związku z zawieraniem tego typu transakcji, który jest jednocześnie kwotą należną w rozumieniu u.p.t.u. z tytułu odpłatnego świadczenia przez nią usługi, a zatem powinien być uwzględniany jako obrót dla celów podatku od towarów i usług. Jest to adekwatne do charakteru opisanych przez Skarżącą transakcji.
Mając na względzie zamknięty charakter działania Skarżącej, obejmujący tylko [...], w ocenie Sądu, będzie możliwe wyodrębnienie na potrzeby podatku od towarów i usług poszczególnych zawieranych przez Skarżącą transakcji na instrumentach pochodnych. Zdaniem Sądu, Skarżąca korzyść może więc osiągnąć i tę korzyść da się jasno zindywidualizować.
Sąd zgadza się z organem intepretacyjnym, że bez znaczenia pozostawał fakt czy Spółka osiągnie zysk z powyższych transakcji. Prawidłowe jest stanowisko Ministra Finansów, że przedmiotowa usługa jest odpłatna bez względu na to czy "usługobiorca wykonuje ją "po kosztach", osiągnie zysk, czy poniesie stratę".
8.6. W ocenie Sądu, w okolicznościach faktycznych opisanych przez Skarżącą nie znajdą zastosowania tezy wynikające z wyroku TSUE w sprawie C-172/96 First National Bank of Chicago. W sprawie rozstrzyganej tym wyrokiem istotne znaczenie miała możliwość zidentyfikowania kontrahentów i przypisania wyniku finansowego do poszczególnych transakcji zabezpieczających. Ten wyrok zapadł w odmiennym stanie faktycznym, kiedy to z uwagi na mnogość transakcji walutowych dokonywanych z wieloma podmiotami jednocześnie, niemożliwe jest ustalenie czy sprzedaż danej waluty przyniosła zysk, czy też stratę. Do takich okoliczności odwołał się TSUE w omawianym wyroku i ze względu na nie przyjął, że w praktyce jedynym sposobem określenia wynagrodzenia banku jest obliczenie zysku z transakcji walutowych w danym okresie czasu. Sytuacja taka nie występuje jednak w przypadku transakcji opisanych we wniosku o wydanie interpretacji.
8.7. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu interpretacyjnego w zakresie dotyczącym oceny stanowiska Skarżącej w zakresie dotyczącym zawierania transakcji na instrumentach pochodnych. Skarżąca w związku z zawieraniem transakcji na instrumentach pochodnych będzie, stosownie do art. 15 ust. 1 u.p.t.u., podatnikiem VAT, ponieważ będzie świadczyła na rzecz spółek zależnych odpłatne usługi opisane we wniosku.
9. 1. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie uznaje za zasadne zarzuty proceduralne wobec zaskarżonej interpretacji. Argumentacja organu interpretacyjnego spełnia wymogi przepisu art. 14c O.p. Różnice w zakresie wykładni prawa materialnego są dostatecznie wyeksponowane w treści interpretacji, organ uzasadnił swoje stanowisko oraz przedstawił merytoryczne argumenty uzasadniające nieprawidłowość stanowiska Skarżącej. Sam dobór i akcentowanie przez organ interpretacyjny argumentów uzasadniających stanowisko prezentowane przez organ, a jednocześnie negujących stanowisko Skarżącej, nie dyskwalifikuje interpretacji w świetle wymogów wskazanych w art. 14c O.p.
9.2. Nieuzasadnionym jest zarzut naruszenia art. 14c O.p. przez organ interpretacyjny polegający na braku wszechstronnej analizy argumentacji Spółki wynikającej z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 7/10 (CBOSA): "Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzeka na tle konkretnego stanu faktycznego, każdorazowo w innej sprawie odnosząc swoje wskazania do rozpatrywanego, zindywidualizowanego przypadku. Należy więc zachować pewną ostrożność przy przytaczaniu sformułowanych przez Trybunał tez i próbach ich uogólniania i odnoszenia do innych stanów faktycznych".
Organ wydając sporną interpretację nie pominął zarówno orzecznictwa sądów administracyjnych i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wywody organu wskazują jedynie, że z uwagi na zaistniały stan faktyczny opisany we wniosku o interpretację orzecznictwo to, w części nie przystaje do analizowanej sprawy i nie może mieć w niej bezpośredniego zastosowania. Dostrzegalne jest też, że z tych samych orzeczeń organ interpretacyjny wywodzi inne wnioski niż Skarżąca, co samo w sobie nie stanowi jednak obrazy art. 14c O.p.
10. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło