II SAB/Kr 193/17
WyrokWSA w Krakowie2017-11-15
Skład orzekający: Sędzia WSA Krystyna Daniel, Sędzia WSA Paweł Darmoń, Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 28 czerwca 2017 r., i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, ponieważ wniosek skarżącej nie został rozpatrzony w ustawowym terminie. Jednakże, sąd uznał, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę, że organ udzielił odpowiedzi po wniesieniu skargi, a opóźnienie wynikało z przyczyn technicznych związanych z platformą ePUAP oraz organizacją pracy placówki. W związku z tym, sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności, stwierdził bezczynność, ale nie uznał jej za rażące naruszenie prawa.Stan faktyczny
Skarżąca M. K. wniosła skargę na bezczynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 28 czerwca 2017 r. dotyczący umów o obsługę prawną. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, wskazując na brak reakcji organu. Organ w odpowiedzi na skargę przyznał, że wniosek nie został odczytany z platformy ePUAP z przyczyn technicznych, ale następnie rozpatrzył wniosek i przekazał żądane umowy. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, stwierdził bezczynność, ale nie uznał jej za rażące naruszenie prawa.Rozstrzygnięcie
1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. do wydania aktu lub dokonania czynności; 2. stwierdza, że Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. na rzecz skarżącej M. K. kwotę 117 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. "[...]" im. bł. M. W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 28 czerwca 2017 r. I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. [...]" im. bł. M. W. do wydania aktu lub dokonania czynności, II. stwierdza, że Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. "[...] dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. "[...] na rzecz skarżącej M. K. kwotę [...](słownie: sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
M. K., reprezentowana przez adwokata Ł. K., wniosła (data wpływu do organu 25 sierpnia 2017 r.) za pośrednictwem Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. "[...]" im. bł. M. W., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę z dnia 16 sierpnia 2017 r. na bezczynność ww. podmiotu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z treścią wniosku z dnia 28 czerwca 2017 r.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764), przez nieudzielenie żądanej informacji publicznej i wniosła o:
- zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt organowi,
- stwierdzenie, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w łącznej kwocie [...]zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w dniu 28 czerwca 2017 r. złożyła do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie czy organ w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej, wniosła o przesłanie kopii tych umów. Skarżąca podała, że wniosek został wniesiony za pomocą platformy ePUAP i został prawidłowo doręczony organowi, co potwierdza Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia.
W dalszej części uzasadnienia skarżąca argumentowała, że doręczenie tą drogą wniosku organowi należy uznać za skuteczne, jak również, że żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ - jako podmiot sektora finansów publicznych - jest obowiązany do jej udostępnienia. Ponadto wskazała, że wniesienie do sądu administracyjnego skargi w przedmiocie bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależnione od wcześniejszego wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa.
Skarżąca podniosła, że organ w przepisanym terminie nie udostępnił żądanej informacji, nie zawiadomił też wnioskodawcy o zaistnieniu okoliczności z art. 13 ust. 2 u.d.i.p, ani też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 ww. ustawy. Złożony przez skarżącą wniosek nie spotkał się z jakąkolwiek reakcją organu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. "[...]" im. bł. M. W. wniósł o oddalenie skargi w całości, ewentualnie odrzucenie skargi w całości oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Organ wskazał, że w dniu 25 sierpnia 2017 r. wpłynęła do organu skarga na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji prowadzonej w Dziale Administracji spraw okazało się, iż złożony uprzednio przez skarżącą wniosek nie został do tej pory odczytany i pobrany z platformy EPUAP (wniosek pobrano w dniu 31 sierpnia 2017 r.). W rezultacie organ nie dochował ustawowego 14 terminu na rozpatrzenie przedmiotowego wniosku.
Podkreślono, iż taki stan rzeczy wynikał wyłącznie z powtarzających się problemów natury technicznej, związanych z prawidłowym funkcjonowanie platformy ePUAP.
Po rozpoznaniu sprawy organ za pismem z dnia 5 września 2017 r. uznał wniosek skarżącej za zasadny i przekazał drogą pocztową 12 umów w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego, zawartych z podmiotami zewnętrznymi w latach 2014 - 2016.
Ze względu na fakt, iż przed wniesieniem skargi do Sądu wniosek skarżącej został rozpatrzony i zostały przekazane ponadto wnioskowane kserokopie dokumentów (stanowiące informację publiczną) zasadne jest, w ocenie organu, oddalenie skargi.
Kolejno rozpoznanie wniosku i udzielenie odpowiedzi skarżącej (przed upływem 15 - dniowego terminu do wniesienia do Sądu odpowiedzi na skargę) nie daje podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność, zwłaszcza gdy przekroczenie terminu określonego w ustawie o dostępie do informacji publicznej nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (z przyczyn technicznych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W kwestii wyczerpania środka zaskarżenia, jako warunku formalnego skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone było stanowisko, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Rozważenia wymaga, czy pogląd ten zachował aktualność na gruncie aktualnego brzmienia przepisów p.p.s.a., po nowelizacji z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017r., poz. 935). Przepis art. 52 § 1 p.p.s.a. stanowi ogólną zasadę, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl wprowadzonego z dniem 1 czerwca 2017 r. art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Instytucja ponaglenia została uregulowana w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23) również na mocy nowelizacji z dnia 7 kwietnia 2017 r. (zastąpiła zażalenie i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa). Regułą jest więc, że tam gdzie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego skarga na bezczynność powinna być poprzedzona środkiem, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Jednakże ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1764, dalej u.d.i.p.) jest ustawą szczególną, regulującą w sposób kompleksowy kwestie związane z prawem dostępu do informacji publicznej. Wobec tego jej uregulowania decydują o trybie postępowania w tych sprawach, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mogą znaleźć zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy przepisy ww. ustawy tak stanowią. Ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła zaś do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w art. 16 ust. 2, odnosząc stosowanie przepisów tego kodeksu jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2. W konsekwencji więc przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania do innych przypadków aktywności organów podejmowanych w trybie i na zasadach ww. ustawy, w tym do mającej charakter czynności materialno-technicznej czynności udostępnienia informacji publicznej. Tym samym w przypadku bezczynności organu w zakresie podjęcia tej czynności (udzielenia informacji publicznej), przepis art. 37 k.p.a. nie znajduje zastosowania. Środków zaskarżenia w takiej sytuacji nie przewiduje też ustawa o dostępie do informacji publicznej. Wobec powyższego należy stwierdzić, że z uwagi na brak środków zaskarżania, w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej w dalszym ciągu wyłączony jest obowiązek, o którym mowa w art. 52 § 1 i art. 53 § 2 b p.p.s.a..
Dalej należy wskazać, że w myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Jednocześnie należy podkreślić, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a. Natomiast w sytuacji, gdy już w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała, skargę należy oddalić.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5) u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W rozumieniu powyższego przepisu podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są więc publiczne zakłady opieki zdrowotnej.
Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w B. "[...] im. bł. M. W. jest podmiotem leczniczym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2016r. poz. 1638 ze zm., dalej: u.d.l.) wykonującym działalność leczniczą w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.d.l., rozumianą jako udzielanie świadczeń zdrowotnych. Nie ulega wątpliwości, że szpital wykonuje zadania publiczne w zakresie ochrony zdrowia, jak również dysponuje majątkiem publicznym, stąd dyrektor takiej placówki jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
Oczywistym było również, że żądana przez skarżącą informacja stanowiła informację publiczną. Ustawa o dostępie do informacji publicznej statuuje w art. 1 ust. 1, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to również w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. wynika, że informacją publiczną jest m.in. informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów wykonujących zadania publiczne. Doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę ustawy o dostępie do informacji publicznej, a także regulacje art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP (konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji), przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje się każdą informację wytworzoną przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje i zadania publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informację odnoszącą się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Pojęcie informacji publicznej odnosi się zatem do wszelkich faktów dotyczących spraw publicznych i tych, które odnoszą się do publicznej sfery działalności. W świetle powyższego oczywistym jest, że każda informacja dotycząca zasad funkcjonowania podmiotu (w tym o trybie działania) wykonującego zadanie publiczne związane z ochroną zdrowia, a takim jest Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej, stanowi informację publiczną (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.). W świetle powołanych przepisów uprawnione jest twierdzenie, że informacje odnoszące się do umów zawieranych z podmiotem świadczącym na jego rzecz obsługę prawną stanowią informację publiczną.
Wniosek o udostępnienie informacji publicznej został wniesiony w dniu 28 czerwca 2017 r., natomiast skarga na bezczynność, która wpłynęła do organu 25 sierpnia 2017 r., wywołała skutek w postaci rozpoznania sprawy przez organ, co sprawiło, że za pismem z dnia 5 września 2017 r. organ uznał wniosek skarżącej za zasadny i przekazał drogą pocztową 12 umów w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego, zawartych z podmiotami zewnętrznymi w latach 2014 - 2016.
Skoro Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. [...]" im. bł. M. W. udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej dopiero w dniu 5 września 2017 r., to należy stwierdzić, że w dacie wniesienia skargi pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 28 czerwca 2017 r.. Stan bezczynności organu ustał na skutek przekazania skarżącej żądanej informacji publicznej w piśmie z dnia 5 września 2017 r.. Tym samym do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie organ zrealizował w całości ww. wniosek. W tym stanie rzeczy Sąd nie mógł zobowiązać dyrektora szpitala do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 28 czerwca 2017 r. w trybie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Postępowanie w tym zakresie stało się zatem bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku.
Brak rozpatrzenia wniosku z ustawowym terminie był skutkiem choćby nieumyślnego, lecz jednak zawinienia ze strony organu i świadczy o wadliwej organizacji pracy szpitala w tym zakresie. Obowiązkiem dyrektora placówki jest bowiem takie zorganizowanie jej działalności, aby takie zaniedbania w wypełnianiu ustawowych obowiązków się nie zdarzały.
Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. [...]" im. bł. M. W. nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Organ udzielił wyczerpującej odpowiedzi w dniu 5 września 2017 r., niezwłocznie po wpłynięciu skargi na bezczynność. Zaniechanie realizacji wniosku nie było skutkiem celowego działania, czy lekceważenia podmiotu wnioskującego, a – jak wyjaśnił dyrektor w odpowiedzi na skargę – wynikało z przyczyn organizacyjno – technicznych związanych wyłącznie z powtarzającymi się problemami natury technicznej w prawidłowym funkcjonowaniu platformy ePUAP.
Sąd wziął również pod uwagę, że szpital nie jest wyspecjalizowany w sprawach z zakresu informacji publicznej i tego typu postępowania stanowią dla niego materię nową, atypową, niezwiązaną bezpośrednio z profilem działalności.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w pkt II - III sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 206 p.p.s.a. w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasadą wyrażoną w art. 200 p.p.s.a. jest, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Analiza tego ostatniego przepisu prowadzi do wniosku, że sąd administracyjny orzekając w zakresie kosztów postępowania działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy uzasadniające odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. Należy przy tym podkreślić, że przepis art. 206 p.p.s.a. nie konkretyzuje pojęcia "uzasadnionych przypadków", w których można odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, jedynie wymienia jeden z nich (świadczy o tym zawarte w przepisie sformułowanie "w szczególności"), dotyczący sytuacji, w której skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, toteż ich kwalifikacja należy ostatecznie w każdej sprawie do sądu. Można zatem zastosować go w przypadku częściowego uwzględnienia skargi, ale nie tylko. Stosując powołany przepis sąd musi zatem dokonać oceny opartej na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy.
Skarżąca, reprezentowana przez adw. Ł. K., wniosła o zasądzenie kosztów postępowania w wysokości [...] zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Jako wnioskowane koszty postępowania wskazano: wpis od skargi w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, koszt nadania skargi listem poleconym za potwierdzeniem odbioru w kwocie 5,20 zł.
Sąd w niniejszej sprawie uznał, że uzasadnione jest zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w części tj. w zakresie poniesionych kosztów sądowych (uiszczonego od wniesionej przez adwokata skargi wpisu w kwocie [...]zł oraz uiszczonej do niniejszej sprawy opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł).
Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania w pozostałej części z poniższych powodów.
Przed tutejszym Sądem, jak również przed innymi sądami administracyjnymi w kraju, prowadzona jest duża liczba kilkudziesięciu spraw o podobnym charakterze, w których skarżąca reprezentowana jest przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika adwokata, a sporządzane w tych sprawach pisma procesowe są praktycznie tożsame.
W tut. Sądzie do chwili obecnej zarejestrowano co najmniej 27 spraw (vide sygn. II SAB/Kr 186/17, II SAB/Kr 187/17, II SAB/Kr 189/17, II SAB/Kr 191/17 - II SAB/Kr 193/17, II SAB/Kr 196/17, II SAB/Kr 198/17, II SAB/Kr 200/17- II SAB/Kr 202/17, II SAB/Kr 205/17- II SAB/Kr 208/17, II SAB/Kr 211/17- II SAB/Kr 217/17, II SAB/Kr 220/17, II SAB/Kr 223/17, II SAB/Kr 225/17, II SAB/Kr 226/17, II SAB/Kr 229/17).
Wydano także w innych sądach administracyjnych m.in. wyroki WSA: w Opolu z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Op 120/17 i z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Op 126/17; w Krakowie z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 187/17, z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 189/17 i z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 191/17; w Olsztynie z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Ol 82/17; w Kielcach z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 55/17.
Zjawisko to, w ocenie Sądu, uprawnia do wniosku, że sporządzający skargę w niniejszej sprawie adwokat korzysta z szablonu wypracowanego i wielokrotnie wykorzystanego w innych sprawach sądowych. Zatem udział profesjonalnego pełnomocnika adwokata w przedmiotowej sprawie ograniczył się do dostosowania do niniejszej sprawy przygotowanego pisma procesowego, co w praktyce oznaczało zmianę nazwy organu pozostającego w bezczynności i daty wniosku o udzielenie informacji publicznej.
Nie może też umknąć Sądowi, że niniejsza sprawa, chociażby z uwagi na swoją powtarzalność, nie należy do zawiłych, a orzecznictwo wypracowane na tle bezczynności w sprawach udostępnienia informacji publicznej przy tego rodzaju zapytania jest bogate i w znacznym stopniu utrwalone.
Podmiotami, od których wnioskodawczyni domagała się tej samej rodzajowo informacji, zawsze były jednostki budżetowe, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej, publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Jednorodzajowość wnoszonych skarg nie wymagała, zdaniem Sądu, ustanawiania w każdej z nich profesjonalnego pełnomocnika. Każdą z nich strona mogła bowiem zmodyfikować bez potrzeby angażowania fachowego pełnomocnika.
Z Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach wynika, że skargi na bezczynność dyrektorów placówek oświatowych, placówek opieki zdrowotnej, bibliotek, ośrodków pomocy społecznej, parków narodowych, ośrodków ruchu drogowego itp. w udostępnieniu informacji publicznej o tożsamej treści, wpływają również do sądów np. w Olsztynie, w Kielcach, w Opolu, w Łodzi, w Rzeszowie, Wrocławiu.
W części spraw zapadły już wyroki, w których zasądzono koszty sądowe w pełnej wysokości (vide: II SAB/Kr 189/17, II SAB/Op 126/17, II SAB/Kr 120/17, II SAB/Rz 80/17).
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd uznał, że okoliczności rozpoznawanej sprawy, jednej z wielu podobnych, sprzeciwiają się przyznaniu skarżącej zwrotu kosztów wynagrodzenia adwokackiego, co mieści się w pojęciu szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 206 p.p.s.a., dlatego Sąd orzekł o kosztach postępowania jak w pkt IV sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło