III SA/Kr 1178/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Barbara Pasternak Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie w którym utrzymano w mocy punkt 2 decyzji nr [...] Marszałka Województwa z dnia [...] 2017 r. II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. III. zarządza zwrot nienależnie uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 360 ( trzysta sześćdziesiąt ) złotych. Marszałek Województwa decyzją z dnia [...] 2017 r. znak: [...], na podstawie art. 2, art. 4, art. 5, art. 7, art. 11, art. 16 ust. 1, art. 18, art. 27 ust. 3, art. 48, art. 49 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) – dalej k.p.a., rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214), art. 2, art. 3 ust. 1 lit. j), art. 67 oraz art. 68 ust. 1 rozporządzenia Nr 883/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L Nr 166/1 z dnia 30 kwietnia 2004 r.), art. 60 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Nr 987/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L Nr 284/1 z dnia 30 października 2009 r.) orzekł o przyznaniu K. W. – dalej skarżącej, świadczenia wychowawczego na dziecko W. W., ur. 4 czerwca 2015 r., w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie i odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. W., ur. [...] 2000 r., w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. K. W., ojciec dzieci W. i A. W., w okresie, za który wydawane jest rozstrzygnięcie w sprawie, jest osobą przebywającą na terenie Włoch, natomiast K. W. jest osobą aktywną zawodowo, tj. osobą ubezpieczoną w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, na terenie Polski. W związku z ustaleniem, że Polska jest krajem, w którym K. W. jest osobą ubezpieczoną społecznie, jak również Polska jest miejscem zamieszkania K. W. oraz jego dzieci, dla którego ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego za okres pobytu na terenie Włoch, ustawodawstwo polskie ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa. W związku z tym powołano przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci znajdujące zastosowanie w sprawie. Wskazano, iż prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł lub 1.200,00 zł, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym bądź znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawą do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko były dochody osiągnięte przez K. W. i K. W. w roku 2014 w Polsce i za granicą. Analiza akt sprawy wykazała, że K. W. uzyskał zatrudnienie (art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci) i podstawą przeliczenia jego dochodu było oświadczenie z dnia 4 maja 2017 r. wskazujące dochód z lutego 2016 r. w wysokości 1.070,39 euro, czyli 4.660,80 zł, biorąc pod uwagę kurs wymiany z dnia 29 lutego 2016 r., publikowany przez Europejski Bank Centralny, tj. 1 euro = 4,3543 zł. Nadto jak podkreślił organ, K. W. nie pracuje, przy czym uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego, o powierzchni 1,166 ha przeliczeniowego w wysokości 243,50 zł. Zatem miesięczny dochód rodziny wynosi 4.904,43 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę 1.226,08 zł, a więc przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia wychowawczego, na pierwsze dziecko. W uzasadnieniu jednocześnie wskazano, że zachodzą przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia na kolejne dziecko w rodzinie. W odwołaniu skarżąca wniosła o zmianę decyzji w części poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A., za okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie, względnie uchylenie decyzji w wyżej podanym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca wskazała, iż art. 7 ust. 3 i art. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy zostały błędnie zinterpretowane, co skutkowało wadliwym ustaleniem dochodu z pracy rodziny jedynie w oparciu o dochód za luty 2016 r., podczas gdy z prawidłowej interpretacji przepisów wynika, że o przyznaniu świadczenia wychowawczego decydować powinien rzeczywisty dochód rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 lipca 2017 r. znak: [...], na podstawie art. 5 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2 pkt 19 i 20 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 z późn.zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ przytoczył treść stosownych w tym przedmiocie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci i podkreślił, że A. W. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zatem wymagane było ustalenie, czy 4-osobowa rodzina spełnia przewidziane ustawą kryterium dochodowe, aby mogło zostać przyznane świadczenie wychowawcze na A. W. Wskazał, że materiały zgromadzone w sprawie wskazują, że K. W. uzyskał zatrudnienie w dniu 11 stycznia 2016 r., zatem, nastąpiła sytuacja "uzyskania dochodu" (art. 7 ust. 3 cyt. ustawy). W tej sytuacji dochodem, jaki osiągnięty został przez rodzinę, jest dochód K. W. w postaci wynagrodzenia za pracę za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, czyli w lutym 2016 r. - 1.070,39 euro, co stanowi 4.660,80 zł. Kolegium podkreśliło, że łącznie miesięczny dochód rodziny (plus dochód z gospodarstwa rolnego 243,50 zł) stanowi kwotę 4.660,80 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny dało kwotę 1.226,08 zł i skutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego (800,00 zł). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez naruszenie: zasady zebrania kompletnego materiału dowodowego, zasady prawdy obiektywnej, zasady godzenia interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz nieuwzględnienie dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, niewyjaśnienie okoliczności mających wpływ na wynik postępowania; - art. 18 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przez niewłaściwe zastosowanie przepisu; - art. 7 ust. 3 oraz art. 2 pkt 1 i pkt 2 przez: - błędną interpretację i zastosowanie przepisów, skutkującą wadliwym obliczeniem kryterium dochodowego, tj. polegające m.in. na nieprawidłowym ustaleniu dochodu z pracy rodziny i ustalenie tego dochodu jedynie w oparciu o dochód za miesiąc luty 2016 r., sprzecznie z brzmieniem i wykładnią ww. przepisów, podczas gdy z ich prawidłowej interpretacji wynika, że o przyznaniu świadczenia wychowawczego decydować powinien rzeczywisty dochód rodziny, - błędną jego wykładnię i zastosowanie, polegające na pominięciu zbadania sytuacji finansowej skarżącej i jej męża na datę wydania decyzji z [...] 2017 r., odmawiającej w pkt 2 świadczenia wychowawczego na A. W. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a to jej pkt 2 w zakresie w jakim odmówiono jej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko - syna A. W., za okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. (względnie uchylenie w całości obu decyzji) i zobowiązanie organu administracyjnego do wydania w określonym terminie decyzji wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie. Nadto wniosła o orzeczenie, iż decyzje te w zakresie zaskarżenia nie podlegają wykonaniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując ww. oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia. Przede wszystkim należy podzielić zarzut nieprawidłowej wykładni przez organy art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (dalej, w skrócie: ustawą), co skutkowało wadliwym obliczeniem dochodu. Zgodnie bowiem z ww. przepisem w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy wynika zatem jednoznacznie, że warunkiem uwzględnienia przy obliczeniu dochodu tak rozumianego "dochodu uzyskanego" jest uzyskiwanie tego dochodu w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego i to w tej samej wysokości, co w miesiącu, o którym mowa w tym przepisie (por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w sprawach o sygn. akt: III SA/Kr 1303/16, III SA/Kr 1325/16, IV SA/Gl 409/17, IV SA/Gl 139/17, II SA/Bd 1193/16, II SA/Łd 902/16 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie wiadomo więc, dlaczego organ I instancji ustalił dochód rodziny jedynie w oparciu o dochód za miesiąc luty 2016 r. (miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu), bez ustalenia, czy jest on uzyskiwany nadal, tj. w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (1 kwietnia 2016 – 30 września 2017 r.). Kwestii tej nie wyjaśnił, i to pomimo zarzutów odwołania, także organ odwoławczy. Przytoczył wprawdzie przepis art. 7 ust. 3 ustawy ale przy rozstrzyganiu sprawy pominął jego istotną część – "jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego". Pominięcie tej części przepisu stanowi o jego naruszeniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wiadomo też, na podstawie jakich "materiałów zgromadzonych w sprawie" Kolegium ustaliło, że K. W. utracił zatrudnienie i ponownie je uzyskał w dniu 11 stycznia 2016 r., a zatem nastąpiła sytuacja "uzyskania dochodu" w rozumieniu art. 7 ust. 3 ustawy. Jeżeli podstawą powyższego ustalenia, jak przyjął to organ I instancji, było oświadczenie z dnia 4 maja 2017 r. wskazujące dochód z lutego 2016 r. w wysokości 1.070,39 euro, to wskazać należy, że organ odwoławczy samodzielnie tej kwestii nie wyjaśnił. W aktach administracyjnych sprawy (k. 25) znajduje się dokument – oświadczenie skarżącej z 8 marca 2017 r., z którego wynika, że mąż skarżącej pracuje za granicą od roku 2014 r. do nadal, a w piśmie do SKO z dnia 13 czerwca 2017 r. (k. 65, 66 ) organ I instancji stwierdził m.in., że skarżąca nie zgłaszała utraty zatrudnienia męża. W ww. oświadczeniu wskazano okresy pracy "od ...do", ale organ odwoławczy w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego przyjął, że mąż utracił zatrudnienie, a następnie kilka dni później je uzyskał, w rozumieniu art. 7 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 19 i 20 ustawy. Wskazać w tym miejscu należy, że jeszcze przed jej nowelizacją ustawy ww. przepis o utracie i uzyskaniu zatrudnienia nie wchodził w grę, gdy pracownik zawierał kolejną umowę o pracę u tego samego pracodawcy bezpośrednio po zakończeniu poprzedniej umowy (vide: np. wyrok WSA w Poznaniu IV SA/Po 198/17, II SA/Ol 244/17) Podzielić zatem należy zarzut skargi, że organ odwoławczy nie rozpoznał ponownie sprawy, czym naruszył art. 7, 77 § 1, art. 80, 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego powinno obejmować ustosunkowanie się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, a nie jedynie skupiać się na przytoczeniu przepisów prawnych i powtórzeniu ustaleń i ocen organu I instancji. Istotne braki uzasadnienia, w tym brak prawidłowego odniesienia się przez organ do zarzutów zawartych w odwołaniu są kwalifikowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jako naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z 10.04.1998 r., III SA 1436/96, wyrok NSA z 22.04.1998 r., I SA/Lu 21/98, wyrok NSA z 28.10.1998 r., I SA/Gd 1651/96; wyrok WSA w Poznaniu 10.12.2008 r., II SA/Po 382/08, wyrok WSA we Wrocławiu z 04.06.2009 r., II SA/Wr 154/09). Organ II instancji miał możliwość uzupełnienia materiału dowodowego (art. 136 k.p.a.), jednak czynność ta nie nastąpiła, a na zarzuty skarżącej organ po prostu nie zareagował. Dlatego przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu ma na celu wyjaśnienie ww. okoliczności przedmiotowej sprawy przy uwzględnieniu wyrażonej wyżej oceny prawnej. Odnośnie żądania zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania świadczenia wychowawczego na syna skarżącej, podnieść należy, że sąd administracyjny, jak zaznaczono na wstępie rozważań, dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji, a nie orzeka merytorycznie. Dlatego nie jest możliwe przyznanie żądanego świadczenia wychowawczego przez sąd. Ponadto skorzystanie z możliwości, jaką daje art. 145a p.p.s.a., tj. zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, uzależnione jest od stwierdzenia, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości, podczas gdy w nin. sprawie musi on zostać jeszcze wyjaśniony we wskazanym wyżej zakresie. Orzeczono jak w pkt I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. a) i c) p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania - na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono w pkt II, zasądzając na rzecz skarżącej 497 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, natomiast w pkt III - na podstawie art. 225 p.p.s.a. zarządzono zwrot uiszczonego wpisu, gdyż skarżąca zwolniona jest z obowiązku uiszczania kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1lit. a) p.p.s.a.