II FSK 1307/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-04-11

Skład orzekający: Aleksandra Wrzesińska – Nowacka, Grażyna Nasierowska, Paweł Dąbek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik uzyskujący dochody z pracy najemnej za granicą, z państwem, z którym Polska nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, może skorzystać z ulgi abolicyjnej (art. 27g u.p.d.o.f.) w sytuacji, gdy nie zapłacił podatku w państwie źródła dochodu?
Ratio decidendi
Skorzystanie z ulgi abolicyjnej (art. 27g u.p.d.o.f.) jest możliwe tylko w sytuacji, gdy podatnik zapłacił podatek w państwie źródła dochodu. Brak zapłaty podatku za granicą oznacza, że nie dochodzi do podwójnego opodatkowania, a tym samym nie mogą mieć zastosowania przepisy art. 27 ust. 9 lub 9a u.p.d.o.f., co wyklucza możliwość skorzystania z ulgi abolicyjnej. W konsekwencji, brak jest podstaw do zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.
Stan faktyczny
Skarżący, polski marynarz, zwrócił się o ograniczenie poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2017 r., powołując się na możliwość skorzystania z ulgi abolicyjnej w związku z pracą na statku eksploatowanym przez przedsiębiorstwo z siedzibą w B., z którym Polska nie ma umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Organy podatkowe odmówiły ograniczenia, uznając, że ulga abolicyjna wymaga zapłaty podatku za granicą, czego skarżący nie uczynił. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organów, podzielając stanowisko skarżącego, że zapłata podatku za granicą nie jest warunkiem skorzystania z ulgi. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że zapłata podatku za granicą jest warunkiem koniecznym do zastosowania ulgi abolicyjnej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w całości i oddalił skargę M. Z. w całości. Zasądził od M. Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 610 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska – Nowacka, Sędzia NSA Grażyna Nasierowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1542/17 w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2017 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2. oddala skargę w całości, 3. zasądza od M. Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 610 (słownie: sześćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Zaskarżonym wyrokiem z 29 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1542/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi M. Z. (dalej: skarżący) uchylił w całości zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: organ odwoławczy, DIAS) z 7 września 2017 r. w przedmiocie odmowy ograniczenia poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2017 r. 2. Sąd pierwszej instancji, przedstawiając stan sprawy, podał, iż 20 marca 2016 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o ograniczenie poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w 2017 r. z uwagi na możliwość skorzystania z ulgi abolicyjnej. Z wniosku wynikało, iż podatnik jest polskim marynarzem i w 2017 r. będzie wykonywał pracę najemną na pokładzie statków eksploatowanych w komunikacji międzynarodowej przez przedsiębiorstwo z faktycznym zarządem i siedzibą w B. Zdaniem wnioskodawcy do zastosowania ulgi abolicyjnej nie ma znaczenia, czy i w jakiej wysokości podatek został zapłacony za granicą, bowiem art. 27 ust. 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. - Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm., dalej: u.p.d.o.f.) mówi jedynie o dochodach uzyskiwanych za granicą, które w Polsce nie są zwolnione od podatku. Skarżący jest polskim rezydentem podatkowym. Z akt sprawy wynika, iż w 2017 r. podatnik świadczy pracę najemną wykonywaną na statku morskim S. [...] eksploatowanym w transporcie międzynarodowym przez przedsiębiorstwo S. [...] S.A. z siedzibą i zarządem w R. w B., z którym to państwem Rzeczpospolita Polska nie posiadała (i nie posiada) umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Decyzją Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. (dalej: organ pierwszej instancji) odmówiono skarżącemu ograniczenia poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od uzyskiwanych w 2017 r. dochodów. Rozpoznając odwołanie skarżącego od ww. decyzji organ odwoławczy utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję Naczelnika. W pierwszej kolejności w uzasadnieniu podjętego stanowiska, organ wyjaśnił, iż z art. 22 § 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. - Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm., dalej: o.p.) wynika, iż art. 27g u.p.d.o.f., który odsyła do art. 27 ust. 9 tej ustawy, jest immanentnie związany z ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. o szczególnych rozwiązaniach dla podatników uzyskujących niektóre przychody poza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2008 r. Nr 143, poz. 894), która wprowadziła go w życie, a zatem zapłata podatku za granicą jest jedną z nadrzędnych przesłanek do tego, aby podatnik mógł skorzystać z tzw. abolicji podatkowej. Zdaniem organu w przypadku zaś, gdy dochody nie podlegają opodatkowaniu za granicą, nie występuje zrównanie obciążeń podatkowych wynikających z metod unikania podwójnego opodatkowania. W ocenie DIAS art. 27g u.p.d.o.f., tak samo jak ustawa abolicyjna, ma na celu zniwelowanie skutków zastosowania metody zaliczenia przez zastąpienie jej metodą wyłączenia, toteż ust. 1 pkt 1 tego artykułu obejmuje przychody z pracy, do których ma zastosowanie właśnie art. 27 ust. 9 (lub 9a) u.p.d.o.f. Jeżeli przychody osiągnięte za granicą podlegają opodatkowaniu wyłącznie w jednym państwie, tj. w państwie rezydencji (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), brak jest podstaw do stosowania art. 27g u.p.d.o.f. Podatnik będący polskim rezydentem obowiązany jest zapłacić podatek należny według prawa polskiego, w świetle którego wynagrodzenie ze stosunku pracy podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (art. 12 ust 1 u.p.d.o.f.). Zdaniem organu przepis art. 27g w zw. z art. 27 ust. 9 u.p.d.o.f. umożliwia jedynie uwzględnienie w ramach podatku należnego w Polsce, okoliczności, że ten sam dochód został już opodatkowany za granicą. Innymi słowy, przepis art. 27g u.p.d.o.f. nie tworzy przywileju podatkowego w postaci swego rodzaju zwolnienia z podatku należnego w Polsce dochodów podatników, którzy nie są obowiązani podatek od tych dochodów zapłacić za granicą. Podatnicy ci, tak jak podatnicy uzyskujący taki sam dochód w Polsce, obowiązani są zapłacić podatek w Polsce. Organ odwoławczy zauważył, iż zawarte w art. 27g ust. 1 u.p.d.o.f. uregulowanie prawne dotyczy dochodów uzyskanych w roku podatkowym poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co oznacza, że tzw. ulga abolicyjna ma zastosowanie do określenia wysokości podatku należnego za dany rok podatkowy wykazywanego w zeznaniu rocznym składanym do 30 kwietnia następnego roku podatkowego. Natomiast przepis ten nie ma zastosowania do określenia wysokości należnej zaliczki od dochodu uzyskiwanego w trakcie roku podatkowego, której wysokość ustala się w sposób określony w art. 44 ust. 3a u.p.d.o.f. 3. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie następujących przepisów: art. 2 w zw. z art. 217 Konstytucji, art. 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. - Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm., dalej: o.p.), art. 22 § 2a o.p., art. 27 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 9 u.p.d.o.f., art. 27 u.p.d.o.f., art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 22 § 2a o.p., art. 187 w zw. z art. 191 i w zw. z art. 127 o.p., art. 127 o.p., art. 120, art. 121 § 1, art. 122 o.p., art. 180 w zw. z art. 187 oraz w zw. z art. 191 o.p. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uchylając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, iż Polska nie zawarła z B. umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, toteż w sprawie zastosowanie znajdą przepisy art. 27 ust. 8, 9, 9a i art. 27g u.p.d.o.f., które z założenia mają eliminować albo łagodzić skutki międzynarodowego podwójnego opodatkowania w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy zastosowania art. 27g u.p.d.o.f. stanowiącego o tzw. uldze abolicyjnej, tj. możliwości zastosowania powyższego przepisu do dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu pracy najemnej na statku morskim zarządzanym przez przedsiębiorstwo z miejscem faktycznego zarządu w B. Sąd pierwszej instancji, zwracając uwagę na występującą w tym zakresie rozbieżność w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, podzielił pogląd prezentowany w niektórych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym za chybioną należy uznać argumentację, iż tylko zapłata podatku za granicą uzasadnia zastosowanie przy rozliczeniu rocznym podatnika art. 27 ust. 9 i 9a u.p.d.o.f., gdyż przy zwolnieniu (za granicą) nie występuje podwójne opodatkowanie oraz nie mają znaczenia metody unikania podwójnego opodatkowania. Zdaniem WSA w Gdańsku ww. stanowisko jest zgodne z literalną treścią art. 27g ust. 1 i 2 u.p.d.o.f. w zw. z art. 27 ust. 9 i 9a u.p.d.o.f, z których brzmienia wynika, iż podatnik uzyskujący dochody z pracy za granicą w państwie, z którym zawarta umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania przewiduje w celu uniknięcia podwójnego opodatkowania tzw. metodę odliczenia proporcjonalnego, powinien dokonać obliczenia rocznego podatku z uwzględnieniem postanowień art. 27 ust. 9 albo ust. 9a u.p.d.o.f., a następnie od tak obliczonego podatku ma prawo odliczyć ulgę abolicyjną, o której mowa w art. 27g u.p.d.o.f. Ulga polega na odliczeniu od podatku obliczonego zgodnie z art. 27 u.p.d.o.f. pomniejszonego o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w art. 27b u.p.d.o.f., kwoty stanowiącej różnicę między podatkiem obliczonym przy zastosowaniu metody odliczenia proporcjonalnego a kwotą podatku obliczonego przy zastosowaniu metody wyłączenia z progresją. Zdaniem sądu należało uznać za trafną argumentację skarżącego, iż zastosowanie metody proporcjonalnego odliczenia, którą stosuje się również w przypadku, gdy z danym państwem Polska nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, jest jedyną przesłanką zastosowania ulgi abolicyjnej przewidzianej w art. 27g u.p.d.o.f. Zapłata podatku w państwie źródła - w państwie, w którym te dochody podatnik osiąga (tu w B.) - jest dla kwestii możliwości skorzystania z ulgi abolicyjnej irrelewantna, gdyż takiego warunku ustawodawca nie przewidział. Niezapłacenie podatku w państwie źródła oznacza jedynie, że stosując metodę proporcjonalnego zaliczenia, podatnik nie ma możliwości odliczenia zagranicznego podatku, gdyż nie poniósł z tego tytułu żadnego obciążenia. W ocenie WSA aby przewidziana w art. 27 ust. 9 i 9a u.p.d.o.f. metoda unikania podwójnego opodatkowania znalazła zastosowanie wystarczy jedynie przewidziana w tych regulacjach możliwość opodatkowania takiego dochodu przyznana państwu źródła. W dalszej części uzasadnienia sąd zwrócił uwagę na rozbieżność pojęć, wyjaśniając, iż w art. 27g ust. 2 u.p.d.o.f. ustawodawca posiłkuje się zwrotem kwoty "podatku obliczonego", a nie o podatku "zapłaconego", odmiennie od regulacji art. 27 ust. 9 u.p.d.o.f. WSA zaznaczył, iż jednym z kanonów wykładni językowej jest zakaz wykładani synonimicznej, polegający na tym, że różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia, co oznacza niemożność przypisywania różnym pojęciom (tj. podatkowi zapłaconemu i podatkowi obliczonemu) występującemu na gruncie tej samej ustawy, a nawet powiązanych ze sobą dwóch jednostek redakcyjnych, tego samego znaczenia. Sąd podzielił również stanowisko, iż ulga wynikająca z art. 27g u.p.d.o.f. ma charakter powszechny, gdyż stosuje się ją wobec wszystkich podatników spełniających określone w tym przepisie warunki. W systemie prawa podatkowego idea ulg podatkowych w postaci zwolnień przedmiotowych koncentruje się na zniesieniu obowiązku podatkowego wobec określonych kategorii dochodów, o ile podatnik spełnia określone w danym przepisie warunki. Każda ulga podatkowa (o ile nie zawiera ograniczeń i limitów) potencjalnie zmierza do całkowitego zniesienia opodatkowania grupy podatników w zakresie ograniczonym dyspozycją danej normy. Brak jest zatem uzasadnionych przesłanek dla stwierdzenia, iż zastosowanie ulgi abolicyjnej w sposób niekonstytucyjny uprzywilejowuje grupę podatników kwalifikujących się do skorzystania z tej ulgi. Sąd uznał, że interpretacja ogólna Ministra Finansów i Rozwoju z 31 października 2016 r. w pełni ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. 5. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ odwoławczy zarzucił naruszenie następujących przepisów: I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi pomimo jej bezzasadności, naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną kontrolę niniejszej sprawy oraz błędne zastosowanie środków określonych w ustawie i uznanie skargi za zasadną, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja nie zawierała podstaw prawnych uzasadniających jej uchylenie, zatem skarga winna być oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 251 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 22 § 2a o.p. i z art. 27 ust. 9 i 9a i art. 27g u.p.d.o.f. poprzez rozstrzygnięcie przez sąd poza granicami sprawy, tj. faktycznie o braku obowiązku podatkowego/zobowiązania podatkowego skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych w rozliczeniu rocznym w Polsce, a nie w przedmiocie ograniczenia zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2017 r., gdy tymczasem sąd powinien był ograniczyć się do kontroli decyzji organu odwoławczego z 7 września 2017 r. w przedmiocie odmowy ograniczenia poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2017 r.; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji błędnej oceny zaskarżonej decyzji, w tym zawartego w niej stanu prawnego wraz z zaprezentowaną błędną wykładnią art. 27g i art. 27 ust. 9 i 9a u.p.d.o.f. i w konsekwencji nieprawidłowe wskazanie dla organu podatkowego co do dalszego postępowania; II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: 1) art. 27g oraz art. 27 ust. 9 i 9a u.p.d.o.f. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na tym, że jedyną przesłanką skorzystania z ulgi abolicyjnej przewidzianej w art. 27g u.p.d.o.f. jest zastosowanie metody proporcjonalnego odliczenia określonej w art. 27 ust. 9 i 9a u.p.d.o.f. i stosowanej również w sytuacji niezawarcia przez Polskę z danym państwem (w tym przypadku z B.) umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, a możliwość skorzystania z tzw. ulgi abolicyjnej nie została uzależniona przez ustawodawcę od warunku zapłaty podatku w państwie osiągnięcia dochodu przez podatnika, w sytuacji gdy w świetle tych przepisów metoda proporcjonalnego zaliczenia znajdzie zastosowanie wyłącznie pod warunkiem, że nastąpiła zapłata podatku dochodowego w danym państwie, z którym nie została zawarta umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania, a w przeciwnym wypadku opodatkowanie tych dochodów następuje na zasadach określonych w art. 27 ust. 1 u.p.d.o.f. bez możliwości zastosowania tzw. ulgi abolicyjnej. Przy tak sformułowanych zarzutach kasacyjnych DIAS wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzuty są prawidłowo skonstruowane. Przede wszystkim zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. nie mógł być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej. Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia tego przepisu - wyrok NSA z 23 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 188/17 ( wszystkie orzeczenia są dostępne na : http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie mógł być też naruszony art. 251 p.p.s.a., ponieważ przepis ten nie był podstawą orzekania w niniejszej sprawie. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała. Powyższe wady konstrukcyjne skargi kasacyjnej nie uniemożliwiają dokonania kontroli wydanego w sprawie wyroku Sądu pierwszej instancji. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do tego, czy Skarżący uprawdopodobnił możliwość zaniechania poboru miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w 2017 r. przez to, że osiągając dochody za granicą (B.) i nie uiszczając podatku za granicą, ma prawo skorzystać z ulgi abolicyjnej. Kwestia możliwości skorzystania z ulgi abolicyjnej była już wielokrotnie rozstrzygana przez Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w wyrokach z 29 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 3163/15, z 23 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 396/16, z 8 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 596/15, z 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 8/17. Sąd w niniejszym składzie poglądy wyrażone w tych orzeczeniach w pełni podziela i uznaje za własne. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 27 ust. 9 i 9a w związku z art. 27g u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię. Analiza przepisów dotyczących ulgi abolicyjnej prowadzi bowiem do wniosku, że mowa w nich o podatku dochodowym zapłaconym w obcym państwie. Zatem w sytuacji, gdy podatnik nie zapłaci podatku za granicą, w ogóle nie dochodzi do podwójnego opodatkowania. Tym samym, skoro Skarżący nie uiszczał za granicą podatku, nie będą mogły mieć zastosowania przepisy art. 27 ust. 9 lub 9a u.p.d.o.f., a w konsekwencji nie będzie on mógł skorzystać z ulgi abolicyjnej określonej w art. 27g u.p.d.o.f. Tak więc przyznać należy rację wnoszącemu skargę kasacyjną, że tylko uiszczanie przez Skarżącego podatku w B. uprawniałoby go do skorzystania z ulgi abolicyjnej i tym samym możliwym byłoby zaniechanie poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w 2017 r. Przepis art. 27g ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f. stanowi, że podatnik podlegający obowiązkowi podatkowemu określonemu w art. 3 ust. 1, rozliczający na zasadach określonych w art. 27 ust. 9 albo 9a u.p.d.o.f. uzyskane w roku podatkowym poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dochody ze źródeł, o których mowa w art. 12 ust. 1, art. 13, art. 14 ma prawo odliczyć od podatku dochodowego, obliczonego zgodnie z art. 27, pomniejszonego o kwotę składki, o której mowa w art. 27b, kwotę obliczoną zgodnie z ust. 2. Według postanowień ust. 2 tego artykułu, odliczeniu podlega kwota stanowiąca różnicę między podatkiem obliczonym zgodnie z art. 27 ust. 9 albo 9a a kwotą podatku obliczonego od dochodów ze źródeł, o których mowa w ust. 1, przy zastosowaniu do tych dochodów zasad określonych w art. 27 ust. 8. Ulga abolicyjna, zdefiniowana w art. 27g u.p.d.o.f., przeznaczona jest dla podatników, którzy uzyskali przychód za granicą Polski w państwie, dla którego właściwą metodą unikania podwójnego opodatkowania jest metoda proporcjonalnego odliczenia. Art. 27 ust. 9 u.p.d.o.f. stanowi bowiem, że jeżeli podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 1, osiąga również dochody z tytułu działalności wykonywanej poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub ze źródeł przychodów znajdujących się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania nie stanowi o zastosowaniu metody określonej w ust. 8, lub z państwem, w którym dochody są osiągane, Rzeczpospolita Polska nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, dochody te łączy się z dochodami ze źródeł przychodów położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W tym przypadku od podatku obliczonego od łącznej sumy dochodów odlicza się kwotę równą podatkowi dochodowemu zapłaconemu w obcym państwie. Odliczenie to nie może jednak przekroczyć tej części podatku obliczonego przed dokonaniem odliczenia, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany w państwie obcym. Z kolei zgodnie z art. 27 ust. 9a u.p.d.o.f. w przypadku podatnika, o którym mowa w art. 3 ust. 1, uzyskującego wyłącznie dochody z tytułu działalności wykonywanej poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub ze źródeł przychodów znajdujących się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które nie są zwolnione od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub z państwem, w którym dochody są osiągane, Rzeczpospolita Polska nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zasady określone w ust. 9 stosuje się odpowiednio. Skoro Skarżący nie zapłaci podatku w B., to w sposób oczywisty nie ma kwoty do odliczenia z art. 27g ust. 2 u.p.d.o.f. Tym samym Skarżącemu nie będzie przysługiwało prawo do zastosowania ulgi, o której mowa w art. 27g u.p.d.o.f. i w konsekwencji brak było podstaw do zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy. Skarżący uprawdopodabniał bowiem zaniechanie poboru zaliczek, o którym mowa w art. 22 § 2a O.p., możliwością skorzystania z ulgi abolicyjnej. Wobec tego, że stanowisko Skarżącego okazało się niezasadne, nie ziściła się przesłanka wskazana w tym przepisie. Tytułem wyjaśnienia należy wskazać, że analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzi do wniosku, że nie ma rozbieżności co do tego, iż w przypadku, gdy podatnik nie zapłacił podatku za granicą, a Polska nie ma podpisanej z danym krajem umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, to podatnik nie może skorzystać z ulgi abolicyjnej. W następujących wyrokach: z 4 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2688/15; z 8 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 596/16 oraz sygn. akt II FSK 653/17; z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 818/16; z 7 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 529/16; z 23 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 396/16; z 29 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 3163/15; z 20 września 2016 r., sygn. akt 1898/16, wyrażono pogląd, iż zapłata podatku za granicą jest jedną z nadrzędnych przesłanek do tego, aby podatnik mógł skorzystać z ulgi abolicyjnej. Co istotne, poza dwoma z ww. orzeczeń, wszystkie z nich zapadły na gruncie spraw, w których przedmiotowa kwestia dotyczyła dochodów uzyskiwanych z pracy w B., tj. właśnie w państwie, z którym Polska nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Nie sposób się również zgodzić z wyrażonym w wyroku Sądu pierwszej instancji poglądem, że stanowisko tego Sądu znajduje odzwierciedlenie w interpretacji ogólnej Ministra Rozwoju i Finansów z 31 października 2016 r., nr DD10.8201.1.2016.GOJ, "w sprawie stosowania ulgi, o której mowa w art. 27g ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w stosunku do marynarzy, mających miejsce zamieszkania w Polsce, uzyskujących dochody z tytułu pracy najemnej na pokładach statków morskich eksploatowanych w transporcie międzynarodowym w rozumieniu umów o unikaniu podwójnego opodatkowania" (Dz. Urz. MRiF z 4 listopada 2016 r., poz. 12). Minister skupił się w nim na Norwegii, a jego argumentacja w sposób znaczący determinowana była przez treść umowy podpisanej z tym państwem przez RP. Argumentacja ta nie przystaje zatem do stanu faktycznego występującego w niniejszej sprawie. Podsumowując należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie uznał, że organy dokonały wadliwej wykładni art. 27 ust. 9 i 9a w zw. z art. 27g ust.1 i ust. 2 u.p.d.o.f. i w konsekwencji wadliwie ocenił, że ziściła się przesłanka przewidziana w art. 22 § 2a o.p., uzasadniająca zaniechanie poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2017 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Uznanie, że w sprawie zachodzą wskazane powyżej naruszenia prawa dało podstawę do uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi, gdyż istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło