I OZ 500/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 2043/17 w sprawie z wniosku P. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi P. P. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 2043/17 (dalej postanowienie z dnia 21 lutego 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi P. P. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z [...] listopada 2017 r. P. P. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z [...] września 2017 r. nr [...] (dalej rozkaz personalny z [...] września 2017 r.) w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji. Do skargi skarżący załączył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zaskarżony rozkaz personalny doręczono pełnomocnikowi skarżącego dnia 21 września 2017 r. (czwartek), a zatem termin do jego zaskarżenia upłynął z dniem 23 października 2017 r. (poniedziałek), tymczasem skarżący wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą skierował do Sądu, za pośrednictwem organu, dnia 28 listopada 2017 r. (28 listopada 2017 r. - data stempla pocztowego na kopercie zawierającej skargę oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi). Jak wynika z wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi na rozkaz personalny z [...] września 2017 r. uznać należy 22 listopada 2017 r. – dzień doręczenia skarżącemu wiadomości e-mail od adw. B. F. [oraz odbycia rozmowy ustnej z pełnomocnik; k. 16 akt sądowych] – pełnomocnika reprezentującego skarżącego w postępowaniu - we wszystkich instancjach - w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, ze skargą i wnioskiem o przywrócenie terminu, z której wynikało, że skarga nie została wniesiona w ustawowym terminie. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący wniósł do Sądu, za pośrednictwem organu, dnia 28 listopada 2017 r. Sąd I instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie określonym w art. 87 § 1 ppsa. Równocześnie z wnioskiem skarżący wniósł skargę na wskazany rozkaz personalny do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd I instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podniósł, że z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że w dniu [...] czerwca 2017 r. skarżący udzielił adw. B. F. pełnomocnictwa do prowadzenia we wszystkich instancjach sprawy skarżącego w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji. Skarżący wypowiedział pełnomocnictwo pełnomocnikowi w dniu [...] listopada 2017 r., po tym jak skarżący dowiedział się, że pełnomocnik nie złożył w jego imieniu - w terminie - skargi do WSA w Warszawie na rozkaz personalny z [...] września 2017 r. WSA uznał, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika oraz to, że zaniedbania osób, którymi strona się posługuje, obciążają ją samą, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. Samo subiektywne przekonanie skarżącego, że jego jedyną winą jest to, że zaufał osobie, która tego zaufania nadużyła, nie świadczy o zaistnieniu sytuacji uzasadniającej przywrócenie uchybionego terminu. Sąd I instancji, w oparciu o art. 86 § 1 ppsa, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi (k. 2-12, 13-20, 21-33, 34, 43-46 akt sądowych). Od powyższego postanowienia skarżący wywiódł zażalenie. Zarzucił w nim postanowieniu naruszenie: 1. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ppsa przez nieprawidłowe przyjęcie, że skarżący nie wykazał, że do uchybienia terminu doszło w sposób niezawiniony przez skarżącego, podczas gdy podniósł, że w okresie, w którym miał wnieść skargę, przebywał na zwolnieniu lekarskim [...], w więc do uchybienia terminu doszło bez jego winy; 2. art. 163 § 1 oraz art. 141 § 4 zd. 1 ppsa, przez "brak uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób odpowiadający wymogom prawa", w szczególności przez brak odniesienia się do wszystkich wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, w szczególności brak odniesienia się przez Sąd do pozostawania przeze mnie pod opieką lekarza [...], co skutkuje niemożliwością pełnego poznania przez skarżącego motywów rozstrzygnięcia oraz oceny ich poprawności. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia skargi, a także o dopuszczenie dowodu z historii choroby (k. 53-59, 65-67 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzut naruszenia art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej ppsa), okazał się niezasadny. Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W judykaturze od dawna przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie przyjęto, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu niedostateczna staranność w prowadzeniu zleconych spraw. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, s. 257-258; postanowienia NSA z: 8.10.2013 r., II GZ 549/13; 3.10.2013 r., I FZ 410/13; 1.10.2013 r., II OZ 833/13; 25.9.2013 r., I OZ 828/13, cbosa). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego ugruntowany jest bowiem pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (orzeczenie SN z 27.9.1935 r., C.III 258/35, OSP 1936 p. 150, akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 318 uw. 6; uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 18.9.1992 r., III CZP 112/92, OSNC 1993/5/75, akceptowanej przez J. Gudowskiego w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, W. Pr. 2006 t. 1 s. 240 uw. 8). Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z: 11.3.2009 r., I OZ 198/09; 3.3.2009 r., I OZ 155/09; 9.5.2006 r. II OZ 468/06, cbosa). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że ówczesny pełnomocnik skarżącego nie wniósł skargi w ustawowym terminie. Nie występują również w przedmiotowej sprawie żadne okoliczności ekskulpujące fachowego pełnomocnika, a w konsekwencji - samego skarżącego, w rozumieniu art. 86 § 1 ppsa. Jak zostało już wyżej stwierdzone, błędy i zaniechania pełnomocnika (strona w szerokim rozumieniu) obciążają jego mandanta (strona w wąskim rozumieniu) (postanowienie NSA z: 13.9.2013 r., II OZ 751/13; 23.5.2013 r., II OZ 385/13; 21.3.2013 r., II OZ 188/13, 9.1.2013 r., I OZ 958/12; 28.4.2009 r., I GZ 59/09, cbosa); otwierają jednak mocodawcy drogę do wystąpienia z powództwem cywilnym w odrębnym postępowaniu. Sąd I instancji trafnie uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 86 § 1 ppsa i w konsekwencji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Art. 163 § 1 ppsa nie jest relewantny, bowiem postanowienie z 21 lutego 2018 r. nie zostało ogłoszone na rozprawie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie zasługiwał na uwzględnienie. To nie stan zdrowia skarżącego mógł być przesłanką przywrócenia terminu, bowiem skarżący reprezentowany był na tym etapie postępowania przez pełnomocnika będącego adwokatem. To brak staranności profesjonalnego pełnomocnika skutkował zawinionym uchybieniem terminu, nie zaś stan zdrowia skarżącego. Skarżący, jako strona w wąskim tego słowa znaczeniu, ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe swego pełnomocnika. Mimo, że Sąd I instancji nie odniósł się do stanu zdrowia mocodawcy, w sposób wystarczający w uzasadnieniu odniósł się do braku przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia skargi (s. 4 zaskarżonego postanowienia). Ani odpisy dokumentów, załączonych do wniosku o przywrócenie terminu, ani odpis historii choroby skarżącego (k. 21-33, 66-67 akt sądowych), nie prowadzą do odmiennych ocen, niż zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.