II OSK 2911/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-02-23
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Robert Sawuła, Piotr Broda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 KPA) może stanowić podstawę do uchylenia decyzji organu odwoławczego, jeśli organ ten prawidłowo ustalił, że strona posiada interes prawny w postępowaniu o pozwolenie na budowę z uwagi na oddziaływanie inwestycji na jej nieruchomość, nawet jeśli nie zbadał wszystkich potencjalnych aspektów tego oddziaływania?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Sąd stwierdził, że kluczowe dla ustalenia statusu strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę jest istnienie potencjalnego oddziaływania inwestycji na nieruchomość sąsiednią, wynikającego z przepisów prawa, co uzasadnia interes prawny. Nawet jeśli organ odwoławczy nie zbadał wszystkich możliwych aspektów oddziaływania, a sąd pierwszej instancji błędnie wskazał na potrzebę takiego kompleksowego badania, to samo ustalenie istotnego oddziaływania (np. zacienienia) uzasadnia uchylenie decyzji odmawiającej uchylenia pozwolenia na budowę.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, twierdząc, że jej działka znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Prezydent Miasta Krakowa umorzył postępowanie, a Wojewoda Małopolski odmówił uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody, uznając, że Spółdzielnia ma przymiot strony. Inwestor wniósł skargę kasacyjną, kwestionując ustalenia WSA co do obszaru oddziaływania inwestycji i naruszenia zasady dwuinstancyjności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur /spr./ sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] spółka z o.o. z siedzibą w Warszawie (obecnie [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 836/16 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w Krakowie na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z 18 maja 2018 r., sygn. II SA/Kr 836/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej jako: P.p.s.a., uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z [...] 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. Decyzją tą Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 81 ust. 1 i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016 poz. 290) oraz art. 138 § 1 pkt 2 i art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej [...] od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z [...] 2016 r. znak: [...] o umorzeniu wznowionego na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej [...] postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z [...] 2013 r. nr [...] (znak: [...]) o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz udzieleniu pozwolenia na budowę inwestycji pn.: "Budowa zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych - z usługami w niektórych budynkach oraz garażami podziemnymi wraz z zagospodarowaniem terenu, infrastrukturą techniczną i komunikacyjną, na działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], - obr. [...] jedn. ewid. N. H. przy ul. S. oraz ul. K. w Krakowie - [...] - oraz dodatkowo w zakresie robót nie wymagających ustalenia decyzji o WZ na działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. jw." - Etap 14 - uchylił zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł, że odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej z uwagi na stwierdzony brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.
[...] spółka z o.o. w Warszawie (dalej także jako: inwestor lub skarżący kasacyjnie, obecnie: [...] spółka z o.o. z siedzibą w Warszawie) - uczestnik postępowania przed Sądem I instancji – wniosła skargę kasacyjną od powołanego powyżej wyroku z 8 maja 2018 r. zaskarżając go w całości. W podstawach kasacyjnych Spółka podniosła zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji:
1) przepisów prawa materialnego (podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 1 P.p.s.a.)
- art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w nieprawidłowym uznaniu, że działka Spółdzielni Mieszkaniowej [...] nr [...] powinna zostać włączona do obszaru oddziaływania inwestycji z tego powodu, że nawet potencjalne faktyczne oddziaływanie danej inwestycji na nieruchomość sąsiednią nie związane z naruszeniem przepisu prawnego oraz nie związane z ograniczeniem możliwości zagospodarowania nieruchomości powinno automatycznie powodować włączenie jej do obszaru oddziaływania inwestycji, podczas gdy z treści powyższych przepisów, jak i ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do włączenia powyższej działki do przedmiotowego obszaru,
- art. 15 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w nieprawidłowym uznaniu, że w niniejszej sprawie Wojewoda naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;
2) przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), tj.:
- art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a. poprzez brak wymaganego tym przepisem wystarczającego uzasadnienia przez Sąd motywów uchylenia zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez całkowite pominięcie, że działka numer [...] jest działką już zabudowaną budynkiem usługowo - handlowym, co w praktyce wyłącza możliwość jej zabudowy w zbliżeniu 4 m do granicy nieruchomości objętej zakresem projektowanej inwestycji oraz poprzez brak wypowiedzenia się jakie konkretnie ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy powyższej działki, wprowadza projektowana inwestycja, gdy tymczasem przedmiotowa okoliczność jest zasadnicza mając na uwadze treść art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane,
- art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a. w związku z art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane w zw. z art. 15 K.p.a., poprzez błędne uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo braku niezgodności z prawem przedmiotowej decyzji.
W oparciu o powołane podstawy kasacyjne skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu, zarządzeniem z 10 czerwca 2021 r. przewodnicząca wydziału skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, gdyż zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 193 zd. 2 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia zatem w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji.
Mając na względzie brzmienie powołanych powyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty kasacyjne uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), gdyż nie stwierdził przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej wymaga jednak przypomnienia, że przedmiotem kontroli dokonanej przez Sąd I instancji była legalność reformacyjnej decyzji Wojewody Małopolskiego wydanej w postępowaniu wznowieniowym, odmawiającej uchylenia ww. decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z [...]2013 r., nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz udzieleniu [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie pozwolenia na budowę opinanej na wstępie inwestycji. Przedmiotem sporu przed Sądem I instancji było to, czy Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] - tj. strona inicjująca postępowanie wznowieniowe w oparciu o podstawę prawną z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - miała przymiot strony postępowania zakończonego ww. decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z [...] 2013 r. W zaskarżonym wyroku, uchylającym zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego z [...] 2016 r. o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej z uwagi na stwierdzony brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., Sąd I instancji zakwestionował stanowisko Wojewody o nieposiadaniu przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...] statusu strony w postępowaniu zakończonym decyzją o pozwoleniu na budowę z uwagi na to, że – zdaniem Wojewody - nieruchomości, których Spółdzielnia jest współwłaścicielem oraz współużytkownikiem wieczystym nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. Stanowisko Sądu I instancji skarżący kasacyjnie inwestor podważa w skardze kasacyjnej poprzez zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Jeśli zatem chodzi o zarzut błędnej wykładni ww. przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wbrew stanowisku strony skarżącej, ich interpretacja dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie jest prawidłowa.
Z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane wynika, że stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Zgodnie z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, pod pojęciem obszaru oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Sąd I instancji zasadnie przyjął, że oddziaływanie inwestycji może obejmować również nieruchomości niesąsiadujące bezpośrednio z nieruchomościami inwestycyjnymi, gdyż istotne jest ustalenie, czy oddziaływanie to jest powiązane z przepisami odrębnymi, do których należą zarówno przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jak i inne przepisy, m.in. dotyczące ochrony środowiska. Zdaniem Sądu I instancji, oznacza to, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, to tym samym jej właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych i czy zachowane są odległości nakazane stosownymi przepisami prawa.
Nie odpowiada zatem prawdzie zarzut kasacyjny dotyczący błędnej wykładni art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego uzasadniony przez stronę skarżącą tym, że Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, iż "potencjalne faktyczne oddziaływanie danej inwestycji na nieruchomość sąsiednią nie związane z naruszeniem przepisu prawnego oraz nie związane z ograniczeniem możliwości zagospodarowania nieruchomości powinno automatycznie powodować włączenie jej do obszaru oddziaływania inwestycji". Zarzut ten jest przekłamaniem stanowiska Sądu I instancji, gdyż o ile Sąd I instancji istotnie przyjął, że podstawę interesu prawnego może stanowić jedynie potencjalne jego naruszenie, o tyle w żadnym fragmencie swoich rozważań nie uznał, iż owa potencjalność może nie być związana z przepisem ograniczającym możliwości zagospodarowania nieruchomości. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że ustalając status strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę organ nie może ograniczać się do ustalenia takiego oddziaływania, które stanowi naruszenie określonych norm, gdyż przy ocenie tej kwestii istotne znaczenia ma to, czy interes prawny danej osobie przysługuje, a nie czy został on naruszony. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w świetle art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego posiadanie przymiotu strony nie jest uzależnione od naruszenia przez projektowany obiekt budowlany przepisów odrębnych. W art. 3 pkt 20 tej ustawy posłużono się określeniem o wprowadzeniu, na terenie wyznaczonym w otoczeniu obiektu, wynikających z przepisów odrębnych ograniczeń w zagospodarowaniu, w tym ograniczeń w zabudowie. Wprowadzenie na terenie wyznaczonym w otoczeniu obiektu budowlanego, ograniczeń w zabudowie, nawet zgodnych z przepisami odrębnymi, oznacza więc przynależność tego terenu do obszaru oddziaływania obiektu. Przymiot strony zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie jest zatem zależny od tego, czy oddziaływanie zamierzonej inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza w tym względzie normy, lecz wynika z samego faktu oddziaływania na przestrzeń objętą prawem do nieruchomości (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 12 grudnia 2019 r. II OSK 3030/18; z 21 lutego 2019 r. II OSK 848/19; z 24 stycznia 2019 r. II OSK 514/17; z 11 lipca 2018 r. II OSK 2021/16).
Jeśli zaś chodzi o zarzut niewłaściwego zastosowania na gruncie sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem przepisów art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, to również i on nie okazał się usprawiedliwioną podstawą kasacyjną. W tym zakresie skarżący kwestionuje stanowisko Sądu I instancji co do tego, że interes prawny Spółdzielni Mieszkaniowej [...] wynika z faktu, iż podmiot ten jest użytkownikiem wieczystym działki nr [...], która, zdaniem Sądu I instancji, znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji choćby ze względu na jej zacienienie przez planowaną zabudowę. Zarzucając Sądowi I instancji, że "nie wypowiedział się on jakie konkretnie ograniczenie w zagospodarowaniu, w tym zabudowy powyższej działki, wprowadza projektowana inwestycja", skarżący pominął zatem ww. wniosek Sądu I instancji (co sąd kasacyjny rozpoznał jako zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego), przyjęty – zdaniem sądu kasacyjnego - z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a., jednakże z naruszeniem niemającym wpływu na wynik sprawy. Stwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z pisemnymi motywami zaskarżonego wyroku ma swoje źródło w braku wskazania przez Sąd I instancji, w oparciu o jaką normę prawa materialnego Sąd ten ustalił, że następstwem realizacji planowanej inwestycji będzie zacienienie działki nr [...], uzasadniające uznanie, że działka ta znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Ten mankament uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie stanowi jednak uchybienia mającego istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), gdyż kwestia zacienienia w zaskarżonej decyzji analizowana była w odniesieniu do przepisu § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2004 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, na co Sąd I instancji wskazał w części sprawozdawczej swojego wyroku. Wskazać trzeba, że zgodnie z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia, jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż: 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy; 2) 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Zgodnie zaś z § 13 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia, odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli: 1) między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż: a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m, b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m. Mając na względzie, że wysokość objętych decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...] 2013 r. nr [...] budynków A i B wynosi ponad 24,00 m, a ich odległości od nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] wynoszą 4,3 m (dla budynku A) i 4,4 m (dla budynku B), związane z projektowanym zespołem budynków wymagania wynikające z § 13 ust. 1 rozporządzenia mogą ograniczyć zagospodarowanie nieruchomości Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w sposób dopuszczalny w świetle § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Okoliczność, że nieruchomość ta jest obecnie zabudowana budynkiem handlowo-usługowym, zajmującym większą część działki, co, zdaniem strony skarżącej kasacyjnie, wykluczać ma realizację zabudowy w zbliżeniu 4 m do granicy działki i co, w ocenie skarżącej, pominął Sąd I instancji, wbrew jej zapatrywaniu nie daje podstaw do wyłączenia działki nr [...] z obszaru oddziaływania planowanej inwestycji. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie w całości podziela bowiem tożsame stanowisko przyjęte w wyroku tego Sądu z 12 grudnia 2019 r. w sprawie II OSK 303/18, jako adekwatne również w realiach tej sprawy. Stanowisko to opiera się również na zauważeniu, że przepis art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego należy interpretować łącznie z art. 5 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, który zobowiązuje do uwzględnienia w procesie inwestycyjnym poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, co polega m.in. na umożliwieniu właścicielom (użytkownikom wieczystym) nieruchomości znajdujących się w tym obszarze skorzystania z prawa zabudowy w takim zakresie, w jakim przysługuje ono inwestorowi. Potrzeba wyważenia interesów inwestora i właścicieli działek sąsiednich obejmuje w związku z tym potrzebę uwzględnienia zarówno istniejącej na tych działkach zabudowy, jak i możliwości ich zabudowy w przyszłości (zob. wyroki NSA: z 21 listopada 2018 r. II OSK 2862/16; z 14 września 2006 r. II OSK 1090/05 oraz Piątek W. [w:] Gliniecki A. (red.), Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, WK 2016 – komentarz do art. 5).
Z podanych powyżej względów zarzut błędnego zastosowania art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego oraz powiązany z nim zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych Naczelny Sąd Administracyjny uznał za pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
Podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej nie daje również zarzut naruszenia art. 15 K.p.a., aczkolwiek skarżący kasacyjnie zasadnie podnosi, że przepis ten został przez Sąd I instancji niewłaściwie zastosowany. Odnośnie do tej kwestii przypomnieć trzeba, że naruszenia zasady dwuinstancyjności Sąd I instancji dostrzegł w tym, że badając, czy Spółdzielnia posiada przymiot strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę organ odwoławczy skoncentrował się na wyłącznie na analizie zacienienia działki nr [...] i pominął wszelkie inne aspekty tej sprawy, podczas gdy – zdaniem tego Sądu – sama analiza zacienienia nie wyczerpuje kwestii związanych z obszarem oddziaływania inwestycji i w związku z tym konieczna jest analiza innych przepisów prawa budowlanego, ochrony środowiska, zagospodarowania przestrzennego oraz prawa cywilnego (wnioski Sądu I instancji wyrażone in fine uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że postawiony Wojewodzie przez Sąd I instancji zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. jest zbyt daleko idący i nierelewantny w okolicznościach tej sprawy. Organ odwoławczy oparł się na zbadaniu tych aspektów spraw, które są najistotniejsze i mogły potencjalnie uzasadniać uznanie Spółdzielni za stronę postępowania z uwagi na potencjalne ograniczenia w możliwości zagospodarowania działki nr [...], tj. do kwestii zacieniania i przesłaniania. Akta sprawy nie wskazują na to, by planowany obiekt budowlany mógł oddziaływań na działkę nr [...] w inny (dozwolony lub niedozwolony prawem) sposób. Okoliczności takich nie potrafił zresztą wskazać również Sąd I instancji. Trudno dostrzec przyczyny, które uzasadniały - zdaniem WSA w Krakowie - uchylenie zaskarżonej decyzji z odwołaniem się do art. 15 k.p.a. oraz potrzeby przeprowadzenia przez organ odwoławczy ponownego postępowania wyjaśniającego w zakresie oddziaływania inwestycji na działkę nr [...] w celu poszukiwania wszystkich przepisów prawa, z których wynikają ograniczenia w zagospodarowaniu tej działki z uwagi na planowaną zabudowę, skoro – czego Sąd I instancji nie dostrzegł - wystarczającą podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji i uznania statusu Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w aspekcie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. było ustalenie przez Sąd, że skarżąca tę przesłankę spełnia z uwagi na ograniczenia sposobu zagospodarowania działki nr [...] inwestycją skarżącego kasacyjnie, które wynikają z § 12 w zw. z 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych – o czym była mowa powyżej. Ma w związku z tym rację skarżący kasacyjnie podnosząc, że ewentualne uchybienie organu odwoławczego polegające na nieodniesieniu się przez ten organ do innych kwestii niż analiza zacieniania i przesłaniania mogłoby być co najwyżej postrzegane w kategorii naruszenia przez ten organ zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego, określonych w art. 7, i art. 77 k.p.a., lub zasad wyczerpującego sporządzenia uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), jednakże i w takim przypadku nie można byłoby mówić o naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. – stanowiący podstawę prawną zaskarżonego wyroku). Ten istotny wpływ, determinujący wynik postępowania administracyjnego, miało bowiem ustalenie, że inwestycja skarżącego kasacyjnie oddziałuje na nieruchomość Spółdzielni z uwagi na treść § 13 ust. 1 oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Powyższe przesądza o tym – jak przyjął Sąd I instancji – że właściciel czy użytkownik wieczysty nieruchomości zacienianej (zasłanianej) ma interes prawny w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. Powyższe przesądza jednocześnie o tym, że wyrok Sądu I instancji uznać należało w powołanych powyżej względów za odpowiadający prawu, aczkolwiek częściowo błędnie uzasadniony. Błąd ten wynika z tego, że w okolicznościach tej sprawy zbędne było nakazanie organowi odwoławczemu poszukiwanie i odniesienie się do innych potencjalnych okoliczności sprawy determinujących ocenę co do istnienia przyczyny wznowienia (art. 149 § 2 K.p.a.). W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej utrzymała się w mocy ocena Sądu I instancji o nieuprawnionym wydaniu przez Wojewodę Małopolskiego decyzji z 16 maja 2016 r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., gdyż z ww. przyczyny organ ten niezasadnie stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego z [...] 2013 r. na podstawie art. 145 § 1 K.p.a. w związku ze niestwierdzeniem wystąpienia przyczyny wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Stwierdzenie, że inwestycja skarżącego kasacyjnie oddziałuje na nieruchomość Spółdzielni z uwagi na treść § 13 ust. 1 oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych każe bowiem przyjąć, że organ odwoławczy błędnie uznał, iż w stosunku do Spółdzielni nie ziściła się przesłanka wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W toku ponownego rozpoznawania sprawy Wojewoda Małopolski uwzględni, że niniejsza ocena prawna Naczelnego Sądu Administracyjnego modyfikuje w części końcowe wskazania Sądu I instancji do co dalszego postępowania. Jak wskazano powyżej – zbędne jest poszukiwanie i odniesienie się przez organy do innych potencjalnych okoliczności sprawy determinujących ocenę co do istnienia przyczyny wznowienia. Konsekwencją stwierdzenia na gruncie tej sprawy wystąpienia przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. jest bowiem konieczność przeprowadzenia przez organy postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, które powinno zapaść w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym - co Wojewoda w toku ponownego rozpoznania sprawy musi mieć na względzie rozstrzygając ponownie o losach decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z [...] 2016 r. w wyniku ponownego rozpoznania odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej [...].
Stosownie bowiem do art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z dyspozycji tego przepisu wynika, że skarga kasacyjna jest bezzasadna także wówczas, gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie. W orzecznictwie przyjmuje się, że orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, jeżeli nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, rozstrzygnięcie nie uległoby zmianie (wyroki NSA: z 17 lipca 2012 r., II GSK 369/11; z 18 sierpnia 2004 r., FSK 207/04, publik. ONSAiWSA 2005 r., nr 5, poz. 101). Dotyczy to również przypadku, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenia jest błędne tylko w części (wyroki NSA z 17 maja 2011 r., I OSK 113/11; 11 kwietnia 2017 r., II FSK 2195/16; 21 czerwca 2017 r., II OSK 2637/15; 3 października 2017 r., II FSK 2331/15). Taka sytuacja ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, bowiem pomimo wadliwości stanowiska Sądu I instancji odnośnie do potrzeby ustalenia innych, dodatkowych w stosunku do kwestii zacieniania okoliczności przesądzających o posiadaniu przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...] statusu strony, zaskarżona decyzja Wojewody i tak podlegałaby uchyleniu. Ocena Sądu I instancji o konieczności uchylenia kontrolowanej w tej sprawie decyzji jest prawidłowa, jednakże wadliwie Sąd ten ocenił niektóre przyczyny, dla których konieczne jest powtórzenie postępowania administracyjnego. Zarazem Naczelny Sąd Administracyjny może, na podstawie art. 184 in fine P.p.s.a., oddalając skargę kasacyjną, wyrazić w uzasadnieniu orzeczenia właściwą ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, które są wówczas wiążące. Oznacza to, że jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny oddali skargę kasacyjną, wskazując zarazem w uzasadnieniu orzeczenia, iż zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, ocena prawna wyrażona w tymże uzasadnieniu przestaje wiązać, a wiążąca - zarówno dla organów administracji, jak i dla sądów administracyjnych - staje się ocena prawna, względnie wskazania co do dalszego postępowania, zawarte w orzeczeniu sądu kasacyjnego. Z tych względów, rozpoznając sprawę ponownie, Wojewoda Małopolski weźmie pod uwagę wykładnię przepisów prawa materialnego oraz zalecenia zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Te bowiem zastępują ocenę prawną wyrażoną w wyroku Sądu I instancji i wiążą organ, stosownie do art. 153 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. in fine, oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło