IV SA/Wa 3275/17

WyrokWSA w Warszawie2018-06-12

Skład orzekający: Grzegorz Rząsa, Aleksandra Westra, Anita Wielopolska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków może nakładać opłaty za wydanie warunków technicznych przyłączenia do sieci oraz obciążać odbiorcę kosztami realizacji podłączenia do sieci, jeśli przepisy ustawy nie zawierają wyraźnego upoważnienia do takich regulacji?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały rady gminy dotyczącej regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Uznał, że przepisy § 7 ust. 3, § 8 oraz § 14 załącznika do uchwały, które nakładały opłaty za wydanie warunków technicznych przyłączenia do sieci oraz obciążały odbiorcę kosztami realizacji podłączenia, zostały uchwalone z naruszeniem prawa. Brak było wyraźnego upoważnienia ustawowego dla rady gminy do wprowadzenia takich opłat i obciążeń w akcie prawa miejscowego, co stanowiło naruszenie zasady praworządności i granic upoważnienia ustawowego.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w N. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz ustaw o samorządzie gminnym i o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zarzuty dotyczyły nałożenia bez podstawy prawnej obowiązku ponoszenia opłaty za wydanie warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej oraz określenia sytuacji, w których odbiorca ponosi koszt realizacji podłączenia do sieci. Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonym zakresie.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 7 ust. 3, § 8 oraz § 14 załącznika do zaskarżonej uchwały.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra, sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant ref. staż. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków stwierdza nieważność § 7 ust. 3, § 8 oraz § 14 załącznika do zaskarżonej uchwały. I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w N. (dalej również: "Rada") numer [...] z [...] maja 2015 roku w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy N ., opublikowana w Dz. Urz. Woj. [...] z 2015 r. poz. [...] (dalej również: "zaskarżona uchwała"). II. Prokurator Prokuratury Rejonowej w N. (dalej jako: "Prokurator", "skarżący") pismem z [...] listopada 2017 r. zaskarżył powyższą uchwałę w zakresie § 7 ust. 3, § 8 ust. 1 i 2 oraz § 14 regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały (dalej również: "Regulamin"). Prokurator zarzucił naruszenie art. 94 Konstytucji RP, art. 18 ust. 1 pkt 8 oraz art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (aktualny t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1875; dalej jako: "u.s.g."), a także art. 15 ust. 1 - 4 i art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (aktualny t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 328; dalej jako: "z.w.o.ś."). poprzez przekroczenie ustawowych delegacji do nakładania na obywateli obowiązków w aktach prawa miejscowego i nałożenie bez podstawy prawnej obowiązku ponoszenia opłaty za wydanie warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej (§ 7 ust. 3 regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków ustanowionego na podstawie § 1 zaskarżonej uchwały) oraz określenie sytuacji, w których odbiorca ponosi koszt realizacji podłączenia do sieci (§ 14 i § 8 ust. 1 i 2 regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków ustanowionego na podstawie § 1 zaskarżonej uchwały). Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonym zakresie. W uzasadnieniu skargi prokurator podniósł, że zaskarżona uchwała m. in. nakłada obowiązek uiszczenia jednorazowej opłaty za wydanie warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej (§ 7 ust. 3 Regulaminu) oraz określa sytuacje, w których odbiorca ponosi koszt realizacji podłączenia do sieci (§ 14 i § 8 ust. 1 i 2 Regulaminu). Wobec tego, że adresatem zaskarżonej uchwały są określone w sposób generalny podmioty ubiegające się o przyłączenie do sieci wodociągowej, a nałożony na nich obowiązek poniesienia opłat dotyczy sytuacji powtarzalnych, a nie jednorazowych, to prowadzi to do wniosku, że uchwała ma charakter normatywny, generalny i abstrakcyjny, a w konsekwencji należy ją zaliczyć do aktów prawa miejscowego. Z kolei zgodnie z art. 94 Konstytucji RP, podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest upoważnienie zawarte w ustawie. Wymóg ten został powtórzony przez ustawodawcę w art. 18 ust. 1 pkt 8 oraz art. 40 ust. 1 u.s.g. Podstawę prawną dla uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków stanowi art. 19 ust. 1 i 2 z.w.o.ś. Niemniej jednak przepis ten – ani żaden inny - nie zawiera upoważnienia do podejmowania uchwał w zakresie określającym odpłatność za podłączenie do sieci wodociągowo - kanalizacyjnej. To samo dotyczy regulacji przewidzianych w § 14 i § 8 ust. 1 i 2 regulaminu. Zgodnie bowiem z art. 15 wyżej powołanej ustawy, przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych. Koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego - odbiorca usług. Osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci ponosi również koszt budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego. Niedopuszczalne jest zatem przenoszenie obowiązku wybudowania urządzeń wodociągowo - kanalizacyjnych na właściciela nieruchomości, nawet za jego zgodą. Skoro to przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, to regulamin wprowadzony przez Radę Miejską nie może przewidywać sytuacji, w których to osoba fizyczna ponosi koszt budowy takich urządzeń. Tym bardziej, że taka regulacja może doprowadzić do nadużyć polegających na pośrednim zmuszaniu właścicieli nieruchomości do budowy takich urządzeń. Prokurator podniósł także, że poza zakres przewidziany przez ustawodawcę wychodzi również ustanowienie opłaty za wydanie warunków technicznych. Katalog problematyki przekazanej radzie gminy do unormowania w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie uprawnia bowiem do określania w nim zasad naliczania jakichkolwiek opłat związanych z przyłączeniem odbiorcy do instalacji wodociągowo - kanalizacyjnych. Takiej podstawy nie stanowi w szczególności ustawowy element regulaminu dotyczący warunków przyłączania do sieci, ponieważ nakładanie jakichkolwiek obowiązków na obywateli, w tym obowiązku ponoszenia opłat, musi wynikać z wyraźnego upoważnienia ustawowego, a nie z zastosowania odpowiedniej wykładni przepisów zmierzającej do wyinterpretowania takiego obowiązku. Opłaty wprowadzone na mocy zaskarżonej uchwały mają cechy narzuconej mieszkańcom daniny publicznej wprowadzonej przez gminę. Nie można tych opłat traktować jako należności o charakterze cywilnoprawnym, ustalających w drodze umowy usługę i opłatę za nią. W tym przypadku nie dochodzi bowiem do korzystania z dobrowolnych ustaleń warunków zawartej umowy, ponieważ korzystanie z urządzeń komunalnych w postaci sieci kanalizacyjnej jest koniecznością w myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. III. Gmina N. (dalej jako: "Gmina") w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, a także o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci Cennika Zakładowego za wydanie warunków technicznych na okoliczność, iż opłaty są pobierane nie za przyłączenie, a na pokrycie kosztów wydania warunków technicznych, jak i Zasad Odpłatnego Przejęcia Sieci Wodociągowych lub/i kanalizacyjnych przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w N. na okoliczność sposobu przejmowania przez osobę prawną Gminy wybudowanej przez prywatnych inwestorów sieci. W uzasadnieniu wskazano, że w orzecznictwie kontrowersje budzi pobieranie ryczałtowej opłaty za sam fakt przyłączenia do sieci wodno – kanalizacyjnej, jednakże w realiach sprawy skarżący nie pobiera takiej opłaty, co wynika z załączonego cennika. Opłata pobierana jest bowiem za wydanie warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej nieruchomości. Warunki te określają w szczególności sposób i miejsce przyłączania do zewnętrznej sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej, ogólne wymagania techniczne w stosunku do przyłączy oraz urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, lokalizację wodomierza, a także potwierdzenie co do dostawy wnioskowanej ilości wody i odbioru ilości ścieków. Nie jest to zatem opłata za przyłączenie, a jedynie zwrot skalkulowanych kosztów sporządzenia dokumentacji potrzebnej do wydania warunków technicznych. Zgodnie z ustawą to na inwestorze ciąży obowiązek pokrycia kosztów budowy przyłącza, a zatem również kosztów sporządzenia dokumentacji potrzebnej do jej wykonania (art. 15 ust. 2 z.w.o.ś.). Z kolei wkalkulowanie tych kosztów w taryfy byłoby niezasadne, gdyż obciążałyby one wówczas wszystkich odbiorców, podczas gdy koszty te zostały poniesione bezpośrednio tylko i wyłącznie w interesie inwestora budowy przyłącza. Stąd zasadność obciążenia nimi inwestora. Odnosząc się do § 8 regulaminu, Gmina wskazała, że jego treść odsyła do określenia w umowie kosztów usługi polegającej na budowie przyłączy, ponieważ gminna spółka prowadzi w tym zakresie działalność gospodarczą. Skorzystanie z tej usługi przez odbiorcę jest dobrowolne, ponieważ dopuszczalny jest wybór innego wykonawcy. Odnośnie § 14 regulaminu, Gmina wskazała, że określa on, iż możliwe jest wybudowanie sieci wodnej lub kanalizacyjnej przez prywatnego inwestora, któremu - po podłączeniu do sieci na podstawie art. 49 k.c. albo na podstawie art. 31 z.w.o.ś. - przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za wybudowanie wodociągu lub kanalizacji, co jest zgodne z prawem. Taki sposób wykonania tego zapisu uchwały potwierdzają też załączone Zasady Odpłatnego Przejęcia Sieci Wodociągowych lub/i kanalizacyjnych przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w N. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IV.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. IV.2. Skarga w niniejszej sprawie została złożona przez prokuratora, do czego był on uprawniony na mocy art. 70 ustawy z 28 stycznia 2016 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2016 r., 177, z późn. zm.), stanowiącego, że jeżeli uchwała organu samorządu terytorialnego jest niezgodna z prawem, prokurator - oprócz możliwości zwrócenia się o zmianę lub uchylenie wadliwej uchwały - może także wystąpić o stwierdzenie jej nieważności do sądu administracyjnego (zob. też art. 8 § 1 p.p.s.a.). Zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego (art. 19 ust. 1 zd. 2 z.w.o.ś. w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej uchwały oraz art. 19 ust. 4 z.w.o.ś. w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia skargi). Skargę na akt prawa miejscowego prokurator może wnieść w każdym czasie i nie dotyczy go obowiązek uprzedniego wezwania rady gminy do usunięcia naruszenia prawa (art. 53 § 3 zd. 2 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od 1 czerwca 2017 r.) – zob. art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935; por. np. postanowienie NSA z 10 maja 2018 r., II GSK 837/18, CBOSA). IV.3. Kwestionowany § 7 ust. 3 Regulaminu stanowi, że "wydanie warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej jest płatne wg Cennika Zakładowego". Z kolei § 8 ust. 1 i 2 regulaminu stanowi, że "1. Przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej może nastąpić po spełnieniu warunków przyłączenia, o których mowa w § 7, a w przypadku zawarcia umowy o przyłączenie do sieci, po spełnieniu warunków w niej określonych. 2. Umowa o przyłączenie do sieci może być zawarta m. in. w przypadkach związanych z budową sieci lub ich finansowaniem przez składającego wniosek o przyłączenie. Umowa o przyłączenie powinna w szczególności określać koszty związane z realizacją takiego przedsięwzięcia, zasady finansowania i sposób rozliczeń wraz z wymaganą dokumentacją". Natomiast § 14 regulaminu stanowi, że "w przypadkach, gdy zamierzenia inwestycyjne właścicieli lub zarządców nieruchomości w zakresie realizacji podłączeń wyprzedzają plan inwestycyjny Gminy i plan rozwoju i modernizacji wodociągów i kanalizacji w Przedsiębiorstwie, Odbiorca może wybudować je na własny koszt, po wcześniejszym uzgodnieniu z Przedsiębiorstwem warunków technicznych w umowie o przyłączeniu". IV.4. Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. oraz art. 19 z.w.o.ś., w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia uchwały. Zgodnie z art. 19 z.w.o.ś, rada gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zwany dalej "regulaminem". Zgodnie z art. 19 ust. 1 zd. 2 z.w.o.ś., regulamin jest aktem prawa miejscowego, a zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu powinien on określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: 1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, 2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług, 3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach, 4) warunki przyłączania do sieci, 5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo - kanalizacyjnych, 6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne wykonanego przyłącza, 7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków, 8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków, 9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. Cytowany przepis stanowił delegację ustawową dla wydania zaskarżonego aktu prawa miejscowego i ściśle określa zakres spraw, które mogą stać się przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Należy przyjąć, że Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może wykraczać poza materię przewidzianą w art. 19 ust. 2 ustawy, a zwłaszcza nakładać na jednostkę obowiązków nie przewidzianych w ustawie (zob. też art. 84 Konstytucji RP). Zasada praworządności, określona w art. 7 Konstytucji RP, stanowiącym, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, wymaga, aby materia regulowana wydanym aktem prawa wynikała z upoważnienia ustawowego, nie przekraczała zakresu tego upoważnienia oraz realizowała wszystkie obowiązki z upoważnienia tego wynikające. Z kolei zgodnie z art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego wydają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach. Organ uchwałodawczy gminy ma zatem obowiązek przestrzegać zakresu upoważnienia udzielonego w ustawie co do uchwalania aktów prawa miejscowego. Przepisy tego aktu nie mogą wykraczać poza granice określone ustawowym upoważnieniem, zaś ich treść może być tylko i wyłącznie wykonywaniem przepisów ustawy. IV.5. Kwestionowane regulacje Regulaminu w istocie dotyczyły dwóch zagadnień. Po pierwsze, odpłatności za wydanie warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej (§ 7 ust. 3 regulaminu), a po drugie, partycypowania w kosztach przyłączenia odbiorcy do sieci (§ 14 oraz § 8 ust. 1 i 2 regulaminu). W ocenie Sądu, z delegacji ustawowej zawartej w art. 19 ust. 2 z.w.o.ś. nie sposób wywieść uprawnienia dla rady gminy do zawarcia w ocenianym regulaminie wskazanych regulacji. Podstawy takiej nie stanowi w szczególności powołany w odpowiedzi na skargę art. 15 ust. 2 z.w.o.ś. Zgodnie z tym przepisem, realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Z przepisu tego wynika tylko, że osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej winna ponieść koszty realizacji budowy przyłącza i innych wskazanych w tym przepisie urządzeń i osoba taka nie ma roszczenia do gminy lub przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego o zwrot tych kosztów. Przepis ten nie daje natomiast podstawy do nakładania na obywatela obowiązku uiszczenia opłaty za wydanie warunków przyłączenia (por. np. wyrok NSA z 16 kwietnia 2008 r., II OSK 198/08 oraz wyrok WSA w Warszawie z 21 marca 2018 r., IV SA/Wa 3254/17 - CBOSA). Określenie takich warunków jest obowiązkiem przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego (zob. m. in. art. 15 ust. 4 z.w.o.ś.) i nie może być uzależnione od uiszczenia opłaty, nawet jeżeli opłata ta jest traktowana przez to przedsiębiorstwo jako zryczałtowany zwrot kosztów. Warto w tym miejscu przypomnieć, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że żaden przepis ustawy o samorządzie gminnym, ani żaden inny przepis prawa nie dawał radzie gminy prawa do wprowadzania opłat za podłączenie do sieci wodociągowej (zob. np. wyroki NSA z dnia: 17 maja 2002 r., I SA 2793/01, 25 listopada 2004 r., OSK 821/04; 6 kwietnia 2006 r., II OSK 19/06; 3 marca 2009 r., II OSK 1459/08; 6 marca 2012 r., II OSK 2697/11; 21 czerwca 2013 r., II OSK 905/12). Podobnie podstawą do pobrania takiej opłaty nie może być art. 19 ust. 2 pkt 4 z.w.o.ś. Przepis ten mówi ogólnie o warunkach przyłączenia do sieci. Przepis ten nie zawiera upoważnienia dla rady gminy do stanowienia prawa w zakresie ustalania jakiejkolwiek odpłatności za zamiar przyłączenia poszczególnych nieruchomości do sieci. Warto podkreślić, że samo przyłączenie do istniejącej sieci jest obowiązkiem prawnym zabezpieczonym sankcjami (zob. m. in. art. art. 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 oraz art. 10 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - Dz. U. z 2017 r. poz. 1289). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "warunki przyłączenia do sieci" nie mogą być utożsamiane z "technicznymi warunkami określającymi możliwość dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych", o których stanowi art. 19 ust. 2 pkt 5 z.w.o.ś., ale nie oznacza to, że w ramach owego przyłączenia do sieci można wprowadzić uchwałą rady gminy opłaty za przyłączenie do sieci. Przez owe warunki przyłączenia do sieci można rozumieć np. kolejność przyłączania do sieci poszczególnych odbiorców, czy też przybliżony termin, w którym owo przyłączenie ma nastąpić (por. np. wyrok NSA z 9 marca 2016 r., II OSK 1731/14, CBOSA). Trafnie zarzucił również prokurator, że § 8 ust. 1 i 2 oraz § 14 Regulaminu stanowią próbą wprowadzenia regulacji obciążających obywateli kosztami budowy sieci. Tymczasem obowiązek wybudowania sieci wodociągowo-kanalizacyjnych spoczywa na przedsiębiorstwie wodociągowo-kanalizacyjnym (art. 15 ust. 1 z.w.o.ś.). Ustawodawca wyraźnie wskazał, koszty jakich prac budowlanych lub koszty jakich urządzeń ponosi odbiorca usług (art. 15 ust. 2 z.w.o.ś. oraz art. 15 ust. 3 in fine tej ustawy). Żaden przepis rangi ustawowej nie uprawnia organów gminy do podjęcia decyzji o finansowym uczestnictwie mieszkańców gminy w budowie sieci kanalizacyjnej. Instytucją umożliwiającą pobranie przez gminę opłaty za budowę urządzeń infrastruktury technicznej (m. in. budowy sieci wodnej lub kanalizacyjnej) jest przede wszystkim opłata adiacencka, o której mowa w art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (por. no. wyrok NSA z 9 listopada 2011 r., II OSK 1671/11, CBOSA). Innym legalnym sposobem partycypacji mieszkańców w budowie sieci wodnej lub kanalizacyjnej może być przeprowadzenie referendum w sprawie samoopodatkowania się mieszkańców właśnie na cel budowy tych sieci (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 11 kwietnia 2018 r., IV SA/Po 166/18, CBOSA i powołane tam orzeczenia). Sąd nie podziela stanowiska Rady, że kwestionowane postanowienia zaskarżonej uchwały mogą mieć podstawę normatywną w art. 31 z.w.o.ś. Zgodnie z tym przepisem (ust. 1), osoby, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne, mogą je przekazywać odpłatnie gminie lub przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu, na warunkach uzgodnionych w umowie. W myśl zaś ust. 2, przekazywane urządzenia, o których mowa w ust. 1, powinny odpowiadać warunkom technicznym określonym w odrębnych przepisach. Zgodnie zaś z ust. 3, należność za przekazane urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne może być rozłożona na raty lub uwzględniona w rozliczeniach za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Po pierwsze, z przepisu tego nie wynika w jakikolwiek sposób delegacja do uchwalenia na jego podstawie aktu prawa miejscowego, a zwłaszcza wprowadzenia unormowań dotyczących partycypacji finansowej mieszkańców w budowie sieci wodnej lub kanalizacyjnej. Po drugie, przepis ten znajduje się w rozdziale 7 ustawy dotyczącym zmian w przepisach obowiązujących, przepisów przejściowych i końcowych. Zarówno zatem wykładnia językowa, jak i systemowa prowadzą do wniosku, że dotyczy on urządzeń już wybudowanych z własnych środków przez mieszkańców, a nie kosztów realizacji przyszłych projektów infrastrukturalnych dotyczących dostarczania wody lub odprowadzania ścieków. W podobnym kierunku wypowiedział się NSA w wyroku z 12 lutego 2008 r., II OSK 2033/06, CBOSA, a także WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 5 grudnia 2006 r., II SA/Go 432/06, CBOSA). IV.6. Mając na uwadze powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło