I GZ 340/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 16 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w M. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2018 r., sygn. akt VSA/Wa 1368/17 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania grup producentów rolnych postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie. Zarządzeniem z dnia 26 lipca 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1368/17, Przewodniczący Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał skarżącą A. Sp. z o.o. do uzupełnienia wpisu sądowego w kwocie 2293 zł od skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA, którym oddalono skargę skarżącej na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] maja 2017 r. wydaną w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania grup producentów. W zarządzeniu wskazano jego podstawę prawną, tj. art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: p.p.s.a.) oraz § 3 w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej: rozporządzenie). Skarżąca spółka na podstawie art. 227 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 1 p.p.s.a. zaskarżyła powyższe zarządzenie, zarzucając naruszenie art. 231 p.p.s.a. w zw. z § 3 oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, iż od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie powinna zostać uiszczona połowa kwoty stosunkowego wpisu sądowego, ponieważ sprawa w zakresie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych dotyczy należności pieniężnej, pomimo że przedmiotowa sprawa dotyczy odmowy uznania prawa skarżącej do przyznania pomocy finansowej i tym samym nie jest to sprawa dotycząca należności pieniężnej, a zatem wpis od skargi kasacyjnej powinien być wpisem stałym, wynoszącym połowę wpisu od skargi, tj. kwotą 100 zł, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 6 w zw. z § 3 ww. rozporządzenia. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż na etapie postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego wniesieniem skargi kasacyjnej należny wpis sądowy określa się przy uwzględnieniu § 3 ww. rozporządzenia, w myśl którego wpis od skargi kasacyjnej oraz od skargi o wznowienie postępowania wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. Treść tego przepisu może jednak rodzić wątpliwości, czy chodzi o połowę wpisu uiszczonego od skargi, czy też należnego a niekoniecznie uiszczonego w tej wysokości. Na gruncie wykładni językowej powyższego przepisu należy zwrócić uwagę, że ustawodawca nie użył w nim zwrotu "wynosi połowę uiszczonego wpisu od skargi", co prowadziłoby do uzależnienia wysokości wpisu od skargi kasacyjnej od faktycznie uiszczonego w danej sprawie wpisu od skargi, rozpoznanej przez Sąd I instancji. Wykładnia językowa, zwracająca uwagę, że sformułowanie ww. przepisu brzmi "... wynosi połowę wpisu od skargi" oraz wykładnia systemowa wewnętrzna nawiązująca do § 1, 2 i 4 rozporządzenia (tam także ustawodawca użył zwrotu "wynosi" wraz z podaniem kwoty lub metody jej obliczenia), a także wykładnia systemowa zewnętrzna zgodna z art. 231 p.p.s.a. prowadzi do konkluzji, że wpis od skargi kasacyjnej określa się uwzględniając wysokość wpisu od skargi, który powinien był zostać uiszczony zgodnie z art. 231 p.p.s.a. i przepisów rozporządzenia, a nie tego, który faktycznie został uiszczony od skargi (por. post. NSA z 16 kwietnia 2013 r., II FSK 615/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższego wynika, że kwestią o zasadniczym znaczeniu dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest ustalenie czy wpisem należnym od skargi wniesionej w tej sprawie, a w konsekwencji wpisem należnym od skargi kasacyjnej był wpis stosunkowy, czy też stały. Zgodnie bowiem z art. 230 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. W myśl art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. W orzecznictwie wskazuje się, że pojęcie "przedmiot zaskarżenia", o którym mowa w art. 231 p.p.s.a., należy rozumieć szeroko, jako przedmiot postępowania objęty zaskarżonym aktem bądź czynnością, o którym mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Zwraca się przy tym uwagę, że prawodawca o wiele zręczniej wypowiedział się w tej kwestii w ww. rozporządzeniu, gdzie w § 1 wskazał, że "wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem" (por. post. NSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II FZ 1047/12 baza orzeczeń.nsa.gov.pl). W konsekwencji w orzecznictwie przyjmuje się, że przez "sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne" należy rozumieć te, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie. Tym samym nie wszystkie sprawy, które mogą w jakimś stopniu dotyczyć należności pieniężnych będą podlegały wpisowi stosunkowemu (por. post. NSA z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 227/08 baza orzeczeń.nsa.gov.pl). W piśmiennictwie zwraca się uwagę, że aby można było prawidłowo zastosować przepisy dotyczące ustalania wysokości wpisu stosunkowego, to opłata ustalona zaskarżonym aktem musi być "należna" - czyli obowiązkowa. Sam fakt, że zaskarżony akt dotyczy opłaty ustalającej jej wysokość nie powoduje automatycznie pobrania wpisu stosunkowego od skargi na taki akt. Opłata ta musiałaby być jeszcze opłatą "należną", której niezapłacenie powoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego (por. P. Brzozowski, Glosa do post. NSA z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. II OZ 642/07, Lex/el. 2007). Powyższe prowadzi do wniosku, że ustalenie jaki wpis z dwu kategorii wpisów ujętych w art. 231 p.p.s.a. (tj. stosunkowy, czy stały) obowiązywał w danej sprawie wymaga uwzględnienia rodzaju sprawy administracyjnej i charakteru aktu kończącego postępowanie administracyjne. Akt, którego dotyczyła złożona w niniejszej sprawie skarga został wydany w ramach uregulowań zawartych w ustawie z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynku lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz.U. z 2011 r. Nr 145, poz. 868 ze zm.), a także w art. 117 ust. 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetwarzanych owoców i warzyw (Dz.Urz. UE L 157 z 15 czerwca 2011 r.; dalej: rozporządzenie nr 543/2011). Uregulowania zawarte w powołanych powyżej aktach prawnych mają złożony charakter i specyficznie ujmują formy zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania grup producentów rolnych. Pomijając kwestię ewentualnych rozstrzygnięć, które mogą podjąć organy administracji w postępowaniu o przyznanie pomocy finansowej grupie producentów rolnych stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zapadła decyzja na podstawie art. 117 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 543/2011 oraz art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a/ i b/ ww. ustawy z 2003 r. Przy czym organ I instancji przyznał skarżącej pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w określonych wysokościach i jednocześnie odmówił pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w określonej wysokości oraz dokonał obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów w określonej wysokości. Wskutek zaskarżenia ww. decyzji w części odmawiającej przyznania pomocy, organ II instancji wydał decyzję, którą uchylił w zaskarżonej części i przyznał w zaskarżonej części pomoc na część kwalifikowanych kosztów inwestycji w określonej wysokości, jednocześnie odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w określonej wysokości. Od tej decyzji w części odmownej została wniesiona skarga i wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 30 maja 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3575/16 została ona uchylona. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy została wydana decyzja, którą: 1) uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w kwocie 239 260,97 zł oraz dotyczącej dokonania obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w kwocie 239 260,97 zł; oraz 2) odmówiono przyznania wnioskowanej kwoty pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 239 260,97 zł; oraz 3) dokonano obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 239 960,97 zł Decyzja ta została zaskarżona skargą wniesioną w niniejszej sprawie. Zatem przedmiotem zaskarżenia została objęta ww. decyzja dotycząca odmowy przyznania wnioskowanej kwoty pomocy oraz dotycząca dokonania obniżki należnej kwoty pomocy finansowej. W orzecznictwie sądowym poglądy co do tego, jaki rodzaj wpisu sądowego (stały czy stosunkowy) jest należny w sprawach skarg na decyzję odmawiającą przyznania płatności dla rolnika, decyzję odmawiającą przyznania płatności wraz z nałożeniem sankcji pieniężnej oraz na decyzje przyznające płatności w pomniejszonej wysokości były niejednolite. Przyjmowano bowiem, że w przypadku skargi na decyzję odmawiającą płatności z określoną sankcją pieniężną (por. post. NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt II GSK 636/08, orzeczenia.nsa.gov.pl), czy też skargi na decyzję o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości lub przyznanie pomocy finansowej w pomniejszonej wysokości (por. post. NSA z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt II GZ 112/10, orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 16 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1024/11, orzeczenia.nsa.gov.pl) należny jest wpis stosunkowy, gdyż przedmiot skargi wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi. Jednocześnie wskazywano, że w przypadku skarg na decyzje odmawiające przyznania płatności należny jest wpis stały (por. post. NSA z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt II GZ 277/09; z dnia 24 sierpnia 2010 r. sygn. akt I GZ 190/10; z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt II GSK 636/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ostatecznie jednak za dominujący i aktualny należy uznać pogląd, że w sprawach skarg na decyzje odmawiające przyznania różnego rodzaju płatności mieszczących się w ramach pomocy udzielonej rolnikom ze środków unijnych i krajowych, należy pobierać wpis stały, gdyż jest to decyzja odmawiająca przyznania określonego świadczenia, a nie decyzja o odmowie świadczenia w określonej wysokości (por. post. NSA z dnia 28 stycznia 2011 r. sygn. akt II GZ 419/10; z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 93/11; z dnia 3 października 2012 r. sygn. akt I GZ 347/12; z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt II GZ 239/11, orzeczenia.nasa.gov.pl). Pogląd ten w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę znajduje też uzasadnienie w sprawach, gdy skarga dotyczy decyzji odmawiającej przyznania płatności wraz z naliczeniem sankcji pieniężnej, bowiem sankcja ta jest w tym przypadku konsekwencją i elementem rozstrzygnięcia organu administracyjnego o odmowie przyznania dofinansowania. Również w sprawach skarg na decyzje przyznające płatności w pomniejszonej wysokości należny jest wpis stały, gdyż tego rodzaju decyzja nie zawiera w swojej treści rozstrzygnięcia o należności pieniężnej wynikającej ze złożonego wniosku, gdyż nie zawiera on wysokości żądanej płatności (por. post. NSA z dnia 31 stycznia 2017 r. sygn. akt II GZ 36/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, powyższe stanowisko należy także przyjąć w sprawie, w której skarga dotyczy decyzji w zakresie odmawiającym przyznania pomocy finansowej grupie producentów rolnych oraz dokonującej obniżki pomocy finansowej, która z kolei jest swego rodzaju sankcją i konsekwencją odmowy przyznania dofinansowania. Wskazać zatem należy, że z treści art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a/ i b/ ww. ustawy z 2003 r. wynika, iż decyzja, która została wydana w rozpoznawanej sprawie dotyczy przyznania wstępnie uznanej grupie producentów pomocy finansowej: na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. Z art. 9 ust. 1a ww. ustawy z 2003 r. wynika też, że w decyzjach, o których mowa w ust. 1 pkt 3, określa się również obniżki pomocy, jeżeli wynikają one z przepisów Unii Europejskiej. Z kolei z art. 117 rozporządzenia w 543/2011 wynika, że płatność oblicza się na podstawie kwoty, którą uznano za kwalifikowaną (ust. 1). Państwo członkowskie sporządza wniosek o przyznanie pomocy otrzymany od beneficjenta i określa kwoty, które kwalifikują się do otrzymania wsparcia (ust. 2). Z art. 117 ust. 3 tego aktu wynika, że w sytuacjach określonych w tym przepisie nakładane są odpowiednie kary. Z regulacji dotyczących przyznania pomocy finansowej grupie producentów rolnych wynika, że wniosek o wydanie decyzji, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a/ i b/ ww. ustawy z 2003 r., zawiera kwotę wnioskowanej pomocy finansowej, niemniej jest to tzw. deklarowana wysokość poniesionych kosztów inwestycji przedstawionych do naliczenia przyznania pomocy, która podlega weryfikacji przez organ. Grupie producentów rolnych, w ramach przyznanej pomocy finansowej, przysługuje jedynie w procentowo określonej wysokości zwrot poniesionych kosztów kwalifikowanych, który jest podstawą do określenia kwoty pomocy finansowej. W wyniku stosownych rozliczeń przysługująca pomoc finansowa konstytuuje się dopiero w następstwie doręczenia decyzji wydanej na podstawie danych zawartych we wniosku i zweryfikowanych w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Aczkolwiek w niniejszej sprawie skargą została objęta decyzja, w której określono kwotowo wysokość części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, to w istocie decyzja ta dotyczy odmowy przyznania pomocy finansowej, a nie odmowy świadczenia w określonej wysokości, a ponadto dotyczy dokonania obniżki należnej kwoty pomocy finansowej, co wskazuje na zastosowanie swego rodzaju sankcji. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarżąca w skardze do WSA w Warszawie podała wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę 478 521,94 zł, tj. będącą sumą odmówionej i obniżonej pomocy finansowej oraz, bez wezwania, uiściła od tak określonej kwoty wpis stosunkowy w wysokości 4786 zł (k. 9 akt). Przy czym w zarządzeniu Przewodniczącego V Wydziału WSA w Warszawie od tak wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia został określony wpis stosunkowy od skargi w ww. kwocie, tj. uiszczonej przez skarżącą (k. 1 akt). Powyższe dowodzi, że uwzględniwszy ten stan rzeczy oraz, z uwagi na treść art. 220 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. i art. 215 p.p.s.a., skarżąca została wezwana do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 2293 zł w oparciu o § 3 w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia, tj. wpisu stosunkowego. Zatem zaskarżonym zarządzeniem błędnie dokonano ustalenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia w zw. z § 3 tego aktu, gdyż błędnie przyjęto, że od skargi na decyzję odmawiającą przyznania pomocy finansowej i dokonującą obniżenia tej pomocy pobiera się wpis stosunkowy. Jak wynika z powyższych rozważań w niniejszej sprawie należny jest wpis stały zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia, co oznacza, że od skargi kasacyjnej powinien być uiszczony wpis stały, wynoszący połowę wpisu od skargi, tj. 100 zł, zgodnie z § 3 tego rozporządzenia. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. ................... Zofia Borowicz