VII SA/Wa 352/18
WyrokWSA w Warszawie2018-10-25
Skład orzekający: Krystyna Tomaszewska, Mirosława Kowalska, Joanna Kruszewska-Grońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wolnostojący nośnik reklamowy o znacznych wymiarach, nawet jeśli posiada koła i zaczep, może być uznany za budowlę trwale związaną z gruntem w rozumieniu Prawa budowlanego, a tym samym podlegać przepisom dotyczącym pozwolenia na budowę i nakazu rozbiórki w przypadku samowoli budowlanej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wolnostojący nośnik reklamowy o znacznych wymiarach, pomimo posiadania kół i zaczepu, stanowi budowlę trwale związaną z gruntem w rozumieniu Prawa budowlanego, jeśli jego konstrukcja, parametry techniczne i względy bezpieczeństwa wymagają takiego posadowienia. W przypadku braku wymaganego pozwolenia na budowę i sprzeczności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zasadne jest orzeczenie nakazu rozbiórki.Stan faktyczny
Spółka wniosła skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) i nakazała rozbiórkę wolnostojącego nośnika reklamowego. PINB pierwotnie nakazał rozbiórkę obiektu, uznając go za samowolę budowlaną. WINB, po rozpatrzeniu odwołania, uchylił decyzję PINB i sam wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, stwierdzając m.in. naruszenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że obiekt jest jedynie czasowo zaparkowaną przyczepą, a nie budowlą.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska, asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Protokolant spec. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki nośnika reklamowego oddala skargę
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] grudnia 2017 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB", "organ II instancji", "organ odwoławczy"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.; dalej: "p.b."), po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca", "spółka") uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB", "organ I instancji") z [...] sierpnia 2017 r. nr [...][...] i w oparciu o art. 48 ust. 1 p.b. nakazał rozbiórkę wolnostojącego nośnika reklamowego o całkowitej wysokości ok. 8,2 m, w postaci dwóch podświetlanych od dołu tablic reklamowych o wymiarach ok. 3 m x 6 m, mocowanych do słupa stalowego połączonego ze stalową konstrukcją obciążoną blokami betonowymi i utwierdzoną w czterech fundamentach betonowych w kształcie walca, wybudowanego na działce nr ew. [...] w obrębie [...] przy ul. [...] w [...].
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy.
W dniu 5 maja 2017 r. przedstawiciel PINB przeprowadził czynności kontrolne na terenie nieruchomości o nr ew. [...] w obrębie [...] w [...] przy ul. [...], podczas których stwierdził, że na ww. działce znajduje się nośnik reklamowy składający się z dwóch podświetlanych jedną lampą od dołu tablic reklamowych o wymiarach ok. 3 m x 6 m, mocowanych do słupa stalowego utwierdzonego w konstrukcji stalowej obciążonej blokami betonowymi. Na nośniku nie było oznaczenia inwestora.
Organ I instancji ustalił, że na podstawie umowy dzierżawy przedmiotowej działki (nr ew. [...] z obrębu [...] w [...]), zawartej w dniu 13 lutego 2017 r. na czas nieokreślony, pomiędzy Klubem Sportowym "[...]" w [...] i skarżącą, oddano spółce do użytkowania teren celem prowadzenia działalności reklamowej polegającej na prezentacji materiału reklamowego na czterech urządzeniach reklamowych.
Pismem z 25 maja 2017 r. Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] poinformował organ I instancji, iż nie posiada wniosku o wydanie pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia, na podstawie których wybudowano przedmiotowy nośnik reklamowy.
W toku ponownych oględzin przeprowadzonych 7 lipca 2017 r. ustalono, iż na terenie przedmiotowej działki, przy ogrodzeniu z komisem samochodowym od strony ul. [...], usytuowany jest nośnik reklamowy [...] bez numeru identyfikacyjnego. Nośnik reklamowy składa się z dwóch, podświetlanych od dołu lampą, tablic reklamowych o wymiarach ok. 3 m x 6 m mocowanych do słupa stalowego połączonego z podstawą. Podstawę stanowi konstrukcja stalowa z regulowanymi nóżkami (4 szt.) z balastem w postaci 4 szt. płyt betonowych o wymiarach ok. 1 m x 2 m x 0,2 m przeciwdziałających sile wiatru. Podstawa dodatkowo posiada koła oraz zaczep do haka, a całość podstawy jest osłonięta zielonym brezentem. W dacie kontroli nie okazano pozwolenia z organu administracji architektoniczno-budowlanej. Pełnomocnik skarżącej oświadczył, że przedmiot oględzin to przyczepa bez numeru rejestracyjnego.
PINB decyzją [...] sierpnia 2017 r. nr [...] nakazał rozbiórkę wolnostojącego nośnika reklamowego o całkowitej wysokości ok. 8,2 m w postaci podświetlanej lampą od dołu tablicy o wymiarach ok. 3 m x 6 m mocowanej do słupa stalowego połączonego ze stalową konstrukcją, obciążoną blokami betonowymi i utwierdzoną w czterech fundamentach betonowych w kształcie walca o średnicy ok. 0,6 m, częściowo zagłębionych w gruncie, wybudowanego na przedmiotowej działce.
Po wniesieniu odwołania od ww. decyzji przez spółkę, w dniu 24 listopada 2017 r. odbyła się kontrola, podczas której ustalono, iż zmieniło się położenie przedmiotowego nośnika reklamowego oraz kierunek ekspozycji tablic reklamowych. Nośnik reklamowy został przesunięty w głąb działki. Po tej zmianie odległość nośnika reklamowego od ogrodzenia usytuowanego w linii rozgraniczającej ul. [...] wynosiła ok. 1,7 m (mierząc od fundamentu), a odległość od krawędzi jezdni ul. [...] - wynosiła ok. 8,1 m (mierząc od fundamentu). Obecny podczas oględzin przedstawiciel skarżącej stwierdził, że nośnik reklamowy stanowi przyczepę na kołach z hakiem.
Uzasadniając powołane na wstępie rozstrzygnięcie, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że jego kompetencje obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawa materialnego bądź postępowania administracyjnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych. Podkreślił, iż organ II instancji ocenia sprawę według stanu faktycznego i prawnego występującego w dacie wydania przez niego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że jeśli okoliczności sprawy administracyjnej ulegną zmianie w czasie między wydaniem decyzji w I instancji, a rozpoznaniem odwołania, to organ odwoławczy - zachowując tożsamość sprawy - obowiązany jest uwzględnić nowy stan faktyczny, ponieważ orzeka bowiem w sposób apelacyjny (merytoryczny).
Zdaniem WINB, fakt przesunięcia nośnika reklamowego w inne miejsce na tej samej działce pozostaje bez wpływu na przedmiot niniejszego postępowania. W wyniku tej czynności nie zmieniły się bowiem podstawowe parametry budowli oraz jej przeznaczenie.
Organ II instancji stwierdził też, że z uwagi na znaczne wymiary sporny nośnik jest trwale związany z gruntem. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność posadowienia obiektu na konstrukcji stalowej posiadającej koła.
Odnosząc się podniesionego w odwołaniu argumentu, iż kwestionowany obiekt stanowi wyłącznie przyczepę - pojazd bez silnika i jest przystosowany do łączenia go z innym pojazdem, WINB wskazał na art. 61 ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm.; dalej: "p.r.d."), zgodnie z którym wysokość pojazdu z ładunkiem nie może przekraczać 4 m. Tymczasem ze szkicu stanowiącego załącznik do protokołu kontroli z 7 lipca 2017 r. wynika, iż wysokość nośnika reklamowego umieszczonego na przyczepie wynosi ok. 8,2 m, a więc znacznie przekracza wysokość określoną w ww. przepisie.
Powołując się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ odwoławczy stwierdził, że nawet faktyczne wykorzystywanie przyczepy (spełniającej wymagania ustawy Prawo o ruchu drogowym) do celów innych niż komunikacyjne np. jako obiekt stacjonarny, sprawia, iż podlega ona reżimowi Prawa budowlanego.
Organ odwoławczy uznał, że przedmiotowy nośnik reklamowy to wolnostojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe, o którym mowa w art. 3 pkt 3 p.b., a na realizację budowli jaką jest nośnik reklamowy wymagane jest pozwolenie na budowę. Dlatego prawidłowo PINB przyjął, iż w sprawie znajduje zastosowanie art. 48 p.b. Organ I instancji rozważył też położenie spornego nośnika (ok. 1,7 m od linii ogrodzenia będącego linią rozgraniczającą ul. [...]) w kontekście zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania obszaru "[...]" (zatwierdzonego Uchwałą Rady [...] nr [...] z [...] czerwca 2004 r.). W myśl § 16 pkt 1 ww. planu, wykluczone jest umieszczenie wszelkich reklam w liniach rozgraniczających ulic oznaczonych symbolami: [...] oraz w pasach terenu po obydwu stronach ulicy po 6 m szerokości licząc od linii rozgraniczających na zewnątrz osi drogi. Natomiast według § 88 planu, ulica [...], stanowiąca zachodnią granicę obszaru, została oznaczona symbolem [...]. Doszło zatem do naruszenia § 16 pkt 1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]".
WINB podzielił zatem stanowisko organu I instancji odnośnie braku podstaw do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego samowoli budowlanej – spornego nośnika wobec niezgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Nadto organ odwoławczy dostrzegł błąd w sentencji decyzji PINB, w której nakazano rozbiórkę nośnika reklamowego składającego się z jednej tablicy reklamowej, podczas gdy z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, iż przedmiotem postępowania jest nośnik posiadający dwie tablice ekspozycyjne. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż sporny nośnik reklamowy posiada dwie tablice ekspozycyjne. Powyższe uchybienie nie powoduje, zdaniem WINB, konieczności przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, ponieważ przedmiotem postępowania drugoinstancyjnego jest sprawa administracyjna w całości. Dlatego organ II instancji uchylił decyzję PINB i nałożenie na podstawie art. 48 ust. 1 p.b. na skarżącą obowiązek rozbiórki wolnostojącego nośnika reklamowego o całkowitej wysokości ok. 8,2 m, składającego się z dwóch podświetlanych od dołu tablic reklamowych o wymiarach ok. 3 m x 6 m mocowanych do słupa stalowego, połączonego ze stalową konstrukcją, obciążoną blokami betonowymi i utwierdzoną w czterech fundamentach betonowych w kształcie walca, wybudowanego na działce nr ew. [...] w obrębie [...] przy ul. [...] w [...].
Powyższa decyzja WINB stała się przedmiotem skargi spółki do tut. Sądu
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: 1/ dokonanie wadliwej wykładni dowodu w postaci oświadczenia przedstawiciela skarżącej obecnego przy kontroli obiektu przez nieuznanie go za zgłoszenie zastrzeżeń do protokołu tej kontroli, w sytuacji gdy oświadczenie o tym, że obiekt jest przyczepą zaparkowaną, a nie obiektem budowlanym "utwierdzonym w czterech fundamentach betonowych", skierowane do treści protokołu należało zinterpretować jako złożenie zastrzeżenia do treści tego protokołu spisanego w trakcie kontroli, 2/ błędne i niepoparte żadnymi dowodami ustalenie faktyczne, że obiekt - jak stwierdzono w czasie kontroli w dniu 24 listopada 2017 r. - stojący w innym miejscu niż obiekt określony w decyzji organu pierwszej instancji oraz wyposażony w dwie tablice reklamowe, a nie w jedną tablicę reklamową, jak stwierdza decyzja organu pierwszej instancji, jest tym samym obiektem budowlanym, co obiekt objęty decyzją organu pierwszej instancji, 3/ zaniechanie zebrania oraz przytoczenia i wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów na okoliczność, że przedmiotowy obiekt jest wyposażonym w kola urządzeniem przewoźnym (przyczepą) w rozumieniu przepisów Prawa o ruchu drogowym, który został jedynie czasowo zaparkowany i nie jest utwierdzony w fundamentach betonowych, tylko jego nóżki stabilizujące na czas parkowania są oparte na okrągłych płytach betonowych,
b) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 138 § 2 k.p.a. przez uchylenie zaskarżonej decyzji PINB z [...] sierpnia 2017 r. o rozbiórce i nakazanie rozbiórki obiektu o innych parametrach niż obiekt objęty decyzją organu pierwszej instancji, w sytuacji, gdy należało tę decyzję uchylić i przekazać do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdyż decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w szczególności należało dokonać niezbędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego co do następujących okoliczności wskazanych w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego: czy obiekt objęty decyzją jest w ogóle tym samym obiektem, którego dotyczyła decyzja organu pierwszej instancji, skoro stoi w innym miejscu niż obiekt określony w decyzji organu pierwszej instancji oraz wyposażony jest w inną ilość tablic reklamowych niż obiekt objęty decyzją organu pierwszej instancji oraz dokonać niezbędnych ustaleń, czy obiekt ten w ogóle jest obiektem budowlanym kwalifikowanym w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, skoro jest obiektem ruchomym/przewoźnym - przyczepą,
c) art. 15 k.p.a. - naruszenie zasady dwuinstancyjności poprzez wydanie przez organ odwoławczy nowej decyzji dotyczącej innego obiektu niż obiekt objęły decyzją organu pierwszej instancji (tj. znajdującego się w innym miejscu i o innej charakterystyce - tj. wyposażonego w dwie a nie w jedną tablicę), a zatem poza granicami sprawy administracyjnej, co skutkowało pozbawieniem skarżącej prawa do wniesienia odwołania od decyzji rozbiórkowej wydanej wobec obiektu od razu przez organ drugiej instancji, które to naruszenie zasady dwuinstancyjności stanowić może rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) naruszenie art. 3 pkt 3 w związku z art. 48 ust. 1 p.b. przez ich błędną wykładnię, tj. uznanie, że przedmiotowy obiekt - przyczepa zaparkowana przy ul. [...] na działce nr [...] w obrębie [...] jest obiektem budowlanym, tj. budowlą - nośnikiem reklamowym wolnostojącym trwale związanym z gruntem w rozumieniu tego przepisu, dla którego wymagane było uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę, podczas gdy obiekt ten jest w istocie jedynie zaparkowaną w tym miejscu czasowo przyczepą wyposażoną w koła, niezwiązaną w żaden sposób z gruntem, a zatem nie jest obiektem budowlanym, dlatego Prawo budowlane nie znajduje wobec niego zastosowania, tj. dla takiego obiektu nie jest wymagane uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę, przez co w konsekwencji obiekt ten nie może w świetle prawa być oceniany w świetle przepisów dotyczących samowoli budowlanej i rozbiórki,
b) naruszenie art. 61 ust. 10 p.r.d. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że obiekt będący przedmiotem postępowania nie może być przyczepą, ponieważ wysokością przekracza dopuszczalną przez ten przepis maksymalną wysokość przyczepy, w sytuacji, gdy ten przepis ani inne przepisy tej ustawy nie regulują gabarytów przyczep,
c) naruszenie art. 48 ust. 1 p.b. poprzez jego bezzasadne zastosowanie w sprawie i nakazanie od razu rozbiórki spornego obiektu jako zbudowanego bez pozwolenia na budowę i sprzecznego z aktualnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla tego rejonu w sytuacji, gdy obiekt ten nie podlega w ogóle regulacji ustawy Prawo budowlane, gdyż nie jest obiektem budowlanym, bo stanowi rzecz ruchomą - czasowo zaparkowaną przyczepę.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, rozważenie uchylenia również decyzji PINB oraz zasądzenie na rzecz skarżącej od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Ocena prawna dokonana przez organ, zdaniem Sądu, jest prawidłowa; oparta na wyczerpująco ustalonych okolicznościach faktycznych, a także na właściwych przepisach Prawa budowlanego i właściwej ich interpretacji. Dlatego też Sąd nie podzielił żadnego z zarzutów podniesionego w skardze, zgadzając się z organami nadzoru budowlanego tak co do kwalifikacji objętego postępowaniem nośnika reklamowego, jak również nakazu jego rozbiórki.
Bezspornym jest, że inwestorem i właścicielem spornego nośnika jest skarżąca.
Sąd zgadza się jednocześnie z organami nadzoru budowlanego co do kwalifikacji zrealizowanego nośnika reklamowego, i nie stwierdza, aby dokonując oceny w tym zakresie błędnie zinterpretowano art. 3 pkt 3 czy art. 48 ust. 1 p.b.
Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy p.b. przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak (...) wolnostojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe (...). Natomiast w myśl art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b. pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na: instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Z zestawienia treści art. 3 pkt 3 i art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b. wynika niewątpliwie, że ustawodawca traktuje urządzenia reklamowe (tablice reklamowe) z punktu widzenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, w różny sposób, w zależności od tego, czy stanowią budowlę, a więc są wolno stojące i trwale związane z gruntem, czy też nie kwalifikują się jako budowla.
Przepisy art. 29 ust. 1 i 2 ustawy określają wyjątki od przewidzianej w prawie budowlanym generalnej zasady i obowiązku uzyskania pozwolenia budowlanego na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego (art. 3 pkt 12 p.b.). Wyjątki te nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Zasadą jest więc, że wniesienie budowli, za którą ustawa uznaje m. in. urządzenie reklamowe wolno stojące i trwale związane z gruntem, wymaga pozwolenia budowlanego. Wyjątkiem natomiast jest zwolnienie od obowiązku uzyskania pozwolenia budowlanego robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, które nie są wolnostojące i nie są trwale związane z gruntem. Wynika z tego, że kryterium rozróżnienia pomiędzy budową budowli - urządzenia reklamowego a instalowaniem tablicy lub urządzenia reklamowego są cechy tego urządzenia (wolno stające lub niesamodzielne, połączone z inną konstrukcją) i sposób jego posadowienia (trwałe lub nietrwałe związanie z gruntem).
Z akt administracyjnych sprawy (w tym protokołów kontroli, do których spółka nie zgłaszała zastrzeżeń) wynika, że kwestionowany nośnik reklamowy o całkowitej wysokości ok. 8,2 m składa się z dwóch (podświetlanych od dołu lampą na wysięgniku) tablic o wymiarach ok. 3 m x 6 m każda, mocowanych do słupa stalowego, utwierdzonego w podstawie konstrukcji stalowej posiadającej cztery regulowane nóżki i obciążonej czterema okrągłymi blokami betonowymi. Ponadto konstrukcja podstawy została wyposażona w koła i zaczep do haka, a całość podstawy osłonięto brezentem.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przedmiotowy nośnik reklamowy to konstrukcja przestrzenna, stanowiąca całość techniczno-użytkową, a parametry techniczne tego obiektu, zwłaszcza wysokość tego urządzenia nie pozwalają na przyjęcie, że sporny nośnik reklamowy stanowi czasowo zaparkowana przyczepę. To że sporny nośnik ma koła i zaczep do haka, przez co może być przesunięty (co zresztą miało miejsce w toku prowadzonego postępowania administracyjnego) nie odbiera mu charakteru budowli trwale związanej z gruntem. O trwałym związaniu z gruntem nie decyduje bowiem brak technicznych możliwości przesunięcia budowli, lecz takie związanie, które nie zakłada i zarazem uniemożliwia zmiany jej usytuowania w trakcie normalnego użytkowania. Pośrednio świadczą o tym rozmiary obiektu, w tym jego masa czy np. sposób zabezpieczenia przed działaniem sił przyrody (względy bezpieczeństwa). Zatem tylko techniczna możliwość przeniesienia obiektu na inne miejsce nie ma w tej sprawie istotnego znaczenia.
Wielokrotnie i kategorycznie wypowiadał się w tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA"), akcentując, iż cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. Zwracał również uwagę, że o tym, czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, nie decyduje metoda i sposób związania z gruntem, ale to czy wielkość konkretnego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem (vide wyrok NSA z 10 maja 2013 r, sygn. akt I OSK 39/12 i powołane tam wyroki NSA: z 23 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 923/05; z 25 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 1509/06; z 11 września 2008 r., sygn. akt II OSK 982/07; z 20 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 680/07; z 10 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 186/07; z 3 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1331/08; z 1 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1461/08; z 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 25/10 – orzeczenia sadów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc się do argumentu, iż sporny nośnik jest w rzeczywistości przyczepą, organ odwoławczy słusznie zwraca uwagę, że wysokość przyczepy wraz z ładunkiem – stosownie do art. 61 ust. 10 p.r.d. nie może przekraczać 4m (przedmiotowy nośnik jest ponad dwukrotnie wyższy). Przyczepa bowiem – w myśl art. 2 pkt 50 p.r.d. – jest pojazdem, przy czym bez silnika, przystosowanym do łączenia go z innym pojazdem. Jednakże nawet gdyby skarżąca posłużyła się zarejestrowaną i dopuszczoną do ruchu przyczepą samochodową, to i tak jej faktyczne wykorzystanie nie uległoby zmianie. Stanowiłaby bowiem – tak jak wyposażona w kółka i zaczep do haka podstawa stalowa w sprawie niniejszej - fundament urządzenia reklamowego, gdyż pojęcie fundamentu oznacza nie tylko podstawę budowli wykonaną z betonu czy innych materiałów budowlanych, ale także każdą dolną część obiektu stanowiącą podstawę konstrukcyjną osadzoną na gruncie lub w gruncie. Zastosowana konstrukcja słupa stalowego, lampa na wysięgniku, betonowe bloczki, instalacja elektryczna tworzą całość, którą zasadnie organy obu instancji określiły jako obiekt budowlany wymieniony w art. 3 pkt 3 p.b., na którego wzniesienie wymagane jest pozwolenia na budowę. W konsekwencji prawidłowe było też wnioskowanie organów nadzoru budowlanego, że w świetle art. 48 ust. 1 p.b. zaistniały przesłanki do orzeczenia nakazu rozbiórki, w związku z brakiem możliwości zalegalizowania przedmiotowego obiektu. (vide ww. wyrok NSA z 10 maja 2013 r, sygn. akt I OSK 39/12).
Tym samym Sąd nie stwierdził, aby w sprawie doszło do wadliwego uruchomienia trybu uregulowanego w art. 48 p.b. (skoro inwestycja wymagała pozwolenia na budowę, a takiego nie uzyskano, co więcej ani skarżąca ani uczestnik postępowania Klub Sportowy "[...]" nie poinformował uczestnika postępowania Miasta [...] o realizacji ten inwestycji), a także – aby wadliwie na jego podstawie orzeczono nakaz rozbiórki.
Według art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b., organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W myśl ust. 2, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie określonych dokumentów, w celu zalegalizowania inwestycji, stosując dalej art. 49 tej ustawy.
Dopuszczalność legalizacji obiektów budowlanych wykonanych w warunkach samowoli budowlanej została uzależniona od spełnienia dwóch (określonych w cyt. ust. 2) warunków, w tym stwierdzenia zgodności tej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a to w przypadku obowiązywania planu miejscowego oznacza brak sprzeczności z ustaleniami tego planu. Rację mają więc organy orzekające w niniejszej sprawie wskazując, że ta przesłanka w tym przypadku nie jest spełniona (doszło bowiem do naruszenia § 16 pkt 1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o czym niżej), dlatego też nie było możliwe uruchomienie procedury legalizacyjnej i należało orzec na podstawie art. 48 ust. 1 p.b.
I tak, Sąd stwierdza, że kwestionowany nośnik jest posadowiony na terenie objętym ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] - vide uchwała [...] Rady [...] z [...] czerwca 2004 r. Uchwała Nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]" (Dz. Urz. Woj. [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r., poz. [...]). W myśl § 16 tego aktu, plan określa zasady rozmieszczania reklam: 1) plan wyklucza umieszczanie wszelkich reklam w liniach rozgraniczających ulic oznaczonych symbolami: [...] oraz w pasach terenu po obydwu stronach ulicy po 6m szerokości licząc od linii rozgraniczających na zewnątrz osi drogi, 2) plan wyklucza umieszczanie trwałych tablic reklamowych na terenach położonych na dolnym tarasie oraz na terenach zieleni urządzonej [...].
Skoro ulica [...] (należąca do dróg powiatowych) oznaczona jest symbolem [...] (jak stanowi § 88 planu), to usytuowanie nośnika reklamowego w odległości ok. 1,7 m od linii ogrodzenia będącego linią rozgraniczającą tej ulicy, jest sprzeczne z cyt. wyżej zapisem § 16 pkt 1 planu. Z tego względu legalizacja przedmiotowego nośnika nie była możliwa, a organ I instancji miał obowiązek wydać decyzję na podstawie art. 48 ust. 1 p.b.
W świetle powyższych rozważań, nie sposób uznać – jak zarzuca skarżąca - iż doszło do naruszenia art. 3 pkt 3 i art. 48 ust. 1 p.b., a także art. 61 ust. 10 p.r.d.
Również wbrew zarzutom skargi, WINB zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., zgromadziły materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, wszechstronnie i wyczerpująco wyjaśnił oraz prawidłowo zinterpretował na użytek zastosowanych przepisów wszystkie istotne dla podjętego rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego sprawy. Istotne jest przy tym, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 107 § 1 k.p.a., w szczególności zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne - stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. stan faktyczny sprawy opisany w zaskarżonej decyzji nie wymaga dodatkowych ustaleń, a uzasadnienie prawne wyjaśnia podstawy prawne decyzji.
Nie można także uwzględnić zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia art. 15 k.p.a. O niezasadności tego zarzutu świadczy chociażby to, że organ II instancji ponownie rozpoznając sprawę w jej całokształcie uwzględnił okoliczność faktyczną, która pojawiła się w toku postępowania administracyjnego po wniesieniu przez spółkę odwołania od decyzji organu I instancji, a mianowicie przesunięcie przedmiotowego nośnika w głąb działki. Nadto organ odwoławczy dostrzegł omyłkę w sentencji decyzji PINB (odnośnie liczby tablic kwestionowanego nośnika reklamowego), co legło u podstaw reformatoryjnego rozstrzygnięcia WINB. Popełniona przez organ I instancji w sentencji decyzji nie stanowi w żadnym wypadku – jak to uważa skarżąca – o braku tożsamości przedmiotu sprawy. W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej jest konsekwentnie mowa o nośniku złożonym z dwóch tablic, a jego szczegółowy opis jest zgodny z materiałem dowodowym, w tym protokołami kontroli i dokumentacją fotograficzną. Z tego względu chybiony jest też zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 138 § 2 k.p.a.
Nietrafny jest też zarzut skarżącej odnośnie niepotraktowania oświadczenia jej przedstawiciela, iż obiekt jest zaparkowaną przyczepą jako zastrzeżenia zgłoszonego do protokołu kontroli. Przedmiotowe oświadczenie wpisano zarówno do protokołu kontroli z 7 lipca 2017 r. w rubryce "Uwagi i wyjaśnienia stron i osób biorących udział w kontroli", jak i do protokołu kontroli z 24 listopada 2017 r. - w rubryce "Uwagi i wyjaśnienia stron i osób biorących udział w oględzinach". W tym ostatnim protokole wskazano również, że przedstawiciel spółki załącza stanowisko prawne. W istocie był to wniosek spółki o udzielenie jej 14-dniowego terminu na zajęcie stanowiska w sprawie, w tym zgłoszenia dowodów. Jednak skarżąca nie przedłożyła swojego stanowiska. Nadto przedstawiciel spółki – [...] złożył podpis pod ww. protokołami, co oznacza, że zgodził się z ich treścią i miał możliwość zaznajomienia się z nimi.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, a które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło