I OZ 156/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1724/18 o odrzuceniu skargi E. W. w sprawie ze skarg [...] sp. z o. o. w likwidacji z siedzibą w W., Miasta Stołecznego Warszawy oraz E. W., Z. T., K. A. i M. B. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. W. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] lipca 2018 r. w przedmiocie wydania decyzji z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wezwaniem doręczonym 29 października 2018 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika do usunięcia braków formalnych skargi wniesionej w imieniu m.in. E. W., w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia jej skargi, poprzez złożenie oryginału lub poświadczonej kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w jej imieniu przed sądami administracyjnymi. Termin do uzupełnienia braków skargi upłynął z dniem 5 listopada 2018 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia nie nadesłano żądanego, właściwego pełnomocnictwa i z tego powodu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – zwanej dalej P.p.s.a.) orzeczono jak na wstępie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła E. W., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a. i art. 46 § 1 P.p.s.a. przez jego błędne niezastosowanie w sprawie i niewezwanie bezpośrednio strony do uzupełnienia braków skargi, skutkujące przedwczesnym i nieuprawnionym jej odrzuceniem, a tym samym pozbawieniem strony możliwości działania, skutkującego nieważnością postępowania w przedmiotowej sprawie w rozumieniu przepisu art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wobec zachodzącej w sprawie nieważności postępowania i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z art. 37 § 1 in principio P.p.s.a.: "Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa". Oznacza to, że w aktach sprawy winien znaleźć się pisemny dokument potwierdzający istnienie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Braki w tym zakresie podlegają uzupełnieniu na wezwanie w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym: "Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej". W przypadku nieuzupełnienia we wskazanym wyżej terminie braków formalnych skargi sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. odrzuca skargę. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy skargę na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] lipca 2018 r. wnieśli E. W., Z. T., K. A. i M. B. reprezentowani przez adw. K. W. Do skargi zostały załączone pełnomocnictwa, jednakże w odniesieniu do E. W. złożone pełnomocnictwo obejmowało umocowanie adw. M. L. W tym stanie sprawy, w wykonaniu zarządzenia z dnia 25 października adw. K. W. została wezwana do nadesłania pełnomocnictwa do reprezentowania E. W. przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia jej skargi. W wezwaniu jednocześnie poinformowano wzywaną, że do skargi zostało załączone pełnomocnictwo dla adw. M. L. W odpowiedzi na powyższe wezwanie adw. K. W. ponownie przedłożyła pełnomocnictwa udzielone przez E. W. adw. M. L. Ponieważ z ww. przepisów jasno wynika, że brak oryginału pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionej kopii podpisanej przez adwokata jest brakiem formalnym skargi, do usunięcia którego w okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowo Sąd pierwszej instancji wezwał pełnomocnika, a którego ten nie wykonał, skarga podlegała odrzuceniu. Za niezasadny należało uznać natomiast sformułowany w zażaleniu zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., tj. nieważności postępowania z uwagi na pozbawienie strony możności obrony swych praw w związku z niewezwaniem jej (osobiście) do podpisania skargi, pomimo dyspozycji art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., a co w konsekwencji pozbawiło ją możliwości dochodzenia swych praw przed Sądem, co stanowi przesłankę nieważności postępowania. Zwrócić należy uwagę, że w nowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w sposób jednoznaczny przewiduje obowiązek sądu odrzucenia skargi ("Sąd odrzuca skargę") w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę doradcy podatkowego (adwokata, radcy prawnego) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 25 października 2010 r. sygn. akt I FSK 916/10, 11 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 138/14, 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I FSK 426/14, 17 listopada 2014 r. sygn. akt I FSK 1509/15, 17 listopada 2014 sygn. akt I FSK 1505/14, 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 825/15, 24 stycznia 2017 r. sygn akt I OSK 2110/16, 9 lutego 2018 r. sygn. akt I OZ 103/18 i 18 maja 2018 r. sygn. akt II GZ 175/18 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internatowym: orzeczenia.nsa.gov.pl, ale także R. Hauser. M. Wierzbowski (red.). Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3. Warszawa 2015 r., str. 362). W przywołanym orzecznictwie, wskazuje się przy tym, że wynikająca z art. 34 P.p.s.a. zasada wolnego wyboru sposobu działania przed sądem administracyjnym polega na tym, że strony same decydują o tym, czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym będą występowały osobiście czy przez pełnomocnika. Skoro zatem skarżący powierzył prowadzenie sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi, w zaufaniu do jego wiedzy i kompetencji, to ten zgodnie z art. 37 § 1 P.p.s.a. obowiązany był dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Ewentualne braki w tym zakresie pełnomocnik winien natomiast uzupełnić samodzielnie jako konsekwencje swojego działania, a nie wymagać w tym zakresie aktywności podmiotu który reprezentuje. Nadto proponowane przez stronę skarżącą rozwiązanie wzywania osobiście skarżącego do podpisania skargi prowadzi do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, a więc zasady równości wobec prawa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. bez ponownego wezwania. Strona korzystająca z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinna z tego tytułu korzystać z dodatkowych przywilejów. Przywilejem takim byłoby wzywanie strony do uzupełnienia braków skargi wobec niewykonania wezwania przez jej pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że nieuzupełnienie braku formalnego skargi, w sytuacji gdy brak był istotny, a wezwanie precyzyjne i prawidłowo doręczone, obligowało Sąd pierwszej instancji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Nie zaistniała w sprawie podstawa nieważnościowa, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a Z przedstawionych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.